Interpelacja nr 16780
Interpelacja w sprawie wygaszenia ośrodków zbiorowego zakwaterowania
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (73%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wygaszenia ośrodków zbiorowego zakwaterowania
Interpelacja nr 16780
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wygaszenia ośrodków zbiorowego zakwaterowania
Zgłaszający: Franciszek Sterczewski
Data wpływu: 22-04-2026
Szanowna Pani Ministro,
ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw wprowadza istotne zaostrzenia w zasadach korzystania z ośrodków zbiorowego zakwaterowania.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami ochrona czasowa polegająca na zakwaterowaniu zbiorowym wraz z całodziennym wyżywieniem została ograniczona dla osób posiadających status UKR i należących do grupy wrażliwej, nie będąc w stanie samodzielnie zapewnić sobie zakwaterowania. Status ten przysługuje wyłącznie osobom z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (oraz ich opiekunom niepobierającym świadczenia pielęgnacyjnego), a także seniorom (kobiety 60+, mężczyźni 65+), o ile nie pracują, nie pobierają polskiej emerytury i nie posiadają w Polsce pełnoletnich zstępnych. Do grupy tej zalicza się również kobiety w ciąży, osoby wychowujące dziecko do 12. miesiąca życia, podopiecznych zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej oraz osoby bezpośrednio po co najmniej siedmiodniowej hospitalizacji (do czasu ustania przyczyny medycznej). Pomoc ta może objąć także osoby, które odniosły obrażenia wojenne, a zostały przetransportowane do Polski w celu udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej.
Wszystkie pozostałe osoby przebywające w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania zostają wyłączone z systemu bezpłatnej pomocy, co nakłada na nie obowiązek pełnego usamodzielnienia się. Realia tzw. ustawy wygaszeniowej skutkują tym, że pomoc tracą osoby pracujące o najniższych zarobkach, rodziny wielodzietne, osoby, które korzystały z tzw. przesłanki humanitarnej – np. osoby przewlekle chore, które nie posiadają polskiego orzeczenia o niepełnosprawności, osoby starsze i opiekunowie osób z niepełnosprawnościami. Osób tych przeważnie nie stać na zapewnienie sobie zakwaterowania w trudnych warunkach rynkowych. Rodzi to poważne ryzyko wystąpienia kryzysu bezdomności wśród uchodźców i uchodźczyń, o czym alarmują organizacje pozarządowe zajmujące się pomocą przebywającym na terytorium RP obywatelom i obywatelkom Ukrainy.
Wygaszanie ośrodków zbiorowego zakwaterowania budzi nie tylko niepokój dotyczący sytuacji humanitarnej uchodźców i uchodźczyń z Ukrainy, ale każe postawić MRPiPS konkretne pytania:
1. Jakie wytyczne zostały przekazane wojewodom w sprawie wygaszania ośrodków zbiorowego zakwaterowania?
2. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę ryzyka wzrostu bezdomności wśród obywateli i obywatelek Ukrainy przebywających na terytorium naszego kraju po wygaśnięciu OZZ?
3. Czy ministerstwo dysponuje danymi, jaka część osób przebywających obecnie w OZZ posiada zatrudnienie pozwalające na samodzielny wynajem mieszkania?
4. Czy samorządy, na których terenie znajdują się OZZ, otrzymają wsparcie finansowe i merytoryczne, by zapewnić pomoc osobom, które po zamknięciu OZZ znajdą się w kryzysie bezdomności?
5. Jakie mechanizmy zapobiegawcze zostały przewidziane dla osób, które w myśl przepisów ustawy już nie kwalifikują się do „grupy wrażliwej”, a których dochody nie pozwalają na usamodzielnienie się, w tym na wynajem mieszkania?
6. Jakie programy aktywizacji zawodowej zostaną uruchomione, by pomóc uchodźcom i uchodźczyniom po wygaszeniu OZZ?
7. Ile obecnie OZZ spełnia standardy, które pozwalają przebywać w nich osobom z niepełnosprawnościami, osobom starszym oraz dzieciom do 12. miesiąca życia?
8. Czy ministerstwo zamierza prowadzić monitoring sytuacji dzieci, które wraz z ich opiekunami będę zmuszone do opuszczenia OZZ?
9. Jaki jest szacowany roczny zysk dla budżetu państwa wynikający z wygaszenia pomocy dla osób spoza grup wrażliwych?
Z poważaniem Franciszek Sterczewski
Interpelacja nr 16780
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wygaszenia ośrodków zbiorowego zakwaterowania
Zgłaszający: Franciszek Sterczewski
Data wpływu: 22-04-2026
Szanowna Pani Ministro,
ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw wprowadza istotne zaostrzenia w zasadach korzystania z ośrodków zbiorowego zakwaterowania.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami ochrona czasowa polegająca na zakwaterowaniu zbiorowym wraz z całodziennym wyżywieniem została ograniczona dla osób posiadających status UKR i należących do grupy wrażliwej, nie będąc w stanie samodzielnie zapewnić sobie zakwaterowania. Status ten przysługuje wyłącznie osobom z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (oraz ich opiekunom niepobierającym świadczenia pielęgnacyjnego), a także seniorom (kobiety 60+, mężczyźni 65+), o ile nie pracują, nie pobierają polskiej emerytury i nie posiadają w Polsce pełnoletnich zstępnych. Do grupy tej zalicza się również kobiety w ciąży, osoby wychowujące dziecko do 12. miesiąca życia, podopiecznych zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej oraz osoby bezpośrednio po co najmniej siedmiodniowej hospitalizacji (do czasu ustania przyczyny medycznej). Pomoc ta może objąć także osoby, które odniosły obrażenia wojenne, a zostały przetransportowane do Polski w celu udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej.
Wszystkie pozostałe osoby przebywające w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania zostają wyłączone z systemu bezpłatnej pomocy, co nakłada na nie obowiązek pełnego usamodzielnienia się. Realia tzw. ustawy wygaszeniowej skutkują tym, że pomoc tracą osoby pracujące o najniższych zarobkach, rodziny wielodzietne, osoby, które korzystały z tzw. przesłanki humanitarnej – np. osoby przewlekle chore, które nie posiadają polskiego orzeczenia o niepełnosprawności, osoby starsze i opiekunowie osób z niepełnosprawnościami. Osób tych przeważnie nie stać na zapewnienie sobie zakwaterowania w trudnych warunkach rynkowych. Rodzi to poważne ryzyko wystąpienia kryzysu bezdomności wśród uchodźców i uchodźczyń, o czym alarmują organizacje pozarządowe zajmujące się pomocą przebywającym na terytorium RP obywatelom i obywatelkom Ukrainy.
Wygaszanie ośrodków zbiorowego zakwaterowania budzi nie tylko niepokój dotyczący sytuacji humanitarnej uchodźców i uchodźczyń z Ukrainy, ale każe postawić MRPiPS konkretne pytania:
1. Jakie wytyczne zostały przekazane wojewodom w sprawie wygaszania ośrodków zbiorowego zakwaterowania?
2. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę ryzyka wzrostu bezdomności wśród obywateli i obywatelek Ukrainy przebywających na terytorium naszego kraju po wygaśnięciu OZZ?
3. Czy ministerstwo dysponuje danymi, jaka część osób przebywających obecnie w OZZ posiada zatrudnienie pozwalające na samodzielny wynajem mieszkania?
4. Czy samorządy, na których terenie znajdują się OZZ, otrzymają wsparcie finansowe i merytoryczne, by zapewnić pomoc osobom, które po zamknięciu OZZ znajdą się w kryzysie bezdomności?
5. Jakie mechanizmy zapobiegawcze zostały przewidziane dla osób, które w myśl przepisów ustawy już nie kwalifikują się do „grupy wrażliwej”, a których dochody nie pozwalają na usamodzielnienie się, w tym na wynajem mieszkania?
6. Jakie programy aktywizacji zawodowej zostaną uruchomione, by pomóc uchodźcom i uchodźczyniom po wygaszeniu OZZ?
7. Ile obecnie OZZ spełnia standardy, które pozwalają przebywać w nich osobom z niepełnosprawnościami, osobom starszym oraz dzieciom do 12. miesiąca życia?
8. Czy ministerstwo zamierza prowadzić monitoring sytuacji dzieci, które wraz z ich opiekunami będę zmuszone do opuszczenia OZZ?
9. Jaki jest szacowany roczny zysk dla budżetu państwa wynikający z wygaszenia pomocy dla osób spoza grup wrażliwych?
Z poważaniem Franciszek Sterczewski
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
6 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.3 / 1k zn.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13408 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.272.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16780 Pana Posła Franciszka Sterczewskiego, w sprawie
wygaszenia ośrodków zbiorowego zakwaterowania, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Ustawą z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o
pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 203) wprowadzono
zmodyfikowane zasady dotyczące obywateli Ukrainy przebywających na terenie
Rzeczypospolitej Polskiej, w tym również te, które mają zastosowanie do Ośrodków
Zbiorowego Zakwaterowania (OZZ).
Ograniczono m.in. tzw. grupę wrażliwą i wprowadzono nowe mechanizmy zlecania
prowadzenia OZZ, ale też zobowiązano ministra właściwego do spraw zabezpieczenia
społecznego do koordynacji zadań związanych z prowadzeniem OZZ po 1 lipca 2026 r1.
Grupy wrażliwe określono w art. 112 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu
cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2026 r. poz. 862).
Akt ten należy do kompetencji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z zapisów
wskazanego artykułu wynika, że do bezpłatnego pobytu w Ośrodkach Zbiorowego
Zakwaterowania kwalifikują się:
— Osoby z niepełnosprawnościami (stopień umiarkowany lub znaczny lub równoważny);
— Osoby, które osiągnęły wiek, od którego zgodnie z polskimi przepisami przysługuje
emerytura, tj. kobiety powyżej 60 roku życia oraz mężczyźni powyżej 65 roku życia (pod
warunkiem braku polskiej emerytury, zatrudnienia i pełnoletnich zstępnych w Polsce);
— Kobiety w ciąży oraz osoby wychowujące dziecko do 12 miesiąca życia;
— Dzieci umieszczone w zagranicznej pieczy zastępcze;
— Osoby bezpośrednio po hospitalizacji finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia,
trwającej przynajmniej 7 dni, nie dłużej niż do ustania przyczyny będącej jej powodem;
— Osoby, które odniosły obrażenia w wyniku działań wojennych na terytorium Ukrainy.
Informuję, że zmiany obowiązujące od 1 lipca 2026 r. nie oznaczają likwidacji systemu
wsparcia dla obywateli Ukrainy, ani pozbawienia pomocy osób znajdujących się w trudnej
sytuacji życiowej. Ośrodki zbiorowego zakwaterowania nadal funkcjonują we wszystkich
województwach, a państwo zapewnia dalsze wsparcie osobom wymagającym szczególnej
ochrony. Łącznie w kraju jest 185 OZZ. W ośrodkach przebywają łącznie 7002 osoby,
z których 4967 to przedstawicielki i przedstawiciele tzw. grup wrażliwych nie partycypujący
w kosztach prowadzenia ośrodków (m.in.1277 pełnoletnich osób z niepełnosprawnościami,
2561 osób w wieku emerytalnym, 13 kobiet w ciąży i 33 osoby wychowujące dziecko do
12 miesiąca życia). Kierownictwo resortu monitoruje sytuację osób przebywających w OZZ-
tach.
1Do 30 czerwca 2026 r. za koordynację działań dotyczących OZZ odpowiadało Ministerstwo Spraw
Wewnętrznych i Administracji (MSWiA).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Informuję, że między czerwcem a lipcem nie odnotowano znacznego wzrostu liczby osób
z obywatelstwem ukraińskim przebywających w schroniskach dla osób bezdomnych.
Według stanu na 15 lipca br. we wszystkich tego typu placówkach w Polsce przebywało
59 osób z obywatelstwem ukraińskim (w czerwcu były to 54 osoby).
Jeśli wśród osób posiadających ukraińskie obywatelstwo znajdą się takie, które zgodnie
z przepisami prawa po 1 lipca br. nie były uprawnione do pobytu w OZZ na koszt skarbu
państwa, to nadal mogą one przebywać w tych placówkach na zasadach ogólnych. Wskazać
należy, że rozwiązanie to było stosowane już przed 1 lipca.
Zgodnie z art. 112 ust. 5 ww. ustawy od 1 lipca 2026 r. do grupy wrażliwej zaliczono m.in.
kobiety w ciąży i dzieci do 12 miesiąca życia wraz z wychowującymi je osobami. Przepisy
określają katalog osób uprawnionych do finansowanego ze środków publicznych pobytu
w OZZ. Jednocześnie w praktyce funkcjonowania ośrodków działa się ze względu na
zachowanie jedności rodziny i dobro dziecka, co pozwala zapewniać członkom rodziny
wspólne zakwaterowanie.
Rodzice i opiekunowie uprawnieni do korzystania z usług świadczonych w OZZ, którym
sytuacja finansowa nie pozwala na opłacanie pobytu w placówce dzieci powyżej 1 roku
życia, mają możliwość ubiegania się o zasiłek celowy pozwalający na pokrycie kosztów
zakwaterowania i wyżywienia znajdujących się pod ich opieką dzieci.
Osoby zainteresowane tą formą wsparcia mogą zwrócić się na ogólnych zasadach do
ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych z prośbą o przyznanie zasiłku
celowego na pokrycie kosztów pobytu w OZZ. Należy podkreślić, że w przypadku
beneficjentów ochrony czasowej wypłata zasiłku celowego jest zadaniem zleconym gminie.
Oznacza to, że środki finansowe na ten cel gwarantowane są przez budżet państwa.
Jeśli chodzi o małoletnich znajdujących się w instytucjonalnej pieczy zastępczej, informuję,
że na podstawie obowiązujących przepisów prawa minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego przejął od marca br. bezpośrednie finansowanie pomocy
polegającej na zapewnieniu zakwaterowania zbiorowego wraz z całodziennym
wyżywieniem w wybranych OZZ, w których przebywają osoby z zagranicznej
instytucjonalnej pieczy zastępczej. Zadanie to realizowane jest ze środków budżetu
państwa, z rezerwy celowej poz. 39. Po 1 lipca 2026 r. to kierownictwo Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kontynuuje udzielanie wsparcia dla tej grupy.
W związku ze zmianą przepisów dotyczących obywateli Ukrainy przebywających na
terytorium RP przewidziano w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI)
wdrożenie instrumentu umożliwiającego jednostkom samorządu terytorialnego (JST)
prowadzenie działań pomocowych i integracyjnych na rzecz osób posiadających
obywatelstwo Ukraińskie, które objęte są ochroną czasową i należą do grup wrażliwych
w rozumieniu dyrektywy 2013/33/UE oraz rozporządzenia (UE) 2021/1147. Fundusz FAMI
jest koordynowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Działania te będą
realizowane w ramach projektu finansowanego ze środków FAMI o łącznej wartości ok.
92,5 mln zł, uzupełnionego wkładem krajowym. Projekt ma charakter przejściowy oraz
systemowy i będzie realizowany w latach 2027–2029. Jego celem jest zagwarantowanie
bezpiecznego przejścia od nadzwyczajnych form wsparcia, jakimi są OZZ, do trwałych,
lokalnych rozwiązań integracyjnych i opiekuńczych.
W projekcie przewidziano bezpośrednie zaangażowanie samorządów, które będą mogły
ubiegać się o środki finansowe w ramach otwartego naboru projektów realizowanych we
współpracy z organizacjami pozarządowymi. Wsparcie będzie kierowane zwłaszcza do osób
opuszczających OZZ, w tym należących do grup wrażliwych, które mogą napotkać trudności
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
w samodzielnym funkcjonowaniu po zakończeniu pobytu w ośrodkach. Zakres interwencji
obejmuje zarówno działania o charakterze osłonowym, jak i integracyjnym. Przewiduje się
przede wszystkim rozwijanie mieszkań wspieranych i treningowych, prowadzenie działań
zapobiegających bezdomności, udzielanie wsparcia bytowego i opiekuńczego, zapewnianie
dostępu do usług zdrowia psychicznego, a także działania służące integracji społecznej,
edukacyjnej i zawodowej.
Samorządom zapewnione zostanie wsparcie merytoryczne obejmujące m.in. szkolenia
dla pracowników instytucji publicznych, rozwijanie kompetencji potrzebnych w pracy
z osobami z doświadczeniem migracyjnym oraz kwestie związane z budowaniem lokalnych
mechanizmów współpracy międzysektorowej. Działania te będą miały charakter
komplementarny względem tych prowadzonych w Krajowych Biurach Integracji oraz
działań Urzędów Wojewódzkich realizowanych z FAMI, a także innych funkcjonujących
instrumentów wsparcia.
Projekt minimalizuje ryzyka związane z ewentualnym wygaszaniem OZZ, w tym zagrożenie
kryzysem bezdomności, zapewniając ciągłość wsparcia oraz przyczyniając się do
stopniowego usamodzielniania jego beneficjentów.
Osoby opuszczające OZZ będą mogły też skorzystać z oferty programu pn. „Razem Możemy
Więcej”, będącego częścią „Resortowego Programu Aktywizacyjnego dla Cudzoziemców na
rok 2026” i stanowiącego jeden z instrumentów wsparcia integracji społeczno-zawodowej
obcokrajowców na poziomie lokalnym. Budżet programu to 25 mln zł. Środki rozdzielono
między trzy priorytety: 40% (ok. 9,94 mln zł) na działania dotyczące doskonalenia
zawodowego, 40% na naukę języka polskiego i 20% (ok. 4,97 mln zł) na wsparcie
uczestnictwa cudzoziemców w organizacjach pracowniczych i strukturach zrzeszających
pracowników. W zależności od zakresu realizowanych działań pojedyncze projekty
mogą uzyskać w programie dofinansowanie w kwocie od 1 mln zł do 5 mln zł. Ich realizacja
powierzana będzie w drodze otwartego konkursu ofert organizacjom pozarządowym i
innym uprawnionym podmiotom działającym w partnerstwie (jest to preferowana forma
realizacji działań projektowych) z jednostkami samorządu terytorialnego oraz instytucjami
rynku pracy.
Wskazany model zapewnia dopasowanie wsparcia do lokalnych uwarunkowań i potrzeb
beneficjentów – również osób opuszczających OZZ. Oferta kierowana do tej grupy
obejmuje kompleksowe działania aktywizacyjne, zwłaszcza diagnozę kompetencji i
kwalifikacji oraz opracowanie indywidualnych ścieżek integracji zawodowej, poradnictwo
zawodowe i pośrednictwo pracy oraz kursy języka polskiego ukierunkowane na potrzeby
rynku pracy. Uczestnicy mogą również korzystać ze szkoleń i kursów zawodowych
dostosowanych do lokalnego zapotrzebowania pracodawców, a także z instrumentów
umożliwiających zdobycie doświadczenia zawodowego (staże, praktyki i subsydiowane
formy zatrudnienia).
Ważnym elementem wsparcia jest pomoc w utrzymaniu zatrudnienia obejmująca m.in.
mentoring zawodowy, wsparcie doradcze oraz działania ułatwiające adaptację w miejscu
pracy. Równolegle realizowane są inicjatywy wspierające integrację społeczną, w tym
rozwój kompetencji społecznych i wsparcie asystentów międzykulturowych, co zwiększa
trwałość aktywizacji zawodowej.
Osoby opuszczające OZZ będą mogły skorzystać z realizowanej przez JST, organizacje
społeczne i związki zawodowe, szerokiej i dostępnej lokalnie oferty aktywizacyjnej, która
łączy wsparcie doradcze, szkoleniowe i zatrudnieniowe. Umożliwi im to wejście lub powrót
na rynek pracy oraz osiągnięcie samodzielności społecznej i ekonomicznej.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Odnośnie do kwestii dotyczących aktywizacji zawodowej informuję, że cudzoziemcy -
również obywatelki i obywatele Ukrainy - mogą korzystać z form pomocy przewidzianych
w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia, jeśli posiadają tytuł pobytowy
upoważniający do nabycia odpowiednich uprawnień.
Osoby posiadające ukraińskie obywatelstwo i korzystające z ochrony czasowej mogą
rejestrować się jako bezrobotne. Przysługują im w związku z tym, na zasadach ogólnych,
formy pomocy przewidziane dla osób bezrobotnych określone w ustawie.
Osoby posiadające tytuł pobytowy mogą uzyskać wsparcie poprzez rejestrację
w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla ich miejsca zamieszkania.
Po dokonaniu rejestracji w charakterze osoby poszukującej pracy lub bezrobotnej
przysługuje im prawo do korzystania z usług i instrumentów rynku pracy, takich jak:
— pośrednictwo pracy obejmujące przedstawianie ofert zatrudnienia odpowiadających
kwalifikacjom i możliwościom zdrowotnym osób zainteresowanych;
— poradnictwo zawodowe i informacja zawodowa, w ramach których doradca zawodowy
pomaga w opracowaniu indywidualnego planu działania i w wyborze dalszej ścieżki
zawodowej;
— organizacja szkoleń i kursów zawodowych, umożliwiających nabycie nowych
kwalifikacji lub przekwalifikowanie się;
— udział w programach aktywizacyjnych, takich jak staże, prace interwencyjne, roboty
publiczne czy wsparcie w podjęciu działalności gospodarczej;
— dostęp do ubezpieczenia zdrowotnego, o ile nie posiadają innego tytułu do
ubezpieczenia.
Przepisy ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia przewidują ponadto szczególne
formy pomocy dla osób z niepełnosprawnościami, obejmujące m.in. zatrudnienie wspierane,
skierowanie na szkolenia dostosowane do stanu zdrowia, a także dofinansowanie
wyposażenia stanowiska pracy dla pracodawcy zatrudniającego osobę z orzeczeniem
o niepełnosprawności.
Z informacji uzyskanych przez wojewodów wynika, że wszystkie OZZ spełniają wymagane
standardy dotyczące warunków pobytu i poziomu świadczenia usług w tego typu
placówkach.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, po przejęciu od 1 lipca br.
obowiązków związanych z koordynacją pomocy świadczonej w OZZ, podejmuje wszelkie
działania zmierzające do zabezpieczenia poprawnego funkcjonowania tych placówek
w ramach ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej (Dz.U. z 2026 r. poz. 862) oraz zapewnienia odpowiedniego wsparcia
potrzebującym obywatelkom i obywatelom Ukrainy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.272.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16780 Pana Posła Franciszka Sterczewskiego, w sprawie
wygaszenia ośrodków zbiorowego zakwaterowania, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Ustawą z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o
pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 203) wprowadzono
zmodyfikowane zasady dotyczące obywateli Ukrainy przebywających na terenie
Rzeczypospolitej Polskiej, w tym również te, które mają zastosowanie do Ośrodków
Zbiorowego Zakwaterowania (OZZ).
Ograniczono m.in. tzw. grupę wrażliwą i wprowadzono nowe mechanizmy zlecania
prowadzenia OZZ, ale też zobowiązano ministra właściwego do spraw zabezpieczenia
społecznego do koordynacji zadań związanych z prowadzeniem OZZ po 1 lipca 2026 r1.
Grupy wrażliwe określono w art. 112 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu
cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2026 r. poz. 862).
Akt ten należy do kompetencji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z zapisów
wskazanego artykułu wynika, że do bezpłatnego pobytu w Ośrodkach Zbiorowego
Zakwaterowania kwalifikują się:
— Osoby z niepełnosprawnościami (stopień umiarkowany lub znaczny lub równoważny);
— Osoby, które osiągnęły wiek, od którego zgodnie z polskimi przepisami przysługuje
emerytura, tj. kobiety powyżej 60 roku życia oraz mężczyźni powyżej 65 roku życia (pod
warunkiem braku polskiej emerytury, zatrudnienia i pełnoletnich zstępnych w Polsce);
— Kobiety w ciąży oraz osoby wychowujące dziecko do 12 miesiąca życia;
— Dzieci umieszczone w zagranicznej pieczy zastępcze;
— Osoby bezpośrednio po hospitalizacji finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia,
trwającej przynajmniej 7 dni, nie dłużej niż do ustania przyczyny będącej jej powodem;
— Osoby, które odniosły obrażenia w wyniku działań wojennych na terytorium Ukrainy.
Informuję, że zmiany obowiązujące od 1 lipca 2026 r. nie oznaczają likwidacji systemu
wsparcia dla obywateli Ukrainy, ani pozbawienia pomocy osób znajdujących się w trudnej
sytuacji życiowej. Ośrodki zbiorowego zakwaterowania nadal funkcjonują we wszystkich
województwach, a państwo zapewnia dalsze wsparcie osobom wymagającym szczególnej
ochrony. Łącznie w kraju jest 185 OZZ. W ośrodkach przebywają łącznie 7002 osoby,
z których 4967 to przedstawicielki i przedstawiciele tzw. grup wrażliwych nie partycypujący
w kosztach prowadzenia ośrodków (m.in.1277 pełnoletnich osób z niepełnosprawnościami,
2561 osób w wieku emerytalnym, 13 kobiet w ciąży i 33 osoby wychowujące dziecko do
12 miesiąca życia). Kierownictwo resortu monitoruje sytuację osób przebywających w OZZ-
tach.
1Do 30 czerwca 2026 r. za koordynację działań dotyczących OZZ odpowiadało Ministerstwo Spraw
Wewnętrznych i Administracji (MSWiA).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Informuję, że między czerwcem a lipcem nie odnotowano znacznego wzrostu liczby osób
z obywatelstwem ukraińskim przebywających w schroniskach dla osób bezdomnych.
Według stanu na 15 lipca br. we wszystkich tego typu placówkach w Polsce przebywało
59 osób z obywatelstwem ukraińskim (w czerwcu były to 54 osoby).
Jeśli wśród osób posiadających ukraińskie obywatelstwo znajdą się takie, które zgodnie
z przepisami prawa po 1 lipca br. nie były uprawnione do pobytu w OZZ na koszt skarbu
państwa, to nadal mogą one przebywać w tych placówkach na zasadach ogólnych. Wskazać
należy, że rozwiązanie to było stosowane już przed 1 lipca.
Zgodnie z art. 112 ust. 5 ww. ustawy od 1 lipca 2026 r. do grupy wrażliwej zaliczono m.in.
kobiety w ciąży i dzieci do 12 miesiąca życia wraz z wychowującymi je osobami. Przepisy
określają katalog osób uprawnionych do finansowanego ze środków publicznych pobytu
w OZZ. Jednocześnie w praktyce funkcjonowania ośrodków działa się ze względu na
zachowanie jedności rodziny i dobro dziecka, co pozwala zapewniać członkom rodziny
wspólne zakwaterowanie.
Rodzice i opiekunowie uprawnieni do korzystania z usług świadczonych w OZZ, którym
sytuacja finansowa nie pozwala na opłacanie pobytu w placówce dzieci powyżej 1 roku
życia, mają możliwość ubiegania się o zasiłek celowy pozwalający na pokrycie kosztów
zakwaterowania i wyżywienia znajdujących się pod ich opieką dzieci.
Osoby zainteresowane tą formą wsparcia mogą zwrócić się na ogólnych zasadach do
ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych z prośbą o przyznanie zasiłku
celowego na pokrycie kosztów pobytu w OZZ. Należy podkreślić, że w przypadku
beneficjentów ochrony czasowej wypłata zasiłku celowego jest zadaniem zleconym gminie.
Oznacza to, że środki finansowe na ten cel gwarantowane są przez budżet państwa.
Jeśli chodzi o małoletnich znajdujących się w instytucjonalnej pieczy zastępczej, informuję,
że na podstawie obowiązujących przepisów prawa minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego przejął od marca br. bezpośrednie finansowanie pomocy
polegającej na zapewnieniu zakwaterowania zbiorowego wraz z całodziennym
wyżywieniem w wybranych OZZ, w których przebywają osoby z zagranicznej
instytucjonalnej pieczy zastępczej. Zadanie to realizowane jest ze środków budżetu
państwa, z rezerwy celowej poz. 39. Po 1 lipca 2026 r. to kierownictwo Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kontynuuje udzielanie wsparcia dla tej grupy.
W związku ze zmianą przepisów dotyczących obywateli Ukrainy przebywających na
terytorium RP przewidziano w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI)
wdrożenie instrumentu umożliwiającego jednostkom samorządu terytorialnego (JST)
prowadzenie działań pomocowych i integracyjnych na rzecz osób posiadających
obywatelstwo Ukraińskie, które objęte są ochroną czasową i należą do grup wrażliwych
w rozumieniu dyrektywy 2013/33/UE oraz rozporządzenia (UE) 2021/1147. Fundusz FAMI
jest koordynowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Działania te będą
realizowane w ramach projektu finansowanego ze środków FAMI o łącznej wartości ok.
92,5 mln zł, uzupełnionego wkładem krajowym. Projekt ma charakter przejściowy oraz
systemowy i będzie realizowany w latach 2027–2029. Jego celem jest zagwarantowanie
bezpiecznego przejścia od nadzwyczajnych form wsparcia, jakimi są OZZ, do trwałych,
lokalnych rozwiązań integracyjnych i opiekuńczych.
W projekcie przewidziano bezpośrednie zaangażowanie samorządów, które będą mogły
ubiegać się o środki finansowe w ramach otwartego naboru projektów realizowanych we
współpracy z organizacjami pozarządowymi. Wsparcie będzie kierowane zwłaszcza do osób
opuszczających OZZ, w tym należących do grup wrażliwych, które mogą napotkać trudności
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
w samodzielnym funkcjonowaniu po zakończeniu pobytu w ośrodkach. Zakres interwencji
obejmuje zarówno działania o charakterze osłonowym, jak i integracyjnym. Przewiduje się
przede wszystkim rozwijanie mieszkań wspieranych i treningowych, prowadzenie działań
zapobiegających bezdomności, udzielanie wsparcia bytowego i opiekuńczego, zapewnianie
dostępu do usług zdrowia psychicznego, a także działania służące integracji społecznej,
edukacyjnej i zawodowej.
Samorządom zapewnione zostanie wsparcie merytoryczne obejmujące m.in. szkolenia
dla pracowników instytucji publicznych, rozwijanie kompetencji potrzebnych w pracy
z osobami z doświadczeniem migracyjnym oraz kwestie związane z budowaniem lokalnych
mechanizmów współpracy międzysektorowej. Działania te będą miały charakter
komplementarny względem tych prowadzonych w Krajowych Biurach Integracji oraz
działań Urzędów Wojewódzkich realizowanych z FAMI, a także innych funkcjonujących
instrumentów wsparcia.
Projekt minimalizuje ryzyka związane z ewentualnym wygaszaniem OZZ, w tym zagrożenie
kryzysem bezdomności, zapewniając ciągłość wsparcia oraz przyczyniając się do
stopniowego usamodzielniania jego beneficjentów.
Osoby opuszczające OZZ będą mogły też skorzystać z oferty programu pn. „Razem Możemy
Więcej”, będącego częścią „Resortowego Programu Aktywizacyjnego dla Cudzoziemców na
rok 2026” i stanowiącego jeden z instrumentów wsparcia integracji społeczno-zawodowej
obcokrajowców na poziomie lokalnym. Budżet programu to 25 mln zł. Środki rozdzielono
między trzy priorytety: 40% (ok. 9,94 mln zł) na działania dotyczące doskonalenia
zawodowego, 40% na naukę języka polskiego i 20% (ok. 4,97 mln zł) na wsparcie
uczestnictwa cudzoziemców w organizacjach pracowniczych i strukturach zrzeszających
pracowników. W zależności od zakresu realizowanych działań pojedyncze projekty
mogą uzyskać w programie dofinansowanie w kwocie od 1 mln zł do 5 mln zł. Ich realizacja
powierzana będzie w drodze otwartego konkursu ofert organizacjom pozarządowym i
innym uprawnionym podmiotom działającym w partnerstwie (jest to preferowana forma
realizacji działań projektowych) z jednostkami samorządu terytorialnego oraz instytucjami
rynku pracy.
Wskazany model zapewnia dopasowanie wsparcia do lokalnych uwarunkowań i potrzeb
beneficjentów – również osób opuszczających OZZ. Oferta kierowana do tej grupy
obejmuje kompleksowe działania aktywizacyjne, zwłaszcza diagnozę kompetencji i
kwalifikacji oraz opracowanie indywidualnych ścieżek integracji zawodowej, poradnictwo
zawodowe i pośrednictwo pracy oraz kursy języka polskiego ukierunkowane na potrzeby
rynku pracy. Uczestnicy mogą również korzystać ze szkoleń i kursów zawodowych
dostosowanych do lokalnego zapotrzebowania pracodawców, a także z instrumentów
umożliwiających zdobycie doświadczenia zawodowego (staże, praktyki i subsydiowane
formy zatrudnienia).
Ważnym elementem wsparcia jest pomoc w utrzymaniu zatrudnienia obejmująca m.in.
mentoring zawodowy, wsparcie doradcze oraz działania ułatwiające adaptację w miejscu
pracy. Równolegle realizowane są inicjatywy wspierające integrację społeczną, w tym
rozwój kompetencji społecznych i wsparcie asystentów międzykulturowych, co zwiększa
trwałość aktywizacji zawodowej.
Osoby opuszczające OZZ będą mogły skorzystać z realizowanej przez JST, organizacje
społeczne i związki zawodowe, szerokiej i dostępnej lokalnie oferty aktywizacyjnej, która
łączy wsparcie doradcze, szkoleniowe i zatrudnieniowe. Umożliwi im to wejście lub powrót
na rynek pracy oraz osiągnięcie samodzielności społecznej i ekonomicznej.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Odnośnie do kwestii dotyczących aktywizacji zawodowej informuję, że cudzoziemcy -
również obywatelki i obywatele Ukrainy - mogą korzystać z form pomocy przewidzianych
w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia, jeśli posiadają tytuł pobytowy
upoważniający do nabycia odpowiednich uprawnień.
Osoby posiadające ukraińskie obywatelstwo i korzystające z ochrony czasowej mogą
rejestrować się jako bezrobotne. Przysługują im w związku z tym, na zasadach ogólnych,
formy pomocy przewidziane dla osób bezrobotnych określone w ustawie.
Osoby posiadające tytuł pobytowy mogą uzyskać wsparcie poprzez rejestrację
w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla ich miejsca zamieszkania.
Po dokonaniu rejestracji w charakterze osoby poszukującej pracy lub bezrobotnej
przysługuje im prawo do korzystania z usług i instrumentów rynku pracy, takich jak:
— pośrednictwo pracy obejmujące przedstawianie ofert zatrudnienia odpowiadających
kwalifikacjom i możliwościom zdrowotnym osób zainteresowanych;
— poradnictwo zawodowe i informacja zawodowa, w ramach których doradca zawodowy
pomaga w opracowaniu indywidualnego planu działania i w wyborze dalszej ścieżki
zawodowej;
— organizacja szkoleń i kursów zawodowych, umożliwiających nabycie nowych
kwalifikacji lub przekwalifikowanie się;
— udział w programach aktywizacyjnych, takich jak staże, prace interwencyjne, roboty
publiczne czy wsparcie w podjęciu działalności gospodarczej;
— dostęp do ubezpieczenia zdrowotnego, o ile nie posiadają innego tytułu do
ubezpieczenia.
Przepisy ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia przewidują ponadto szczególne
formy pomocy dla osób z niepełnosprawnościami, obejmujące m.in. zatrudnienie wspierane,
skierowanie na szkolenia dostosowane do stanu zdrowia, a także dofinansowanie
wyposażenia stanowiska pracy dla pracodawcy zatrudniającego osobę z orzeczeniem
o niepełnosprawności.
Z informacji uzyskanych przez wojewodów wynika, że wszystkie OZZ spełniają wymagane
standardy dotyczące warunków pobytu i poziomu świadczenia usług w tego typu
placówkach.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, po przejęciu od 1 lipca br.
obowiązków związanych z koordynacją pomocy świadczonej w OZZ, podejmuje wszelkie
działania zmierzające do zabezpieczenia poprawnego funkcjonowania tych placówek
w ramach ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej (Dz.U. z 2026 r. poz. 862) oraz zapewnienia odpowiedniego wsparcia
potrzebującym obywatelkom i obywatelom Ukrainy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --