Interpelacja w sprawie systemowych problemów w diagnostyce i leczeniu gruźlicy oraz blokowania wykorzystania nowoczesnej aparatury diagnostycznej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16767
do ministra zdrowia
w sprawie systemowych problemów w diagnostyce i leczeniu gruźlicy oraz blokowania wykorzystania nowoczesnej aparatury diagnostycznej
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Krzysztof Ciecióra, Anna Dąbrowska-Banaszek, Maria Koc, Anna Kwiecień, Anna Baluch
Data wpływu: 21-04-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego napływają niepokojące informacje wskazujące, że diagnostyka gruźlicy w Polsce ma obecnie w dużej mierze charakter niesystemowy i przypadkowy. Wnioski takie znajdują potwierdzenie w raportach Światowej Organizacji Zdrowia, które wskazują na konieczność wzmocnienia działań przesiewowych oraz aktywnego wykrywania przypadków choroby, zwłaszcza w grupach wysokiego ryzyka, takich jak mieszkańcy domów pomocy społecznej, osoby w kryzysie bezdomności czy osoby przebywające w jednostkach penitencjarnych.
Dodatkowym wyzwaniem pozostaje sytuacja związana z migracją zarobkową, w tym napływem osób z krajów o wyższej zapadalności na gruźlicę, które nie zawsze są objęte odpowiednimi badaniami przesiewowymi przed podjęciem pracy. W praktyce oznacza to zwiększone ryzyko występowania nieujawnionych ognisk choroby.
Na tym tle szczególnie istotna jest rola wyspecjalizowanych placówek, takich jak Małopolski Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji im. Edmunda Wojtyły w Jaroszowcu, który od wielu lat pełni funkcję kluczowego ośrodka leczenia i izolacji chorych na gruźlicę. Placówka ta realizuje znaczącą część hospitalizacji tego typu pacjentów w regionie oraz istotny udział w skali kraju, stanowiąc ważny element zabezpieczenia epidemiologicznego.
Szczególne zaniepokojenie budzi sytuacja związana z nowoczesnym aparatem RTG wyposażonym w algorytmy sztucznej inteligencji, przekazanym tej placówce przez Światową Organizację Zdrowia. Pomimo upływu blisko dwóch lat urządzenie to nie zostało dopuszczone do użytkowania z uwagi na brak wymaganych zgód administracyjnych, w szczególności decyzji organów inspekcji sanitarnej.
Sytuacja ta prowadzi do niewykorzystania potencjału zaawansowanego technologicznie sprzętu, który mógłby znacząco zwiększyć skuteczność badań przesiewowych i przyczynić się do wcześniejszego wykrywania choroby.
Powyższy problem budzi poważne wątpliwości co do adekwatności obowiązujących przepisów wobec dynamicznego rozwoju technologii medycznych, a także co do sprawności procedur administracyjnych w obszarze dopuszczania nowoczesnych urządzeń do stosowania w systemie ochrony zdrowia.
Równolegle wskazywana jest trudna sytuacja finansowa części szpitali pulmonologicznych, które – mimo pełnienia kluczowej roli w systemie ochrony zdrowia – funkcjonują w warunkach znaczących ograniczeń budżetowych. Dotyczy to również podmiotów zaangażowanych w programy międzynarodowe związane z leczeniem gruźlicy, których udział, choć korzystny z punktu widzenia państwa, nie zawsze znajduje odzwierciedlenie w stabilnym finansowaniu.
W kontekście aktualnych wyzwań geopolitycznych oraz konieczności zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego państwa zagadnienia związane z chorobami zakaźnymi, w tym gruźlicą, powinny być traktowane priorytetowo, zarówno w wymiarze systemowym, jak i operacyjnym.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada aktualną diagnozę dotyczącą organizacji diagnostyki i leczenia gruźlicy w Polsce oraz jakie działania zostały podjęte w celu realizacji zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia w tym zakresie?
Czy ministerstwu znana jest sytuacja związana z brakiem możliwości uruchomienia aparatury diagnostycznej przekazanej przez WHO, w tym w szczególności aparatu RTG w szpitalu w Jaroszowcu, oraz jakie działania zostały podjęte w celu usunięcia barier administracyjnych uniemożliwiających jego wykorzystanie?
Czy obowiązujące przepisy dotyczące dopuszczania do użytkowania sprzętu medycznego są dostosowane do technologii opartych na sztucznej inteligencji, a jeżeli nie, to czy planowane są zmiany legislacyjne w tym zakresie i w jakim terminie mogą zostać wdrożone?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zapewnienia skutecznych programów badań przesiewowych w kierunku gruźlicy, w szczególności w grupach wysokiego ryzyka?
Jak ministerstwo ocenia sytuację finansową szpitali pulmonologicznych oraz czy rozważane jest wprowadzenie dedykowanych mechanizmów finansowania dla podmiotów pełniących funkcje izolacyjne i epidemiologiczne?
W jaki sposób ministerstwo przygotowuje się zarówno na scenariusz eradykacji gruźlicy, jak i na potencjalne sytuacje kryzysowe związane ze wzrostem liczby zachorowań, w tym wynikające z sytuacji międzynarodowej?
Kiedy można oczekiwać konkretnych działań systemowych w powyższym zakresie oraz jakie są planowane terminy ich wdrożenia?
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6155 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ASG.050.130.2026.MK
Warszawa, 03 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację (nr 16767) z 27 kwietnia 2026 r. Pani Poseł Agnieszki Ścigaj
i grupy posłów, w sprawie systemowych problemów w diagnostyce i leczeniu gruźlicy oraz
blokowania wykorzystania nowoczesnej aparatury diagnostycznej, uprzejmie proszę o
przyjęcie następujących informacji.
1) Czy Ministerstwo Zdrowia posiada aktualną diagnozę dotyczącą organizacji
diagnostyki i leczenia gruźlicy w Polsce oraz jakie działania zostały podjęte w celu
realizacji zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia w tym zakresie?
Aktualnie diagnostyka i leczenie pacjentów z podejrzeniem lub diagnozą gruźlicy i
innych mykobakterioz jest realizowana w ramach świadczeń gwarantowanych z
zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, w tym w ramach programu
pilotażowego leczenia gruźlicy lekoopornej oraz leczenia szpitalnego. W ramach tych
świadczeń pacjenci mają dostęp m.in.: do badania mikrobiologicznego z testem
lekooporności. Powyższe aktualnie stanowi standard w diagnostyce prątka gruźlicy i
innych mykobakterioz i jest zalecane we wszystkich odnalezionych wytycznych
praktyki klinicznej.
Zgodnie z Bankiem Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego i danymi
Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc (IGiChP) w 2023 r. w Polsce zarejestrowano 4 436
zachorowań na gruźlicę (↑ 2,8 % w odniesieniu do 2022 r.), w tym 3 920 nowych
przypadków bez historii wcześniejszego leczenia gruźlicy. Zdecydowaną większość
przypadków gruźlicy stanowiła gruźlica płuc (96,1%). Gruźlicę potwierdzono
bakteriologicznie u 3 554 osób (64,2% wszystkich przypadków). Z danych IGiChP
wynika, że w 2022 r. odnotowano 472 zgony z powodu tej choroby (najwięcej w
populacji 45–60 lat).
Z danych NFZ za lata 2019-2023 wynika, że łączna liczba unikalnych pacjentów, u
których sprawozdawano jedno ze wskazań określone kodem ICD-10 A15-A19, A31
(wraz z rozszerzeniami) wynosiła 29 077. Roczna liczba pacjentów wynosiła w 2020 r. 6
488, a w 2023 r. 7 917 i była znacząco niższa niż w 2019 r. w którym osiągnęła 10 136
pacjentów.
2) Czy Ministerstwu znana jest sytuacja związana z brakiem możliwości uruchomienia
aparatury diagnostycznej przekazanej przez WHO, w tym w szczególności aparatu
RTG w szpitalu w Jaroszowcu, oraz jakie działania zostały podjęte w celu usunięcia
barier administracyjnych uniemożliwiających jego wykorzystanie?
Zarówno aparatura medyczna jak i pomieszczenia podmiotów leczniczych
wykorzystywanych do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych, muszą spełniać odpowiednie określone prawem kryteria i normy
bezpieczeństwa, niezależnie od tego, kto kupuje dany rodzaj aparatury medycznej. Za
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
egzekucje stosownych przepisów odpowiadają poszczególne organy m.in. inspekcja
sanitarna i Narodowy Fundusz Zdrowia.
3) Czy obowiązujące przepisy dotyczące dopuszczania do użytkowania sprzętu
medycznego są dostosowane do technologii opartych na sztucznej inteligencji, a
jeżeli nie, to czy planowane są zmiany legislacyjne w tym zakresie i w jakim terminie
mogą zostać wdrożone?
Aparatura medyczna może wykorzystywać oprogramowanie oparte na sztucznej
inteligencji, obecnie taki sprzęt jest szeroko wykorzystywany przy udzielaniu
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Jednocześnie dla
bezpieczeństwa pacjenta każdorazowo opis badań obrazowych i wyników badań
laboratoryjnych jest autoryzowany przez osobę posiadającą odpowiednie
wykształcenie. Ponadto fakt możliwości zastosowania oprogramowania opartego na
sztucznej inteligencji nie umożliwia obejścia przepisów takich jak np. ustawa z dnia 29
listopada 2000 r. Prawo atomowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 1) i aktów wykonawczych do
niej.
4) Jakie działania podejmuje Ministerstwo w celu zapewnienia skutecznych
programów badań przesiewowych w kierunku gruźlicy, w szczególności w grupach
wysokiego ryzyka?
Program profilaktyki gruźlicy adresowany jest do osób dorosłych, nie posiadających w
dotychczasowym wywiadzie rozpoznanej gruźlicy, w tym - w szczególności: osób, które
miały bezpośredni kontakt z osobami z już rozpoznaną gruźlicą lub, osób, u których
stwierdza się przynajmniej jedną z następujących okoliczności usposabiających:
bezrobotny, niepełnosprawny, obciążony długotrwałą chorobą, obciążony problemem
alkoholowym lub narkomanią, bezdomny.
Program realizują pielęgniarki POZ wobec osób zadeklarowanych na ich listę.
Najważniejsza jest tu znajomość środowiska świadczeniobiorców, która umożliwia
pielęgniarce dotarcie do osób szczególnie zagrożonych chorobą. Programem mogą być
objęci także świadczeniobiorcy, którzy samodzielnie zgłoszą się do gabinetu
pielęgniarki poz.
W ramach programu pielęgniarka POZ przeprowadza ankietę w celu wstępnej oceny
stanu zagrożenia gruźlicą płuc oraz skierowania do dalszej diagnostyki i leczenia w
poradni specjalistycznej.
Ankieta jest poufna, na podstawie ankiety oceniany jest poziom ryzyka zachorowania
na gruźlicę. W razie stwierdzenia podwyższonego ryzyka zachorowania na gruźlicę,
pacjent jest kierowany na dalszą diagnostykę i ewentualne leczenie do Poradni Gruźlicy
i Chorób Płuc.
5) Jak Ministerstwo ocenia sytuację finansową szpitali pulmonologicznych oraz czy
rozważane jest wprowadzenie dedykowanych mechanizmów finansowania dla
podmiotów pełniących funkcje izolacyjne i epidemiologiczne?
6) W jaki sposób Ministerstwo przygotowuje się zarówno do scenariusza eradykacji
gruźlicy, jak i do potencjalnych sytuacji kryzysowych związanych ze wzrostem
liczby zachorowań, w tym wynikających z sytuacji międzynarodowej?
7) Kiedy można oczekiwać konkretnych działań systemowych w powyższym zakresie
oraz jakie są planowane terminy ich wdrożenia?
Trwają prace nad Krajowym Programem Zapobiegania oraz Zwalczania Gruźlicy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --