Odpowiedź na interpelację w sprawie systemowego wsparcia uczniów z ADHD oraz statusu reformy orzecznictwa i pomocy psychologiczno-pedagogicznej Odpowiedź na interpelację nr 16814 w sprawie systemowego wsparcia uczniów z ADHD oraz statusu reformy orzecznictwa i pomocy psychologiczno-pedagogicznej Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka Warszawa, 18-05-2026 Szanowna Pani Poseł, w Ministerstwie Edukacji Narodowej (MEN) kontynuowane są działania, których celem jest podniesie dostępności i jakości wsparcia w procesie uczenia się i indywidualnego rozwoju dla wszystkich dzieci i uczniów, w tym dzieci/uczniów z zespołem ADHD. Działania te obejmują: poszerzanie dostępu do wsparcia w procesie kształcenia oraz podnoszenie jego jakości; rozwijanie wiedzy i umiejętności nauczycieli, w tym nauczycieli specjalistów, w zakresie rozumienia potrzeb związanych z uczeniem się dzieci i młodzieży w modelu biopsychospołecznym; stosowania w praktyce edukacyjnej pracy nauczycieli strategii i metod ukierunkowanych na likwidowanie barier utrudniających uczenie się oraz ułatwiających osiąganie sukcesu szkolnego w zróżnicowanej klasie przez każdego ucznia – stosownie do jego możliwości; poszerzanie i upowszechnianie bazy materiałów metodycznych i dydaktycznych, a także narzędzi wspomagających identyfikację zróżnicowanych potrzeb osób uczących się, planowanie działań wspierających oraz ocenę efektywności udzielonego wsparcia; analizowanie przepisów prawnych pod kątem przygotowania zmian legislacyjnych w zakresie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz pomocy i poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego, ukierunkowanych na integrowanie istniejących rozwiązań w zakresie wsparcia w procesie uczenia się, uzupełnienie instrumentów tego wsparcia ze szczególnym uwzględnieniem wzmocnienia profilaktyki trudności w uczeniu się i wczesnej pomocy, a także ograniczaniem obciążeń biurokratycznych związanych z realizacją wsparcia na rzecz zwiększenia czasu na wspieranie uczniów podczas bieżącej pracy. W obecnym stanie prawnym uczniowie, w tym uczniowie z rozpoznaniem ADHD, mogą korzystać ze wsparcia w procesie kształcenia. Wszyscy uczniowie, u których rozpoznano taką potrzebę (w wyniku rozpoznania dokonanego przez nauczyciela, rodzica lub inne osoby wskazane w przepisach[1] lub badań diagnostycznych w poradni psychologiczno-pedagogicznej[2]), powinni mieć zapewnioną pomoc psychologiczno-pedagogiczną. Za zapewnienie tej pomocy odpowiada dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki, do której uczęszcza dziecko[3]. Katalog przyczyn, z uwagi, na które występuje u dziecka/ucznia potrzeba objęcia pomocą nie jest katalogiem zamkniętym[4], a zatem także w przypadku występowania u ucznia z ADHD innych uwarunkowań niż wymienione w przepisach, pomoc powinna być udzielona. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach stanowi jedną z podstawowych form działalności dydaktyczno-wychowawczej przedszkola, szkoły i placówki[5]. Każdy uczeń ma prawo do bezpłatnej i dobrowolnej pomocy psychologiczno-pedagogicznej organizowanej w ww. jednostkach systemu oświaty. Udzielana jest ona nieodpłatnie i na zasadzie dobrowolności. Pomoc ta polega na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia, a także czynników środowiskowych – tak, aby wspierać jego rozwój i zapewnić pełne uczestnictwo w życiu szkoły i społeczności. Nauczyciel jest zobowiązany do dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie może być zapewnione na podstawie rozpoznania nauczyciela, jak również orzeczenia czy opinii poradni. Dla dzieci ze stwierdzoną niepełnosprawnością do czasu rozpoczęcia nauki w szkole organizowane jest wczesne wspomaganie rozwoju dziecka. W przypadku dzieci, które nie mają stwierdzonej niepełnosprawności, ale występują u nich poważne zaburzenia rozwoju psychoruchowego, możliwe jest uzyskanie specjalistycznej pomocy w ramach programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem“. Kształcenie specjalne, zgodnie z przepisami art. 127 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, organizuje się dla trzech grup uczniów: niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Występowanie u dziecka zaburzeń neurorozwojowych nie może być utożsamiane ze stwierdzeniem występowania niepełnosprawności, niedostosowania społecznego lub zagrożenia niedostosowaniem społecznym. Nie wszystkie dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi wymagają stosowania w procesie kształcenia specjalnej organizacji nauki i metod pracy. W obecnym stanie prawnym nauczyciel współorganizujący kształcenie, wspólnie z nauczycielem odpowiednio wychowania przedszkolnego, edukacji wczesnoszkolnej lub przedmiotu, prowadzi zajęcia edukacyjne oraz realizuje zintegrowane działania i zajęcia określone w indywidualnych programach edukacyjno-terapeutycznych uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Do jego zadań należy również m. in. prowadzenie, wspólnie z innymi nauczycielami, specjalistami i wychowawcami grup wychowawczych, pracy wychowawczej z ww. uczniami, a także udzielanie pomocy innym nauczycielom w doborze form i metod pracy z uczniami niepełnosprawnymi, niedostosowanymi społecznie oraz zagrożonymi niedostosowaniem społecznym oraz prowadzanie innych zajęć odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów, w szczególności zajęć rewalidacyjnych, resocjalizacyjnych i socjoterapeutycznych[6]. W przypadku ucznia z ADHD wymagania edukacyjne mogą być dostosowywane na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej wskazującej na potrzebę takiego dostosowania. Takie dostosowanie jest również możliwe w przypadku ucznia nieposiadającego opinii na podstawie rozpoznania dokonanego przez nauczycieli i specjalistów przedszkola, szkoły lub placówki, do której uczeń uczęszcza[7]. Podobnie jak w przypadku innych zaburzeń neurorozwojowych, wpływ ADHD na funkcjonowanie ucznia jest zróżnicowany ze względu na wpływ środowiska oraz czynników osobowych. Przy planowaniu wsparcia dla konkretnego ucznia z ADHD konieczne jest zatem uwzględnianie jego indywidualnej sytuacji i poziomu funkcjonowania, w tym zarówno trudności ucznia, jak i mocnych stron, a także wpływu środowiska, w którym na co dzień uczy się i wychowuje. MEN nie planuje rozszerzania, jak również wskazywania w przepisach prawa oświatowego rozpoznań medycznych według ICD (Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób) i łączenia ich z formami wsparcia w procesie uczenia się. Osoby z tym samym rodzajem niepełnosprawności lub rozpoznaniem medycznym mogą bowiem różnie funkcjonować, a tym samym mieć różne potrzeby i wymagać innego wsparcia. Z uwagi na to, w MEN trwają prace nad wdrażaniem modelu biopsychospołecznego. W modelu tym funkcjonowanie dziecka/ucznia jest rozumiane jako wynik interakcji pomiędzy jego indywidualnymi cechami (stan zdrowia, możliwości psychofizyczne) a środowiskiem, w jakim dziecko uczy się i wychowuje. Tym samym w ocenie przyczyn trudności w rozwoju i uczeniu się dziecka/ucznia oraz planowaniu działań, które te problemy rozwiążą, uwzględnia się jego stan zdrowia, możliwości psychofizyczne, ale także zasoby i bariery w środowisku, które wpływają na proces uczenia się dziecka/ucznia i jego funkcjonowanie społeczne w przedszkolu, szkole i placówce. Oznacza to odejście od postrzegania potrzeb dziecka/ucznia wyłącznie w oparciu o rozpoznanie medyczne czy stwierdzoną niepełnosprawność. Ocena funkcjonowania to proces rozpoznawania zasobów i trudności dziecka/ucznia oraz oddziałujących na niego czynników środowiskowych, uwzględniający diagnozę funkcji (opartą na klasyfikacji ICF – Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia), wiedzy o kamieniach milowych w rozwoju dziecka/ucznia oraz – o ile została postawiona - diagnozę kryterialną opartą na klasyfikacji medycznej ICD. Geneza oceny funkcjonowania wiąże się również z podejściem stosowanym w klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM). Ocena funkcjonowania to adekwatny i podlegający stałej ewaluacji program wsparcia. Pierwsze rozwiązania w zakresie wdrożenia modelu oceny funkcjonowania zostały ujęte w rozporządzeniu Ministra Edukacji z 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych[8]. Odpowiednio przygotowane kadry pedagogiczne i specjaliści oświaty stanowią kluczowy element skutecznego rozpoznawania oraz wspierania indywidualnych potrzeb dziecka i ucznia, zapewniając adekwatną pomoc dostosowaną do jego możliwości rozwojowych i edukacyjnych. Zatem celem działań MEN jest przygotowanie kadr i zasobów oświaty do skutecznego rozpoznawania i wspierania indywidualnych potrzeb dziecka/uczniów. MEN, w porozumieniu z jednostkami podległymi i nadzorowanymi, zlecił realizację szkoleń mających na celu poszerzenie kompetencji kadr systemu oświaty oraz wspieranie ich w realizacji zadań na rzecz pracy z młodzieżą z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb, w tym także na rzecz dzieci i uczniów z ADHD. Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE), publiczna placówka doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym, prowadzi działania wspierające realizację zadań z zakresu wsparcia uczniów z różnymi potrzebami, w tym m. in.: projekt FERS pn. „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartej na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW) i jego wdrożenia“; szkolenia i doradztwo dla kadr poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego. Uzupełnieniem istniejącej oferty w zakresie doskonalenia nauczycieli jest zlecenie przez MEN realizacji studiów podyplomowych uczelniom. Ukończenie studiów umożliwia poszerzenie wiedzy i umiejętności przez nauczycieli lub zdobycie nowych, dodatkowych kwalifikacji. Do tej pory uruchomiono trzy edycje bezpłatnych dla uczestników studiów podyplomowych na kierunkach: Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wsparcie rodziny; Pedagog specjalny w edukacji włączającej; Psychologia edukacyjna z przygotowaniem pedagogicznym; Polski język migowy dla nauczycieli. Trwają prace nad uruchomieniem czwartej edycji studiów. Na zlecenie MEN, Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB), w ramach realizowanego projektu pn.: „Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży“, opracował poradnik dla nauczycieli na temat pracy z dzieckiem z nadpobudliwością psychoruchową. pn. „Uczniowie z ADHD w klasie. Poradnik dla nauczycieli“. Poradnik został opublikowany 20 października 2025 r.[9] Poradnik jest skierowany do nauczycieli i w szczególności porusza kwestie dotyczące: diagnozy, z uwzględnieniem współczesnych standardów w diagnozie i ocenie funkcjonowania, postępowania z dzieckiem/uczniem z ADHD: psychoedukacji, interwencji behawioralnych, terapeutycznych, a także farmakoterapii w odniesieniu do polskich standardów, strategii pracy nauczycieli przedmiotów z uczniem z ADHD w zespole zróżnicowanym. Zawiera także praktyczne wskazówki dla nauczycieli pracujących z dziećmi z ADHD m.in. w zakresie planowania przestrzeni, komunikacji i sposobu formułowania poleceń, motywowania, radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, organizacji lekcji, jak i perspektywy rodziców dzieci z ADHD. Zawiera również wytyczne w zakresie dostosowań dydaktycznych i organizacyjnych z uwzględnieniem metodyki pracy z zespołem zróżnicowanym. MEN podjął również działania mające na celu stworzenie sytemu informatycznego, wspierającego funkcjonowanie systemu pomocy i poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego[10]. Działania w tym zakresie realizowane są w projekcie FERS pn. „Przygotowanie systemu informatycznego wspierającego poradnictwo psychologiczno-pedagogiczne“. Projekt realizowany jest przez Centrum Informatyczne Edukacji w partnerstwie z MEN. W październiku 2025 r. na przygotowanej w projekcie platformie udostępniono narzędzia diagnostyczne opracowane w projektach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (POWER) i sfinansowanych z budżetu MEN[11]. Narzędzia te wspierają identyfikację potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów. Platforma będzie systematycznie rozwijana. W kolejnych latach planowane jest udostępnianie nowych narzędzi, funkcjonalności i rozwiązań. Jednym z przykładów programu szkoleniowego, uruchomionego na zlecenie MEN, jest projekt pn. „Szkoła dostępna dla wszystkich [12]“ . Głównym celem projektu jest podniesienie kompetencji nauczycieli specjalistów (pedagogów, psychologów, pedagogów specjalnych, logopedów) w zakresie udzielania wsparcia adekwatnego do potrzeb wszystkich grup odbiorców (dzieci/uczniów, rodziców, nauczycieli). Projekt realizowany jest od maja 2023 r. do czerwca 2026 r. przez IBE-PIB, UNICEF oraz MEN we współpracy z uczelniami i organizacjami pozarządowymi. Szkolenia oferowane w projekcie oparto na nowatorskiej koncepcji „uczenia się w działaniu“. Nauczyciele specjaliści, w codziennej pracy z uczniami – także z ADHD – realizowali „interwencje“, czyli działania metodyczne, diagnostyczne, dydaktyczne i terapeutyczne. Na podstawie przeprowadzonych interwencji, których efektywność została potwierdzona, przygotowano katalog praktyk opartych na dowodach, które mogą być wykorzystywane także w pracy z uczniami z ADHD[13]. Rezultaty projektu zostaną upowszechnione wśród wszystkich szkół i placówek. Już teraz na stronie projektu dostępne są różne materiały metodyczne np. poradniki dla nauczycieli i dyrektorów przedszkoli i szkół. Od 2024 r. MEN, we współpracy partnerskiej z Fundacją Rozwoju Systemu Edukacji i Fundacją „Instytut Edukacji Pozytywnej“, współrealizuje projekt w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS), Priorytet FERS.05 Innowacje społeczne, Działanie 05.01 Innowacje społeczne. Grupę docelową projektu stanowią psycholodzy i pedagodzy szkolni pracujący w szkołach ponadpodstawowych na terenie Polski. Projekt przewiduje udział 400 osób z 200 szkół do pełnienia w projekcie roli koordynatorek/ów Szkolnych. Podstawowym celem projektu jest opracowanie i przetestowanie metody wsparcia dla uczniów/uczennic w kryzysach psychicznych, opartej o wsparcie rówieśnicze, tzw. metodę peer support[14] oraz sprawdzenie czy będzie można ją zaimplementować we wszystkich szkołach i placówkach. Także w ramach programu FERS, MEN zlecił IBE-PIB realizację projektu pn. „Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży“. Głównym celem projektu jest wypracowanie i zwalidowanie rozwiązań metodycznych i organizacyjnych wspierających dostępność edukacji dla dzieci i młodzieży, a także rozwijanie kompetencji kadr systemu oświaty w obszarze pracy z dziećmi/uczniami z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb edukacyjnych i rozwojowych. Ponadto w 2024 r. rozpoczęła się realizacja projektu pn. „Przygotowanie kompleksowego wsparcia poradni psychologiczno-pedagogicznych“. Projekt jest realizowany przez MEN we współpracy ze Szkołą Główną Handlową (SGH) w Warszawie. Celem projektu jest wdrożenie zmian w systemie poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego, która przełoży się na zwiększenie dostępności wsparcia dla dzieci, młodzieży i ich rodzin. Jednym z dotychczasowych rezultatów projektu było opracowanie w 2024 r. dokumentu pn. „Koncepcja rozwoju poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego“. Dokument ten, to efekt ponad rocznej pracy MEN, SGH, ale także przedstawicieli poradni psychologiczno-pedagogicznych. Do przygotowania dokumentu przyczyniło się 12 spotkań z przedstawicielami poradni, związków zawodowych (ZZ Rada Poradnictwa oraz Polskiego Związku Logopedów), organów prowadzących i kuratoriów oświaty. Dokument był poddany konsultacjom. Drugim