Interpelacja w sprawie braku systemowej kontroli nad gospodarką odpadami zawierającymi amalgamat dentystyczny oraz naruszeń rozporządzenia UE 2017/852
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16802
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie braku systemowej kontroli nad gospodarką odpadami zawierającymi amalgamat dentystyczny oraz naruszeń rozporządzenia UE 2017/852
Zgłaszający: Michał Jach, Waldemar Andzel, Dariusz Matecki
Data wpływu: 23-04-2026
Szanowna Pani Minister,
z informacji uzyskanych od wszystkich wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska (WIOŚ) wyłania się alarmujący obraz systemowej bezczynności organów państwa. Z przekazanych odpowiedzi wynika jednoznacznie, że w latach 2019–2026 w większości regionów nie prowadzono celowych kontroli gabinetów stomatologicznych pod kątem posiadania obowiązkowych separatorów amalgamatu, a samą działalność uznawano za niskoszkodliwą. Stanowisko to stoi w jaskrawej sprzeczności z obowiązującym prawem Unii Europejskiej, w szczególności z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/852, które ustanawia bezwzględny obowiązek stosowania separatorów o skuteczności co najmniej 95%.
Należy z całą stanowczością podkreślić, że Polska jest systemowo i technologicznie w pełni przygotowana do realizacji tych wymogów. Na rynku krajowym operuje Centrum Techniki Medycznej sp. z o.o., będące partnerem austriackiej firmy Metasys, dysponujące zaawansowaną technologią utylizacji zużytego amalgamatu. Podmiot ten posiada unikalne w skali kraju możliwości logistyczne i technologiczne, odbierając corocznie ok. 200 ton zużytego amalgamatu z gabinetów stomatologicznych z całego świata, w tym ze Stanów Zjednoczonych, w celu jego bezpiecznego unieszkodliwienia. Istnienie tak wyspecjalizowanego zaplecza w Polsce oznacza, że bariera technologiczna nie istnieje, a brak egzekucji przepisów wynika wyłącznie z zaniechań i bezczynności organów kontrolnych.
Rtęć jest jedną z najbardziej toksycznych substancji – 1 gram tego metalu może skazić miliony litrów wody. Przy ok. 37 000 gabinetów stomatologicznych w Polsce brak kontroli prowadzi do niekontrolowanego zrzutu neurotoksyn do systemów kanalizacji, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia obywateli oraz bezpieczeństwa ekosystemów wodnych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo posiada wiedzę na temat braku wytycznych centralnych dla WIOŚ w zakresie kontroli gospodarki odpadami o kodzie 18 01 10* w latach 2019–2026?
2. Jak resort odnosi się do faktu, że organy ochrony środowiska uznają emisję rtęci za działalność niskoszkodliwą, co narusza unijną zasadę ostrożności?
3. Czy i kiedy ministerstwo wyda wiążące wytyczne dla GIOŚ w celu przeprowadzenia ogólnopolskiej akcji kontrolnej we wszystkich gabinetach stomatologicznych w zakresie posiadania i eksploatacji separatorów amalgamatu?
4. Jakie działania naprawcze podejmie resort, aby zapewnić pełną implementację przepisów rozporządzenia 2017/852?
5. Czy planowane jest stworzenie cyfrowego systemu ewidencji w ramach BDO, który weryfikowałby fakt posiadania separatora oraz umowy na odbiór odpadów przez wyspecjalizowane podmioty utylizacyjne?
Z poważaniem
Michał Jach
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada wiedzy” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7342 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-SGO.0500.10.2026.ŁZ
4349440.17962150.14504074
Warszawa, 28-05-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację posłów Michała Jacha, Waldemara Andzela oraz
Dariusza Mateckiego (znak: K10INT16802).
Temat: systemowa kontrola odpadów zwierających amalgamat dentystyczny oraz
naruszenia rozporządzenia UE 2017/852.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT16802 posłów Michała Jacha, Waldemara Andzela oraz
Dariusza Mateckiego poniżej przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra
Klimatu i Środowiska.
1. Czy Ministerstwo posiada wiedzę na temat braku wytycznych centralnych dla WIOŚ
w zakresie kontroli gospodarki odpadami o kodzie 18 01 10* w latach 2019–2026?
Jednym ze stałych ogólnopolskich celów kontroli Inspekcji Ochrony Środowiska jest nadzór
nad gospodarką odpadami medycznymi i weterynaryjnymi (w tym odpadami zawierającymi
rtęć). W ramach kontroli przeprowadzanych na podstawie tego celu w gabinetach
stomatologicznych, weryfikowana jest również zasadność posiadania przez nie separatorów
amalgamatu. Brak centralnych, szczegółowych wytycznych dotyczących kontroli w zakresie
separatorów amalgamatu nie oznacza, że takie działania nie są przez Inspekcję Ochrony
Środowiska prowadzone.
Jednocześnie, z uwagi na ograniczone zasoby Inspekcji Ochrony Środowiska, działania tego
typu są prowadzone w oparciu o ocenę ryzyka związanego z prowadzeniem danej
działalności gospodarczej, skupiając się w pierwszej kolejności na potencjalnie najwyższym
ryzyku w odniesieniu do zdrowia i życia ludzkiego, środowiska oraz działaniach
interwencyjnych, które również stanowią priorytet w działalności Inspekcji.
Zagadnienie gospodarowania amalgamatem stomatologicznym jest ściśle regulowane przez
przepisy prawa unijnego oraz krajowego, w szczególności przez rozporządzenie Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2017/852 z dnia 17 maja 2017 r. w sprawie rtęci oraz uchylające
rozporządzenie (WE) nr 1102/20081 (dalej jako: rozporządzeniem 2017/852).
Natomiast amalgamat dentystyczny, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia
2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów2, ze względu na zawartość rtęci
1 Dz.U. UE. L. z 2017 r. Nr 137, str. 1
2 Dz. U. z 2020 r. poz. 10
-- 1 of 3 --
klasyfikowany jest jako odpad niebezpieczny o kodzie 18 01 10* oraz zaliczany do odpadów
medycznych. Postępowanie z odpadami medycznymi reguluje przede wszystkim
rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego
sposobu postępowania z odpadami medycznymi3. W tym zakresie, zgodnie z informacjami
przekazanymi przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej jako: GIOŚ) kontrole
w gabinetach stomatologicznych prowadzone są we współpracy Państwowej Inspekcji
Sanitarnej oraz Inspekcji Ochrony Środowiska na podstawie ustawy z dnia 14 marca 1985
r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej4 oraz ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji
Ochrony Środowiska5.
2. Jak resort odnosi się do faktu, że organy ochrony środowiska uznają emisję rtęci za
działalność „niskoszkodliwą”, co narusza unijną zasadę ostrożności.
Na podstawie informacji uzyskanych od GIOŚ uprzejmie informuję, że powyższe
sformułowanie nie znajduje potwierdzenia w żadnym oficjalnym stanowisku Głównego
Inspektora Ochrony Środowiska. Jednocześnie GIOŚ nie posiada wiedzy o istnieniu
jakiegokolwiek stanowiska wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska, które
aprobowałoby lub potwierdzało przedstawione twierdzenie. Należy uznać, że teza zawarta
w przedmiotowym pytaniu pozostaje nieuprawniona oraz nie znajduje podstaw
w obowiązujących przepisach ani w praktyce organów ochrony środowiska.
3. Czy i kiedy Ministerstwo wyda wiążące wytyczne dla GIOŚ w celu przeprowadzenia
ogólnopolskiej akcji kontrolnej we wszystkich gabinetach stomatologicznych w zakresie
posiadania i eksploatacji separatorów amalgamatu?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska obecnie nie planuje przeprowadzania ogólnopolskiej
akcji kontrolnej we wszystkich gabinetach stomatologicznych, więc wydawanie
przedmiotowych wytycznych nie jest zasadne.
Jak już wspomniano w odpowiedzi na pytanie nr 1 zagadnienia związane
z gospodarowaniem amalgamatem stomatologicznym oraz stosowaniem separatorów
amalgamatu mogą być przedmiotem kontroli w ramach bieżących działań Inspekcji.
Wydanie wytycznych dotyczących posiadania i prawidłowej eksploatacji separatorów
amalgamatu będzie przedmiotem ewentualnych prac konceptualnych w Ministerstwie
Klimatu i Środowiska, w przypadku podjęcia decyzji o konieczności zorganizowania szeroko
zakrojonej akcji kontrolnej.
4. Jakie działania naprawcze podejmie resort, aby zapewnić pełną implementację przepisów
Rozporządzenia 2017/852?
Należy pamiętać, że zgodnie z zasadami prawa Unii Europejskiej, rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady obowiązują bezpośrednio we wszystkich państwach
członkowskich. Jednocześnie uprzejmie informuję, że trwają prace nad projektem ustawy,
której celem będzie dopełnienie systemu regulującego kwestie związane z rtęcią w Polsce.
Część przepisów rozporządzeniem 2017/852 została już implementowana do polskiego
porządku prawnego m.in. ustawą z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach6, istnieje jednak
potrzeba wprowadzenia kolejnych zmian prawa.
3 Dz.U. z 2017 r. poz. 1975
4 Dz. U. z 2024 r. poz. 416
5 Dz. U. z 2024 r. poz. 425
6 Dz.U. z 2023 r. poz. 1587.
-- 2 of 3 --
5. Czy planowane jest stworzenie cyfrowego systemu ewidencji w ramach BDO, który
weryfikowałby fakt posiadania separatora oraz umowy na odbiór odpadów przez
wyspecjalizowane podmioty utylizacyjne?
W pierwszej kolejności, należy mieć na uwadze, że baza danych o produktach
i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (dalej jako: BDO) stanowi system
teleinformatyczny funkcjonujący na podstawie przepisów ustawy o odpadach, którego
zasadniczym celem jest prowadzenie rejestru podmiotów wprowadzających produkty,
produkty w opakowaniach oraz gospodarujących odpadami, a także zapewnienie ewidencji
i monitorowania przepływu odpadów od momentu ich wytworzenia do ostatecznego
zagospodarowania.
BDO nie jest narzędziem służącym do rejestrowania środków technicznych
wykorzystywanych przez podmioty w celu zapewnienia zgodności z przepisami ochrony
środowiska (np. przepisami rozporządzenia 2017/852). Separator amalgamatu stanowi
element infrastruktury technicznej służący ograniczaniu przedostawania się rtęci do
środowiska, natomiast BDO służy monitorowaniu procesu zagospodarowania odpadów,
w tym odpadów niebezpiecznych zawierających rtęć.
Analogicznie, w systemie BDO nie są gromadzone informacje dotyczące zawieranych przez
podmioty umów cywilnoprawnych, w tym umów na odbiór odpadów przez
wyspecjalizowane podmioty posiadające stosowne zezwolenia. Weryfikacja posiadania
stosownych umów, jak również ocena prawidłowości organizacji gospodarki odpadami,
może odbywać się w toku czynności kontrolnych prowadzonych przez właściwe organy,
w szczególności Inspekcję Ochrony Środowiska.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 3 of 3 --