Interpelacja nr 16812
Interpelacja w sprawie braku przepisów dla społeczności energetycznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Cyfryzacja i Technologie (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie braku przepisów dla społeczności energetycznych
Interpelacja nr 16812
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie braku przepisów dla społeczności energetycznych
Zgłaszający: Stanisław Lamczyk
Data wpływu: 23-04-2026
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
transformacja energetyczna, jaka obecnie dokonuje się w Polsce, ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa oraz jakości życia obywateli. Wymaga ona jednak podejścia całościowego, uwzględniającego zarówno uwarunkowania techniczne krajowego systemu elektroenergetycznego, jak i aspekty ekonomiczne oraz społeczne.
Polski system elektroenergetyczny wciąż opiera się w dużej mierze na modelu scentralizowanym, zarówno w zakresie wytwarzania, jak i przesyłu energii elektrycznej. Specyficzna topologia sieci powoduje, że nie wykorzystuje się w pełni potencjału energetyki rozproszonej. W tym kontekście zasadne jest dążenie do modelu, w którym sieci dystrybucyjne funkcjonują w sposób bardziej autonomiczny – jako układy bilansujące lokalnie popyt i podaż energii, natomiast sieci przesyłowe pełnią funkcję wyrównawczą, odbierając nadwyżki lub uzupełniając niedobory energii.
Operatorzy systemów dystrybucyjnych powinni w większym stopniu pełnić rolę rynku technicznego, odpowiedzialnego za utrzymanie parametrów jakościowych energii, natomiast system przesyłowy – zgodnie z postulatami ekspertów, powinien zostać uzupełniony o wyodrębniony, niezależny segment odpowiedzialny za bilansowanie i bezpieczeństwo pracy systemu. Transformacja energetyczna powinna być prowadzona w sposób holistyczny, obejmujący również ciepłownictwo oraz procesy cyfryzacji, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju autonomicznych struktur w ramach sieci niskiego i średniego napięcia.
W tym kontekście kluczowe znaczenie ma dekompozycja bezpieczeństwa energetycznego, obejmująca trzy podstawowe wymiary: techniczny (zapewnienie stabilnych dostaw), ekonomiczny (konkurencyjność cenowa) oraz środowiskowo-społeczny (zrównoważony rozwój). W wymiarze technicznym niezbędne jest zwiększenie niezawodności infrastruktury oraz elastyczności systemu. W wymiarze ekonomicznym kluczowe pozostaje zapewnienie stabilnych i akceptowalnych cen energii. W wymiarze środowiskowym konieczne jest przyspieszenie transformacji w kierunku źródeł nisko i zeroemisyjnych oraz poprawa efektywności energetycznej.
Jednocześnie należy podkreślić, że dla zwiększenia elastyczności systemu niezbędne jest aktywne zaangażowanie społeczne oraz rozwój społeczności energetycznych. Stanowią one istotny element budowy konkurencyjnego rynku energii, przeciwdziałając nadmiernej koncentracji oraz wspierając obniżanie kosztów energii dla odbiorców końcowych.
Obecna sytuacja systemowa budzi jednak poważne wątpliwości. W praktyce dochodzi do okresowego wyłączania znaczących mocy odnawialnych źródeł energii, przy jednoczesnym ograniczaniu możliwości przyłączania nowych instalacji. Równocześnie stopień wykorzystania istniejącej infrastruktury sieciowej pozostaje relatywnie niski, co wskazuje na potrzebę głębokiej reformy modelu zarządzania systemem elektroenergetycznym.
W powyższym kontekście szczególnego znaczenia nabiera rozwój obywatelskich społeczności energetycznych (OSE), które mogą stanowić jeden z filarów nowoczesnego, rozproszonego systemu energetycznego. Niestety, pomimo formalnego umocowania w przepisach krajowych, pozostają one obecnie w praktyce pozbawione możliwości działania.
Na podstawie przeprowadzonej analizy oraz licznych sygnałów napływających od środowisk zaangażowanych w rozwój energetyki obywatelskiej należy jednoznacznie wskazać, że w Polsce nie dokonano pełnej i skutecznej transpozycji przepisów prawa Unii Europejskiej, w szczególności dyrektywy 2019/944 oraz powiązanych regulacji dotyczących wspólnot energetycznych. Obowiązujące przepisy umożliwiają wprawdzie formalne powoływanie OSE, jednak brak odpowiednich regulacji wykonawczych powoduje, że podmioty te nie są w stanie realizować swoich podstawowych funkcji.
Operatorzy systemów dystrybucyjnych odmawiają rozliczania OSE, powołując się na brak przepisów wykonawczych. W konsekwencji nawet społeczności wpisane do rejestru właściwego organu regulacyjnego nie mogą prowadzić działalności w zakresie dzielenia się energią pomiędzy członkami.
Istnieje wyraźna luka regulacyjna w zakresie mechanizmów rozliczeń energii w modelu peer-to-peer (P2P), który stanowi istotę funkcjonowania obywatelskich społeczności energetycznych zgodnie z prawem unijnym. Aktualnie proponowane rozwiązania – takie jak tzw. wirtualny prosument – nie stanowią realnej alternatywy, gdyż opierają się na pośrednictwie spółek obrotu, generują dodatkowe koszty oraz nie realizują idei bezpośredniego współdzielenia energii.
Brak rozróżnienia regulacyjnego pomiędzy różnymi typami społeczności energetycznych (w szczególności REC i CEC) prowadzi do sytuacji, w której rozwiązania dedykowane dla obszarów wiejskich są próbnie stosowane w środowisku miejskim, gdzie ich zastosowanie jest ograniczone lub niemożliwe.
Obecny model promowanych spółdzielni energetycznych oparty na bilansowaniu godzinowym autokonsumpcji budzi poważne wątpliwości co do jego wykonalności technicznej oraz gotowości operatorów systemów dystrybucyjnych do jego obsługi. Istnieje ryzyko, że rzeczywiste wdrożenie tych rozwiązań ujawni istotne bariery systemowe.
Brak spójnego podejścia administracyjnego do idei OSE prowadzi do sytuacji, w której proponowane przez administrację publiczną rozwiązania nie odpowiadają rzeczywistym potrzebom społeczności energetycznych, a także odbiegają od standardów funkcjonujących w wielu państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Należy jednocześnie podkreślić, że zainteresowanie społeczne rozwojem obywatelskich społeczności energetycznych jest bardzo wysokie – szacunkowo nawet kilkaset tysięcy gospodarstw domowych oczekuje możliwości uczestnictwa w tego typu inicjatywach. W Polsce powstały już pierwsze tego typu społeczności, które pomimo spełnienia wymogów formalnych, nie mogą rozpocząć faktycznej działalności.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
1. Czy możliwe jest przygotowanie i wdrożenie przepisów wykonawczych umożliwiających skuteczne funkcjonowanie obywatelskich społeczności energetycznych?
2. W jaki sposób można wypracować jasne i przejrzyste zasady rozliczania energii w modelu peer-to-peer, zgodne z obowiązującym prawem unijnym?
3. Jakie rozwiązania legislacyjne lub organizacyjne pozwolą operatorom systemów dystrybucyjnych na efektywne rozliczanie obywatelskich społeczności energetycznych (OSE)?
4. Czy w procesie tworzenia regulacji możliwe jest uwzględnienie specyfiki miejskich społeczności energetycznych, a jeśli tak – w jaki sposób?
5. Czy planowane jest podjęcie dialogu ze środowiskami eksperckimi oraz przedstawicielami istniejących OSE w celu wypracowania efektywnego modelu ich funkcjonowania?
Rozwój obywatelskich społeczności energetycznych stanowi istotny element transformacji energetycznej, przyczyniając się zarówno do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego, jak i przeciwdziałania ubóstwu energetycznemu oraz wzmacniania lokalnych wspólnot. Brak odpowiednich regulacji w tym obszarze oznacza niewykorzystanie istotnego potencjału społecznego i gospodarczego.
Będę wdzięczny za informację o planowanych działaniach ministerstw w przedmiotowym zakresie.
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Stanisław Lamczyk
Interpelacja nr 16812
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie braku przepisów dla społeczności energetycznych
Zgłaszający: Stanisław Lamczyk
Data wpływu: 23-04-2026
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
transformacja energetyczna, jaka obecnie dokonuje się w Polsce, ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa oraz jakości życia obywateli. Wymaga ona jednak podejścia całościowego, uwzględniającego zarówno uwarunkowania techniczne krajowego systemu elektroenergetycznego, jak i aspekty ekonomiczne oraz społeczne.
Polski system elektroenergetyczny wciąż opiera się w dużej mierze na modelu scentralizowanym, zarówno w zakresie wytwarzania, jak i przesyłu energii elektrycznej. Specyficzna topologia sieci powoduje, że nie wykorzystuje się w pełni potencjału energetyki rozproszonej. W tym kontekście zasadne jest dążenie do modelu, w którym sieci dystrybucyjne funkcjonują w sposób bardziej autonomiczny – jako układy bilansujące lokalnie popyt i podaż energii, natomiast sieci przesyłowe pełnią funkcję wyrównawczą, odbierając nadwyżki lub uzupełniając niedobory energii.
Operatorzy systemów dystrybucyjnych powinni w większym stopniu pełnić rolę rynku technicznego, odpowiedzialnego za utrzymanie parametrów jakościowych energii, natomiast system przesyłowy – zgodnie z postulatami ekspertów, powinien zostać uzupełniony o wyodrębniony, niezależny segment odpowiedzialny za bilansowanie i bezpieczeństwo pracy systemu. Transformacja energetyczna powinna być prowadzona w sposób holistyczny, obejmujący również ciepłownictwo oraz procesy cyfryzacji, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju autonomicznych struktur w ramach sieci niskiego i średniego napięcia.
