Interpelacja nr 16801
Interpelacja w sprawie braku możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytowanych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie braku możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytowanych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych
Interpelacja nr 16801
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie braku możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytowanych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych
Zgłaszający: Marcin Skonieczka, Izabela Bodnar, Sławomir Ćwik, Rafał Komarewicz, Barbara Okuła, Ewa Szymanowska
Data wpływu: 23-04-2026
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji emerytowanych żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r. i po przejściu na emeryturę resortową podjęli zatrudnienie w sektorze cywilnym, odprowadzając pełne składki na ubezpieczenia społeczne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Mimo wieloletniego opłacania tych składek osoby te nie mają możliwości uzyskania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Składki są wprawdzie ewidencjonowane na ich indywidualnych kontach w ZUS, jednak ze względu na obowiązujące reguły zbiegu prawa do świadczeń (art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) nie przekładają się na jakiekolwiek świadczenie. Problem dotyczy – według szacunków – kilkudziesięciu tysięcy osób, w tym byłych policjantów, żołnierzy zawodowych, strażaków PSP, funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz Służby Więziennej.
Należy podkreślić, że osoby te nie domagają się dodatkowych świadczeń z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej ani z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych, ponieważ z tego systemu zostały już rozliczone. Ich oczekiwanie jest proste i uzasadnione: chcą otrzymać emeryturę za pracę faktycznie wykonywaną po zakończeniu służby oraz za składki, które rzeczywiście opłacili.
Obecnie dziesiątki tysięcy takich osób nadal pracują i odprowadzają składki emerytalne, które zasilają Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i służą bieżącemu finansowaniu systemu. Składki te są ewidencjonowane na ich kontach, jednak bez perspektywy wypłaty jakiegokolwiek świadczenia. Jednocześnie emeryci mundurowi, którzy wstąpili do służby po 1999 r., mają możliwość – po spełnieniu określonych warunków – pobierania emerytury zarówno z systemu mundurowego, jak i z ZUS.
Różnicowanie sytuacji prawnej emerytów wyłącznie ze względu na datę rozpoczęcia służby budzi poważne wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz zakazem dyskryminacji. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Warto przy tym zauważyć, że polskie rozwiązanie stanowi wyjątek na tle państw sojuszniczych NATO i Unii Europejskiej. W Niemczech, Francji, Włoszech, Hiszpanii, Belgii, Holandii i Czechach emerytowani żołnierze i funkcjonariusze, którzy po zakończeniu służby podejmują pracę cywilną i odprowadzają składki do powszechnego systemu emerytalnego, nabywają z tego tytułu odrębne uprawnienia emerytalne, a ich składki nie przepadają i generują świadczenie.
Polska pozostaje jednym z nielicznych krajów NATO, w którym państwo pobiera składki emerytalne od byłych funkcjonariuszy służb mundurowych, nie oferując w zamian żadnego świadczenia. Problem ten ma charakter powtarzalny i jest przedmiotem licznych petycji, wystąpień obywatelskich oraz zapytań kierowanych do różnych resortów.
Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w swoich odpowiedziach konsekwentnie wskazują na Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jako właściwe do podjęcia inicjatywy legislacyjnej w tym zakresie. Z informacji publicznie dostępnych wynika, że powołano międzyresortowy zespół roboczy i odbyły się spotkania, jednak mimo upływu wielu miesięcy brak jest konkretnych efektów legislacyjnych, a stan prac pozostaje niejasny.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie jest stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w kwestii przyznania emerytowanym funkcjonariuszom służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r., prawa do emerytury z FUS za okresy zatrudnienia cywilnego, za które odprowadzili składki?
Na jakim etapie znajdują się prace międzyresortowego zespołu roboczego, ile spotkań odbyło się do tej pory, jakie warianty rozwiązań legislacyjnych są analizowane oraz jaki jest planowany harmonogram zakończenia prac i przedstawienia projektu ustawy?
Czy ministerstwo lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych oszacowały liczbę osób, których dotyczy problem, łączną wartość składek zgromadzonych na ich indywidualnych kontach w ZUS oraz szacunkowy koszt budżetowy ewentualnych zmian? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz?
Czy w ocenie ministerstwa pobieranie składek emerytalnych od osób, które z mocy obowiązujących przepisów nie mogą uzyskać z tych składek żadnego świadczenia, jest zgodne z zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji wyrażonymi w art. 32 Konstytucji RP? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę konstytucyjności obecnego stanu prawnego w tym zakresie?
Z poważaniem
Marcin Skonieczka
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 16801
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie braku możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytowanych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych
Zgłaszający: Marcin Skonieczka, Izabela Bodnar, Sławomir Ćwik, Rafał Komarewicz, Barbara Okuła, Ewa Szymanowska
Data wpływu: 23-04-2026
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji emerytowanych żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r. i po przejściu na emeryturę resortową podjęli zatrudnienie w sektorze cywilnym, odprowadzając pełne składki na ubezpieczenia społeczne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Mimo wieloletniego opłacania tych składek osoby te nie mają możliwości uzyskania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Składki są wprawdzie ewidencjonowane na ich indywidualnych kontach w ZUS, jednak ze względu na obowiązujące reguły zbiegu prawa do świadczeń (art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) nie przekładają się na jakiekolwiek świadczenie. Problem dotyczy – według szacunków – kilkudziesięciu tysięcy osób, w tym byłych policjantów, żołnierzy zawodowych, strażaków PSP, funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz Służby Więziennej.
Należy podkreślić, że osoby te nie domagają się dodatkowych świadczeń z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej ani z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych, ponieważ z tego systemu zostały już rozliczone. Ich oczekiwanie jest proste i uzasadnione: chcą otrzymać emeryturę za pracę faktycznie wykonywaną po zakończeniu służby oraz za składki, które rzeczywiście opłacili.
Obecnie dziesiątki tysięcy takich osób nadal pracują i odprowadzają składki emerytalne, które zasilają Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i służą bieżącemu finansowaniu systemu. Składki te są ewidencjonowane na ich kontach, jednak bez perspektywy wypłaty jakiegokolwiek świadczenia. Jednocześnie emeryci mundurowi, którzy wstąpili do służby po 1999 r., mają możliwość – po spełnieniu określonych warunków – pobierania emerytury zarówno z systemu mundurowego, jak i z ZUS.
Różnicowanie sytuacji prawnej emerytów wyłącznie ze względu na datę rozpoczęcia służby budzi poważne wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz zakazem dyskryminacji. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Warto przy tym zauważyć, że polskie rozwiązanie stanowi wyjątek na tle państw sojuszniczych NATO i Unii Europejskiej. W Niemczech, Francji, Włoszech, Hiszpanii, Belgii, Holandii i Czechach emerytowani żołnierze i funkcjonariusze, którzy po zakończeniu służby podejmują pracę cywilną i odprowadzają składki do powszechnego systemu emerytalnego, nabywają z tego tytułu odrębne uprawnienia emerytalne, a ich składki nie przepadają i generują świadczenie.
Polska pozostaje jednym z nielicznych krajów NATO, w którym państwo pobiera składki emerytalne od byłych funkcjonariuszy służb mundurowych, nie oferując w zamian żadnego świadczenia. Problem ten ma charakter powtarzalny i jest przedmiotem licznych petycji, wystąpień obywatelskich oraz zapytań kierowanych do różnych resortów.
Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w swoich odpowiedziach konsekwentnie wskazują na Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jako właściwe do podjęcia inicjatywy legislacyjnej w tym zakresie. Z informacji publicznie dostępnych wynika, że powołano międzyresortowy zespół roboczy i odbyły się spotkania, jednak mimo upływu wielu miesięcy brak jest konkretnych efektów legislacyjnych, a stan prac pozostaje niejasny.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie jest stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w kwestii przyznania emerytowanym funkcjonariuszom służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r., prawa do emerytury z FUS za okresy zatrudnienia cywilnego, za które odprowadzili składki?
Na jakim etapie znajdują się prace międzyresortowego zespołu roboczego, ile spotkań odbyło się do tej pory, jakie warianty rozwiązań legislacyjnych są analizowane oraz jaki jest planowany harmonogram zakończenia prac i przedstawienia projektu ustawy?
Czy ministerstwo lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych oszacowały liczbę osób, których dotyczy problem, łączną wartość składek zgromadzonych na ich indywidualnych kontach w ZUS oraz szacunkowy koszt budżetowy ewentualnych zmian? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz?
Czy w ocenie ministerstwa pobieranie składek emerytalnych od osób, które z mocy obowiązujących przepisów nie mogą uzyskać z tych składek żadnego świadczenia, jest zgodne z zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji wyrażonymi w art. 32 Konstytucji RP? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę konstytucyjności obecnego stanu prawnego w tym zakresie?
Z poważaniem
Marcin Skonieczka
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
22
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (22)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12880 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.273.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16801 Pana Posła Marcina Skonieczki wraz z grupą posłów,
w sprawie braku możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
przez emerytowanych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych, proszę
przyjąć wyjaśnienia należące do właściwości ministra rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych1 („FUS”) wynika, że osoba uprawniona do emerytury
mundurowej może mieć, z tytułu pracy objętej ubezpieczeniem społecznym, przyznaną
drugą emeryturę, jeżeli spełnia wymagane warunki bez uwzględnienia okresów zawodowej
służby. Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy emerytalnej przy ustalaniu uprawnień do emerytury
z FUS i obliczaniu jej wysokości nie uwzględnia się okresów zawodowej służby, jeżeli
wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury „mundurowej”. Przepis ten jest
konsekwencją regulacji zawartych w systemie zaopatrzenia emerytalnego2, które
wykluczają możliwość uznania za okresy składkowe, w rozumieniu ustawy emerytalnej,
okresów służby funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy nabyli prawo do emerytury mundurowej.
Wśród funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy zawodowych, którzy korzystają
z zaopatrzenia emerytalno-rentowego można wyodrębnić, według kryterium daty przyjęcia
do służby, dwie grupy: tych, którzy służbę rozpoczynali od 2 stycznia 1999 r. i później oraz
tych, którzy do służby wstąpili przed 2 stycznia 1999 r. Zróżnicowanie występuje między
innymi w zakresie, po pierwsze, sposobu uwzględniania w emeryturze mundurowej okresów
składkowych i nieskładkowych w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, po drugie zaś
polega na ustanowieniu określonych reguł zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-
rentowych (mowa tutaj w szczególności o emeryturze).
W przypadku pierwszej grupy mamy do czynienia z zasadą pełnej odrębności systemów
emerytalnych - oznacza to możliwość nabycia i pobierania emerytury zarówno w systemie
mundurowym, jak i powszechnym. Wynika to z faktu, że w przypadku tej grupy do okresów,
z których obliczana jest wysokość emerytury mundurowej nie uwzględnia się okresów tak
zwanej pracy cywilnej.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., dalej powoływanej jako „ustawa emerytalna”.
2 Art. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.
U. z 2025 r. poz. 305, z późn. zm. ), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych”, oraz art. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu
Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony
Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024
r. poz. 1121, z późn. zm.), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy”.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z kolei w wymiarze emerytury mundurowej przyznanej osobie, która wstąpiła do
zawodowej służby przed 2 stycznia 1999 r.3 mogą być uwzględniane nie tylko okresy
zawodowej służby, ale też okresy składkowe i nieskładkowe wymienione w ustawie
emerytalnej. Okresy składkowe (poprzedzające służbę w wymiarze 3 lat4) są liczone po 2,6%
podstawy wymiaru, a więc w znacznie korzystniejszym wymiarze niż w systemie
ubezpieczeń społecznych, natomiast po 1,3% za każdy rok okresów składkowych ponad
okres trzyletni. Z tego powodu, zgodnie z przepisami art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, art.
7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i art. 7 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych, emeryt mundurowy pozostający w służbie przed 2
stycznia 1999 r. może pobierać tylko jedną z przysługujących mu emerytur - emeryturę
mundurową albo emeryturę z FUS, co potwierdził Sąd Najwyższy w powiększonym składzie
(uchwała składu 7 sędziów z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III UZP 7/215).
Należy podkreślić, że art. 67 ust. 1 Konstytucji RP (a więc podstawowa regulacja odnosząca
się do systemu emerytalnego) nie wymaga od ustawodawcy stworzenia jednego dla
wszystkich obywateli systemu zabezpieczenia społecznego. Ustawodawca jest więc
uprawniony do wprowadzenia, obok systemu powszechnego, systemów odrębnych dla
określonych grup zawodowych, opartych na innych zasadach, korzystniejszych niż
w systemie powszechnym, uzasadnionych np. szczególnymi warunkami pełnienia służby
(art. 19 Konstytucji). W konsekwencji jest też dopuszczalne ustalenie przez ustawodawcę
warunków nabywania uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z systemów
odrębnych i metody obliczania ich wysokości w inny sposób niż w systemie powszechnym,
jak i określenie, czy i w jakim zakresie okres aktywności zawodowej innej niż służba (praca),
z tytułu której powstaje prawo do świadczeń z systemu odrębnego, wpływa na wysokość
świadczenia z tego systemu. Ustawodawcy przysługuje też swoboda ustalania, czy
świadczenia emerytalno-rentowe przysługujące z korzystniejszego systemu odrębnego
mogą być kumulowane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi z innego systemu
zabezpieczenia społecznego, w tym z powszechnego systemu emerytalnego.
Również Europejski Trybunał Praw Człowieka akceptuje uprawnienie państwa będącego
stroną Konwencji o ochronie prawa człowieka do samodzielnego kształtowania systemu
zabezpieczenia społecznego - w tym do wprowadzenia zasady wypłaty jednego
świadczenia6.
Należy podkreślić, że składki na ubezpieczenie emerytalne mają charakter publicznoprawny
(a nie prywatnoprawny), co potwierdzono zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak
i Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 4 listopada 2015 r. (sygn. akt K 1/14)
trybunał zaakceptował i przytoczył m.in. wyrok SN z dnia 4 czerwca 2008 r. (sygn. akt II UK
12/08)7, dotyczący charakteru składki na ubezpieczenie emerytalne. Podkreślono w nim, że
„system emerytalny oparty na zasadach ubezpieczeniowych charakteryzuje się przymusem
ubezpieczenia społecznego związanym ściśle z obowiązkiem odprowadzania składek,
3 Art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
funkcjonariuszy.
4 Co do pozostałych okresów składkowych stosuje się przelicznik po 1,3% podstawy wymiaru za rok.
5 Podjętej po rozpoznaniu na rozprawie, zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia
powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2021 r., sygn.
akt III UZP 5/21.
6 Zob. w tej kwestii uzasadnienie ww. uchwały SN z dnia 15 grudnia 2021 r., gdzie przywołano decyzję
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 (LEX nr 2626955) i nr 41178/12
(LEX nr 2627060).
7 OSNP nr 21-22/2009, poz. 291.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
a powstający z mocy przepisów ustawy systemowej stosunek ubezpieczenia społecznego
ma charakter publicznoprawny. Inaczej rzecz ujmując, środki na ubezpieczenie społeczne,
w szczególności emerytalne, są i będą przeznaczane na wypłatę świadczeń dla innych
podmiotów, aniżeli ich płatnik i w tym znaczeniu są środkami publicznymi, podlegającymi
ściągnięciu oraz zabezpieczeniu na zasadach dotyczących składek na ubezpieczenia
społeczne”.
Wskazane regulacje dotyczące zbiegu świadczeń i odnoszące się do osób pobierających
emerytury mundurowe, które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r. nie mają zatem
charakteru dyskryminującego w stosunku do innych grup ubezpieczonych, ani nie naruszają
konstytucyjnej zasady równego traktowania podmiotów. Przepisy ustawy emerytalnej
regulujące zbieg świadczeń wypłacanych z systemu powszechnego i systemu
zaopatrzeniowego służb mundurowych w przypadku tej grupy nie odbiegają od regulacji
zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
i ich rodzin8, która poprzedzała obowiązującą ustawę emerytalną.