etapem realizacji jest realizacja 16 projektów grantowych w ramach, których publiczne PPP będą mogły otrzymać wsparcie finansowe w wysokości ponad 70 mln zł. Z grantów będzie można zakupić sprzęt, narzędzia diagnostyczne, które będą wykorzystywane we wdrażaniu zmian opisanych w „Koncepcji“. Poza grantami poradnie otrzymają także wsparcie szkoleniowo-doradcze ze strony uczelni, działających w poszczególnych województwach, które będą „grantodawcami” oraz ekspertów MEN i SGH. W celu poprawy dostępu do pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci i młodzieży rozpoczęło się wdrażanie standaryzacji zatrudniania w przedszkolach i szkołach nauczycieli specjalistów. Standardy określają minimalny wymiar zatrudnienia nauczycieli specjalistów. Przepisy określiły również sposób wyliczania etatów, który uzależniony jest od liczby dzieci lub uczniów uczęszczających do ogólnodostępnych: przedszkola, szkoły lub zespołu przedszkoli i szkół. Wprowadzenie standardów zostało rozłożone na dwa etapy: I etap od 1 września 2022 r. i II etap od 1 września 2024 r. W związku z podjętymi działaniami liczba etatów nauczycieli specjalistów wzrosła z 21 923,67 etatów w roku szkolnym 2021/2022 do 57 688,70 etatów w roku szkolnym 2025/2026. Na przestrzeni czterech lat nastąpił wzrost etatów nauczycieli specjalistów o 35 765,03 etatów, co stanowi wzrost o ponad 163 %. Zwiększona liczba nauczycieli specjalistów oznacza zwiększony dostęp do wsparcia w przedszkolu/szkole, bez potrzeby uzyskiwania dodatkowych dokumentów wydawanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, takich jak opinia czy orzeczenie. Stan zatrudnienia nauczycieli specjalistów jest na bieżąco monitorowany w Systemie Informacji Oświatowej. W każdym kuratorium oświaty zostali powołani wizytatorzy do spraw edukacji włączającej[15], których zadaniem jest: wspieranie dyrektorów przedszkoli, szkół i placówek oraz rodziców uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi, upowszechnianie efektywnych praktyk. W Ministerstwie Edukacji Narodowej prowadzone są obecnie prace w zakresie kierunków możliwych zmian legislacyjnych, których celem będzie wzmocnienie jakości pomocy psychologiczno-pedagogicznej i przyspieszenie udzielania wsparcia przez jednostki systemu oświaty dzieciom i młodzieży w środowisku, w którym funkcjonują na co dzień, m.in. w przedszkolu, szkole czy w placówce. Jednocześnie resort edukacji pozostaje w stałym dialogu ze środowiskiem nauczycieli, specjalistów, dyrektorów różnych jednostek systemu oświaty, rodziców i samych uczniów. Zgłaszane zapytania oraz wątpliwości są uważnie analizowane i poddawane merytorycznej ocenie. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Izabela Ziętka Podsekretarz [1] § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1798). [2] § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2499). [3] § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. [4] § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia. [5] Art. 109 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r.- Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043). [6] §7 ust. 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1309). [7] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2572 z późn. zm.) [8] Dz. U. z 2026 r. poz. 428 [9] Poradnik w dostępie otwartym, link do poradnika: https://ibe.edu.pl/pl/biblioteka-ibe/wspieranie-dostepnosci-edukacji-dla-dzieci-i-mlodziezy-biblioteka/3409-uczniowie-z-adhd-w-klasie-poradnik-dla-nauczycieli [10] Art. 44e ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043). [11] http://www.wsparcie.gov.pl/ [12] https://ibe.edu.pl/pl/szkola-dostepna-dla-wszystkich-opis-projektu [13] https://asa.ibe.edu.pl/aktualnosci/ [14] https://www.gov.pl/web/edukacja/wsparcie-rowiesnicze-w-zakresie-zdrowia-psychicznego-mlodziezy-peer-support [15] https://ore.edu.pl/2024/10/wizytatorzy-ds-edukacji-wlaczajacej-2/