Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.14.2026.AK
4340670.17787347.14432091
Warszawa, 17-05-2026
Dot.: odpowiedź na interpelację Posła Tomasza Rzymkowskiego w sprawie różnic między
systemem kaucyjnym w Polsce i Norwegii, K10INT16751
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam wyjaśnienia.
1. Dlaczego do automatów w Polsce trzeba wrzucać opakowania pojedynczo? Dlaczego
nie można zrobić tak, jak w Norwegii, czyli wrzucić całego worka, aby system sam
posortował opakowania?
Stosowana w Polsce i Norwegii technologia automatów kaucyjnych jest co do zasady taka
sama: w obu przypadkach urządzenie musi zidentyfikować każde opakowanie indywidualnie
poprzez odczyt kodu lub oznaczeń na opakowaniu. W obu krajach zwrot kaucji jest
powiązany z poprawną identyfikacją konkretnej sztuki i w ten sposób rozliczany. Producenci
automatów działają globalnie i dostarczają swoje rozwiązania na wiele rynków, tak więc
rozwiązania typu multi-feed są też dostępne dla polskich przedsiębiorców. Jak wskazują
informacje na stronie norweskiego operatora również w warunkach norweskich hurtowe
zwroty opakowań to rozwiązanie nowe i wprowadzone w ostatnim czasie. Tak więc kwestią
odgrywającą najistotniejszą rolę przy decyzji zakupowej odnośnie do parku maszynowego
dla jednostki handlowej, jest cena takiego urządzenia. Jak rekomendują producenci,
rozwiązania typu multi-feed są dedykowane dla dużych jednostek handlowych typu
hipermarkety, więc mniejsze jednostki, mogą nawet nie planować nabywania takich
urządzeń.
Różnica między automatem multi‑feed – umożliwiającym zwrot hurtowy a single‑feed –
gdzie opakowania zwracane są pojedynczo, dotyczy w praktyce pierwszego etapu zwrotu.
W automatach typu multi‑feed użytkownik może wsypać do większej komory jednorazowo
nawet do 100 sztuk opakowań, po czym maszyna samodzielnie porządkuje je w strumień
i kieruje na linię rozpoznawania. Dzięki zastosowaniu możliwości wykonywania tożsamej
operacji na kilku opakowaniach jednocześnie – ten etap procesu jest szybszy niż zwrot
pojedynczego opakowania. Pozostałe kluczowe moduły – indywidualna identyfikacja,
zliczanie, sortowanie, wydruk lub zwrot pieniędzy działają analogicznie jak w urządzeniach
przyjmujących opakowania pojedynczo.
Należy podkreślić, że polski ustawodawca nie zobowiązuje do stosowania konkretnego
sposobu zbierania opakowań (np. ręcznie albo automatycznie), w tym jednej wybranej
technologii realizacji zwrotów (np. konkretnego rodzaju automatu). Przepisy koncentrują się
na wymaganiach funkcjonalnych systemu jak np. zapewnienie powszechności, dostępności
punktów oraz zasadach rozliczeń. Takie podejście pozostawia pole dla producentów maszyn

-- 1 of 4 --

do innowacji i konkurencji rynkowej. Narzucenie jednego rozwiązania technicznego
stanowiłoby nadregulację i mogłoby ograniczyć rozwój technologii oraz dostosowanie
urządzeń do różnych formatów sklepów i wolumenów zwrotów.
W norweskim systemie kaucyjnym, działającym od 1999 r. rocznie zwraca się i poddaje
recyklingowi ponad 1,5 miliarda opakowań (statystyki za 2024 r.). Wskaźnik zwrotu dla
plastikowych butelek i puszek utrzymuje się na poziomie od 92% do nawet 97%. Dla
porównania w Polsce skala zwrotów szybko rośnie: na koniec kwietnia 2026 r. zwrócono
ponad 1 mld opakowań objętych kaucją. Ze względu na rosnącą skalę wprowadzeń (na
koniec kwietnia w Polsce wprowadzono do obrotu ok. 3,2 mld opakowań) i zwrotów
pojawienie się w Polsce automatów umożliwiających „hurtowy” zwrot to kwestia czasu.
W Polsce najnowsze dane wskazują, że klienci są bardzo zainteresowani możliwością
dokonywania zwrotów w maszynach RVM. Według danych na koniec kwietnia za pomocą
maszyn RVM zebrano ok. 81% ze wszystkich opakowań zwróconych do systemu. Obecnie
w 12,5 tys. punktów zbiórka prowadzona jest za pomocą maszyn RVM (ok. 21% punktów
zbiórki posiada maszynę RVM). Liczba automatów szybko rośnie, gdyż jeszcze dwa tygodnie
wcześniej było ich 9,5 tysiąca. Po ustabilizowaniu się systemu w Polsce i nasyceniu rynku
maszynami RVM, kolejnym krokiem będzie najprawdopodobniej modyfikacja
i unowocześnianie parku maszyn. Decyzja o momencie takiego wdrożenia zależeć będzie
przede wszystkim od operatorów, prowadzących jednostki handlu i dostawców technologii.
Polskie firmy produkujące urządzenia będą stopniowo odpowiadać na wymagania rynku
oraz preferencje konsumentów, rozwijając i wdrażając konkurencyjne rozwiązania
w ramach modelu opartego na innowacji i konkurencji.
2. Czy prawdą jest to, co mężczyzna mówi na filmie o nakłonieniu specjalnym podatkiem
norweskich producentów napojów do wymyślenia systemu kaucyjnego? Dlaczego nie
można było tak samo zrobić w Polsce?
Po analizie materiałów informacyjnych dostępnych na stornach internetowych opisujących
norweski system DRS podkreślenia wymaga, że w Norwegii został wprowadzony
mechanizm fiskalny powiązany z poziomem zwrotów opakowań. Producenci i importerzy
napojów w opakowaniach płacą w Norwegii wysokie podatki. Jeden z nich – podatek
środowiskowy jest redukowany wraz ze wzrostem poziomu zwrotu w ramach systemu DRS.
Osiągnięcie powyżej 95% wskaźnika zwrotu, powoduje, że stawka podatku spada do zera.
W swoich materiałach firma Infinitum – operator systemu kaucyjnego wprost wskazuje, że
powodem utworzenia systemu przez producentów i handel był bardzo obciążający dla
producentów norweski system podatkowy.
Podstawą do wprowadzenia w Polsce systemu kaucyjnego była dyrektywa Parlamentu
Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2019/904 w sprawie zmniejszenia wpływu
niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (tzw. dyrektywa SUP). Nałożyła
ona na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia selektywnej zbiórki butelek
jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 litrów do celów recyklingu.
Przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu napoje w tych opakowaniach oraz w puszkach
metalowych o pojemności do 1 litra są obowiązani osiągnąć określone poziomy
selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych w ramach systemu
kaucyjnego (77% od 2025 r. i 90% od 2029 r.). Dodatkowo, dla butelek jednorazowego
użytku z tworzyw sztucznych są obowiązani do zapewnienia, aby opakowania te, włącznie
z ich zakrętkami i wieczkami, zawierały udział wagowy wynoszący co najmniej: od 2025 r.
– 25% tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu i od 2030 r. – 30% tworzyw
sztucznych pochodzących z recyklingu.

-- 2 of 4 --

Dodatkowo Polska jest zobowiązana osiągnąć zgodnie z wymaganiami unijnymi
odpowiednie poziomy recyklingu odpadów komunalnych. Cele w zakresie poziomów
przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych zostały
wprowadzone w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia
19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów. Dyrektywa nakłada na państwa członkowskie
wymagania dotyczące osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu: 55% w 2025 r., 60%
w 2030 r. oraz 65% w 2035 r. Osiągane poziomy obliczane są w stosunku do wszystkich
odpadów komunalnych – oznacza to możliwość zaliczenia do poziomu wszystkich odpadów
komunalnych, które zostały skierowane do przygotowania do ponownego użycia lub
recyklingu.
W Polsce obowiązek osiągania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu
odpadów komunalnych został przeniesiony na gminy oraz podmioty odbierające odpady
komunalne (poziomy są takie same dla gmin i podmiotów). Wysokości wymaganych do
osiągnięcia poziomów zostały określone w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu
czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733), tak aby cele były zgodne
z wymaganiami nałożonymi przez UE. Jednocześnie wyznaczono cele pośrednie na lata
2025, 2030 i 2035. W obliczu wskazanych powyżej wyzwań oraz trudności gmin
w osiąganiu poziomów ważną rolę w gminnym systemie gospodarowania odpadami pełni
rozwój systemu kaucyjnego. System ten pozwala osiągnąć dużo wyższe poziomy recyklingu
niż segregacja w ramach systemów gminnych, oraz zapewnia, że zbierane w nim
opakowania są czystym surowcem, który może zostać bezpośrednio przekazany do
odpowiednich instalacji bez konieczności dodatkowych czynności doczyszczających.
Zbieranie czystego surowca ma istotne znaczenie zarówno z punktu widzenia efektywności
procesów recyklingu, jak i wartości ekonomicznej uzyskiwanego surowca. Co istotne,
zbieranie odpadów opakowaniowych w ramach systemu kaucyjnego nie generuje dla gmin
dodatkowych kosztów, ponieważ obowiązek organizacji tego systemu został nałożony na
operatorów tego systemu.
Dokonywane przez mieszkańców zwroty odpadów opakowaniowych w ramach systemu
kaucyjnego zwiększać będą poziomy selektywnego zbierania, a w kolejnym kroku również
recyklingu, który może zostać zaliczony do poziomów recyklingu odpadów komunalnych
zapewnianych przez gminy. Dane ze sprawozdań przygotowywane przez podmioty
prowadzące systemy kaucyjne są przekazywane do gmin, które mogą uwzględniać
wskazane poziomy recyklingu w swoich sprawozdaniach. Z uwagi na wysoką skuteczność
selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych w krajach europejskich (wydajność
ok. 90%), wdrożenie systemu kaucyjnego wpłynie pozytywnie na możliwość osiągania przez
gminy wymaganych poziomów recyklingu, a tym samym unikania ewentualnych kar
finansowych za niezrealizowane cele.
Mimo różnic w ścieżce wdrożenia, logika ekonomiczna obu systemów jest zbliżona:
zarówno w Norwegii, jak i w Polsce zastosowano instrument finansowy, który ma skłaniać
wprowadzających do uczestnictwa w systemie i osiągania wysokich poziomów zbiórki.
W Norwegii jest to redukcja a czasem zniesienie podatku środowiskowego przy wysokim
zwrocie (≥95%). W Polsce analogiczną funkcję pełni presja kosztowa wywołana przez
opłatę produktową i obowiązek rozliczania z uzyskanych poziomów zbiórki. Konstrukcja
polega na tym, że producenci nieprzystępujący do systemu lub niewypełniający
obowiązków mogą ponosić opłatę produktową sięgającą nawet 5 zł/kg tworzywa lub
metalu, co ma mobilizować do wejścia w system i realizacji wymaganych poziomów.

-- 3 of 4 --

System oparty na karach i zachętach działa w obu krajach – tylko Norwegia historycznie
oparła go na podatku zależnym od zwrotów, a Polska na ekonomicznej konsekwencji dla
wprowadzających w postaci opłat za brak realizacji.
3. Czy opcja rozliczeń bezgotówkowych w systemie kaucyjnym będzie w przyszłości
wprowadzona?
Opcja rozliczeń bezgotówkowych jest dostępna w części urządzeń instalowanych w ramach
systemu kaucyjnego w Polsce. Jest to jednak opcja, która zwiększa znacząco koszt
urządzenia, stąd nie każda jednostka prowadząca punkt zbiórki zainteresowana jest
zakupem takiego automatu. Polskie przepisy o systemie kaucyjnym jednoznacznie wskazują,
że przy zwrocie opakowania ze znakiem kaucji należy się zwrot w formie pieniężnej
(np. w gotówce albo na kartę). Rozwiązanie technologiczne z jakim mamy obecnie
najczęściej do czynienia zastosowane w automatach polega na tym, że przy zwrocie
opakowań drukowany jest bon z kwotą kaucji. To rozwiązanie nie jest niezgodne z polskimi
przepisami, jeśli taki bon da się łatwo spieniężyć. To oznacza, że z bonem kaucyjnym klient
ma prawo udać się do kasy sklepu, do którego należy automat i zażądać wypłaty pieniędzy.
Sklep musi zapewnić możliwość realizacji bonu w formie pieniężnej i nie może uzależniać
wypłaty od dokonania w nim zakupów.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM

-- 4 of 4 --