Zagadnienie zmian w ustawie emerytalnej dotyczących żołnierzy zawodowych oraz
funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy służbę rozpoczęli przed 2 stycznia 1999 r.
i świadczą pracę po zwolnieniu ze służby podejmowane jest w petycjach przesyłanych do
sejmowej i senackiej komisji petycji oraz w wystąpieniach kierowanych do ministrów
odpowiedzialnych za kształtowanie rozwiązań w zakresie zbiegu prawa do świadczeń
emerytalno-rentowych - zarówno do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministra
Obrony Narodowej jak i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z ich treści wynika,
że wskazana grupa funkcjonariuszy (żołnierzy zawodowych) czuje się pokrzywdzona, gdyż
część z nich, choć nabywa prawo do emerytury powszechnej, to nie jest ona im wypłacana.
Prawo do niej jest bowiem (tak jak wysokość emerytury) ustalane, a jednocześnie - ze
względu na obowiązujące reguły zbiegu - zgodnie z art. 95 ustawy emerytalnej, emerytura
powszechna zostaje zawieszona jako niższa od emerytury mundurowej. W efekcie powstaje
wrażenie, że odprowadzanie składek na FUS nie służy zwiększeniu wysokości świadczeń,
ponieważ okresy pracy cywilnej nie są uwzględniane przy ustalaniu wymiaru emerytury.
Ze względu na liczbę wystąpień krytycznie oceniających kształt obowiązujących przepisów
dotyczących reguł zbiegu i wskazywaną w nich argumentację, podjęto decyzję o
rozpoczęciu prac międzyresortowych mających na celu wypracowanie optymalnego
rozwiązania tego zagadnienia.
W związku z moim pismem do Pana Wiesława Szczepańskiego, Sekretarza Stanu
w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Pana Stanisława Wziątka,
Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, 2 stycznia 2025 r. rozpoczęto
współpracę w ramach roboczego zespołu w celu rozwiązania problemu zbiegu emerytur
powszechnych i tzw. emerytur mundurowych, przysługujących żołnierzom zawodowym
i funkcjonariuszom służb mundurowych, którzy byli lub wciąż pozostają czynni zawodowo.
8 Dz. U. poz. 267, z późn. zm. Art. 69 tej ustawy stanowił bowiem:
„Art. 69 1. W razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury i renty albo do dwóch rent przewidzianych w
ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również - z uwzględnieniem art. 70 - w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury
lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach o ubezpieczeniu
społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym.”
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Prace zespołu zapoczątkowało spotkanie zorganizowane 18 lutego 2025 r. w siedzibie
MRPiPS, w którym udział wzięły ww. osoby. Kolejne spotkania w tym samym gronie odbyły
się 14 lipca 2025 r. w siedzibie MRPiPS i 4 listopada 2025 r. w siedzibie MSWiA.
W efekcie współpracy z członkami kierownictwa ww. resortów, Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych oraz organów emerytalno-rentowych służb mundurowych przygotowano do
dalszych analiz wariant zmian reguły zbiegu emerytury z systemu zaopatrzenia
emerytalnego służb mundurowych i powszechnego systemu emerytalnego dotyczący osób,
które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r. Proponowane rozwiązanie zakłada
modyfikację podstawowej regulacji dot. zbiegu, określonej w art.95 ustawy emerytalnej,
oraz regulacji w tym samym przedmiocie zawartych w systemie zaopatrzeniowym, w
odniesieniu do wskazanej grupy ubezpieczonych.
Prace w ww. zakresie są nadal prowadzone. Specyfika analizowanych zmian w ustawie
emerytalnej oznacza, że przekładają się one wprost na regulacje ustawowe z zakresu
zaopatrzenia emerytalno-rentowego żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb
mundurowych i członków ich rodzin. Proponowane rozwiązania wymagają w związku z tym
uzgodnienia z Ministrem Obrony Narodowej oraz Ministrem Spraw Wewnętrznych
i Administracji, a także - ze względu na ich ewentualne koszty – z Ministrem Finansów
i Gospodarki. Stąd też, na obecnym etapie, nie jest możliwe podanie terminu zakończenia
prac i opracowania rządowego projektu ustawy będącego ich wynikiem.
Bieżące prace dotyczą określenia liczby osób, których omawiane rozwiązanie będzie
dotyczyć i jego szacunkowych kosztów. O ich zakończeniu i rezultatach Państwo Posłowie
poinformowani zostaną odrębnym pismem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.273.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16801 Pana Posła Marcina Skonieczki wraz z grupą posłów,
w sprawie braku możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
przez emerytowanych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych, proszę
przyjąć wyjaśnienia należące do właściwości ministra rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych1 („FUS”) wynika, że osoba uprawniona do emerytury
mundurowej może mieć, z tytułu pracy objętej ubezpieczeniem społecznym, przyznaną
drugą emeryturę, jeżeli spełnia wymagane warunki bez uwzględnienia okresów zawodowej
służby. Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy emerytalnej przy ustalaniu uprawnień do emerytury
z FUS i obliczaniu jej wysokości nie uwzględnia się okresów zawodowej służby, jeżeli
wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury „mundurowej”. Przepis ten jest
konsekwencją regulacji zawartych w systemie zaopatrzenia emerytalnego2, które
wykluczają możliwość uznania za okresy składkowe, w rozumieniu ustawy emerytalnej,
okresów służby funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy nabyli prawo do emerytury mundurowej.
Wśród funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy zawodowych, którzy korzystają
z zaopatrzenia emerytalno-rentowego można wyodrębnić, według kryterium daty przyjęcia
do służby, dwie grupy: tych, którzy służbę rozpoczynali od 2 stycznia 1999 r. i później oraz
tych, którzy do służby wstąpili przed 2 stycznia 1999 r. Zróżnicowanie występuje między
innymi w zakresie, po pierwsze, sposobu uwzględniania w emeryturze mundurowej okresów
składkowych i nieskładkowych w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, po drugie zaś
polega na ustanowieniu określonych reguł zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-
rentowych (mowa tutaj w szczególności o emeryturze).
W przypadku pierwszej grupy mamy do czynienia z zasadą pełnej odrębności systemów
emerytalnych - oznacza to możliwość nabycia i pobierania emerytury zarówno w systemie
mundurowym, jak i powszechnym. Wynika to z faktu, że w przypadku tej grupy do okresów,
z których obliczana jest wysokość emerytury mundurowej nie uwzględnia się okresów tak
zwanej pracy cywilnej.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., dalej powoływanej jako „ustawa emerytalna”.
2 Art. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.
U. z 2025 r. poz. 305, z późn. zm. ), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych”, oraz art. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu
Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony
Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024
r. poz. 1121, z późn. zm.), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy”.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z kolei w wymiarze emerytury mundurowej przyznanej osobie, która wstąpiła do
zawodowej służby przed 2 stycznia 1999 r.3 mogą być uwzględniane nie tylko okresy
zawodowej służby, ale też okresy składkowe i nieskładkowe wymienione w ustawie
emerytalnej. Okresy składkowe (poprzedzające służbę w wymiarze 3 lat4) są liczone po 2,6%
podstawy wymiaru, a więc w znacznie korzystniejszym wymiarze niż w systemie
ubezpieczeń społecznych, natomiast po 1,3% za każdy rok okresów składkowych ponad
okres trzyletni. Z tego powodu, zgodnie z przepisami art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, art.
7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i art. 7 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych, emeryt mundurowy pozostający w służbie przed 2
stycznia 1999 r. może pobierać tylko jedną z przysługujących mu emerytur - emeryturę
mundurową albo emeryturę z FUS, co potwierdził Sąd Najwyższy w powiększonym składzie
(uchwała składu 7 sędziów z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III UZP 7/215).
Należy podkreślić, że art. 67 ust. 1 Konstytucji RP (a więc podstawowa regulacja odnosząca
się do systemu emerytalnego) nie wymaga od ustawodawcy stworzenia jednego dla
wszystkich obywateli systemu zabezpieczenia społecznego. Ustawodawca jest więc
uprawniony do wprowadzenia, obok systemu powszechnego, systemów odrębnych dla
określonych grup zawodowych, opartych na innych zasadach, korzystniejszych niż
w systemie powszechnym, uzasadnionych np. szczególnymi warunkami pełnienia służby
(art. 19 Konstytucji). W konsekwencji jest też dopuszczalne ustalenie przez ustawodawcę
warunków nabywania uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z systemów
odrębnych i metody obliczania ich wysokości w inny sposób niż w systemie powszechnym,
jak i określenie, czy i w jakim zakresie okres aktywności zawodowej innej niż służba (praca),
z tytułu której powstaje prawo do świadczeń z systemu odrębnego, wpływa na wysokość
świadczenia z tego systemu. Ustawodawcy przysługuje też swoboda ustalania, czy
świadczenia emerytalno-rentowe przysługujące z korzystniejszego systemu odrębnego
mogą być kumulowane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi z innego systemu
zabezpieczenia społecznego, w tym z powszechnego systemu emerytalnego.
Również Europejski Trybunał Praw Człowieka akceptuje uprawnienie państwa będącego
stroną Konwencji o ochronie prawa człowieka do samodzielnego kształtowania systemu
zabezpieczenia społecznego - w tym do wprowadzenia zasady wypłaty jednego
świadczenia6.
Należy podkreślić, że składki na ubezpieczenie emerytalne mają charakter publicznoprawny
(a nie prywatnoprawny), co potwierdzono zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak
i Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 4 listopada 2015 r. (sygn. akt K 1/14)
trybunał zaakceptował i przytoczył m.in. wyrok SN z dnia 4 czerwca 2008 r. (sygn. akt II UK
12/08)7, dotyczący charakteru składki na ubezpieczenie emerytalne. Podkreślono w nim, że
„system emerytalny oparty na zasadach ubezpieczeniowych charakteryzuje się przymusem
ubezpieczenia społecznego związanym ściśle z obowiązkiem odprowadzania składek,
3 Art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
funkcjonariuszy.
4 Co do pozostałych okresów składkowych stosuje się przelicznik po 1,3% podstawy wymiaru za rok.
5 Podjętej po rozpoznaniu na rozprawie, zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia
powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2021 r., sygn.
akt III UZP 5/21.
6 Zob. w tej kwestii uzasadnienie ww. uchwały SN z dnia 15 grudnia 2021 r., gdzie przywołano decyzję
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 (LEX nr 2626955) i nr 41178/12
(LEX nr 2627060).
7 OSNP nr 21-22/2009, poz. 291.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
a powstający z mocy przepisów ustawy systemowej stosunek ubezpieczenia społecznego
ma charakter publicznoprawny. Inaczej rzecz ujmując, środki na ubezpieczenie społeczne,
w szczególności emerytalne, są i będą przeznaczane na wypłatę świadczeń dla innych
podmiotów, aniżeli ich płatnik i w tym znaczeniu są środkami publicznymi, podlegającymi
ściągnięciu oraz zabezpieczeniu na zasadach dotyczących składek na ubezpieczenia
społeczne”.
Wskazane regulacje dotyczące zbiegu świadczeń i odnoszące się do osób pobierających
emerytury mundurowe, które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r. nie mają zatem
charakteru dyskryminującego w stosunku do innych grup ubezpieczonych, ani nie naruszają
konstytucyjnej zasady równego traktowania podmiotów. Przepisy ustawy emerytalnej
regulujące zbieg świadczeń wypłacanych z systemu powszechnego i systemu
zaopatrzeniowego służb mundurowych w przypadku tej grupy nie odbiegają od regulacji
zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
i ich rodzin8, która poprzedzała obowiązującą ustawę emerytalną.
Zagadnienie zmian w ustawie emerytalnej dotyczących żołnierzy zawodowych oraz
funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy służbę rozpoczęli przed 2 stycznia 1999 r.
i świadczą pracę po zwolnieniu ze służby podejmowane jest w petycjach przesyłanych do
sejmowej i senackiej komisji petycji oraz w wystąpieniach kierowanych do ministrów
odpowiedzialnych za kształtowanie rozwiązań w zakresie zbiegu prawa do świadczeń
emerytalno-rentowych - zarówno do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministra
Obrony Narodowej jak i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z ich treści wynika,
że wskazana grupa funkcjonariuszy (żołnierzy zawodowych) czuje się pokrzywdzona, gdyż
część z nich, choć nabywa prawo do emerytury powszechnej, to nie jest ona im wypłacana.
Prawo do niej jest bowiem (tak jak wysokość emerytury) ustalane, a jednocześnie - ze
względu na obowiązujące reguły zbiegu - zgodnie z art. 95 ustawy emerytalnej, emerytura
powszechna zostaje zawieszona jako niższa od emerytury mundurowej. W efekcie powstaje
wrażenie, że odprowadzanie składek na FUS nie służy zwiększeniu wysokości świadczeń,
ponieważ okresy pracy cywilnej nie są uwzględniane przy ustalaniu wymiaru emerytury.
Ze względu na liczbę wystąpień krytycznie oceniających kształt obowiązujących przepisów
dotyczących reguł zbiegu i wskazywaną w nich argumentację, podjęto decyzję o
rozpoczęciu prac międzyresortowych mających na celu wypracowanie optymalnego
rozwiązania tego zagadnienia.
W związku z moim pismem do Pana Wiesława Szczepańskiego, Sekretarza Stanu
w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Pana Stanisława Wziątka,
Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, 2 stycznia 2025 r. rozpoczęto
współpracę w ramach roboczego zespołu w celu rozwiązania problemu zbiegu emerytur
powszechnych i tzw. emerytur mundurowych, przysługujących żołnierzom zawodowym
i funkcjonariuszom służb mundurowych, którzy byli lub wciąż pozostają czynni zawodowo.
8 Dz. U. poz. 267, z późn. zm. Art. 69 tej ustawy stanowił bowiem:
„Art. 69 1. W razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury i renty albo do dwóch rent przewidzianych w
ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również - z uwzględnieniem art. 70 - w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury
lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach o ubezpieczeniu
społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym.”
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Prace zespołu zapoczątkowało spotkanie zorganizowane 18 lutego 2025 r. w siedzibie
MRPiPS, w którym udział wzięły ww. osoby. Kolejne spotkania w tym samym gronie odbyły
się 14 lipca 2025 r. w siedzibie MRPiPS i 4 listopada 2025 r. w siedzibie MSWiA.
W efekcie współpracy z członkami kierownictwa ww. resortów, Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych oraz organów emerytalno-rentowych służb mundurowych przygotowano do
dalszych analiz wariant zmian reguły zbiegu emerytury z systemu zaopatrzenia
emerytalnego służb mundurowych i powszechnego systemu emerytalnego dotyczący osób,
które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r. Proponowane rozwiązanie zakłada
modyfikację podstawowej regulacji dot. zbiegu, określonej w art.95 ustawy emerytalnej,
oraz regulacji w tym samym przedmiocie zawartych w systemie zaopatrzeniowym, w
odniesieniu do wskazanej grupy ubezpieczonych.
Prace w ww. zakresie są nadal prowadzone. Specyfika analizowanych zmian w ustawie
emerytalnej oznacza, że przekładają się one wprost na regulacje ustawowe z zakresu
zaopatrzenia emerytalno-rentowego żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb
mundurowych i członków ich rodzin. Proponowane rozwiązania wymagają w związku z tym
uzgodnienia z Ministrem Obrony Narodowej oraz Ministrem Spraw Wewnętrznych
i Administracji, a także - ze względu na ich ewentualne koszty – z Ministrem Finansów
i Gospodarki. Stąd też, na obecnym etapie, nie jest możliwe podanie terminu zakończenia
prac i opracowania rządowego projektu ustawy będącego ich wynikiem.
Bieżące prace dotyczą określenia liczby osób, których omawiane rozwiązanie będzie
dotyczyć i jego szacunkowych kosztów. O ich zakończeniu i rezultatach Państwo Posłowie
poinformowani zostaną odrębnym pismem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --