Interpelacja nr 16766
Interpelacja w sprawie ograniczenia dostępności instrumentu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorstw społecznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ograniczenia dostępności instrumentu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorstw społecznych
Interpelacja nr 16766
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ograniczenia dostępności instrumentu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorstw społecznych
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Krzysztof Ciecióra, Anna Dąbrowska-Banaszek, Lidia Czechak, Maria Koc, Anna Kwiecień, Anna Baluch
Data wpływu: 21-04-2026
Szanowna Pani Minister,
do naszych biur poselskich napływają liczne sygnały z różnych części kraju wskazujące na narastający systemowy problem związany z brakiem realnego dostępu do instrumentu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorstw społecznych. Z przekazanych informacji, w tym danych pochodzących od ośrodków wsparcia ekonomii społecznej oraz urzędów pracy, wynika, że od początku 2026 roku powiatowe i miejskie urzędy pracy wstrzymują zawieranie nowych umów na finansowanie składek, realizując jedynie pojedyncze zobowiązania zawarte w latach wcześniejszych. W wielu przypadkach instrument ten przestał być faktycznie stosowany, mimo że formalnie nadal obowiązuje.
Skala problemu znajduje potwierdzenie w konkretnych danych przekazywanych przez urzędy pracy. Miejski Urząd Pracy w Lublinie wskazał na drastyczne ograniczenie środków Funduszu Pracy, które spadły z ponad 13,5 mln zł w 2025 roku do niespełna 2 mln zł w roku 2026, co w praktyce uniemożliwiło realizację wsparcia w dotychczasowym zakresie. Podobna sytuacja występuje w innych regionach kraju, gdzie urzędy pracy nie prowadzą naborów lub wyczerpały dostępne środki już w pierwszym kwartale bieżącego roku. W niektórych przypadkach instrument ten nie był uruchamiany od kilku lat, co dodatkowo pogłębia nierówności w jego dostępności.
Jednocześnie z przekazanego nam pisma Departamentu Ekonomii Społecznej MRPiPS z dnia 15 kwietnia 2026 r. wynika jednoznacznie, że wsparcie przewidziane w art. 21 ustawy o ekonomii społecznej ma charakter fakultatywny i jest realizowane przez powiatowe urzędy pracy wyłącznie w miarę posiadanych środków. W warunkach znaczącego ograniczenia budżetu Funduszu Pracy oznacza to w praktyce całkowite wycofywanie się urzędów z tego instrumentu. Dodatkowo w ramach naboru wniosków o środki z rezerwy Funduszu Pracy w 2026 roku wpłynęło co prawda 201 wniosków, jednak jedynie trzy urzędy pracy w całej Polsce zawnioskowały o środki na finansowanie składek w ramach art. 21, co może wskazywać zarówno na ograniczoną dostępność środków, jak i brak skutecznych mechanizmów zachęcających do korzystania z tego rozwiązania.
Konsekwencje tej sytuacji mają charakter poważny i wielowymiarowy. Ograniczenie dostępności instrumentu finansowania składek prowadzi do realnego zagrożenia w zakresie utrzymania miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych, a także do przerywania procesów reintegracji społeczno-zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, w tym osób z niepełnosprawnościami. W praktyce dochodzi do destabilizacji funkcjonowania całego sektora ekonomii społecznej, a także do osłabienia efektów projektów realizowanych przez ośrodki wsparcia ekonomii społecznej. Powstaje sytuacja, w której ustawowy instrument wsparcia istnieje jedynie formalnie, natomiast jego rzeczywista dostępność jest iluzoryczna.
W związku z powyższym zasadne wydaje się podjęcie działań zmierzających do zapewnienia stabilnego i przewidywalnego finansowania tego instrumentu. Niezbędne jest rozważenie zmian systemowych, które ograniczyłyby jego uznaniowy charakter, w szczególności poprzez wprowadzenie bardziej gwarancyjnych mechanizmów wsparcia lub wyodrębnienie dedykowanej puli środków w ramach Funduszu Pracy. Istotne jest również zwiększenie wykorzystania rezerwy Funduszu Pracy oraz poprawa mechanizmów koordynacyjnych i informacyjnych pomiędzy ministerstwem a powiatowymi urzędami pracy, tak aby instrument ten mógł być realnie stosowany w całym kraju.
Mając na uwadze powyższe, zwracamy się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo posiada aktualną i pełną diagnozę skali ograniczenia stosowania instrumentu z art. 21 ustawy o ekonomii społecznej w 2026 roku oraz jakie dane w tym zakresie są gromadzone?
Jak kształtowała się liczba zawieranych umów na finansowanie składek w latach 2024–2025 oraz w roku 2026 do dnia udzielenia odpowiedzi oraz jakie środki Funduszu Pracy zostały przeznaczone na ten cel w poszczególnych latach?
Czy ministerstwo dokonywało analizy wpływu ograniczenia środków Funduszu Pracy na funkcjonowanie przedsiębiorstw społecznych oraz procesy reintegracji społeczno-zawodowej?
Jak oceniany jest fakt, że instrument o istotnym znaczeniu społecznym ma charakter fakultatywny i w praktyce przestaje być stosowany w warunkach ograniczeń budżetowych?
Czy ministerstwo planuje zwiększenie finansowania tego instrumentu w roku 2026 lub 2027 oraz czy rozważane są zmiany legislacyjne zmierzające do zapewnienia większej dostępności tego wsparcia?
Z czego, w ocenie ministerstwa, wynika bardzo niska liczba wniosków o środki z rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie składek oraz jakie działania zostały podjęte w celu zwiększenia wykorzystania tej rezerwy?
Czy planowane jest wydanie wytycznych dla powiatowych urzędów pracy w zakresie stosowania tego instrumentu oraz czy prowadzone są konsultacje z przedstawicielami sektora ekonomii społecznej w tej sprawie?
Czy ministerstwo rozważa stworzenie odrębnego mechanizmu finansowania składek dla przedsiębiorstw społecznych, niezależnego od bieżącej sytuacji Funduszu Pracy, oraz jakie działania zamierza podjąć w celu ochrony miejsc pracy w tym sektorze w 2026 roku?
Czy analizowana jest możliwość podjęcia pilnych działań interwencyjnych jeszcze w bieżącym roku, w tym uruchomienia dodatkowych środków, oraz czy problem ograniczenia dostępności tego instrumentu został uznany przez ministerstwo za jeden z priorytetów polityki publicznej w obszarze ekonomii społecznej?
Interpelacja nr 16766
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ograniczenia dostępności instrumentu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorstw społecznych
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Krzysztof Ciecióra, Anna Dąbrowska-Banaszek, Lidia Czechak, Maria Koc, Anna Kwiecień, Anna Baluch
Data wpływu: 21-04-2026
Szanowna Pani Minister,
do naszych biur poselskich napływają liczne sygnały z różnych części kraju wskazujące na narastający systemowy problem związany z brakiem realnego dostępu do instrumentu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorstw społecznych. Z przekazanych informacji, w tym danych pochodzących od ośrodków wsparcia ekonomii społecznej oraz urzędów pracy, wynika, że od początku 2026 roku powiatowe i miejskie urzędy pracy wstrzymują zawieranie nowych umów na finansowanie składek, realizując jedynie pojedyncze zobowiązania zawarte w latach wcześniejszych. W wielu przypadkach instrument ten przestał być faktycznie stosowany, mimo że formalnie nadal obowiązuje.
Skala problemu znajduje potwierdzenie w konkretnych danych przekazywanych przez urzędy pracy. Miejski Urząd Pracy w Lublinie wskazał na drastyczne ograniczenie środków Funduszu Pracy, które spadły z ponad 13,5 mln zł w 2025 roku do niespełna 2 mln zł w roku 2026, co w praktyce uniemożliwiło realizację wsparcia w dotychczasowym zakresie. Podobna sytuacja występuje w innych regionach kraju, gdzie urzędy pracy nie prowadzą naborów lub wyczerpały dostępne środki już w pierwszym kwartale bieżącego roku. W niektórych przypadkach instrument ten nie był uruchamiany od kilku lat, co dodatkowo pogłębia nierówności w jego dostępności.
Jednocześnie z przekazanego nam pisma Departamentu Ekonomii Społecznej MRPiPS z dnia 15 kwietnia 2026 r. wynika jednoznacznie, że wsparcie przewidziane w art. 21 ustawy o ekonomii społecznej ma charakter fakultatywny i jest realizowane przez powiatowe urzędy pracy wyłącznie w miarę posiadanych środków. W warunkach znaczącego ograniczenia budżetu Funduszu Pracy oznacza to w praktyce całkowite wycofywanie się urzędów z tego instrumentu. Dodatkowo w ramach naboru wniosków o środki z rezerwy Funduszu Pracy w 2026 roku wpłynęło co prawda 201 wniosków, jednak jedynie trzy urzędy pracy w całej Polsce zawnioskowały o środki na finansowanie składek w ramach art. 21, co może wskazywać zarówno na ograniczoną dostępność środków, jak i brak skutecznych mechanizmów zachęcających do korzystania z tego rozwiązania.
Konsekwencje tej sytuacji mają charakter poważny i wielowymiarowy. Ograniczenie dostępności instrumentu finansowania składek prowadzi do realnego zagrożenia w zakresie utrzymania miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych, a także do przerywania procesów reintegracji społeczno-zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, w tym osób z niepełnosprawnościami. W praktyce dochodzi do destabilizacji funkcjonowania całego sektora ekonomii społecznej, a także do osłabienia efektów projektów realizowanych przez ośrodki wsparcia ekonomii społecznej. Powstaje sytuacja, w której ustawowy instrument wsparcia istnieje jedynie formalnie, natomiast jego rzeczywista dostępność jest iluzoryczna.
W związku z powyższym zasadne wydaje się podjęcie działań zmierzających do zapewnienia stabilnego i przewidywalnego finansowania tego instrumentu. Niezbędne jest rozważenie zmian systemowych, które ograniczyłyby jego uznaniowy charakter, w szczególności poprzez wprowadzenie bardziej gwarancyjnych mechanizmów wsparcia lub wyodrębnienie dedykowanej puli środków w ramach Funduszu Pracy. Istotne jest również zwiększenie wykorzystania rezerwy Funduszu Pracy oraz poprawa mechanizmów koordynacyjnych i informacyjnych pomiędzy ministerstwem a powiatowymi urzędami pracy, tak aby instrument ten mógł być realnie stosowany w całym kraju.
Mając na uwadze powyższe, zwracamy się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo posiada aktualną i pełną diagnozę skali ograniczenia stosowania instrumentu z art. 21 ustawy o ekonomii społecznej w 2026 roku oraz jakie dane w tym zakresie są gromadzone?
Jak kształtowała się liczba zawieranych umów na finansowanie składek w latach 2024–2025 oraz w roku 2026 do dnia udzielenia odpowiedzi oraz jakie środki Funduszu Pracy zostały przeznaczone na ten cel w poszczególnych latach?
Czy ministerstwo dokonywało analizy wpływu ograniczenia środków Funduszu Pracy na funkcjonowanie przedsiębiorstw społecznych oraz procesy reintegracji społeczno-zawodowej?
Jak oceniany jest fakt, że instrument o istotnym znaczeniu społecznym ma charakter fakultatywny i w praktyce przestaje być stosowany w warunkach ograniczeń budżetowych?
Czy ministerstwo planuje zwiększenie finansowania tego instrumentu w roku 2026 lub 2027 oraz czy rozważane są zmiany legislacyjne zmierzające do zapewnienia większej dostępności tego wsparcia?
Z czego, w ocenie ministerstwa, wynika bardzo niska liczba wniosków o środki z rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie składek oraz jakie działania zostały podjęte w celu zwiększenia wykorzystania tej rezerwy?
Czy planowane jest wydanie wytycznych dla powiatowych urzędów pracy w zakresie stosowania tego instrumentu oraz czy prowadzone są konsultacje z przedstawicielami sektora ekonomii społecznej w tej sprawie?
Czy ministerstwo rozważa stworzenie odrębnego mechanizmu finansowania składek dla przedsiębiorstw społecznych, niezależnego od bieżącej sytuacji Funduszu Pracy, oraz jakie działania zamierza podjąć w celu ochrony miejsc pracy w tym sektorze w 2026 roku?
Czy analizowana jest możliwość podjęcia pilnych działań interwencyjnych jeszcze w bieżącym roku, w tym uruchomienia dodatkowych środków, oraz czy problem ograniczenia dostępności tego instrumentu został uznany przez ministerstwo za jeden z priorytetów polityki publicznej w obszarze ekonomii społecznej?
Odpowiedź urzędowa
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10644 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.271.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 16766 Pani Posłanki Agnieszki Ścigaj wraz z grupą posłów,
w sprawie ograniczenia dostępności instrumentu finansowania składek na ubezpieczenia
społeczne dla przedsiębiorstw społecznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Samorządy powiatów na finansowanie form pomocy, również tych realizowanych w ramach
projektów EFS+, dysponują w br. w skali kraju środkami Funduszu Pracy (FP) w wysokości
1,7 mld zł.
Podział środków FP na finansowanie kosztów form pomocy przez samorządy powiatowe
regulują przepisy ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia1,
zwanej dalej ustawą, oraz wydane na podstawie art. 277 tego aktu rozporządzenie Rady
Ministrów z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej Funduszu
Pracy2, zwane dalej rozporządzeniem RM. Środki przyznawane są na cały rok i w transzach
miesięcznych trafiają na konta powiatowych urzędów pracy.
Wyboru wdrażanych form pomocy, w ramach łącznej kwoty ustalonej dla samorządu
powiatu, dokonuje starosta, po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy. Tym
samym to samorząd powiatowy, uwzględniając potrzeby lokalnego rynku pracy i dostępne
środki FP, decyduje o wyborze form pomocy i ich finansowaniu, a także o zawieranych
umowach, w tym z przedsiębiorstwami społecznymi (PS). Możliwość wyboru przez starostę
form pomocy sprawia, że przyznana wysokość środków nie ma bezpośredniego wpływu na
pomoc kierowaną do przedsiębiorstw. Możliwe do sfinansowania ze środków FP wydatki
służące realizacji zadań ustawowych, w tym tych dedykowanych PS, określono przepisami
ustawy.
Aktualnie nie ma możliwości weryfikacji ustalonych dla samorządów powiatowych kwot
środków FP, gdyż wynikają one z przepisów ustawy oraz wydanego na jej podstawie
rozporządzenia RM, a środki dostępne w ramach planu finansowego FP stanowiącego
załącznik do ustawy budżetowej na 2026 r. zostały rozdysponowane do organów i
jednostek realizujących zadania ustawowe.
Kierownictwo podległego mi resortu prowadzi stały dialog z urzędami pracy, aby możliwie
szybko kierować dostępne środki tam, gdzie potrzeby są największe i stale monitoruje
zapotrzebowanie urzędów pracy, równolegle prowadząc rozmowy z kierownictwem
Ministerstwa Finansów i Gospodarki w sprawie zwiększenia środków FP w planie na 2026
rok.
1 Dz.U. poz. 1662, z późn. zm.
2 Dz.U. poz 1662
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Minister właściwy do spraw pracy dysponuje środkami rezerwy FP, z której może zwiększać
w ciągu roku finansowanie form pomocy realizowanych przez samorządy powiatów w
danym roku budżetowym, zgodnie ze zgłaszanymi przez urzędy pracy potrzebami.
Priorytety wydatkowania środków FP są na bieżąco weryfikowane.
Procedurę ubiegania się o środki rezerwy FP określa dokument pn. „Zasady ubiegania się
o środki rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie działań aktywizacyjnych w 2026 roku”
opublikowany w Intranecie Publicznych Służb Zatrudnienia 4 lutego br. Wśród możliwych
do sfinansowania z rezerwy FP działań i programów wymienić należy program aktywizacji
zawodowej wspierający tworzenie miejsc pracy w spółdzielniach socjalnych
i przedsiębiorstwach społecznych, realizowany w ramach ogłaszanych naborów.
Na podstawie tych zasad, tego samego dnia, ogłosiłam nabór wniosków dla urzędów pracy
o dodatkowe środki z rezerwy FP na finansowanie kosztów realizacji form pomocy.
Samorządy powiatowe mogły składać wnioski o przyznanie środków na finansowanie
wszystkich form pomocy ujętych w ustawie do 16 lutego br. W ramach naboru przyznano
z rezerwy FP łącznie 173,5 mln zł. Każdy urząd pracy, który spełnił kryterium formalne,
uczestniczył w naborze i złożył wniosek, otrzymał w jego ramach wsparcie. Sześć
powiatowych urzędów pracy wnioskowało o przyznanie środków na formy pomocy ujęte
w art. 300 ust. 2 ww. ustawy, o których mowa w jej:
— punkcie 19 (środki na utworzenie stanowiska pracy oraz finansowanie kosztów
wynagrodzenia zatrudnionych w spółdzielni socjalnej lub przedsiębiorstwie
społecznym, o których mowa w art. 167 ustawy) – Powiatowy Urząd Pracy w Łobzie;
— punkcie 28 (zatrudnienie wspierane, w zakresie i na zasadach określonych w ustawie
z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym) – Powiatowy Urząd Pracy
w Pabianicach;
— punkcie 29 (wsparcie, o którym mowa w art. 12 ust. 3a ustawy z dnia 27 kwietnia 2006
r. o spółdzielniach socjalnych) – Powiatowy Urząd Pracy w Poznaniu;
— punkcie 30 (wsparcie, o którym mowa w art. 21 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r.
o ekonomii społecznej): Powiatowy Urząd Pracy w Puławach, Wieluniu oraz
w Wodzisławiu Śląskim. Powyższym urzędom pracy przyznałam środki w kwotach
wnioskowanych. Tak jak wskazano wyżej to starosta decyduje jakie formy pomocy są
priorytetem w danym urzędzie i na tej podstawie wnioskuje o dodatkowe środki.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) prowadzony jest monitoring
funkcjonowania sektora ekonomii społecznej w zakresie dotyczącym korzystania przez
przedsiębiorstwa społeczne z poszczególnych instrumentów wsparcia, w tym określonego
w art. 21 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej3 (dalej: „ustawa o ekonomii
społecznej) finansowania składek na ubezpieczenia społeczne. Informacje pozyskiwane są
w ramach składanych corocznie przez przedsiębiorstwa sprawozdań z ich działalności,
z których wynika, że w latach 2023-2025 w jakimkolwiek stopniu z ww. instrumentów
korzystało od 21 % zarejestrowanych PS w 2023 r do 26% PS w roku 2025.
Należy wskazać, że tak jak powyższy instrument, tak i pozostałe formy pomocy określone
w ustawie mają charakter fakultatywny.
Instrument, o którym mowa w art. 21 ustawy o ekonomii społecznej ma istotne znaczenie
dla przedsiębiorstw społecznych i został zaprojektowany w taki sposób, aby ułatwić tym
podmiotom tworzenie miejsc pracy dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.
3 Dz.U. z 2025 r. poz. 806.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Obecnie w MRPiPS prowadzone są prace nad kompleksową nowelizacją ustawy o ekonomii
społecznej, która ma się przyczynić do poszerzenia definiowania ekonomii społecznej
i otwarcia jej na nowe formy prawne oraz umożliwić lepsze wykorzystanie potencjału
oddolnej aktywności obywatelskiej i społecznej. Założenia nowelizacji obejmują m.in.:
— poszerzenie obszaru ekonomii społecznej m.in. o działania na rzecz zrównoważonego
rozwoju lokalnego;
— poszerzenie katalogu podmiotów ekonomii społecznej o nowe podmioty prawa
spółdzielczego;
— ułatwienie zasad funkcjonowania PS, w szczególności w zakresie wymogów przyznania
właściwego im statusu;
— usprawnienie procesu przyznawania akredytacji i statusu ośrodka wsparcia ekonomii
społecznej oraz wzmocnienie działań weryfikujących jakość świadczonych przez te
ośrodki usług.
Planowane zmiany nie mają bezpośredniego wpływu na wielkość środków FP na
finansowanie form pomocy ujętych w rocznym planie finansowym FP na dany rok
budżetowy, stanowiącym załącznik do ustawy budżetowej, gdzie – zgodnie z przepisami
dotyczącymi prac nad projektem ustawy budżetowej - Minister Finansów i Gospodarki
przekazuje wstępną kwotę wydatków na dany rok oraz ich wyjściowe kwoty na kolejne lata
dla poszczególnych dysponentów części budżetowych.
Dotychczas liczba wniosków o refundację składek na ubezpieczenia społeczne
pracowników, jak i innych wniosków o ustawowe wsparcie, nie była znacząca. Zgodnie
z wynikami ankiety przeprowadzonej wśród powiatowych urzędów pracy w 2023 r. aż
połowa tych urzędów nie ponosiła żadnych wydatków na ekonomię społeczną. Zdaniem
respondentów uruchamianie rezerwy FP nie było potrzebne, ponieważ podmioty
uprawnione nie zgłaszały zapotrzebowania na instrumenty wsparcia. Według danych
sprawozdawczych już w 2024 r. co czwarte przedsiębiorstwo społeczne korzystało ze
wspomnianej wcześniej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne.
Należy zatem uznać, że zainteresowanie wsparciem ustawowym wzrosło, rosnąć będzie też
bezwzględna liczba podmiotów wnioskujących o refundację, ponieważ cały czas rośnie
liczba przedsiębiorstw społecznych.
Na podstawie sprawozdania MRPiPS-02 o przychodach i wydatkach FP w okresie od
2024 r. do marca 2026r. na finansowanie instrumentu, o którym mowa w art. 300 ust. 2 pkt
30 ustawy wydatkowano środki FP w wysokości 21 550 582,22 zł, z czego w roku 2024
5 309 052,84 zł, w 2025 r. 13 941 785,10 zł, a w I kwartale br. 2 299 744,28 zł.
Zgodnie z art. 54 ustawy o ekonomii społecznej koordynatorem ekonomii społecznej
w regionie jest samorząd województwa, a powiatowe urzędy pracy jako instytucje
samorządowe podlegają bezpośrednio staroście.
Kierownictwo podległego mi resortu pozostaje w ciągłym kontakcie i prowadzi dialog
z przedstawicielami sektora i jeśli tylko pojawi się postulat opracowania wytycznych dla
powiatowych urzędów pracy w zakresie stosowania instrumentów wsparcia dedykowanych
podmiotom ekonomii społecznej z pewnością zostanie rozważony.
Pragnę zwrócić uwagę, że przedstawiciele podmiotów ekonomii społecznej zasiadają m.in.
w Krajowym Komitecie Rozwoju Ekonomii Społecznej (KKRES), będącym ciałem
opiniodawczo-doradczym ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.
Komitet w ramach swoich ustawowych zadań opiniuje kluczowe akty prawne czy programy
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
resortowe i rządowe dotyczące podmiotów ekonomii społecznej. Członkowie KKRES
opracowują też propozycje działań na rzecz rozwoju ekonomii społecznej o charakterze
innowacyjnym. Prace odbywają się w ramach grup roboczych podzielonych według
zakresów merytorycznych, zgodnie z zagadnieniami aktualnie istotnymi dla sektora. Rola
KKRES jest znacząca, ponieważ stanowi on instytucję konsultacyjną, zapewniającą stały
dialog między władzą centralną i sektorem ekonomii społecznej.
Wprowadzenie osobnego mechanizmu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne
dla przedsiębiorstw społecznych może zostać wzięte pod uwagę, lecz jego ewentualne
przygotowanie będzie wymagało dodatkowych analiz i realistycznych prognoz
makroekonomicznych. Dyskusje na ten temat trwają.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.271.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 16766 Pani Posłanki Agnieszki Ścigaj wraz z grupą posłów,
w sprawie ograniczenia dostępności instrumentu finansowania składek na ubezpieczenia
społeczne dla przedsiębiorstw społecznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Samorządy powiatów na finansowanie form pomocy, również tych realizowanych w ramach
projektów EFS+, dysponują w br. w skali kraju środkami Funduszu Pracy (FP) w wysokości
1,7 mld zł.
Podział środków FP na finansowanie kosztów form pomocy przez samorządy powiatowe
regulują przepisy ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia1,
zwanej dalej ustawą, oraz wydane na podstawie art. 277 tego aktu rozporządzenie Rady
Ministrów z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej Funduszu
Pracy2, zwane dalej rozporządzeniem RM. Środki przyznawane są na cały rok i w transzach
miesięcznych trafiają na konta powiatowych urzędów pracy.
Wyboru wdrażanych form pomocy, w ramach łącznej kwoty ustalonej dla samorządu
powiatu, dokonuje starosta, po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy. Tym
samym to samorząd powiatowy, uwzględniając potrzeby lokalnego rynku pracy i dostępne
środki FP, decyduje o wyborze form pomocy i ich finansowaniu, a także o zawieranych
umowach, w tym z przedsiębiorstwami społecznymi (PS). Możliwość wyboru przez starostę
form pomocy sprawia, że przyznana wysokość środków nie ma bezpośredniego wpływu na
pomoc kierowaną do przedsiębiorstw. Możliwe do sfinansowania ze środków FP wydatki
służące realizacji zadań ustawowych, w tym tych dedykowanych PS, określono przepisami
ustawy.
Aktualnie nie ma możliwości weryfikacji ustalonych dla samorządów powiatowych kwot
środków FP, gdyż wynikają one z przepisów ustawy oraz wydanego na jej podstawie
rozporządzenia RM, a środki dostępne w ramach planu finansowego FP stanowiącego
załącznik do ustawy budżetowej na 2026 r. zostały rozdysponowane do organów i
jednostek realizujących zadania ustawowe.
Kierownictwo podległego mi resortu prowadzi stały dialog z urzędami pracy, aby możliwie
szybko kierować dostępne środki tam, gdzie potrzeby są największe i stale monitoruje
zapotrzebowanie urzędów pracy, równolegle prowadząc rozmowy z kierownictwem
Ministerstwa Finansów i Gospodarki w sprawie zwiększenia środków FP w planie na 2026
rok.
1 Dz.U. poz. 1662, z późn. zm.
2 Dz.U. poz 1662
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Minister właściwy do spraw pracy dysponuje środkami rezerwy FP, z której może zwiększać
w ciągu roku finansowanie form pomocy realizowanych przez samorządy powiatów w
danym roku budżetowym, zgodnie ze zgłaszanymi przez urzędy pracy potrzebami.
Priorytety wydatkowania środków FP są na bieżąco weryfikowane.
Procedurę ubiegania się o środki rezerwy FP określa dokument pn. „Zasady ubiegania się
o środki rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie działań aktywizacyjnych w 2026 roku”
opublikowany w Intranecie Publicznych Służb Zatrudnienia 4 lutego br. Wśród możliwych
do sfinansowania z rezerwy FP działań i programów wymienić należy program aktywizacji
zawodowej wspierający tworzenie miejsc pracy w spółdzielniach socjalnych
i przedsiębiorstwach społecznych, realizowany w ramach ogłaszanych naborów.
Na podstawie tych zasad, tego samego dnia, ogłosiłam nabór wniosków dla urzędów pracy
o dodatkowe środki z rezerwy FP na finansowanie kosztów realizacji form pomocy.
Samorządy powiatowe mogły składać wnioski o przyznanie środków na finansowanie
wszystkich form pomocy ujętych w ustawie do 16 lutego br. W ramach naboru przyznano
z rezerwy FP łącznie 173,5 mln zł. Każdy urząd pracy, który spełnił kryterium formalne,
uczestniczył w naborze i złożył wniosek, otrzymał w jego ramach wsparcie. Sześć
powiatowych urzędów pracy wnioskowało o przyznanie środków na formy pomocy ujęte
w art. 300 ust. 2 ww. ustawy, o których mowa w jej:
— punkcie 19 (środki na utworzenie stanowiska pracy oraz finansowanie kosztów
wynagrodzenia zatrudnionych w spółdzielni socjalnej lub przedsiębiorstwie
społecznym, o których mowa w art. 167 ustawy) – Powiatowy Urząd Pracy w Łobzie;
— punkcie 28 (zatrudnienie wspierane, w zakresie i na zasadach określonych w ustawie
z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym) – Powiatowy Urząd Pracy
w Pabianicach;
— punkcie 29 (wsparcie, o którym mowa w art. 12 ust. 3a ustawy z dnia 27 kwietnia 2006
r. o spółdzielniach socjalnych) – Powiatowy Urząd Pracy w Poznaniu;
— punkcie 30 (wsparcie, o którym mowa w art. 21 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r.
o ekonomii społecznej): Powiatowy Urząd Pracy w Puławach, Wieluniu oraz
w Wodzisławiu Śląskim. Powyższym urzędom pracy przyznałam środki w kwotach
wnioskowanych. Tak jak wskazano wyżej to starosta decyduje jakie formy pomocy są
priorytetem w danym urzędzie i na tej podstawie wnioskuje o dodatkowe środki.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) prowadzony jest monitoring
funkcjonowania sektora ekonomii społecznej w zakresie dotyczącym korzystania przez
przedsiębiorstwa społeczne z poszczególnych instrumentów wsparcia, w tym określonego
w art. 21 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej3 (dalej: „ustawa o ekonomii
społecznej) finansowania składek na ubezpieczenia społeczne. Informacje pozyskiwane są
w ramach składanych corocznie przez przedsiębiorstwa sprawozdań z ich działalności,
z których wynika, że w latach 2023-2025 w jakimkolwiek stopniu z ww. instrumentów
korzystało od 21 % zarejestrowanych PS w 2023 r do 26% PS w roku 2025.
Należy wskazać, że tak jak powyższy instrument, tak i pozostałe formy pomocy określone
w ustawie mają charakter fakultatywny.
Instrument, o którym mowa w art. 21 ustawy o ekonomii społecznej ma istotne znaczenie
dla przedsiębiorstw społecznych i został zaprojektowany w taki sposób, aby ułatwić tym
podmiotom tworzenie miejsc pracy dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.
3 Dz.U. z 2025 r. poz. 806.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Obecnie w MRPiPS prowadzone są prace nad kompleksową nowelizacją ustawy o ekonomii
społecznej, która ma się przyczynić do poszerzenia definiowania ekonomii społecznej
i otwarcia jej na nowe formy prawne oraz umożliwić lepsze wykorzystanie potencjału
oddolnej aktywności obywatelskiej i społecznej. Założenia nowelizacji obejmują m.in.:
— poszerzenie obszaru ekonomii społecznej m.in. o działania na rzecz zrównoważonego
rozwoju lokalnego;
— poszerzenie katalogu podmiotów ekonomii społecznej o nowe podmioty prawa
spółdzielczego;
— ułatwienie zasad funkcjonowania PS, w szczególności w zakresie wymogów przyznania
właściwego im statusu;
— usprawnienie procesu przyznawania akredytacji i statusu ośrodka wsparcia ekonomii
społecznej oraz wzmocnienie działań weryfikujących jakość świadczonych przez te
ośrodki usług.
Planowane zmiany nie mają bezpośredniego wpływu na wielkość środków FP na
finansowanie form pomocy ujętych w rocznym planie finansowym FP na dany rok
budżetowy, stanowiącym załącznik do ustawy budżetowej, gdzie – zgodnie z przepisami
dotyczącymi prac nad projektem ustawy budżetowej - Minister Finansów i Gospodarki
przekazuje wstępną kwotę wydatków na dany rok oraz ich wyjściowe kwoty na kolejne lata
dla poszczególnych dysponentów części budżetowych.
Dotychczas liczba wniosków o refundację składek na ubezpieczenia społeczne
pracowników, jak i innych wniosków o ustawowe wsparcie, nie była znacząca. Zgodnie
z wynikami ankiety przeprowadzonej wśród powiatowych urzędów pracy w 2023 r. aż
połowa tych urzędów nie ponosiła żadnych wydatków na ekonomię społeczną. Zdaniem
respondentów uruchamianie rezerwy FP nie było potrzebne, ponieważ podmioty
uprawnione nie zgłaszały zapotrzebowania na instrumenty wsparcia. Według danych
sprawozdawczych już w 2024 r. co czwarte przedsiębiorstwo społeczne korzystało ze
wspomnianej wcześniej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne.
Należy zatem uznać, że zainteresowanie wsparciem ustawowym wzrosło, rosnąć będzie też
bezwzględna liczba podmiotów wnioskujących o refundację, ponieważ cały czas rośnie
liczba przedsiębiorstw społecznych.
Na podstawie sprawozdania MRPiPS-02 o przychodach i wydatkach FP w okresie od
2024 r. do marca 2026r. na finansowanie instrumentu, o którym mowa w art. 300 ust. 2 pkt
30 ustawy wydatkowano środki FP w wysokości 21 550 582,22 zł, z czego w roku 2024
5 309 052,84 zł, w 2025 r. 13 941 785,10 zł, a w I kwartale br. 2 299 744,28 zł.
Zgodnie z art. 54 ustawy o ekonomii społecznej koordynatorem ekonomii społecznej
w regionie jest samorząd województwa, a powiatowe urzędy pracy jako instytucje
samorządowe podlegają bezpośrednio staroście.
Kierownictwo podległego mi resortu pozostaje w ciągłym kontakcie i prowadzi dialog
z przedstawicielami sektora i jeśli tylko pojawi się postulat opracowania wytycznych dla
powiatowych urzędów pracy w zakresie stosowania instrumentów wsparcia dedykowanych
podmiotom ekonomii społecznej z pewnością zostanie rozważony.
Pragnę zwrócić uwagę, że przedstawiciele podmiotów ekonomii społecznej zasiadają m.in.
w Krajowym Komitecie Rozwoju Ekonomii Społecznej (KKRES), będącym ciałem
opiniodawczo-doradczym ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.
Komitet w ramach swoich ustawowych zadań opiniuje kluczowe akty prawne czy programy
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
resortowe i rządowe dotyczące podmiotów ekonomii społecznej. Członkowie KKRES
opracowują też propozycje działań na rzecz rozwoju ekonomii społecznej o charakterze
innowacyjnym. Prace odbywają się w ramach grup roboczych podzielonych według
zakresów merytorycznych, zgodnie z zagadnieniami aktualnie istotnymi dla sektora. Rola
KKRES jest znacząca, ponieważ stanowi on instytucję konsultacyjną, zapewniającą stały
dialog między władzą centralną i sektorem ekonomii społecznej.
Wprowadzenie osobnego mechanizmu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne
dla przedsiębiorstw społecznych może zostać wzięte pod uwagę, lecz jego ewentualne
przygotowanie będzie wymagało dodatkowych analiz i realistycznych prognoz
makroekonomicznych. Dyskusje na ten temat trwają.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --