Interpelacja nr 16746
Interpelacja w sprawie wsparcia osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi w zakresie usług asystenckich
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wsparcia osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi w zakresie usług asystenckich
Interpelacja nr 16746
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi w zakresie usług asystenckich
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 20-04-2026
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego w Bielsku-Białej zgłaszają się osoby z niepełnosprawnościami niewidocznymi, w tym osoby chorujące na epilepsję oraz inne schorzenia neurologiczne i przewlekłe.
W przekazywanych zgłoszeniach osoby te wskazują na potrzebę objęcia ich systemowym wsparciem w postaci usług asystenckich. Podnoszą, że obecnie rozwiązania w tym obszarze w większym stopniu uwzględniają potrzeby osób z niepełnosprawnością ruchową, natomiast w ograniczonym zakresie odnoszą się do sytuacji osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi.
Zgłoszenia te dotyczą postulatu rozszerzenia i dostosowania systemu wsparcia tak, aby uwzględniał również potrzeby tej grupy osób w codziennym funkcjonowaniu, w szczególności w sytuacjach związanych ze zdrowiem, przemieszczaniem się i sprawami urzędowymi.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie informacji:
Czy w ramach obowiązujących i planowanych programów przewiduje się rozwiązania w zakresie usług asystenckich uwzględniające osoby z niepełnosprawnościami niewidocznymi?
Czy ministerstwo planuje rozszerzenie systemu wsparcia o tego rodzaju formy pomocy?
Jak obecnie oceniana jest możliwość objęcia wsparciem asystenckim osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi w ramach istniejących programów?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 16746
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi w zakresie usług asystenckich
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 20-04-2026
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego w Bielsku-Białej zgłaszają się osoby z niepełnosprawnościami niewidocznymi, w tym osoby chorujące na epilepsję oraz inne schorzenia neurologiczne i przewlekłe.
W przekazywanych zgłoszeniach osoby te wskazują na potrzebę objęcia ich systemowym wsparciem w postaci usług asystenckich. Podnoszą, że obecnie rozwiązania w tym obszarze w większym stopniu uwzględniają potrzeby osób z niepełnosprawnością ruchową, natomiast w ograniczonym zakresie odnoszą się do sytuacji osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi.
Zgłoszenia te dotyczą postulatu rozszerzenia i dostosowania systemu wsparcia tak, aby uwzględniał również potrzeby tej grupy osób w codziennym funkcjonowaniu, w szczególności w sytuacjach związanych ze zdrowiem, przemieszczaniem się i sprawami urzędowymi.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie informacji:
Czy w ramach obowiązujących i planowanych programów przewiduje się rozwiązania w zakresie usług asystenckich uwzględniające osoby z niepełnosprawnościami niewidocznymi?
Czy ministerstwo planuje rozszerzenie systemu wsparcia o tego rodzaju formy pomocy?
Jak obecnie oceniana jest możliwość objęcia wsparciem asystenckim osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi w ramach istniejących programów?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maja Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7842 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.256.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16746 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
wsparcia osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi w zakresie usług asystenckich,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych sprawuje
merytoryczny nadzór nad wykonywaniem zadań wynikających z ustawy z dnia 27 sierpnia
1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 913), którego zakres podmiotowy wyznaczono w art. 1 tego aktu. Jego
regulacje dotyczą osób, których niepełnosprawność potwierdzono jednym z rodzajów
orzeczeń enumeratywnie wskazanych w tym przepisie, co jest podstawą prawną nabycia
statusu osoby niepełnosprawnej, a przy tym warunkiem realizacji określonych uprawnień
i obowiązków w ramach systemu rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz procesu
zatrudniania osób z niepełnosprawnościami.
Niewidoczne niepełnosprawności uprawniają do uzyskania orzeczenia o stopniu
niepełnosprawności, jeśli istotnie ograniczają funkcjonowanie danej osoby i mają wpływ na
jej codzienne życie, samodzielność czy zdolność do pracy. Jeżeli tak się dzieje, po
ukończeniu przez osobę z niepełnosprawnościami 16 roku życia orzeka się w jej przypadku
o poziomie niepełnosprawności w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym.
Do właściwości Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych należy też
rehabilitacja zawodowa, której celem jest ułatwienie osobom posiadającym orzeczenie
o stopniu niepełnosprawności uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia oraz
awansu zawodowego poprzez umożliwienie im korzystania z poradnictwa zawodowego,
szkoleń zawodowych i pośrednictwa pracy, a także rehabilitacja społeczna, umożliwiająca
lub ułatwiająca osobom niepełnosprawnym uczestniczenie w życiu społecznym. Nie
przewiduje się wyodrębnienia rozwiązań dotyczących wyłącznie potrzeb osób
z niepełnosprawnościami niewidocznymi lub wprowadzania rozwiązań dedykowanych tej
konkretnej grupie w ramach ustawowych kompetencji tego organu.
Trzeba podkreślić, że osoby z niepełnosprawnościami niewidocznymi, które posiadają
orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i spełniają warunki uczestnictwa określone
w zasadach programowych, będą na równi z innymi osobami uprawnionymi beneficjentami
finansowych ze środków Funduszu Solidarnościowego programów resortowych Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Celem ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz.U. z 2024
r. poz. 296, z późn. zm.) było utworzenie funduszu celowego ukierunkowanego na wsparcie
społeczne, zawodowe, zdrowotne lub finansowe osób z niepełnosprawnościami. Zgodnie
z art. 6 ustawy o Funduszu Solidarnościowym środki funduszu przeznaczane są na realizację
programów rządowych i resortowych, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 5, w tym
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
obejmujących realizację zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie
wsparcia osób z niepełnosprawnościami.
Na tej podstawie w 2019 r. powstał program „Asystent osobisty osoby niepełnoprawnej”
(realizowany pod inną nazwą również w kolejnych latach). Jego podstawą prawną jest art. 7
ust. 5 ustawy o Funduszu Solidarnościowym, zaś źródłem finansowania środki ujęte
w projekcie planu finansowego funduszu, którego dysponentem jest minister właściwy do
spraw zabezpieczenia społecznego.
Prowadzone są ponadto prace w ramach powołanej 4 grudnia 2025 r. nadzwyczajnej
podkomisji sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny do spraw rozpatrzenia ustawy
o asystencji osobistej1. Projekt ustawy został przyjęty przez Radę Ministrów 28
października 2025 r. i skierowany do Sejmu. Pierwsze czytanie projektu na posiedzeniu
Sejmu odbyło się21 listopada 2025 r.
Zasadniczym celem projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami
jest systemowe uregulowanie dostępu do asystencji osobistej. Usługa ta zwiększa
możliwości niezależnego życia tych osób z niepełnosprawnościami, które wymagają
intensywnego wsparcia. Polegająca na indywidualnym wsparciu w wykonywaniu
codziennych czynności asystencja osobista pozwala na ich aktywne włączenie i
umożliwienie im pełnego udziału w życiu społecznym oraz zawodowym.
Funkcjonujące dotychczas rozwiązania nie zapewniały warunków powszechnej i trwałej
realizacji takiej usługi ze względu na swój regionalny i projektowy charakter. Wprowadzenie
nowych przepisów spełnia postanowienia art. 19 ratyfikowanej przez Polskę w 2012 roku
Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych, stanowiącego o prawie
przedstawicielek i przedstawicieli tej grupy do niezależnego życia i pełnego włączenia
w społeczność lokalną.
Projektowana ustawa realizuje postulaty zgłaszane od wielu lat przez osoby
z niepełnosprawnościami i stronę społeczną. Przy tworzeniu regulacji w niej zawartych
wzięto pod uwagę wnioski i rozwiązania wypracowane w licznych projektach i pilotażach.
W odniesieniu do kryteriów ustalania poziomu niepełnosprawności dla osób, którym będzie
przysługiwać asystencja osobista, zakłada się wprowadzenie rozwiązań umożliwiających
precyzyjne, adekwatnie do potrzeb beneficjentów kierowanie usług. Przewidziano
wykorzystanie systemu oceny poziomu potrzeby wsparcia, o którym mowa w ustawie
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
uzupełnionego o niezbędne dla zapewnienia zindywidualizowanej usługi asystencji
osobistej, dodatkowe elementy ustalania liczby godzin asystencji potrzebnej danej osobie
z niepełnosprawnością.
Rozwiązaniem gwarantującym powszechność usługi będzie zobligowanie samorządu
powiatowego do zapewnienia jej realizacji, gdy zgłosi się do niego osoba
z niepełnosprawnością. Powiat będzie mógł realizować usługę we własnym zakresie lub
zlecić jej wykonanie wybranemu podmiotowi, znajdującemu się w katalogu określonym
w ustawie, za którego działania będzie ponosił odpowiedzialność. Przewiduje się też
dopuszczenie realizacji usługi przez podmioty pozarządowe (organizacje pozarządowe
i spółdzielnie socjalne) działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami na danym
1 Przedstawionego przez Prezydenta RP projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami
(druk nr 316), rządowego projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (druk nr 1929),
poselskiego projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (druk nr 1933) (PSR02N).
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
obszarze oraz możliwości samozarządzania asystencją osobistą przez korzystającą z niej
osobę. Realizacja asystencji osobistej będzie podlegała systemowi monitorowania oraz
nadzoru i kontroli (z wykorzystaniem kontroli losowych, kontroli doraźnych według
wystandaryzowanych protokołów kontrolnych, z wykorzystaniem algorytmów
wspomagających realizację monitoringu, kontroli oraz rozliczeń w zakresie asystencji
osobistej). Środki nienależnie wykorzystane będą musiały zostać zwrócone. Przewiduje się
też wprowadzenie mechanizmu sankcyjnego, w ramach którego możliwe będzie m.in.
wykluczenie z bazy certyfikowanych realizatorów czy nałożenie kar finansowych.
Należy jednocześnie podkreślić, że sejmowe prace nad projektem ustawy trwają, w związku
z czym dotychczasowe koncepcje i rozwiązania mogą ulec zmianie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.256.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16746 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
wsparcia osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi w zakresie usług asystenckich,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych sprawuje
merytoryczny nadzór nad wykonywaniem zadań wynikających z ustawy z dnia 27 sierpnia
1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 913), którego zakres podmiotowy wyznaczono w art. 1 tego aktu. Jego
regulacje dotyczą osób, których niepełnosprawność potwierdzono jednym z rodzajów
orzeczeń enumeratywnie wskazanych w tym przepisie, co jest podstawą prawną nabycia
statusu osoby niepełnosprawnej, a przy tym warunkiem realizacji określonych uprawnień
i obowiązków w ramach systemu rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz procesu
zatrudniania osób z niepełnosprawnościami.
Niewidoczne niepełnosprawności uprawniają do uzyskania orzeczenia o stopniu
niepełnosprawności, jeśli istotnie ograniczają funkcjonowanie danej osoby i mają wpływ na
jej codzienne życie, samodzielność czy zdolność do pracy. Jeżeli tak się dzieje, po
ukończeniu przez osobę z niepełnosprawnościami 16 roku życia orzeka się w jej przypadku
o poziomie niepełnosprawności w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym.
Do właściwości Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych należy też
rehabilitacja zawodowa, której celem jest ułatwienie osobom posiadającym orzeczenie
o stopniu niepełnosprawności uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia oraz
awansu zawodowego poprzez umożliwienie im korzystania z poradnictwa zawodowego,
szkoleń zawodowych i pośrednictwa pracy, a także rehabilitacja społeczna, umożliwiająca
lub ułatwiająca osobom niepełnosprawnym uczestniczenie w życiu społecznym. Nie
przewiduje się wyodrębnienia rozwiązań dotyczących wyłącznie potrzeb osób
z niepełnosprawnościami niewidocznymi lub wprowadzania rozwiązań dedykowanych tej
konkretnej grupie w ramach ustawowych kompetencji tego organu.
Trzeba podkreślić, że osoby z niepełnosprawnościami niewidocznymi, które posiadają
orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i spełniają warunki uczestnictwa określone
w zasadach programowych, będą na równi z innymi osobami uprawnionymi beneficjentami
finansowych ze środków Funduszu Solidarnościowego programów resortowych Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Celem ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz.U. z 2024
r. poz. 296, z późn. zm.) było utworzenie funduszu celowego ukierunkowanego na wsparcie
społeczne, zawodowe, zdrowotne lub finansowe osób z niepełnosprawnościami. Zgodnie
z art. 6 ustawy o Funduszu Solidarnościowym środki funduszu przeznaczane są na realizację
programów rządowych i resortowych, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 5, w tym
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
obejmujących realizację zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie
wsparcia osób z niepełnosprawnościami.
Na tej podstawie w 2019 r. powstał program „Asystent osobisty osoby niepełnoprawnej”
(realizowany pod inną nazwą również w kolejnych latach). Jego podstawą prawną jest art. 7
ust. 5 ustawy o Funduszu Solidarnościowym, zaś źródłem finansowania środki ujęte
w projekcie planu finansowego funduszu, którego dysponentem jest minister właściwy do
spraw zabezpieczenia społecznego.
Prowadzone są ponadto prace w ramach powołanej 4 grudnia 2025 r. nadzwyczajnej
podkomisji sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny do spraw rozpatrzenia ustawy
o asystencji osobistej1. Projekt ustawy został przyjęty przez Radę Ministrów 28
października 2025 r. i skierowany do Sejmu. Pierwsze czytanie projektu na posiedzeniu
Sejmu odbyło się21 listopada 2025 r.
Zasadniczym celem projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami
jest systemowe uregulowanie dostępu do asystencji osobistej. Usługa ta zwiększa
możliwości niezależnego życia tych osób z niepełnosprawnościami, które wymagają
intensywnego wsparcia. Polegająca na indywidualnym wsparciu w wykonywaniu
codziennych czynności asystencja osobista pozwala na ich aktywne włączenie i
umożliwienie im pełnego udziału w życiu społecznym oraz zawodowym.
Funkcjonujące dotychczas rozwiązania nie zapewniały warunków powszechnej i trwałej
realizacji takiej usługi ze względu na swój regionalny i projektowy charakter. Wprowadzenie
nowych przepisów spełnia postanowienia art. 19 ratyfikowanej przez Polskę w 2012 roku
Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych, stanowiącego o prawie
przedstawicielek i przedstawicieli tej grupy do niezależnego życia i pełnego włączenia
w społeczność lokalną.
Projektowana ustawa realizuje postulaty zgłaszane od wielu lat przez osoby
z niepełnosprawnościami i stronę społeczną. Przy tworzeniu regulacji w niej zawartych
wzięto pod uwagę wnioski i rozwiązania wypracowane w licznych projektach i pilotażach.
W odniesieniu do kryteriów ustalania poziomu niepełnosprawności dla osób, którym będzie
przysługiwać asystencja osobista, zakłada się wprowadzenie rozwiązań umożliwiających
precyzyjne, adekwatnie do potrzeb beneficjentów kierowanie usług. Przewidziano
wykorzystanie systemu oceny poziomu potrzeby wsparcia, o którym mowa w ustawie
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
uzupełnionego o niezbędne dla zapewnienia zindywidualizowanej usługi asystencji
osobistej, dodatkowe elementy ustalania liczby godzin asystencji potrzebnej danej osobie
z niepełnosprawnością.
Rozwiązaniem gwarantującym powszechność usługi będzie zobligowanie samorządu
powiatowego do zapewnienia jej realizacji, gdy zgłosi się do niego osoba
z niepełnosprawnością. Powiat będzie mógł realizować usługę we własnym zakresie lub
zlecić jej wykonanie wybranemu podmiotowi, znajdującemu się w katalogu określonym
w ustawie, za którego działania będzie ponosił odpowiedzialność. Przewiduje się też
dopuszczenie realizacji usługi przez podmioty pozarządowe (organizacje pozarządowe
i spółdzielnie socjalne) działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami na danym
1 Przedstawionego przez Prezydenta RP projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami
(druk nr 316), rządowego projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (druk nr 1929),
poselskiego projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (druk nr 1933) (PSR02N).
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
obszarze oraz możliwości samozarządzania asystencją osobistą przez korzystającą z niej
osobę. Realizacja asystencji osobistej będzie podlegała systemowi monitorowania oraz
nadzoru i kontroli (z wykorzystaniem kontroli losowych, kontroli doraźnych według
wystandaryzowanych protokołów kontrolnych, z wykorzystaniem algorytmów
wspomagających realizację monitoringu, kontroli oraz rozliczeń w zakresie asystencji
osobistej). Środki nienależnie wykorzystane będą musiały zostać zwrócone. Przewiduje się
też wprowadzenie mechanizmu sankcyjnego, w ramach którego możliwe będzie m.in.
wykluczenie z bazy certyfikowanych realizatorów czy nałożenie kar finansowych.
Należy jednocześnie podkreślić, że sejmowe prace nad projektem ustawy trwają, w związku
z czym dotychczasowe koncepcje i rozwiązania mogą ulec zmianie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --