Interpelacja nr 16799
Interpelacja w sprawie prawa do pobierania emerytury cywilnej równolegle z emeryturą mundurową oraz wątpliwości dotyczących równego traktowania funkcjonariuszy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie prawa do pobierania emerytury cywilnej równolegle z emeryturą mundurową oraz wątpliwości dotyczących równego traktowania funkcjonariuszy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r.
Interpelacja nr 16799
do ministra obrony narodowej, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie prawa do pobierania emerytury cywilnej równolegle z emeryturą mundurową oraz wątpliwości dotyczących równego traktowania funkcjonariuszy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r.
Zgłaszający: Tomasz Kostuś
Data wpływu: 23-04-2026
Szanowni Państwo Ministrowie,
zwróciło się do mnie ogólnopolskie stowarzyszenie „Emerytura cywilna obok mundurowej“ z wnioskiem o podjęcie działań parlamentarnych w sprawie zasad nabywania i realizacji uprawnień emerytalnych przez byłych żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r.
W ocenie przedstawicieli tego środowiska obecne regulacje dotyczące zbiegu świadczeń w systemie zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych powodują, że te osoby w praktyce nie mogą korzystać z prawa do emerytury wypracowanej w systemie powszechnym, mimo wieloletniego odprowadzania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Znaczna część emerytów mundurowych po zakończeniu służby podejmowała aktywność zawodową poza systemem mundurowym, często przez wiele lat, regularnie opłacając składki emerytalne i rentowe. Pomimo spełnienia ustawowych przesłanek obowiązujące przepisy – w szczególności zasada jednego świadczenia – powodują, że osiągnięcie maksymalnego poziomu emerytury mundurowej (75% podstawy wymiaru) skutkuje brakiem realnego uwzględnienia okresów składkowych w systemie cywilnym.
Jednocześnie podnoszony jest argument, że w innych systemach ubezpieczeniowych, w tym w rolniczym systemie ubezpieczeń społecznych, funkcjonują rozwiązania dopuszczające korzystanie z więcej niż jednego tytułu świadczeniowego. Rodzi to pytania o zgodność obecnych regulacji z zasadą równości wobec prawa oraz zasadą sprawiedliwości społecznej.
Zgłaszany problem ma charakter szeroki i dotyczy znaczącej grupy obywateli – według dostępnych informacji może obejmować nawet kilkaset tysięcy osób. Sprawa była również przedmiotem petycji skierowanej do prezesa Rady Ministrów, co dodatkowo podkreśla jej wagę społeczną i systemową.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy kierowane przez Państwa resorty dostrzegają problem potencjalnie nierównego traktowania emerytów służb mundurowych w zakresie dostępu do emerytury cywilnej w porównaniu z innymi grupami ubezpieczonych, w tym objętymi systemem KRUS?
Jakie są przesłanki utrzymywania obecnego mechanizmu zbiegu świadczeń w systemie mundurowym, który w praktyce ogranicza możliwość pobierania emerytury cywilnej mimo odprowadzania składek do ZUS?
Czy obecnie są prowadzone analizy, konsultacje lub prace legislacyjne dotyczące ewentualnych zmian w tym zakresie dla osób, które rozpoczęły służbę przed 1 stycznia 1999 r.?
Czy jest rozważane wprowadzenie rozwiązań umożliwiających wypłatę świadczenia cywilnego w zakresie odpowiadającym faktycznie zgromadzonym składkom, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności systemu finansów publicznych?
Jakie byłyby potencjalne skutki finansowe dla budżetu państwa oraz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w przypadku wprowadzenia takich rozwiązań?
Czy obowiązujące regulacje są – w ocenie Państwa Ministrów – w pełni zgodne z zasadą zaufania obywatela do państwa oraz ochrony praw nabytych?
W opinii środowisk emerytów mundurowych brak możliwości skorzystania z wypracowanych świadczeń w systemie powszechnym podważa zaufanie do państwa i systemu ubezpieczeń społecznych, a także rodzi poczucie trwałej niesprawiedliwości.
Interpelacja nr 16799
do ministra obrony narodowej, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie prawa do pobierania emerytury cywilnej równolegle z emeryturą mundurową oraz wątpliwości dotyczących równego traktowania funkcjonariuszy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r.
Zgłaszający: Tomasz Kostuś
Data wpływu: 23-04-2026
Szanowni Państwo Ministrowie,
zwróciło się do mnie ogólnopolskie stowarzyszenie „Emerytura cywilna obok mundurowej“ z wnioskiem o podjęcie działań parlamentarnych w sprawie zasad nabywania i realizacji uprawnień emerytalnych przez byłych żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r.
W ocenie przedstawicieli tego środowiska obecne regulacje dotyczące zbiegu świadczeń w systemie zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych powodują, że te osoby w praktyce nie mogą korzystać z prawa do emerytury wypracowanej w systemie powszechnym, mimo wieloletniego odprowadzania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Znaczna część emerytów mundurowych po zakończeniu służby podejmowała aktywność zawodową poza systemem mundurowym, często przez wiele lat, regularnie opłacając składki emerytalne i rentowe. Pomimo spełnienia ustawowych przesłanek obowiązujące przepisy – w szczególności zasada jednego świadczenia – powodują, że osiągnięcie maksymalnego poziomu emerytury mundurowej (75% podstawy wymiaru) skutkuje brakiem realnego uwzględnienia okresów składkowych w systemie cywilnym.
Jednocześnie podnoszony jest argument, że w innych systemach ubezpieczeniowych, w tym w rolniczym systemie ubezpieczeń społecznych, funkcjonują rozwiązania dopuszczające korzystanie z więcej niż jednego tytułu świadczeniowego. Rodzi to pytania o zgodność obecnych regulacji z zasadą równości wobec prawa oraz zasadą sprawiedliwości społecznej.
Zgłaszany problem ma charakter szeroki i dotyczy znaczącej grupy obywateli – według dostępnych informacji może obejmować nawet kilkaset tysięcy osób. Sprawa była również przedmiotem petycji skierowanej do prezesa Rady Ministrów, co dodatkowo podkreśla jej wagę społeczną i systemową.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy kierowane przez Państwa resorty dostrzegają problem potencjalnie nierównego traktowania emerytów służb mundurowych w zakresie dostępu do emerytury cywilnej w porównaniu z innymi grupami ubezpieczonych, w tym objętymi systemem KRUS?
Jakie są przesłanki utrzymywania obecnego mechanizmu zbiegu świadczeń w systemie mundurowym, który w praktyce ogranicza możliwość pobierania emerytury cywilnej mimo odprowadzania składek do ZUS?
Czy obecnie są prowadzone analizy, konsultacje lub prace legislacyjne dotyczące ewentualnych zmian w tym zakresie dla osób, które rozpoczęły służbę przed 1 stycznia 1999 r.?
Czy jest rozważane wprowadzenie rozwiązań umożliwiających wypłatę świadczenia cywilnego w zakresie odpowiadającym faktycznie zgromadzonym składkom, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności systemu finansów publicznych?
Jakie byłyby potencjalne skutki finansowe dla budżetu państwa oraz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w przypadku wprowadzenia takich rozwiązań?
Czy obowiązujące regulacje są – w ocenie Państwa Ministrów – w pełni zgodne z zasadą zaufania obywatela do państwa oraz ochrony praw nabytych?
W opinii środowisk emerytów mundurowych brak możliwości skorzystania z wypracowanych świadczeń w systemie powszechnym podważa zaufanie do państwa i systemu ubezpieczeń społecznych, a także rodzi poczucie trwałej niesprawiedliwości.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wiesław Szczepański
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
22
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (22)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13947 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.265.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16799 Pana Posła Tomasza Kostusia, w sprawie prawa do
pobierania emerytury cywilnej równolegle z emeryturą mundurową oraz wątpliwości
dotyczących równego traktowania funkcjonariuszy powołanych do służby przed 1 stycznia
1999 r., proszę przyjąć wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej.
Z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych1 („FUS”) wynika, że osoba uprawniona do emerytury
mundurowej może mieć, z tytułu pracy objętej ubezpieczeniem społecznym, przyznaną
drugą emeryturę, jeżeli spełnia wymagane warunki bez uwzględnienia okresów zawodowej
służby. Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy emerytalnej przy ustalaniu uprawnień do emerytury
z FUS i obliczaniu jej wysokości nie uwzględnia się okresów zawodowej służby, jeżeli
wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury „mundurowej”. Przepis ten jest
konsekwencją regulacji zawartych w systemie zaopatrzenia emerytalnego2, które
wykluczają możliwość uznania za okresy składkowe, w rozumieniu ustawy emerytalnej,
okresów służby funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy nabyli prawo do emerytury mundurowej.
Wśród funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy zawodowych, którzy korzystają
z zaopatrzenia emerytalno-rentowego można wyodrębnić, według kryterium daty przyjęcia
do służby, dwie grupy: tych, którzy służbę rozpoczynali od 2 stycznia 1999 r. i później oraz
tych, którzy do służby wstąpili przed 2 stycznia 1999 r. Zróżnicowanie występuje m.in.
w zakresie, po pierwsze, sposobu uwzględniania w emeryturze mundurowej okresów
składkowych i nieskładkowych w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, po drugie zaś
polega na ustanowieniu określonych reguł zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-
rentowych (mowa tutaj w szczególności o emeryturze).
W przypadku pierwszej grupy mamy do czynienia z zasadą pełnej odrębności systemów
emerytalnych, co oznacza możliwość nabycia i pobierania emerytury zarówno w systemie
mundurowym, jak i powszechnym. Wynika to z faktu, że w przypadku tej grupy do okresów,
na podstawie których obliczana jest wysokość emerytury mundurowej, nie uwzględnia się
okresów tak zwanej pracy cywilnej.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., dalej powoływanej jako „ustawa emerytalna”.
2 Art. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.
U. z 2025 r. poz. 305, z późn. zm. ), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych”, oraz art. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu
Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony
Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024
r. poz. 1121, z późn. zm.), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy”.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z kolei w wymiarze emerytury mundurowej przyznanej osobie, która wstąpiła do
zawodowej służby przed 2 stycznia 1999 r.3 mogą zostać uwzględnione nie tylko okresy
zawodowej służby, ale też okresy składkowe i nieskładkowe wymienione w ustawie
emerytalnej. Okresy składkowe (poprzedzające służbę w wymiarze 3 lat4) są liczone po 2,6%
podstawy wymiaru, a więc przy zastosowaniu korzystniejszego przelicznika niż w systemie
ubezpieczeń społecznych, natomiast po 1,3% za każdy rok okresów składkowych ponad
okres trzyletni. Z tego powodu, zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, art. 7 ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
żołnierzy zawodowych, emeryt mundurowy pozostający w służbie przed 2 stycznia 1999 r.
może pobierać tylko jedną z przysługujących mu emerytur - emeryturę mundurową albo
emeryturę z FUS, co potwierdził Sąd Najwyższy w powiększonym składzie (uchwała składu
7 sędziów z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III UZP 7/215).
Należy podkreślić, że art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, będący podstawową regulacją odnoszącą
się do systemu emerytalnego, nie wymaga od ustawodawcy stworzenia dla wszystkich
obywateli jednego systemu zabezpieczenia społecznego. Ustawodawca jest więc
uprawniony do wprowadzenia dla określonych grup zawodowych, obok systemu
powszechnego, systemów odrębnych, opartych na innych zasadach, korzystniejszych niż
w systemie powszechnym, co uzasadnione może być np. szczególnymi warunkami pełnienia
służby. W konsekwencji dopuszczalne jest ustalenie przez ustawodawcę warunków
nabywania uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z systemów odrębnych i
metody obliczania ich wysokości w inny sposób niż w systemie powszechnym, jak i
określenie, czy i w jakim zakresie okres aktywności zawodowej innej niż służba (praca), z
tytułu której powstaje prawo do świadczeń z systemu odrębnego, wpływa na wysokość
świadczenia z tego systemu. Ustawodawcy przysługuje też swoboda ustalania, czy
świadczenia emerytalno-rentowe, przysługujące z korzystniejszego systemu odrębnego,
mogą być łączone ze świadczeniami emerytalno-rentowymi z innego systemu
zabezpieczenia społecznego, w tym z powszechnego systemu emerytalnego.
Również Europejski Trybunał Praw Człowieka akceptuje uprawnienie państwa będącego
stroną Konwencji o ochronie prawa człowieka do samodzielnego kształtowania systemu
zabezpieczenia społecznego - w tym do wprowadzenia zasady wypłaty jednego
świadczenia6.
Należy wyraźnie podkreślić, że składki na ubezpieczenie emerytalne mają charakter
publicznoprawny, a nie prywatnoprawny, co potwierdzono zarówno w orzecznictwie Sądu
Najwyższego, jak i Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 4 listopada 2015 r. (sygn.
akt K 1/14) trybunał zaakceptował i przytoczył m.in. wyrok SN z dnia 4 czerwca 2008 r.
(sygn. akt II UK 12/08)7, dotyczący charakteru składki na ubezpieczenie emerytalne.
Podkreślono w nim, że „system emerytalny oparty na zasadach ubezpieczeniowych
3 Art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
funkcjonariuszy.
4 Co do pozostałych okresów składkowych stosuje się przelicznik po 1,3% podstawy wymiaru za rok.
5 Podjętej po rozpoznaniu na rozprawie, zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia
powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2021 r., sygn.
akt III UZP 5/21.
6 Zob. w tej kwestii uzasadnienie ww. uchwały SN z dnia 15 grudnia 2021 r., gdzie przywołano decyzję
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 (LEX nr 2626955) i nr 41178/12
(LEX nr 2627060).
7 OSNP nr 21-22/2009, poz. 291.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
charakteryzuje się przymusem ubezpieczenia społecznego związanym ściśle z obowiązkiem
odprowadzania składek, a powstający z mocy przepisów ustawy systemowej stosunek
ubezpieczenia społecznego ma charakter publicznoprawny. Inaczej rzecz ujmując, środki na
ubezpieczenie społeczne, w szczególności emerytalne, są i będą przeznaczane na wypłatę
świadczeń dla innych podmiotów, aniżeli ich płatnik i w tym znaczeniu są środkami
publicznymi, podlegającymi ściągnięciu oraz zabezpieczeniu na zasadach dotyczących
składek na ubezpieczenia społeczne”.
Przepisy ustawy emerytalnej regulujące zbieg świadczeń wypłacanych z systemu
powszechnego i systemu zaopatrzeniowego służb mundurowych w przypadku tej grupy nie
odbiegają od regulacji zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin8, która poprzedzała obowiązującą ustawę
emerytalną.
Zagadnienie zmian w ustawie emerytalnej dotyczących żołnierzy zawodowych oraz
funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy służbę rozpoczęli przed 2 stycznia
1999 r., świadczących pracę po zwolnieniu ze służby, pojawia się zarówno w wielu
petycjach przesyłanych do sejmowej czy senackiej komisji petycji, jak również w
wystąpieniach indywidualnych, które kierowane są do ministrów odpowiedzialnych za
kształtowanie rozwiązań w zakresie zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych
(Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministra Obrony Narodowej i Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji.
Z ich treści wynika, że wskazana grupa funkcjonariuszy (żołnierzy zawodowych) czuje się
pokrzywdzona, gdyż części z nich świadczenie emerytalne z systemu powszechnego nie jest
wypłacane mimo faktu, że nabywają oni do niego uprawnienia (prawo do emerytury
powszechnej i jej wysokość są ustalane, a jednocześnie - ze względu na obowiązujące reguły
zbiegu - zgodnie z art. 95 ustawy emerytalnej, wypłata tego świadczenia, jako niższego od
emerytury mundurowej, zostaje zawieszona). W efekcie powstaje wrażenie, że
odprowadzanie składek na FUS nie służy zwiększeniu wysokości świadczeń, ponieważ
okresy pracy cywilnej nie są uwzględniane przy ustalaniu wymiaru emerytury.
Ze względu na liczbę wystąpień krytycznie oceniających kształt obowiązujących przepisów
dotyczących reguł zbiegu i wskazywaną w nich argumentację, podjęto współpracę
międzyresortową mającą na celu wypracowanie optymalnego rozwiązania tego problemu.
W jej ramach odbyły się w 2025 r. robocze spotkania przedstawicieli kierownictwa (w
randze podsekretarzy i sekretarzy stanu): Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
W ich efekcie wyznaczono do dalszych analiz wariant zmiany obowiązujących przepisów,
który zakłada modyfikację podstawowej regulacji dot. zbiegu, określonej w art. 95 ustawy
emerytalnej oraz regulacji w tym samym przedmiocie zawartych w systemie
zaopatrzeniowym dla wszystkich osób, które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r.
8 Dz. U. poz. 267, z późn. zm. Art. 69 tej ustawy stanowił bowiem:
„Art. 69 1. W razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury i renty albo do dwóch rent przewidzianych w
ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również - z uwzględnieniem art. 70 - w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury
lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach o ubezpieczeniu
społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym.”
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Dalsze analizy prowadzone są przy udziale przedstawicieli kierownictwa: Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. O rezultatach
dotychczasowych prac w tym zakresie informowana jest również Kancelaria Prezesa Rady
Ministrów.
Jako że każda zmiana reguł zbiegu pobierania emerytury powszechnej z emeryturą
mundurową wiąże się z koniecznością zwiększenia dotacji z budżetu państwa do FUS, a
także środków w częściach budżetowych, z których wypłacane są emerytury mundurowe,
po zakończeniu wstępnych prac analitycznych niezbędne będzie uzyskanie pozytywnego
stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki. Aktualnie trwają prace dotyczące określenia
liczby osób, których omawiane rozwiązanie będzie dotyczyć i jego szacunkowych kosztów.
O ich zakończeniu i ich rezultatach Pan Poseł poinformowany zostanie odrębnym pismem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
www.gov.pl/web/obrona-narodowa Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
Sekretarz Stanu
Paweł BEJDA
BMON-WP.053.429.2026/In-189-26/SW
Warszawa, 27.04.2026 r.
Pan Włodzimierz CZARZASTY
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości: Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych w KPRM
ePuap
Dotyczy: interpelacji nr 16799 Pana Posła Tomasza Kostusia w sprawie prawa do pobierania
emerytury cywilnej równolegle z emeryturą mundurową oraz wątpliwości dotyczących
równego traktowania funkcjonariuszy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, na interpelację nr 16799 Pana
Posła Tomasza Kostusia w sprawie prawa do pobierania emerytury cywilnej równolegle
z emeryturą mundurową oraz wątpliwości dotyczących równego traktowania
funkcjonariuszy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r., uprzejmie proszę
o przyjęcie poniższych informacji.
Przedstawiciele Kierownictwa MON uczestniczyli w roboczych spotkaniach, wraz
z przedstawicielami Kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, dotyczących możliwości jednoczesnego
pobierania emerytury z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych
i powszechnego systemu emerytalnego. W ich efekcie do dalszych analiz wskazano wariant
zmian reguły zbiegu emerytury z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych
i powszechnego systemu emerytalnego dotyczący żołnierzy powołanych do służby przed 2
stycznia 1999 r.
Organem wiodącym w zakresie prac jest Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Wynika to z faktu, że ewentualne skutki finansowe będą stanowiły dodatkowe obciążenie
dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem wysokość drugiego świadczenia będzie
ustalana w oparciu o okresy zatrudnienia oraz opłacania składek na ubezpieczenie
emerytalne i rentowe.
Z wyrazami szacunku
Paweł BEJDA
/dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 1 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.265.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16799 Pana Posła Tomasza Kostusia, w sprawie prawa do
pobierania emerytury cywilnej równolegle z emeryturą mundurową oraz wątpliwości
dotyczących równego traktowania funkcjonariuszy powołanych do służby przed 1 stycznia
1999 r., proszę przyjąć wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej.
Z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych1 („FUS”) wynika, że osoba uprawniona do emerytury
mundurowej może mieć, z tytułu pracy objętej ubezpieczeniem społecznym, przyznaną
drugą emeryturę, jeżeli spełnia wymagane warunki bez uwzględnienia okresów zawodowej
służby. Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy emerytalnej przy ustalaniu uprawnień do emerytury
z FUS i obliczaniu jej wysokości nie uwzględnia się okresów zawodowej służby, jeżeli
wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury „mundurowej”. Przepis ten jest
konsekwencją regulacji zawartych w systemie zaopatrzenia emerytalnego2, które
wykluczają możliwość uznania za okresy składkowe, w rozumieniu ustawy emerytalnej,
okresów służby funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy nabyli prawo do emerytury mundurowej.
Wśród funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy zawodowych, którzy korzystają
z zaopatrzenia emerytalno-rentowego można wyodrębnić, według kryterium daty przyjęcia
do służby, dwie grupy: tych, którzy służbę rozpoczynali od 2 stycznia 1999 r. i później oraz
tych, którzy do służby wstąpili przed 2 stycznia 1999 r. Zróżnicowanie występuje m.in.
w zakresie, po pierwsze, sposobu uwzględniania w emeryturze mundurowej okresów
składkowych i nieskładkowych w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, po drugie zaś
polega na ustanowieniu określonych reguł zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-
rentowych (mowa tutaj w szczególności o emeryturze).
W przypadku pierwszej grupy mamy do czynienia z zasadą pełnej odrębności systemów
emerytalnych, co oznacza możliwość nabycia i pobierania emerytury zarówno w systemie
mundurowym, jak i powszechnym. Wynika to z faktu, że w przypadku tej grupy do okresów,
na podstawie których obliczana jest wysokość emerytury mundurowej, nie uwzględnia się
okresów tak zwanej pracy cywilnej.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., dalej powoływanej jako „ustawa emerytalna”.
2 Art. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.
U. z 2025 r. poz. 305, z późn. zm. ), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych”, oraz art. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu
Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony
Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024
r. poz. 1121, z późn. zm.), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy”.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z kolei w wymiarze emerytury mundurowej przyznanej osobie, która wstąpiła do
zawodowej służby przed 2 stycznia 1999 r.3 mogą zostać uwzględnione nie tylko okresy
zawodowej służby, ale też okresy składkowe i nieskładkowe wymienione w ustawie
emerytalnej. Okresy składkowe (poprzedzające służbę w wymiarze 3 lat4) są liczone po 2,6%
podstawy wymiaru, a więc przy zastosowaniu korzystniejszego przelicznika niż w systemie
ubezpieczeń społecznych, natomiast po 1,3% za każdy rok okresów składkowych ponad
okres trzyletni. Z tego powodu, zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, art. 7 ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
żołnierzy zawodowych, emeryt mundurowy pozostający w służbie przed 2 stycznia 1999 r.
może pobierać tylko jedną z przysługujących mu emerytur - emeryturę mundurową albo
emeryturę z FUS, co potwierdził Sąd Najwyższy w powiększonym składzie (uchwała składu
7 sędziów z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III UZP 7/215).
Należy podkreślić, że art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, będący podstawową regulacją odnoszącą
się do systemu emerytalnego, nie wymaga od ustawodawcy stworzenia dla wszystkich
obywateli jednego systemu zabezpieczenia społecznego. Ustawodawca jest więc
uprawniony do wprowadzenia dla określonych grup zawodowych, obok systemu
powszechnego, systemów odrębnych, opartych na innych zasadach, korzystniejszych niż
w systemie powszechnym, co uzasadnione może być np. szczególnymi warunkami pełnienia
służby. W konsekwencji dopuszczalne jest ustalenie przez ustawodawcę warunków
nabywania uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z systemów odrębnych i
metody obliczania ich wysokości w inny sposób niż w systemie powszechnym, jak i
określenie, czy i w jakim zakresie okres aktywności zawodowej innej niż służba (praca), z
tytułu której powstaje prawo do świadczeń z systemu odrębnego, wpływa na wysokość
świadczenia z tego systemu. Ustawodawcy przysługuje też swoboda ustalania, czy
świadczenia emerytalno-rentowe, przysługujące z korzystniejszego systemu odrębnego,
mogą być łączone ze świadczeniami emerytalno-rentowymi z innego systemu
zabezpieczenia społecznego, w tym z powszechnego systemu emerytalnego.
Również Europejski Trybunał Praw Człowieka akceptuje uprawnienie państwa będącego
stroną Konwencji o ochronie prawa człowieka do samodzielnego kształtowania systemu
zabezpieczenia społecznego - w tym do wprowadzenia zasady wypłaty jednego
świadczenia6.
Należy wyraźnie podkreślić, że składki na ubezpieczenie emerytalne mają charakter
publicznoprawny, a nie prywatnoprawny, co potwierdzono zarówno w orzecznictwie Sądu
Najwyższego, jak i Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 4 listopada 2015 r. (sygn.
akt K 1/14) trybunał zaakceptował i przytoczył m.in. wyrok SN z dnia 4 czerwca 2008 r.
(sygn. akt II UK 12/08)7, dotyczący charakteru składki na ubezpieczenie emerytalne.
Podkreślono w nim, że „system emerytalny oparty na zasadach ubezpieczeniowych
3 Art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
funkcjonariuszy.
4 Co do pozostałych okresów składkowych stosuje się przelicznik po 1,3% podstawy wymiaru za rok.
5 Podjętej po rozpoznaniu na rozprawie, zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia
powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2021 r., sygn.
akt III UZP 5/21.
6 Zob. w tej kwestii uzasadnienie ww. uchwały SN z dnia 15 grudnia 2021 r., gdzie przywołano decyzję
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 (LEX nr 2626955) i nr 41178/12
(LEX nr 2627060).
7 OSNP nr 21-22/2009, poz. 291.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
charakteryzuje się przymusem ubezpieczenia społecznego związanym ściśle z obowiązkiem
odprowadzania składek, a powstający z mocy przepisów ustawy systemowej stosunek
ubezpieczenia społecznego ma charakter publicznoprawny. Inaczej rzecz ujmując, środki na
ubezpieczenie społeczne, w szczególności emerytalne, są i będą przeznaczane na wypłatę
świadczeń dla innych podmiotów, aniżeli ich płatnik i w tym znaczeniu są środkami
publicznymi, podlegającymi ściągnięciu oraz zabezpieczeniu na zasadach dotyczących
składek na ubezpieczenia społeczne”.
Przepisy ustawy emerytalnej regulujące zbieg świadczeń wypłacanych z systemu
powszechnego i systemu zaopatrzeniowego służb mundurowych w przypadku tej grupy nie
odbiegają od regulacji zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin8, która poprzedzała obowiązującą ustawę
emerytalną.
Zagadnienie zmian w ustawie emerytalnej dotyczących żołnierzy zawodowych oraz
funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy służbę rozpoczęli przed 2 stycznia
1999 r., świadczących pracę po zwolnieniu ze służby, pojawia się zarówno w wielu
petycjach przesyłanych do sejmowej czy senackiej komisji petycji, jak również w
wystąpieniach indywidualnych, które kierowane są do ministrów odpowiedzialnych za
kształtowanie rozwiązań w zakresie zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych
(Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministra Obrony Narodowej i Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji.
Z ich treści wynika, że wskazana grupa funkcjonariuszy (żołnierzy zawodowych) czuje się
pokrzywdzona, gdyż części z nich świadczenie emerytalne z systemu powszechnego nie jest
wypłacane mimo faktu, że nabywają oni do niego uprawnienia (prawo do emerytury
powszechnej i jej wysokość są ustalane, a jednocześnie - ze względu na obowiązujące reguły
zbiegu - zgodnie z art. 95 ustawy emerytalnej, wypłata tego świadczenia, jako niższego od
emerytury mundurowej, zostaje zawieszona). W efekcie powstaje wrażenie, że
odprowadzanie składek na FUS nie służy zwiększeniu wysokości świadczeń, ponieważ
okresy pracy cywilnej nie są uwzględniane przy ustalaniu wymiaru emerytury.
Ze względu na liczbę wystąpień krytycznie oceniających kształt obowiązujących przepisów
dotyczących reguł zbiegu i wskazywaną w nich argumentację, podjęto współpracę
międzyresortową mającą na celu wypracowanie optymalnego rozwiązania tego problemu.
W jej ramach odbyły się w 2025 r. robocze spotkania przedstawicieli kierownictwa (w
randze podsekretarzy i sekretarzy stanu): Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
W ich efekcie wyznaczono do dalszych analiz wariant zmiany obowiązujących przepisów,
który zakłada modyfikację podstawowej regulacji dot. zbiegu, określonej w art. 95 ustawy
emerytalnej oraz regulacji w tym samym przedmiocie zawartych w systemie
zaopatrzeniowym dla wszystkich osób, które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r.
8 Dz. U. poz. 267, z późn. zm. Art. 69 tej ustawy stanowił bowiem:
„Art. 69 1. W razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury i renty albo do dwóch rent przewidzianych w
ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również - z uwzględnieniem art. 70 - w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury
lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach o ubezpieczeniu
społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym.”
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Dalsze analizy prowadzone są przy udziale przedstawicieli kierownictwa: Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. O rezultatach
dotychczasowych prac w tym zakresie informowana jest również Kancelaria Prezesa Rady
Ministrów.
Jako że każda zmiana reguł zbiegu pobierania emerytury powszechnej z emeryturą
mundurową wiąże się z koniecznością zwiększenia dotacji z budżetu państwa do FUS, a
także środków w częściach budżetowych, z których wypłacane są emerytury mundurowe,
po zakończeniu wstępnych prac analitycznych niezbędne będzie uzyskanie pozytywnego
stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki. Aktualnie trwają prace dotyczące określenia
liczby osób, których omawiane rozwiązanie będzie dotyczyć i jego szacunkowych kosztów.
O ich zakończeniu i ich rezultatach Pan Poseł poinformowany zostanie odrębnym pismem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
www.gov.pl/web/obrona-narodowa Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
Sekretarz Stanu
Paweł BEJDA
BMON-WP.053.429.2026/In-189-26/SW
Warszawa, 27.04.2026 r.
Pan Włodzimierz CZARZASTY
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości: Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych w KPRM
ePuap
Dotyczy: interpelacji nr 16799 Pana Posła Tomasza Kostusia w sprawie prawa do pobierania
emerytury cywilnej równolegle z emeryturą mundurową oraz wątpliwości dotyczących
równego traktowania funkcjonariuszy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, na interpelację nr 16799 Pana
Posła Tomasza Kostusia w sprawie prawa do pobierania emerytury cywilnej równolegle
z emeryturą mundurową oraz wątpliwości dotyczących równego traktowania
funkcjonariuszy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r., uprzejmie proszę
o przyjęcie poniższych informacji.
Przedstawiciele Kierownictwa MON uczestniczyli w roboczych spotkaniach, wraz
z przedstawicielami Kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, dotyczących możliwości jednoczesnego
pobierania emerytury z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych
i powszechnego systemu emerytalnego. W ich efekcie do dalszych analiz wskazano wariant
zmian reguły zbiegu emerytury z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych
i powszechnego systemu emerytalnego dotyczący żołnierzy powołanych do służby przed 2
stycznia 1999 r.
Organem wiodącym w zakresie prac jest Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Wynika to z faktu, że ewentualne skutki finansowe będą stanowiły dodatkowe obciążenie
dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem wysokość drugiego świadczenia będzie
ustalana w oparciu o okresy zatrudnienia oraz opłacania składek na ubezpieczenie
emerytalne i rentowe.
Z wyrazami szacunku
Paweł BEJDA
/dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 1 --