W tym kontekście kluczowe znaczenie ma dekompozycja bezpieczeństwa energetycznego, obejmująca trzy podstawowe wymiary: techniczny (zapewnienie stabilnych dostaw), ekonomiczny (konkurencyjność cenowa) oraz środowiskowo-społeczny (zrównoważony rozwój). W wymiarze technicznym niezbędne jest zwiększenie niezawodności infrastruktury oraz elastyczności systemu. W wymiarze ekonomicznym kluczowe pozostaje zapewnienie stabilnych i akceptowalnych cen energii. W wymiarze środowiskowym konieczne jest przyspieszenie transformacji w kierunku źródeł nisko i zeroemisyjnych oraz poprawa efektywności energetycznej.
Jednocześnie należy podkreślić, że dla zwiększenia elastyczności systemu niezbędne jest aktywne zaangażowanie społeczne oraz rozwój społeczności energetycznych. Stanowią one istotny element budowy konkurencyjnego rynku energii, przeciwdziałając nadmiernej koncentracji oraz wspierając obniżanie kosztów energii dla odbiorców końcowych.
Obecna sytuacja systemowa budzi jednak poważne wątpliwości. W praktyce dochodzi do okresowego wyłączania znaczących mocy odnawialnych źródeł energii, przy jednoczesnym ograniczaniu możliwości przyłączania nowych instalacji. Równocześnie stopień wykorzystania istniejącej infrastruktury sieciowej pozostaje relatywnie niski, co wskazuje na potrzebę głębokiej reformy modelu zarządzania systemem elektroenergetycznym.
W powyższym kontekście szczególnego znaczenia nabiera rozwój obywatelskich społeczności energetycznych (OSE), które mogą stanowić jeden z filarów nowoczesnego, rozproszonego systemu energetycznego. Niestety, pomimo formalnego umocowania w przepisach krajowych, pozostają one obecnie w praktyce pozbawione możliwości działania.
Na podstawie przeprowadzonej analizy oraz licznych sygnałów napływających od środowisk zaangażowanych w rozwój energetyki obywatelskiej należy jednoznacznie wskazać, że w Polsce nie dokonano pełnej i skutecznej transpozycji przepisów prawa Unii Europejskiej, w szczególności dyrektywy 2019/944 oraz powiązanych regulacji dotyczących wspólnot energetycznych. Obowiązujące przepisy umożliwiają wprawdzie formalne powoływanie OSE, jednak brak odpowiednich regulacji wykonawczych powoduje, że podmioty te nie są w stanie realizować swoich podstawowych funkcji.
Operatorzy systemów dystrybucyjnych odmawiają rozliczania OSE, powołując się na brak przepisów wykonawczych. W konsekwencji nawet społeczności wpisane do rejestru właściwego organu regulacyjnego nie mogą prowadzić działalności w zakresie dzielenia się energią pomiędzy członkami.
Istnieje wyraźna luka regulacyjna w zakresie mechanizmów rozliczeń energii w modelu peer-to-peer (P2P), który stanowi istotę funkcjonowania obywatelskich społeczności energetycznych zgodnie z prawem unijnym. Aktualnie proponowane rozwiązania – takie jak tzw. wirtualny prosument – nie stanowią realnej alternatywy, gdyż opierają się na pośrednictwie spółek obrotu, generują dodatkowe koszty oraz nie realizują idei bezpośredniego współdzielenia energii.
Brak rozróżnienia regulacyjnego pomiędzy różnymi typami społeczności energetycznych (w szczególności REC i CEC) prowadzi do sytuacji, w której rozwiązania dedykowane dla obszarów wiejskich są próbnie stosowane w środowisku miejskim, gdzie ich zastosowanie jest ograniczone lub niemożliwe.
Obecny model promowanych spółdzielni energetycznych oparty na bilansowaniu godzinowym autokonsumpcji budzi poważne wątpliwości co do jego wykonalności technicznej oraz gotowości operatorów systemów dystrybucyjnych do jego obsługi. Istnieje ryzyko, że rzeczywiste wdrożenie tych rozwiązań ujawni istotne bariery systemowe.
Brak spójnego podejścia administracyjnego do idei OSE prowadzi do sytuacji, w której proponowane przez administrację publiczną rozwiązania nie odpowiadają rzeczywistym potrzebom społeczności energetycznych, a także odbiegają od standardów funkcjonujących w wielu państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Należy jednocześnie podkreślić, że zainteresowanie społeczne rozwojem obywatelskich społeczności energetycznych jest bardzo wysokie – szacunkowo nawet kilkaset tysięcy gospodarstw domowych oczekuje możliwości uczestnictwa w tego typu inicjatywach. W Polsce powstały już pierwsze tego typu społeczności, które pomimo spełnienia wymogów formalnych, nie mogą rozpocząć faktycznej działalności.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
1. Czy możliwe jest przygotowanie i wdrożenie przepisów wykonawczych umożliwiających skuteczne funkcjonowanie obywatelskich społeczności energetycznych?
2. W jaki sposób można wypracować jasne i przejrzyste zasady rozliczania energii w modelu peer-to-peer, zgodne z obowiązującym prawem unijnym?
3. Jakie rozwiązania legislacyjne lub organizacyjne pozwolą operatorom systemów dystrybucyjnych na efektywne rozliczanie obywatelskich społeczności energetycznych (OSE)?
4. Czy w procesie tworzenia regulacji możliwe jest uwzględnienie specyfiki miejskich społeczności energetycznych, a jeśli tak – w jaki sposób?
5. Czy planowane jest podjęcie dialogu ze środowiskami eksperckimi oraz przedstawicielami istniejących OSE w celu wypracowania efektywnego modelu ich funkcjonowania?
Rozwój obywatelskich społeczności energetycznych stanowi istotny element transformacji energetycznej, przyczyniając się zarówno do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego, jak i przeciwdziałania ubóstwu energetycznemu oraz wzmacniania lokalnych wspólnot. Brak odpowiednich regulacji w tym obszarze oznacza niewykorzystanie istotnego potencjału społecznego i gospodarczego.
Będę wdzięczny za informację o planowanych działaniach ministerstw w przedmiotowym zakresie.
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Stanisław Lamczyk
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11141 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DOZE-I.0500.4.2026.MG
4360523.17924942.14499276
Warszawa, 27-05-2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Stanisława Lamczyka (znak: K10INT16812)
Temat: brak przepisów dla społeczności energetycznych
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT16812 Posła Stanisława Lamczyka przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Działania ministerstwa i ocena transpozycji prawa UE
Zgadzam się z postawioną w interpelacji tezą, że w wymiarze środowiskowym konieczne jest
przyspieszenie transformacji w kierunku źródeł nisko i zeroemisyjnych oraz że dla
zwiększenia elastyczności systemu niezbędne jest aktywne zaangażowanie społeczne oraz
rozwój społeczności energetycznych.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska stale analizuje czynniki wpływające na rozwój energetyki
rozproszonej, w tym obywatelskich społeczności energetycznych (OSE), oraz podejmuje
działania legislacyjne i pomocowe, aby zapewnić im optymalne warunki rozwoju. Nie
podzielam opinii o braku skutecznej transpozycji przepisów UE — w szczególności dyrektywy
2019/944 i regulacji dotyczących wspólnot energetycznych — ani o tym, że mimo formalnego
umocowania OSE są w praktyce pozbawione możliwości działania.
Podstawa prawna i zakres regulacji
Regulacje dotyczące OSE zostały wprowadzone ustawą z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy –
Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1681), dalej: ustawa PE,
obowiązującą od 7 września 2023 r. Ustawa ta określa prawa i obowiązki OSE, w tym prawo
odbiorcy do przystąpienia do społeczności przy zachowaniu pełni praw konsumenckich oraz
prawo do jej opuszczenia bez sankcji. Wprowadzono także jednolite regulacje obejmujące
zarówno społeczności energii odnawialnej (art. 22 RED II), jak i obywatelskie społeczności
energetyczne wynikające z dyrektywy 2019/944.
Działalność i funkcjonowanie OSE
Przedmiotem działalności OSE może być m.in. wytwarzanie energii, dystrybucja, obrót,
agregacja, magazynowanie energii, realizacja przedsięwzięć poprawiających efektywność
-- 1 of 4 --
energetyczną oraz świadczenie usług ładowania pojazdów elektrycznych. Działalność ta
może być prowadzona w sieci o napięciu do 110 kV. Społeczność może rozpocząć działalność
po wpisaniu jej — na wniosek — do wykazu OSE i musi przestrzegać obowiązków
stosowanych wobec innych uczestników rynku w sposób proporcjonalny i niedyskryminujący.
Dostęp do rynku i współpraca z OSD
OSE mogą sprzedawać wytworzoną energię przedsiębiorstwom energetycznym lub
agregatorom na podstawie umów. Zapewniono im również niedyskryminacyjny dostęp do
wszystkich rynków energii, bezpośrednio lub poprzez agregację. Ustawa nie określa
sztywnego obszaru działania OSE — jedynym ograniczeniem jest obszar działania właściwego
operatora systemu dystrybucyjnego (OSD). Dzięki temu społeczność może działać lokalnie,
bilansować energię i elastycznie współpracować z operatorem. OSD jest zobowiązany do
zawarcia z OSE umowy o świadczenie usług dystrybucji.
Rola agregatora
Ustawa wprowadza także pojęcie agregatora, który łączy moce i energię oferowaną przez
odbiorców, wytwórców lub posiadaczy magazynów energii, uwzględniając możliwości
techniczne sieci. Agregacja może służyć sprzedaży energii, świadczeniu usług systemowych
lub usług elastyczności.
Po przedstawieniu powyższych wyjaśnień przekazuję odpowiedzi na pytania zawarte w
interpelacji.
Ad. 1. Czy możliwe jest przygotowanie i wdrożenie przepisów wykonawczych
umożliwiających skuteczne funkcjonowanie obywatelskich społeczności energetycznych?
Ad. 3. Jakie rozwiązania legislacyjne lub organizacyjne pozwolą operatorom systemów
dystrybucyjnych na efektywne rozliczanie obywatelskich społeczności energetycznych
(OSE)?
Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, regulacje zawarte w ustawie PE w zakresie OSE
w sposób wystarczający określają zasady ich działania, natomiast ich praktyczne wdrożenie
leży w gestii zarówno OSD, jak i samych społeczności, a podstawą określenia wzajemnych
stosunków powinna być umowa o świadczenie usług dystrybucyjnych. Dodatkowo kwestię
wewnętrznych stosunków w ramach OSE reguluje art. 11zl ust. 2 ustawy PE, zgodnie
z którym to statut lub umowa OSE określa sposób prowadzenia rozliczeń oraz podział energii
elektrycznej, która jest wytwarzana przez będące własnością tej społeczności jednostki
wytwórcze.
Wobec powyższego, problem, na który wskazano w interpelacji, związany z odmowami
rozliczania OSE przez OSD, powołujących się na brak przepisów wykonawczych, nie powinien
mieć miejsca.
Reasumując, obowiązujące przepisy w pełni umożliwiają funkcjonowanie OSE, a ewentualne
trudności mają charakter wdrożeniowy, nie legislacyjny.
Ad. 2. W jaki sposób można wypracować jasne i przejrzyste zasady rozliczania energii
w modelu peer-to-peer, zgodne z obowiązującym prawem unijnym?
W kontekście stwierdzenia, że istnieje wyraźna luka regulacyjna w zakresie mechanizmów
rozliczeń energii w modelu peer-to-peer (P2P), który stanowi istotę funkcjonowania OSE
zgodnie z prawem unijnym, uprzejmie informuję, że ustawa PE wprowadziła regulacje
związane z tym modelem, co było związane z implementacją art. 2 pkt 18 oraz art. 21 ust. 2 lit.
-- 2 of 4 --
a dyrektywy RED II. Regulacje te określają ramy współpracy stron, zgodnie z obowiązującym
prawem unijnym.
Ewentualne zasady rozliczania energii w modelu peer-to-peer powinny być wypracowane
pomiędzy zainteresowanymi stronami i ujęte w umowach określających ich współpracę.
Jednocześnie chcę zapewnić, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest otwarte na dialog,
który może przyczynić się do rozwoju modelu peer-to-peer.
Ad. 4. Czy w procesie tworzenia regulacji możliwe jest uwzględnienie specyfiki miejskich
społeczności energetycznych, a jeśli tak – w jaki sposób?
Rozwiązania dedykowane dla obszarów miejskich, implementujące przepisy art. 21 pkt
4 dyrektywy RED II, zostały wprowadzone do krajowego porządku prawnego ustawą z dnia
29 października 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. 2021 poz. 2376).
Prosument zbiorowy
Dzięki regulacjom zawartym w tej ustawie, od 1 kwietnia 2022 r. wprowadzona została
instytucja prosumenta zbiorowego, który może działać w budynku wielolokalowym. Jest
to odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł
energii na własne potrzeby w mikroinstalacji lub małej instalacji przyłączonej do sieci
dystrybucyjnej elektroenergetycznej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji elektrycznej
budynku wielolokalowego. Jest to oferta skierowana do mieszkańców budynków
wielolokalowych na obszarach miejskich i umożliwia im produkcję własnej taniej zielonej
energii.
Prosument wirtualny
W tej ustawie wprowadzona została także instytucja prosumenta wirtualnego, który
w przypadku braku możliwości montażu instalacji w miejscu odbioru energii elektrycznej
umożliwia jej wytwarzanie na własne potrzeby w instalacji odnawialnego źródła energii
przyłączonej do sieci w innym miejscu. Ustawa z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie niektórych
ustaw w związku z wprowadzaniem centralnego systemu informacji rynku energii i innych
ustaw (Dz.U. 2025 poz. 759), która weszła w życie 11 czerwca 2025 roku, umożliwia obecnie
rozliczanie się prosumenta wirtualnego, działającego na terenie jednego OSD.
Prosument lokatorski
Ponadto ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1762) wprowadziła definicję prosumenta
lokatorskiego. Jest to rozwiązanie dedykowane dla prosumentów energii odnawialnej,
wytwarzających energię na potrzeby części wspólnej budynku wielolokalowego
(np. wspólnoty, spółdzielnie). Polega on na wprowadzeniu fakultatywnej opcji zmiany
wynagrodzenia z obniżenia rachunku za energię elektryczną na wypłatę jej wartości
na wskazany rachunek bankowy na koniec okresu rozliczeniowego. Zaoszczędzone środki
będą wykorzystane na zakup energii lub obniżenie opłat związanych z lokalami mieszkalnymi
w budynkach wielolokalowych zarządzanych przez prosumenta.
Należy też wskazać, że Ustawa z dnia 9 października 2025 r. o zmianie ustawy o promowaniu
wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych
ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1535) umożliwiła przeznaczenie środków przez prosumenta
-- 3 of 4 --
lokatorskiego na pokrycie zobowiązań z tytułu zakupu energii elektrycznej i realizacji
przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej.
Dzięki powyższym przepisom, potencjalnie nawet 13 milionów gospodarstw domowych
ma szansę na dostęp do taniej i czystej energii.
Ad. 5. Czy planowane jest podjęcie dialogu ze środowiskami eksperckimi oraz
przedstawicielami istniejących OSE w celu wypracowania efektywnego modelu
ich funkcjonowania?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest otwarte na dialog z każdym podmiotem, który
sygnalizuje problemy lub zgłasza pomysły rozwiązań, które mogą mieć pozytywny wpływ
na działalność społeczności energetycznych. Zgłaszane problemy są na bieżąco
analizowane, a wypracowane rozwiązania są procedowane w formie projektów ustaw.
Przykładem takich działań są regulacje zawarte w ustawie z dnia 9 października 2025 r.
o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach
wiatrowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1535), dotyczące rozszerzenia
obszaru działania spółdzielni energetycznych na teren miast (zawieszonego do czasu
pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej w zakresie dozwolonej pomocy publicznej).
Innym przykładem jest projekt przepisów odnoszący się do zamawiających publicznych,
w szczególności jednostek samorządu terytorialnego realizujących swoje zadania w obszarze
zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną
i cieplną oraz gaz, wyłączający realizację tych zadań spod reżimu ustawy – Prawo zamówień
publicznych w ramach współpracy w spółdzielni energetycznej, której są członkami.
Ww. projekt regulacji jest zawarty w projekcie ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych
źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (UD 332), który znajduje się obecnie na etapie
Stałego Komitetu Rady Ministrów. Szczegółowe informacje są dostępne na stronie
Rządowego Procesu Legislacyjnego1.
Zachęcam przedstawicieli OSE oraz inne zainteresowane podmioty do przekazywania
Ministerstwu Klimatu i Środowiska zgłaszanych problemów i propozycji rozwiązań.
Jednocześnie zapewniam, że Ministerstwo na bieżąco analizuje rozwój energetyki
rozproszonej, w tym społeczności energetycznych oraz prowadzi prace nad systemem
wsparcia zwiększającym autokonsumpcję energii i ich elastyczną współpracę z systemem
elektroenergetycznym.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
1 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405700/
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DOZE-I.0500.4.2026.MG
4360523.17924942.14499276
Warszawa, 27-05-2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Stanisława Lamczyka (znak: K10INT16812)
Temat: brak przepisów dla społeczności energetycznych
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT16812 Posła Stanisława Lamczyka przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Działania ministerstwa i ocena transpozycji prawa UE
Zgadzam się z postawioną w interpelacji tezą, że w wymiarze środowiskowym konieczne jest
przyspieszenie transformacji w kierunku źródeł nisko i zeroemisyjnych oraz że dla
zwiększenia elastyczności systemu niezbędne jest aktywne zaangażowanie społeczne oraz
rozwój społeczności energetycznych.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska stale analizuje czynniki wpływające na rozwój energetyki
rozproszonej, w tym obywatelskich społeczności energetycznych (OSE), oraz podejmuje
działania legislacyjne i pomocowe, aby zapewnić im optymalne warunki rozwoju. Nie
podzielam opinii o braku skutecznej transpozycji przepisów UE — w szczególności dyrektywy
2019/944 i regulacji dotyczących wspólnot energetycznych — ani o tym, że mimo formalnego
umocowania OSE są w praktyce pozbawione możliwości działania.
Podstawa prawna i zakres regulacji
Regulacje dotyczące OSE zostały wprowadzone ustawą z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy –
Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1681), dalej: ustawa PE,
obowiązującą od 7 września 2023 r. Ustawa ta określa prawa i obowiązki OSE, w tym prawo
odbiorcy do przystąpienia do społeczności przy zachowaniu pełni praw konsumenckich oraz
prawo do jej opuszczenia bez sankcji. Wprowadzono także jednolite regulacje obejmujące
zarówno społeczności energii odnawialnej (art. 22 RED II), jak i obywatelskie społeczności
energetyczne wynikające z dyrektywy 2019/944.
Działalność i funkcjonowanie OSE
Przedmiotem działalności OSE może być m.in. wytwarzanie energii, dystrybucja, obrót,
agregacja, magazynowanie energii, realizacja przedsięwzięć poprawiających efektywność
-- 1 of 4 --
energetyczną oraz świadczenie usług ładowania pojazdów elektrycznych. Działalność ta
może być prowadzona w sieci o napięciu do 110 kV. Społeczność może rozpocząć działalność
po wpisaniu jej — na wniosek — do wykazu OSE i musi przestrzegać obowiązków
stosowanych wobec innych uczestników rynku w sposób proporcjonalny i niedyskryminujący.
Dostęp do rynku i współpraca z OSD
OSE mogą sprzedawać wytworzoną energię przedsiębiorstwom energetycznym lub
agregatorom na podstawie umów. Zapewniono im również niedyskryminacyjny dostęp do
wszystkich rynków energii, bezpośrednio lub poprzez agregację. Ustawa nie określa
sztywnego obszaru działania OSE — jedynym ograniczeniem jest obszar działania właściwego
operatora systemu dystrybucyjnego (OSD). Dzięki temu społeczność może działać lokalnie,
bilansować energię i elastycznie współpracować z operatorem. OSD jest zobowiązany do
zawarcia z OSE umowy o świadczenie usług dystrybucji.
Rola agregatora
Ustawa wprowadza także pojęcie agregatora, który łączy moce i energię oferowaną przez
odbiorców, wytwórców lub posiadaczy magazynów energii, uwzględniając możliwości
techniczne sieci. Agregacja może służyć sprzedaży energii, świadczeniu usług systemowych
lub usług elastyczności.
Po przedstawieniu powyższych wyjaśnień przekazuję odpowiedzi na pytania zawarte w
interpelacji.
Ad. 1. Czy możliwe jest przygotowanie i wdrożenie przepisów wykonawczych
umożliwiających skuteczne funkcjonowanie obywatelskich społeczności energetycznych?
Ad. 3. Jakie rozwiązania legislacyjne lub organizacyjne pozwolą operatorom systemów
dystrybucyjnych na efektywne rozliczanie obywatelskich społeczności energetycznych
(OSE)?
Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, regulacje zawarte w ustawie PE w zakresie OSE
w sposób wystarczający określają zasady ich działania, natomiast ich praktyczne wdrożenie
leży w gestii zarówno OSD, jak i samych społeczności, a podstawą określenia wzajemnych
stosunków powinna być umowa o świadczenie usług dystrybucyjnych. Dodatkowo kwestię
wewnętrznych stosunków w ramach OSE reguluje art. 11zl ust. 2 ustawy PE, zgodnie
z którym to statut lub umowa OSE określa sposób prowadzenia rozliczeń oraz podział energii
elektrycznej, która jest wytwarzana przez będące własnością tej społeczności jednostki
wytwórcze.
Wobec powyższego, problem, na który wskazano w interpelacji, związany z odmowami
rozliczania OSE przez OSD, powołujących się na brak przepisów wykonawczych, nie powinien
mieć miejsca.
Reasumując, obowiązujące przepisy w pełni umożliwiają funkcjonowanie OSE, a ewentualne
trudności mają charakter wdrożeniowy, nie legislacyjny.
Ad. 2. W jaki sposób można wypracować jasne i przejrzyste zasady rozliczania energii
w modelu peer-to-peer, zgodne z obowiązującym prawem unijnym?
W kontekście stwierdzenia, że istnieje wyraźna luka regulacyjna w zakresie mechanizmów
rozliczeń energii w modelu peer-to-peer (P2P), który stanowi istotę funkcjonowania OSE
zgodnie z prawem unijnym, uprzejmie informuję, że ustawa PE wprowadziła regulacje
związane z tym modelem, co było związane z implementacją art. 2 pkt 18 oraz art. 21 ust. 2 lit.
-- 2 of 4 --
a dyrektywy RED II. Regulacje te określają ramy współpracy stron, zgodnie z obowiązującym
prawem unijnym.
Ewentualne zasady rozliczania energii w modelu peer-to-peer powinny być wypracowane
pomiędzy zainteresowanymi stronami i ujęte w umowach określających ich współpracę.
Jednocześnie chcę zapewnić, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest otwarte na dialog,
który może przyczynić się do rozwoju modelu peer-to-peer.
Ad. 4. Czy w procesie tworzenia regulacji możliwe jest uwzględnienie specyfiki miejskich
społeczności energetycznych, a jeśli tak – w jaki sposób?
Rozwiązania dedykowane dla obszarów miejskich, implementujące przepisy art. 21 pkt
4 dyrektywy RED II, zostały wprowadzone do krajowego porządku prawnego ustawą z dnia
29 października 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. 2021 poz. 2376).
Prosument zbiorowy
Dzięki regulacjom zawartym w tej ustawie, od 1 kwietnia 2022 r. wprowadzona została
instytucja prosumenta zbiorowego, który może działać w budynku wielolokalowym. Jest
to odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł
energii na własne potrzeby w mikroinstalacji lub małej instalacji przyłączonej do sieci
dystrybucyjnej elektroenergetycznej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji elektrycznej
budynku wielolokalowego. Jest to oferta skierowana do mieszkańców budynków
wielolokalowych na obszarach miejskich i umożliwia im produkcję własnej taniej zielonej
energii.
Prosument wirtualny
W tej ustawie wprowadzona została także instytucja prosumenta wirtualnego, który
w przypadku braku możliwości montażu instalacji w miejscu odbioru energii elektrycznej
umożliwia jej wytwarzanie na własne potrzeby w instalacji odnawialnego źródła energii
przyłączonej do sieci w innym miejscu. Ustawa z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie niektórych
ustaw w związku z wprowadzaniem centralnego systemu informacji rynku energii i innych
ustaw (Dz.U. 2025 poz. 759), która weszła w życie 11 czerwca 2025 roku, umożliwia obecnie
rozliczanie się prosumenta wirtualnego, działającego na terenie jednego OSD.
Prosument lokatorski
Ponadto ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1762) wprowadziła definicję prosumenta
lokatorskiego. Jest to rozwiązanie dedykowane dla prosumentów energii odnawialnej,
wytwarzających energię na potrzeby części wspólnej budynku wielolokalowego
(np. wspólnoty, spółdzielnie). Polega on na wprowadzeniu fakultatywnej opcji zmiany
wynagrodzenia z obniżenia rachunku za energię elektryczną na wypłatę jej wartości
na wskazany rachunek bankowy na koniec okresu rozliczeniowego. Zaoszczędzone środki
będą wykorzystane na zakup energii lub obniżenie opłat związanych z lokalami mieszkalnymi
w budynkach wielolokalowych zarządzanych przez prosumenta.
Należy też wskazać, że Ustawa z dnia 9 października 2025 r. o zmianie ustawy o promowaniu
wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych
ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1535) umożliwiła przeznaczenie środków przez prosumenta
-- 3 of 4 --
lokatorskiego na pokrycie zobowiązań z tytułu zakupu energii elektrycznej i realizacji
przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej.
Dzięki powyższym przepisom, potencjalnie nawet 13 milionów gospodarstw domowych
ma szansę na dostęp do taniej i czystej energii.
Ad. 5. Czy planowane jest podjęcie dialogu ze środowiskami eksperckimi oraz
przedstawicielami istniejących OSE w celu wypracowania efektywnego modelu
ich funkcjonowania?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest otwarte na dialog z każdym podmiotem, który
sygnalizuje problemy lub zgłasza pomysły rozwiązań, które mogą mieć pozytywny wpływ
na działalność społeczności energetycznych. Zgłaszane problemy są na bieżąco
analizowane, a wypracowane rozwiązania są procedowane w formie projektów ustaw.
Przykładem takich działań są regulacje zawarte w ustawie z dnia 9 października 2025 r.
o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach
wiatrowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1535), dotyczące rozszerzenia
obszaru działania spółdzielni energetycznych na teren miast (zawieszonego do czasu
pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej w zakresie dozwolonej pomocy publicznej).
Innym przykładem jest projekt przepisów odnoszący się do zamawiających publicznych,
w szczególności jednostek samorządu terytorialnego realizujących swoje zadania w obszarze
zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną
i cieplną oraz gaz, wyłączający realizację tych zadań spod reżimu ustawy – Prawo zamówień
publicznych w ramach współpracy w spółdzielni energetycznej, której są członkami.
Ww. projekt regulacji jest zawarty w projekcie ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych
źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (UD 332), który znajduje się obecnie na etapie
Stałego Komitetu Rady Ministrów. Szczegółowe informacje są dostępne na stronie
Rządowego Procesu Legislacyjnego1.
Zachęcam przedstawicieli OSE oraz inne zainteresowane podmioty do przekazywania
Ministerstwu Klimatu i Środowiska zgłaszanych problemów i propozycji rozwiązań.
Jednocześnie zapewniam, że Ministerstwo na bieżąco analizuje rozwój energetyki
rozproszonej, w tym społeczności energetycznych oraz prowadzi prace nad systemem
wsparcia zwiększającym autokonsumpcję energii i ich elastyczną współpracę z systemem
elektroenergetycznym.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
1 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405700/
-- 4 of 4 --