Interpelacja w sprawie stosowania postępowań karnoskarbowych wobec polskich marynarzy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16727
do ministra sprawiedliwości
w sprawie stosowania postępowań karnoskarbowych wobec polskich marynarzy
Zgłaszający: Krzysztof Szymański, Michał Wawer, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 20-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego oraz do środowisk branży morskiej napływają niepokojące sygnały dotyczące wszczynania postępowań karnoskarbowych wobec polskich marynarzy w związku z rozliczaniem dochodów uzyskiwanych za granicą.
Z przekazywanych informacji wynika, że w wielu przypadkach postępowania te dotyczą sytuacji, w których istotą sprawy nie jest oczywiste naruszenie prawa, lecz spór interpretacyjny dotyczący stosowania przepisów podatkowych, w szczególności w zakresie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz prawa do zastosowania ulgi abolicyjnej.
Jednocześnie należy zauważyć, że w tych obszarach występują istotne rozbieżności interpretacyjne pomiędzy organami podatkowymi, a także pomiędzy organami a orzecznictwem sądów administracyjnych. W takiej sytuacji sięganie po instrumenty prawa karnego skarbowego budzi poważne wątpliwości z punktu widzenia zasady proporcjonalności oraz zaufania obywatela do państwa.
W demokratycznym państwie prawa obywatel nie powinien ponosić odpowiedzialności karnej za to, że organy państwa nie potrafią jednolicie stosować przepisów lub przyjmują ich zawężającą wykładnię.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
I. Skala zjawiska
1. Ile postępowań karnoskarbowych zostało wszczętych w latach 2020-2025 wobec polskich marynarzy w związku z rozliczaniem dochodów uzyskiwanych za granicą?
2. Ile z tych postępowań zakończyło się:
a) wniesieniem aktu oskarżenia,
b) umorzeniem,
c) prawomocnym skazaniem?
II. Charakter spraw
3. Czy w Ministerstwie Sprawiedliwości prowadzone są analizy dotyczące charakteru tych postępowań, w szczególności w zakresie tego, czy dotyczą one sporów interpretacyjnych, czy też świadomych i oczywistych naruszeń prawa?
4. Czy minister sprawiedliwości dostrzega problem stosowania przepisów karnych skarbowych w sytuacjach, w których przepisy prawa podatkowego są niejednoznaczne i różnie interpretowane przez organy państwa?
III. Standardy stosowania prawa karnego skarbowego
5. Czy w ocenie ministra sprawiedliwości zasadne jest wszczynanie postępowań karnoskarbowych w sprawach, w których podatnik działał w oparciu o istniejące interpretacje, objaśnienia Ministerstwa Finansów lub utrwaloną praktykę?
6. Czy istnieją wytyczne lub rekomendacje dla organów ścigania dotyczące powściągliwego stosowania środków karnych skarbowych w sprawach o charakterze interpretacyjnym?
IV. Działania systemowe
7. Czy minister sprawiedliwości planuje podjęcie działań mających na celu ograniczenie stosowania postępowań karnoskarbowych w sytuacjach, w których spór dotyczy wykładni przepisów, a nie świadomego naruszenia prawa?
8. Czy rozważane jest wydanie wytycznych dla prokuratury lub organów ścigania w celu zapewnienia jednolitej i proporcjonalnej praktyki w tym zakresie?
Na zakończenie pragnę podkreślić, że przedstawiona sprawa ma wymiar nie tylko prawny, ale również społeczny. Dotyczy bezpieczeństwa finansowego tysięcy rodzin oraz zaufania obywateli do państwa.
Stosowanie środków karnych w sytuacjach, w których źródłem problemu jest niejednoznaczność prawa lub jego rozbieżna interpretacja przez organy państwa, prowadzi do poważnego naruszenia podstawowych standardów państwa prawa.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Szymański
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5524 znaków00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.231.2026
Warszawa, 12 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 16727 Pana Posła Krzysztofa
Szymańskiego i grupy posłów w sprawie stosowania postępowań karnoskarbowych wobec
polskich marynarzy.
Ad I i II
Odpowiedź została przygotowana przez Prokuraturę Krajową, zgodnie z właściwością.
Prokuratura Krajowa nie przeprowadzała analizy postępowań karnoskarbowych
prowadzonych w stosunku do marynarzy w związku z rozliczaniem dochodów
uzyskiwanych za granicą i nie monitoruje tej kategorii przestępczości.
Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 151c § 2 k.k.s., poza wyjątkami określonymi w tym
przepisie, prokurator nie sprawuje nadzoru nad dochodzeniem karnoskarbowym
prowadzonym przez finansowy organ postępowania przygotowawczego (naczelnika
urzędu skarbowego, naczelnika urzędu celno-skarbowego i Szefa Krajowej Administracji
Skarbowej - art. 53 § 37 k.k.s.). Jest ono prowadzone, co do zasady, bez udziału
prokuratora (art. 122 § 2 k.k.s.), pod nadzorem organu nadrzędnego nad finansowym
organem postępowania przygotowawczego (art. 122 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.), którym jest
-- 1 of 4 --
2
dyrektor izby administracji skarbowej, Szef Krajowej Administracji Skarbowej i minister
właściwy do spraw finansów publicznych (art. 53 § 39 k.k.s).
Prokuratura nie posiada zatem danych statystycznych pozostających w zainteresowaniu
Panów Posłów. Informacje gromadzone w ogólnopolskim systemie teleinformatycznym
„PROK-SYS”, w tym obejmujące postępowania karnoskarbowe, nie uwzględniają
poszczególnych kategorii zawodów osób występujących w rejestrowanych sprawach.
Określenie „marynarz” nie występuje w żadnym opisie sprawy, zarzutu lub czynu,
nie można zatem wskazać go jako kryterium wyszukiwania.
Ad III i IV
Odpowiedź została przygotowana przez Prokuraturę Krajową, zgodnie z właściwością.
Przestępstwo skarbowe może być popełnione wyłącznie umyślnie, co oznacza
konieczność udowodnienia sprawcy, że miał on zamiar jego popełnienia, czyli chciał
je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godził. Sprawca
danego występku musi mieć zatem świadomość, że swoim zachowaniem realizuje
znamiona czynu zabronionego.
Prokurator Generalny wydał wytyczne Nr 5/17 z dnia 10 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad
prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach o przestępstwa związane
z procederem wyłudzania nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług (VAT)
oraz innych oszukańczych uszczupleń w tym podatku1, akcentując konieczność wykazania
świadomości i umyślności w działaniu sprawcy, wskazują jednocześnie, iż nie będą
podlegały odpowiedzialności karnej osoby, które przypadkowo popełnią błąd przy
wystawieniu faktury, nawet jeżeli powstanie on w wyniku lekkomyślności, a nawet
niedbalstwa.
Okoliczności te, świadomość i zamiar popełnienia przestępstwa, podlegają ocenie
w konkretnym postępowaniu, na podstawie przeprowadzonych dowodów i poczynionych
1 https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/wytyczne
-- 2 of 4 --
3
w ich oparciu indywidulanych ustaleń. Zgodnie z art. 7 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r.
- Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 390, z późn. zm.), prokurator przy
wykonywaniu czynności jest niezależny i w konsekwencji samodzielnie podejmuje decyzje
co do oceny prawnokarnej zachowania będącego przedmiotem sprawy. Opracowanie
wytycznych przez Prokuratora Generalnego w celu „ograniczenia stosowania postępowań
karno-skarbowych w sytuacjach, w których spór dotyczy wykładni przepisów,
a nie świadomego naruszenia prawa” stanowiłoby zatem działanie contra legem.
Ad IV
Minister Finansów, na mocy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.), dalej ordynacja, w celu zapewnienia jednolitego
stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe, ma prawo do ich
interpretacji (interpretacje ogólne) lub ogólnego wyjaśnienia przepisów prawa
podatkowego dotyczącego stosowania tych przepisów (objaśnienia podatkowe). Z kolei
w sprawach indywidualnych Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek
zainteresowanego, wydaje, w jego sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego
(interpretację indywidualną).
Zgodnie z art. 14k ordynacji zastosowanie się̨ do interpretacji indywidualnej przed jej
zmianą, stwierdzeniem jej wygaśnięcia lub przed doręczeniem organowi podatkowemu
odpisu prawomocnego orzeczenia sadu administracyjnego uchylającego interpretację
indywidualną nie może szkodzić́ wnioskodawcy, jak również̇ w przypadku
nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Również̇ zastosowanie się̨
do interpretacji ogólnej przed jej zmianą nie może szkodzić́ temu, kto się̨ do niej
zastosował, jak również̇ w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy
podatkowej.
W zakresie związanym z zastosowaniem się̨ do interpretacji, która uległa zmianie, której
wygaśniecie stwierdzono, lub interpretacji nieuwzględnionej w rozstrzygnięciu sprawy
podatkowej, nie wszczyna się̨ postepowania w sprawach o przestępstwa skarbowe
lub wykroczenia skarbowe, a postępowanie wszczęte w tych sprawach umarza się
-- 3 of 4 --
4
oraz nie nalicza się odsetek za zwłokę. W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości powyższe
rozwiązania są wystarczające i nie wymagają korekty.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --