Interpelacja w sprawie uregulowania stanu prawnego nieruchomości figurujących w ewidencji gruntów i budynków jako rowy melioracyjne
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16760
do ministra infrastruktury
w sprawie uregulowania stanu prawnego nieruchomości figurujących w ewidencji gruntów i budynków jako rowy melioracyjne
Zgłaszający: Rafał Weber
Data wpływu: 20-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
samorządowcy kierują do mnie pisma, w których alarmują o trwającym od lat stanie prawnym, który rażąco narusza zasadę ochrony własności, przepisy ustawy z dnia 20.07.2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 960, z późn. zm.) oraz podważa wiarygodność ewidencji gruntów i budynków (EGiB) jako rejestru publicznego.
W ewidencji gruntów i budynków liczne rowy melioracyjne figurują jako nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub gminy zostały ujawnione jako posiadacze samoistni zgodnie z regulacją prawną zawartą w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, z późn. zm.). Tymczasem organy te nigdy nie objęły gruntów w rzeczywiste posiadanie, nie sprawują nad nimi władztwa, nie ponoszą kosztów utrzymania i nie czerpią z nich pożytków. Powstała w ten sposób fikcja prawna uniemożliwia uregulowanie stanu własności w drodze zasiedzenia (art. 172 K.c.), ponieważ Skarb Państwa ani gminy nie są w stanie wykazać ani jednego dnia realnego posiadania.
Stan ten pozostaje w oczywistej sprzeczności z ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, gdyż art. 214 mówi o tym, że woda w rowach oraz grunt pod nimi stanowią własność właściciela nieruchomości, na której się znajdują, natomiast art. 188 ust. 1 oraz art. 205 mówią o tym, że obowiązek utrzymania urządzeń wodnych spoczywa na ich właścicielach lub osobach odnoszących korzyści.
W praktyce prowadzi to do wielu negatywnych skutków. Rolnicy, właściciele gruntów sąsiadujących z rowami nie mogą legalnie inwestować w urządzenia melioracyjne ani ich modernizować, ponieważ formalnie nie posiadają tytułu prawnego. Skarb Państwa i gminy uchylają się od konserwacji rowów, wskazując, że w ewidencji widnieją jedynie jako posiadacze samoistni, a nie właściciele. Natomiast Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: PGW WP), jako główny podmiot odpowiedzialny za gospodarkę wodną, nie zostało wskazane jako właściciel tych urządzeń, mimo że sieć rowów melioracyjnych w większości tworzy zlewnie wód potoków i rzek administrowanych przez PGW WP.
Efektem jest systematyczna degradacja systemów melioracyjnych, zagrożenie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego oraz straty w uprawach, za które odpowiedzialność odszkodowawczą ostatecznie ponosi Skarb Państwa. Dlatego zwracam się z postulatem podjęcia inicjatywy legislacyjnej polegającej na wprowadzeniu trybu administracyjnego (analogicznego do procedury komunalizacji mienia), który umożliwiłby:
1) stwierdzenie nabycia własności rowów przez właścicieli nieruchomości przyległych w drodze decyzji wojewody lub starosty, na podstawie rzeczywistego stanu władania i korzystania;
2) uproszczoną procedurę dowodową, w której brak dowodów na sprawowanie władztwa przez Skarb Państwa lub gminę przez ostatnie 20 lub 30 lat skutkowałby wykreśleniem tych podmiotów z ewidencji na rzecz faktycznych użytkowników;
3) ewentualne nabycie z mocy prawa własności rowów przez Skarb Państwa – PGW Wody Polskie, jako podmiot dysponujący specjalistyczną kadrą i odpowiedzialny za kompleksowe zarządzanie zlewniami.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje lub rozważa podjęcie inicjatywy legislacyjnej wprowadzającej uproszczoną procedurę administracyjną uregulowania własności rowów melioracyjnych?
Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec propozycji nabycia z mocy prawa własności rowów przez PGW Wody Polskie, jako podmiotu najlepiej przygotowanego do racjonalnego zarządzania całymi zlewniami wodnymi?
Z poważaniem
Rafał Weber
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Marchewka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6380 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-3.054.9.2026
Warszawa, 11 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16760 Pana Posła Rafała Webera, w której wystąpiono
z zapytaniem dotyczącym wprowadzenia uproszczonej, administracyjnej procedury
nabywania rowów melioracyjnych oraz nabycia z mocy prawa przez Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wszystkich rowów, Minister Infrastruktury
przedstawia następujące informacje.
Na wstępie należy wskazać, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (PGW
WP) zostało powołane w 2018 r. m.in. w celu powierzenia tej jednostce wykonywania
praw właścicielskich Skarbu Państwa względem urządzeń wodnych i nieruchomości
podzielonych dotychczas (do końca 2017 r.) pomiędzy marszałków województw oraz
ówczesne regionalne zarządy gospodarki wodnej. Przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.
– Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą Prawo
wodne”, powołującej PGW WP, określiły także mienie, jakim PGW WP ma
władać, reprezentując Skarb Państwa, uwzględniając zadania statutowe przypisane tej
jednostce.
Należy wskazać, że na mocy przepisów odrębnych względem znacznej liczby urządzeń
wodnych, stanowiących własność Skarbu Państwa, zarząd został przypisany inne
podmiotom niż PGW WP, w tym m.in.:
a) starostom – na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce
nieruchomościami oraz ustawy Prawo wodne;
b) agencji i oddziałom terenowym Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa – na
podstawie ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa;
c) innym podmiotom, takim jak np. muzea lub państwowe osoby prawne (np. parki
narodowe).
Zgodnie z art. 216 ust. 5 ustawy – Prawo wodne urządzenia wodne i budowle
posadowione na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi stanowią odrębny
przedmiot własności od gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi. Należy
przyjąć, że norma ta - na podstawie art. 218 ust. 3 ww. ustawy - znajduje zastosowanie
również do urządzeń wodnych posadowionych na gruntach innych niż grunty pokryte
śródlądowymi wodami płynącymi. W związku z powyższym przepis art. 216 ust. 5 ustawy
– Prawo wodne wprowadza wyjątek od zasady superficies solo cedit, wyrażonej w art. 48
-- 1 of 3 --
2
i art. 191 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Tym samym prawa własności
do urządzenia wodnego, jak i gruntu pod tym urządzeniem (kanał, czasza sztucznego
zbiornika wodnego) nie są związane z własnością wody. Mając na uwadze powyższe
dowolny podmiot realizujący zamierzenia inwestycyjne może stać się właścicielem
urządzenia wodnego posadowionego na gruntach Skarbu Państwa.
Należy ponadto wskazać, że część rowów melioracyjnych nie znajduje się na gruntach
Skarbu Państwa i tym samym stanowi własność prywatną, zarządzaną i odpowiednio
utrzymywaną przez swoich właścicieli.
Warto podkreślić, że urządzenia melioracji wodnych, w tym rowy melioracyjne, zgodnie
ze swoją definicją ujętą w art. 197 ust. 1 ustawy Prawo wodne, mają służyć celom regulacji
stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej
uprawy. Faktycznie ta kategoria urządzeń wodnych jest wykorzystywana do celów
rolniczych – zarówno przez indywidualnych rolników (prywatnych właścicieli) jak i inne
podmioty.
Mając na uwadze zakres zadań przypisanych PGW WP, który nie obejmuje prowadzenia
działalności rolniczej, a w zakresie melioracji wodnych przede wszystkim dotyczy
zapewnienia odpowiedniego nadzoru nad prawidłowym utrzymaniem przez właścicieli
urządzeń melioracji wodnych, w ocenie Ministerstwa Infrastruktury nie jest celowe
przejmowanie publicznych jak i prywatnych rowów melioracyjnych przez PGW WP z mocy
ustawy. Należy wskazać, że wywłaszczenie prywatnych właścicieli musiałoby być związane
z zapewnieniem odpowiedniego odszkodowania ze strony Skarbu Państwa, co
generowałoby znaczne koszty dla budżetu państwa.
Odnosząc się do kwestii procedury obejmowania nieruchomości Skarbu Państwa przez
PGW WP, które to były we władaniu przed 1 stycznia 2018 r. innych podmiotów, należy
wskazać na następujące okoliczności. Podstawę prawną do ustanowienia reprezentacji
PGW WP w stosunku do majątku Skarbu Państwa, będącego przed ww. datą we władaniu
marszałków województw i regionalnych zarządów gospodarki wodnej, stanowią przepisy
art. 528 i 529 ustawy – Prawo wodne. W tym zakresie zgodnie z obowiązującą procedurą
wydawana jest ostateczna decyzja wojewody, na podstawie której może dojść do
ujawnienia reprezentacji Skarbu Państwa. W odniesieniu do urządzeń wodnych w ustawie
Prawo wodne ujęto odrębny przepis dotyczący ustalenia reprezentacji względem ww.
nieruchomości na rzecz PGW WP, mianowicie art. 529. Tym samym w tym zakresie
obowiązują obecnie odpowiednie przepisy, które pozwalają PGW WP przejmować mienie
Skarbu Państwa, co PGW WP systematycznie realizuje.
Natomiast procedurę nabycia innego mienia przez PGW WP po 1 stycznia 2018 r. regulują
przepisy art. 258 ust. 10 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z tym przepisem na wniosek PGW
WP właściwy wojewoda stwierdza w drodze decyzji administracyjnej reprezentacje PGW
WP do konkretnego mienia. Decyzja ta ma charakter konstytutywny i dopiero po jej
uprawomocnieniu stanowi ona podstawę do dalszych działań związanych z ujawnianiem
reprezentacji Skarbu Państwa zarówno w księgach wieczystych, jak i w ewidencji gruntów
i budynków (art. 258 ust. 12 ww. ustawy). Tym samym, jeżeli jakieś urządzenie wodne jest
niezbędne do wykonywania zadań publicznych przypisanych PGW WP do realizacji, ta
jednostka ma już odpowiednie podstawy prawne do nabycia takiego mienia.
-- 2 of 3 --
3
Na marginesie należy wskazać, że Ministerstwo Infrastruktury nie ma informacji o mieniu,
które powinno zostać objęte we władanie przez jednostki samorządu terytorialnego, gdyż
nie ma obowiązków sprawozdawczych w tym zakresie. Niemniej jednak ewentualne
problemy w tym zakresie wymagałyby indywidualnie każdej odrębnej sprawy w celu
ustalenia faktycznych przeszkód utrudniając ujawnienia prawidłowej reprezentacji Skarbu
Państwa w odpowiednich rejestrach.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 3 of 3 --