Interpelacja nr 16715
Interpelacja w sprawie angażowania małych i średnich gospodarstw rolnych w rozwój lokalnych rynków żywności w oparciu o rozwiązania krótkich łańcuchów dostaw żywności (KŁŻ)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Podatki, Finanse i Budżet (97%)
Cyfryzacja i Technologie (64%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie angażowania małych i średnich gospodarstw rolnych w rozwój lokalnych rynków żywności w oparciu o rozwiązania krótkich łańcuchów dostaw żywności (KŁŻ)
Interpelacja nr 16715
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie angażowania małych i średnich gospodarstw rolnych w rozwój lokalnych rynków żywności w oparciu o rozwiązania krótkich łańcuchów dostaw żywności (KŁŻ)
Zgłaszający: Kazimierz Gwiazdowski
Data wpływu: 20-04-2026
Wydaje się, że przyszłość polskiego rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich nie rozstrzyga się ani w segmencie gospodarstw najmniejszych, ani największych. Kluczowe będzie miejsce gospodarstw średnich w rozwoju lokalnych rynków żywności, zwłaszcza o powierzchni 5-30 ha. W Polsce jest ok. 1,18 mln gospodarstw, z czego połowę stanowią najmniejsze (do 5 ha), użytkujące jedynie ok. 11% ziemi rolnej i mające ograniczone znaczenie produkcyjne. Tymczasem gospodarstwa 5-30 ha użytkują ok. 40% użytków rolnych (ok. 6 mln ha) i to one w praktyce decydują o zdolności produkcyjnej, odporności i stabilności systemu żywnościowego, ponieważ to one są w stanie zapewnić wolumen produktów w skalowaniu lokalnych rynków żywności. Dalsza polaryzacja struktury – marginalizacja małych i koncentracja produkcji w dużych podmiotach – grozi osłabieniem potencjału rozwoju lokalnych rynków żywności.
W tym kontekście rozwój lokalnych rynków żywności w formie fizycznych, cyfrowych oraz hybrydowych przedsięwzięć KŁŻ nie powinny być postrzegane wyłącznie jako instrument dla krzewienia współpracy najmniejszych gospodarstw w celu doprowadzenia ich do konkurencyjności. Rozwiązania KŁŻ należy postrzegać jako narzędzie dla łączenia małych i średnich gospodarstw w funkcjonalne układy rynkowe. Małe gospodarstwa, aby zachować konkurencyjność, muszą współpracować – w zakresie sprzedaży, logistyki, promocji i dostępu do rynku. Gospodarstwa średnie mogą natomiast zapewniać wolumen, regularność i stabilność podaży, tworząc rynkowy fundament takich systemów.
To właśnie na styku małych i średnich gospodarstw pojawia się kluczowy obszar innowacji organizacyjnych i cyfrowych: wspólne planowanie produkcji, agregacja podaży, platformy zamówień i rozliczeń, współdzielona logistyka oraz nowoczesna komunikacja z konsumentem. Doświadczenia poszczególnych projektów realizowanych przez grupy operacyjne EPI w ramach programu „Współpraca” (M16) sugerują, że KŁŻ mogą stać się realnym narzędziem modernizacji struktury rolnictwa – pod warunkiem, że zostaną potraktowane jako element strategii rozwojowej, w której łączy się potencjał małych i średnich gospodarstw, a nie wyłącznie projekt wsparcia socjalnego czy niszowego rynku.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), zwracam się z uprzejmą prośbą do Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Pytanie 1
Warto w tym miejscu zapytać:
Jakie są efekty programu „Współpraca” (M16) w latach 2017-2022 oraz spodziewane efekty Interwencji PS WPR I.13.5.1 Współpraca Grup Operacyjnych EPI w okresie 2023-2027 w odniesieniu do innowacji na rzecz rozwoju lokalnych rynków żywności?
Polska jest jednym z liderów UE pod względem liczby GO EPI dedykowanych KŁŻ zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i tematycznym. W latach 2017-2022 w ramach działania M16 „Współpraca” PROW 2014-2020:
przeprowadzono 6 naborów na grupy operacyjne EPI,
w tym 2 nabory tematyczne bezpośrednio dedykowane krótkim łańcuchom żywnościowym (KŁŻ).
Dane liczbowe:
ponad 300 grup operacyjnych EPI łącznie,
z czego:
ok. 106 projektów badawczo‑wdrożeniowych,
ok. 200 grup operacyjnych bezpośrednio poświęconych KŁŻ.
Dane te obejmują projekty ukierunkowane na: skracanie łańcucha dostaw, organizację sprzedaży bezpośredniej, rynki lokalne, logistykę, marketing i – obowiązkowo – elementy cyfryzacji.
65 660 000 zł plus - tyle wyniosła łączna wartość podpisanych umów w ramach dwóch dedykowanych naborów M16 „Współpraca” na krótkie łańcuchy dostaw żywności (KŁŻ) w PROW 2014-2020. Podana kwota nie obejmuje projektów badawczo‑wdrożeniowych, w których KŁŻ były:
jednym z elementów innowacji,
częścią modelu organizacyjnego lub marketingowego,
komponentem cyfryzacji/logistyki.
Takie projekty były finansowane w pozostałych naborach M16 (I–III, VI) i nie są wyodrębnione budżetowo jako KŁŻ w statystykach ARiMR.
W okresie obecnym planowany jest tylko jeden nabór, który jest w trakcie realizacji. Trudno przewidzieć, w jaki sposób i w jakiej skali innowacje będą ukierunkowane na rozwiązywanie problemów hamujących rozwój KŁŻ, w szczególności w zakresie wykorzystania potencjału małych i średnich gospodarstw rolnych.
Z uwagi na ten fakt i szansę, jaką reprezentuje łączenie małych i średnich gospodarstw KŁŻ dla rozwoju wsi i rolnictwa w Polsce (90% gospodarstw w Polsce to przecież małe i średnie!), pragnę zadać następujące pytania.
W roku 2017 wprowadzono do porządku prawnego rozwiązanie - rolniczy handel detaliczny (RHD) oraz inne udogodnienia podatkowe i sanitarne. W kolejnych latach były aktualizacje i dodatkowe udogodnienia. Umożliwiło to małym i średnim gospodarstwom rolnym podejmować współpracę z innymi gospodarstwami w tworzeniu lokalnych rynków żywności w celu wypracowania nowych źródeł przychodu i możliwości ograniczania kosztów.
Pytanie 2
Na ile małe i średnie gospodarstwa rolne wykorzystały te możliwości? Czy są dostępne analizy trendów, możliwości i barier, które wskazują potencjał dla rozwoju KŁŻ? Czy są analizy przewidywanego oddziaływania wprowadzonego KSEF na rozwój KŁŻ?
KŁŻ i EPI
Program EPI, w tym 2 nabory dedykowane rozwojowi krótkich łańcuchów żywnościowych, stał się istotnym impulsem rozwojowym dla powstania lokalnych rynków żywności. Zainwestowano znaczące środki (65,66 mln zł). Powstało ponad 200 grup operacyjnych ukierunkowanych na rozwiązania KŁŻ z aktywnym udziałem rolników z małych i średnich gospodarstw. Wiele grup operacyjnych wdrożyło innowacje organizacyjne i cyfrowe.
Pytanie 3
Jakie instrumenty wsparcia MRiRW realizuje i planuje, by zapewnić udział małych i średnich gospodarstw rolnych w ramach obecnego naboru EPI? Co MRiRW robi, by nie zmarnować efektów dotychczasowych inwestycji w rozwój KŁŻ?
KŁŻ W PLANOWANIU STRATEGICZNYM
Pytanie 4
Czy ministerstwo planuje wyodrębnienie krótkich łańcuchów żywnościowych jako spójnego obszaru interwencji w kolejnych aktualizacjach Planu Strategicznego dla WPR i w kierunkach strategicznych na lata 2028-2032, zamiast rozproszonego traktowania ich w różnych działaniach (inwestycje, współpraca, marketing)?
CYFRYZACJA KŁŻ: OBOWIĄZEK CZY STRATEGIA?
Jednym z warunków wsparcia EPI było uwzględnienie cyfryzacji, jednak wiele rozwiązań pozostało na poziomie projektowym lub lokalnym.
Pytanie 5
Czy MRiRW planuje krajową strategię cyfryzacji KŁŻ obejmującą interoperacyjność systemów, wspólne standardy danych i możliwość skalowania rozwiązań tworzonych oddolnie?
LOS WYPRACOWANYCH ROZWIĄZAŃ CYFROWYCH KŁŻ
Pytanie 6
Co ministerstwo planuje zrobić z rozwiązaniami cyfrowymi wypracowanymi przez grupy operacyjne EPI (platformy, narzędzia logistyczne, modele danych)? Czy rozważane jest ich: upowszechnienie, dalsze finansowanie lub włączenie do krajowych systemów wsparcia rolnictwa?
KŁŻ A BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCIOWE I ODPORNOŚĆ LOKALNA
Pytanie 7
W kontekście zaburzeń łańcuchów dostaw, kryzysów energetycznych i klimatycznych:
Czy MRiRW postrzega KŁŻ jako element budowania odporności systemu żywnościowego w Polsce, a jeśli tak, to jak to odzwierciedla się w programowaniu wsparcia publicznego?
INTEGRACJA KŁŻ Z INNYMI POLITYKAMI (KPO, CYFRYZACJA, SAMORZĄDY)
Pytanie 8
Czy ministerstwo prowadzi lub planuje koordynację wsparcia KŁŻ z innymi politykami publicznymi, takimi jak: Krajowy Plan Odbudowy, polityka cyfrowa, wsparcie JST i zamówienia publiczne (np. żywienie zbiorowe)?
SKALA I TRWAŁOŚĆ MODELI BIZNESOWYCH KŁŻ
Doświadczenia grup operacyjnych EPI pokazują, że wiele inicjatyw KŁŻ osiągnęło dojrzałość operacyjną, ale napotyka barierę skalowania.
Pytanie 9
Czy MRiRW planuje instrumenty wsparcia ukierunkowane na trwałość ekonomiczną i replikowalność modeli KŁŻ, a nie tylko pilotaż?
ROLA KŁŻ W INNOWACJACH SPOŁECZNYCH, NIE TYLKO TECHNOLOGICZNYCH
Pytanie 10
Czy ministerstwo dostrzega KŁŻ nie tylko jako innowacje technologiczne, ale również organizacyjne i społeczne (współpraca rolników, relacje producent - konsument, nowe modele logistyki)? Jak ten wymiar jest uwzględniany w kryteriach oceny i projektowaniu wsparcia? W jakim stopniu przypisanie zadania rozwoju KŁŻ do lokalnych grup działania przyczyniło się z jednej strony do rozwoju KŁŻ, a z drugie do rewitalizacji gospodarki i społeczności wiejskich?
Z poważaniem
Kazimierz Gwiazdowski
Interpelacja nr 16715
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie angażowania małych i średnich gospodarstw rolnych w rozwój lokalnych rynków żywności w oparciu o rozwiązania krótkich łańcuchów dostaw żywności (KŁŻ)
Zgłaszający: Kazimierz Gwiazdowski
Data wpływu: 20-04-2026
Wydaje się, że przyszłość polskiego rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich nie rozstrzyga się ani w segmencie gospodarstw najmniejszych, ani największych. Kluczowe będzie miejsce gospodarstw średnich w rozwoju lokalnych rynków żywności, zwłaszcza o powierzchni 5-30 ha. W Polsce jest ok. 1,18 mln gospodarstw, z czego połowę stanowią najmniejsze (do 5 ha), użytkujące jedynie ok. 11% ziemi rolnej i mające ograniczone znaczenie produkcyjne. Tymczasem gospodarstwa 5-30 ha użytkują ok. 40% użytków rolnych (ok. 6 mln ha) i to one w praktyce decydują o zdolności produkcyjnej, odporności i stabilności systemu żywnościowego, ponieważ to one są w stanie zapewnić wolumen produktów w skalowaniu lokalnych rynków żywności. Dalsza polaryzacja struktury – marginalizacja małych i koncentracja produkcji w dużych podmiotach – grozi osłabieniem potencjału rozwoju lokalnych rynków żywności.
W tym kontekście rozwój lokalnych rynków żywności w formie fizycznych, cyfrowych oraz hybrydowych przedsięwzięć KŁŻ nie powinny być postrzegane wyłącznie jako instrument dla krzewienia współpracy najmniejszych gospodarstw w celu doprowadzenia ich do konkurencyjności. Rozwiązania KŁŻ należy postrzegać jako narzędzie dla łączenia małych i średnich gospodarstw w funkcjonalne układy rynkowe. Małe gospodarstwa, aby zachować konkurencyjność, muszą współpracować – w zakresie sprzedaży, logistyki, promocji i dostępu do rynku. Gospodarstwa średnie mogą natomiast zapewniać wolumen, regularność i stabilność podaży, tworząc rynkowy fundament takich systemów.
To właśnie na styku małych i średnich gospodarstw pojawia się kluczowy obszar innowacji organizacyjnych i cyfrowych: wspólne planowanie produkcji, agregacja podaży, platformy zamówień i rozliczeń, współdzielona logistyka oraz nowoczesna komunikacja z konsumentem. Doświadczenia poszczególnych projektów realizowanych przez grupy operacyjne EPI w ramach programu „Współpraca” (M16) sugerują, że KŁŻ mogą stać się realnym narzędziem modernizacji struktury rolnictwa – pod warunkiem, że zostaną potraktowane jako element strategii rozwojowej, w której łączy się potencjał małych i średnich gospodarstw, a nie wyłącznie projekt wsparcia socjalnego czy niszowego rynku.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), zwracam się z uprzejmą prośbą do Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Pytanie 1
Warto w tym miejscu zapytać:
Jakie są efekty programu „Współpraca” (M16) w latach 2017-2022 oraz spodziewane efekty Interwencji PS WPR I.13.5.1 Współpraca Grup Operacyjnych EPI w okresie 2023-2027 w odniesieniu do innowacji na rzecz rozwoju lokalnych rynków żywności?
Polska jest jednym z liderów UE pod względem liczby GO EPI dedykowanych KŁŻ zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i tematycznym. W latach 2017-2022 w ramach działania M16 „Współpraca” PROW 2014-2020:
przeprowadzono 6 naborów na grupy operacyjne EPI,
w tym 2 nabory tematyczne bezpośrednio dedykowane krótkim łańcuchom żywnościowym (KŁŻ).
Dane liczbowe:
ponad 300 grup operacyjnych EPI łącznie,
z czego:
ok. 106 projektów badawczo‑wdrożeniowych,
ok. 200 grup operacyjnych bezpośrednio poświęconych KŁŻ.
Dane te obejmują projekty ukierunkowane na: skracanie łańcucha dostaw, organizację sprzedaży bezpośredniej, rynki lokalne, logistykę, marketing i – obowiązkowo – elementy cyfryzacji.
65 660 000 zł plus - tyle wyniosła łączna wartość podpisanych umów w ramach dwóch dedykowanych naborów M16 „Współpraca” na krótkie łańcuchy dostaw żywności (KŁŻ) w PROW 2014-2020. Podana kwota nie obejmuje projektów badawczo‑wdrożeniowych, w których KŁŻ były:
jednym z elementów innowacji,
częścią modelu organizacyjnego lub marketingowego,
komponentem cyfryzacji/logistyki.
Takie projekty były finansowane w pozostałych naborach M16 (I–III, VI) i nie są wyodrębnione budżetowo jako KŁŻ w statystykach ARiMR.
W okresie obecnym planowany jest tylko jeden nabór, który jest w trakcie realizacji. Trudno przewidzieć, w jaki sposób i w jakiej skali innowacje będą ukierunkowane na rozwiązywanie problemów hamujących rozwój KŁŻ, w szczególności w zakresie wykorzystania potencjału małych i średnich gospodarstw rolnych.
Z uwagi na ten fakt i szansę, jaką reprezentuje łączenie małych i średnich gospodarstw KŁŻ dla rozwoju wsi i rolnictwa w Polsce (90% gospodarstw w Polsce to przecież małe i średnie!), pragnę zadać następujące pytania.
W roku 2017 wprowadzono do porządku prawnego rozwiązanie - rolniczy handel detaliczny (RHD) oraz inne udogodnienia podatkowe i sanitarne. W kolejnych latach były aktualizacje i dodatkowe udogodnienia. Umożliwiło to małym i średnim gospodarstwom rolnym podejmować współpracę z innymi gospodarstwami w tworzeniu lokalnych rynków żywności w celu wypracowania nowych źródeł przychodu i możliwości ograniczania kosztów.
Pytanie 2
Na ile małe i średnie gospodarstwa rolne wykorzystały te możliwości? Czy są dostępne analizy trendów, możliwości i barier, które wskazują potencjał dla rozwoju KŁŻ? Czy są analizy przewidywanego oddziaływania wprowadzonego KSEF na rozwój KŁŻ?
KŁŻ i EPI
Program EPI, w tym 2 nabory dedykowane rozwojowi krótkich łańcuchów żywnościowych, stał się istotnym impulsem rozwojowym dla powstania lokalnych rynków żywności. Zainwestowano znaczące środki (65,66 mln zł). Powstało ponad 200 grup operacyjnych ukierunkowanych na rozwiązania KŁŻ z aktywnym udziałem rolników z małych i średnich gospodarstw. Wiele grup operacyjnych wdrożyło innowacje organizacyjne i cyfrowe.
Pytanie 3
Jakie instrumenty wsparcia MRiRW realizuje i planuje, by zapewnić udział małych i średnich gospodarstw rolnych w ramach obecnego naboru EPI? Co MRiRW robi, by nie zmarnować efektów dotychczasowych inwestycji w rozwój KŁŻ?
KŁŻ W PLANOWANIU STRATEGICZNYM
Pytanie 4
Czy ministerstwo planuje wyodrębnienie krótkich łańcuchów żywnościowych jako spójnego obszaru interwencji w kolejnych aktualizacjach Planu Strategicznego dla WPR i w kierunkach strategicznych na lata 2028-2032, zamiast rozproszonego traktowania ich w różnych działaniach (inwestycje, współpraca, marketing)?
CYFRYZACJA KŁŻ: OBOWIĄZEK CZY STRATEGIA?
Jednym z warunków wsparcia EPI było uwzględnienie cyfryzacji, jednak wiele rozwiązań pozostało na poziomie projektowym lub lokalnym.
Pytanie 5
Czy MRiRW planuje krajową strategię cyfryzacji KŁŻ obejmującą interoperacyjność systemów, wspólne standardy danych i możliwość skalowania rozwiązań tworzonych oddolnie?
LOS WYPRACOWANYCH ROZWIĄZAŃ CYFROWYCH KŁŻ
Pytanie 6
Co ministerstwo planuje zrobić z rozwiązaniami cyfrowymi wypracowanymi przez grupy operacyjne EPI (platformy, narzędzia logistyczne, modele danych)? Czy rozważane jest ich: upowszechnienie, dalsze finansowanie lub włączenie do krajowych systemów wsparcia rolnictwa?
KŁŻ A BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCIOWE I ODPORNOŚĆ LOKALNA
Pytanie 7
W kontekście zaburzeń łańcuchów dostaw, kryzysów energetycznych i klimatycznych:
Czy MRiRW postrzega KŁŻ jako element budowania odporności systemu żywnościowego w Polsce, a jeśli tak, to jak to odzwierciedla się w programowaniu wsparcia publicznego?
INTEGRACJA KŁŻ Z INNYMI POLITYKAMI (KPO, CYFRYZACJA, SAMORZĄDY)
Pytanie 8
Czy ministerstwo prowadzi lub planuje koordynację wsparcia KŁŻ z innymi politykami publicznymi, takimi jak: Krajowy Plan Odbudowy, polityka cyfrowa, wsparcie JST i zamówienia publiczne (np. żywienie zbiorowe)?
SKALA I TRWAŁOŚĆ MODELI BIZNESOWYCH KŁŻ
Doświadczenia grup operacyjnych EPI pokazują, że wiele inicjatyw KŁŻ osiągnęło dojrzałość operacyjną, ale napotyka barierę skalowania.
Pytanie 9
Czy MRiRW planuje instrumenty wsparcia ukierunkowane na trwałość ekonomiczną i replikowalność modeli KŁŻ, a nie tylko pilotaż?
ROLA KŁŻ W INNOWACJACH SPOŁECZNYCH, NIE TYLKO TECHNOLOGICZNYCH
Pytanie 10
Czy ministerstwo dostrzega KŁŻ nie tylko jako innowacje technologiczne, ale również organizacyjne i społeczne (współpraca rolników, relacje producent - konsument, nowe modele logistyki)? Jak ten wymiar jest uwzględniany w kryteriach oceny i projektowaniu wsparcia? W jakim stopniu przypisanie zadania rozwoju KŁŻ do lokalnych grup działania przyczyniło się z jednej strony do rozwoju KŁŻ, a z drugie do rewitalizacji gospodarki i społeczności wiejskich?
Z poważaniem
Kazimierz Gwiazdowski
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Małgorzata Gromadzka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10970 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 29 maja 2026 r.
Znak sprawy: RRE.włr.058.3.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelacje nr 16715 w sprawie angażowania małych
i średnich gospodarstw rolnych w rozwój lokalnych rynków żywności w oparciu
o rozwiązania krótkich łańcuchów dostaw żywności (KŁŻ)
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 16715 Pana Posła Kazimierza Gwiazdowskiego w sprawie
angażowania małych i średnich gospodarstw rolnych w rozwój lokalnych rynków
żywności w oparciu o rozwiązania krótkich łańcuchów dostaw żywności (KŁŻ)
przekazuję poniższe informacje.
Jednym z priorytetów Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest wspieranie rozwoju
małych i średnich gospodarstw rolnych produkujących żywność na rynki lokalne. Takie
gospodarstwa zaopatrują lokalną społeczność w świeżą żywność, kultywują tradycję
i zwyczaje przyczyniając się do rozwoju regionalnego. Resort rolnictwa podejmuje różne
działania na rzecz tych gospodarstw m. in. wdraża w przepisach prawa żywnościowego
ułatwienia dotyczące produkcji i wprowadzania na rynek żywności na małą i średnią
skalę.
Działanie „Współpraca” w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata
2014-2020 dotyczyło wspierania, tworzenia i działalności Grup Operacyjnych na rzecz
Innowacji (EPI) w rozumieniu art. 56 i 57 Rozporządzenia EFRROW, które w ramach
działalności realizowały projekty polegające na opracowywaniu i wdrażaniu do praktyki
-- 1 of 6 --
innowacyjnych rozwiązań w rolnictwie, produkcji żywności, leśnictwie i na obszarach
wiejskich.
Małe i średnie gospodarstwa korzystały ze wsparcia KŁŻ głównie poprzez udział
w Grupach Operacyjnych EPI, gdzie wymagany był udział co najmniej 5 rolników,
co sprzyjało budowie lokalnych modeli sprzedaży i skracaniu łańcucha dostaw.
Instrument przyczynił się do lepszej integracji producentów z rynkiem i zwiększenia
wartości dodanej. Sfinansowano 202 umów o wartości ponad 65 mln zł, co przełożyło
się na wdrożenie konkretnych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych.
Należy podkreślić, że wypracowane w ramach projektów Grup Operacyjnych EPI
rozwiązania, w tym rozwiązania cyfrowe (platformy, narzędzia logistyczne, modele
danych), podlegają przede wszystkim upowszechnianiu przez same grupy operacyjne,
zgodnie z założeniami interaktywnego modelu innowacji EPI. Istotnym narzędziem
upowszechniania efektów projektów jest również baza Grup Operacyjnych EPI
dostępna na platformie KSOW+, gdzie prezentowane są opisy projektów, ich rezultaty
oraz dobre praktyki. Ich dalsze wykorzystanie zależy od zainteresowania rynku oraz
możliwości adaptacji w innych gospodarstwach lub podmiotach.
W Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR 2023-
2027) interwencja I.13.5 przewiduje dalsze wzmacnianie innowacyjności w sektorze
rolno-spożywczym oraz rozwój lokalnych rynków żywności. Realizowana jest poprzez
tworzenie nowych Grup Operacyjnych EPI, które przygotują i wdrożą innowacyjne
projekty odpowiadające na potrzeby rolników i rynku, a także poprzez opracowywanie
i wdrażanie nowych rozwiązań w produkcji, przetwarzaniu i marketingu żywności –
w tym nowych produktów, technologii oraz metod organizacji i sprzedaży. Interwencja
zakłada wzmacnianie lokalnych rynków żywności poprzez lepsze dopasowanie
produktów do potrzeb konsumentów, zwiększenie różnorodności oferty, ułatwienie
dostępu do rynków i skracanie łańcuchów dostaw, a także rozwój produkcji
w systemach jakości oraz wdrażanie rozwiązań rolnictwa 4.0, co poprawi efektywność
i konkurencyjność producentów. Równocześnie wspierana będzie ścisła współpraca
nauki, doradztwa i praktyki rolniczej w modelu EPI oraz realizacja projektów
pilotażowych i prototypowych, możliwych do zastosowania w szczególności w małych
i średnich gospodarstwach rolnych. W celu zapewnienia realnego udziału tych
gospodarstw wprowadzono m.in. obowiązkowy udział rolników w Grupach
Operacyjnych, system punktowy premiujący ich aktywność oraz inicjatywy oddolne,
-- 2 of 6 --
a także dwuetapowy mechanizm wsparcia. Dodatkowo preferowane są rozwiązania
dostosowane do potrzeb mniejszych gospodarstw, a wsparcie doradcze w ramach
systemu AKIS ułatwia identyfikację potrzeb, tworzenie partnerstw i transfer wiedzy.
Ponadto w ramach interwencji I.13.1 LEADER/Rozwój Lokalny Kierowany przez
Społeczność (RLKS) realizowane są operacje wspierające rozwój współpracy, w tym
tworzenie i rozwijanie krótkich łańcuchów żywnościowych (KŁŻ). Wsparcie może zostać
przyznane rolnikom, którzy w ciągu 3 lat przed złożeniem wniosku prowadzili
działalność w ramach KŁŻ przez co najmniej 365 dni, pod warunkiem, że żaden
z uczestników danego łańcucha nie otrzymał wcześniej wsparcia na jego rozwój
w ramach PS WPR. Pomoc przysługuje projektom obejmującym m.in. wprowadzenie
nowego asortymentu wymagającego inwestycji, rozszerzenie współpracy o co najmniej
5 nowych rolników, wdrożenie nowych systemów sprzedaży lub rozliczeń, bądź
zwiększenie zasięgu promocji i liczby odbiorców. Dofinansowanie ma formę refundacji
części kosztów kwalifikowalnych i może wynosić do 500 tys. zł, przy poziomie wsparcia
do 65% w przypadku inwestycji produkcyjnych oraz do 85% dla działań promocyjnych
zwiększających grono odbiorców. Zainteresowanie wsparciem jest znaczące – według
danych z 26 kwietnia br. złożono ponad 12 tys. wniosków na kwotę przekraczającą
2 mld zł, w tym również wnioski dotyczące tworzenia i rozwoju KŁŻ.
Uzupełnieniem tych działań jest interwencja I.10.5 Rozwój małych gospodarstw,
umożliwiająca wsparcie działalności związanej z wprowadzaniem produktów rolnych na
rynek w ramach krótkich łańcuchów dostaw.
Przykładem działania legislacyjnego mającego na celu skrócenie łańcucha dostaw było
wprowadzenie w 2017 r. przepisów z zakresu bezpieczeństwa żywności (1)
umożliwiających funkcjonowanie w Polsce rolniczego handlu detalicznego (RHD).
Działalność ta od początku jej wprowadzenia cieszy się dużym zainteresowaniem wśród
producentów rolnych. Liczba podmiotów prowadzących RHD systematycznie wzrasta
i wg ostatnich danych, aktualnych na 31.12.2025 r., wynosi 25 739 podmiotów (tabela
nr 1). W ciągu ostatnich 9 lat nastąpił ponad 15-krotny wzrost liczby podmiotów
prowadzących RHD w Polsce.
-- 3 of 6 --
Tabela nr 1. Liczba podmiotów prowadzących w Polsce rolniczy handel detaliczny
w latach 2017-2025, na podstawie danych Głównego Inspektoratu Weterynarii
i Głównego Inspektoratu Sanitarnego (2)
Rok Liczba podmiotów prowadzących RHD pod nadzorem IW i PIS
2024 23 461
2023 22 237
2022 18 040
2021 15 343
2020 12 212
2019 7713
2018 3271
2017 1633
Natomiast w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO) uruchomiono dwa nabory
wniosków w ramach instrumentu „Wsparcie rolników i rybaków w zakresie
przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, spożywczych,
rybołówstwa lub akwakultury” (tzw. małe przetwórstwo). Pomoc w tej interwencji
została ukierunkowana na wsparcie małego przetwórstwa w ramach rolniczego handlu
detalicznego (RHD), sprzedaży bezpośredniej i działalności marginalnej, lokalnej
i ograniczonej (MOL), tworzenie miejsc bezpośredniej sprzedaży dla spożywczych
produktów lokalnych (miejsca obsługi podróżnych na obszarze dróg – tzw. MOP-y oraz
warzywniaki i zieleniaki).
Należy również zauważyć, że w przypadku handlu lokalnego ważnymi punktami
sprzedaży produktów wytwarzanych w gospodarstwach rolnych są targowiska. Według
danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 r. w krajowej ewidencji prowadzonej
przez gminne jednostki samorządowe zarejestrowanych było 2 636 stałych targowisk
(w tym 2 387 targowisk z przewagą sprzedaży drobnodetalicznej). Na podstawie ustawy
(3) o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich
domowników rada gminy jest zobowiązana do wyznaczenia, w drodze uchwały, miejsca
do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników.
Wyznaczenie takiego miejsca należy do zadań własnych gminy o charakterze
obowiązkowym, niezależnie od tego, czy na terenie gminy funkcjonuje już targowisko.
-- 4 of 6 --
Zgodnie z obowiązującymi od 1 stycznia 2022 r. przepisami art. 16 pkt 2 ustawy (4)
o podatkach i opłatach lokalnych, rolników i ich domowników prowadzących w piątki
i soboty handel w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o ułatwieniach zwalnia się z opłaty
targowej, pobieranej na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
MRiRW nie planuje opracowania krajowej strategii cyfryzacji ukierunkowanej wyłącznie
na krótkie łańcuchy dostaw, ale brało aktywny udział w pracach nad opracowaniem
przez Ministerstwo Cyfryzacji projektu dokumentu pn. „Strategia Cyfryzacji Państwa do
2035 r.” (dalej „Strategia”) w obszarze rolnictwa. Zaplanowane w projekcie Strategii cele
obejmują szerokie spektrum zagadnień, od kwestii horyzontalnych, poprzez płaszczyznę
państwa i jego obywateli, po gospodarkę i rozwój technologii.
Projektowane na poziomie UE przepisy wprowadzają zmianę finansowania Wspólnej
Polityki Rolnej po 2027 roku, która będzie częścią Planu Partnerstwa Krajowego
i Regionalnego (PPKR), koordynowanego przez MFiPR. Oznacza to odejście od
dotychczasowego podziału na dwa filary i fundusze na rzecz jednego zintegrowanego
mechanizmu finansowania. W ramach przygotowań określono kluczowe potrzeby
sektora rolno‑spożywczego i rozpoczęto prace nad nowymi instrumentami wsparcia,
przy czym przyszłe działania mają być bardziej selektywne i lepiej ukierunkowane.
Szczegółowy zakres wsparcia, w tym dotyczący krótkich łańcuchów żywnościowych,
jest nadal analizowany, a jego ostateczny kształt zostanie wypracowany w toku dalszych
prac i konsultacji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
1) przede wszystkim: art. 3 ust. 3 pkt 29 b i art. 44 a ustawy z dnia 25 sierpnia
2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r., poz. 1448),
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 września 2022 r.
-- 5 of 6 --
w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach rolniczego handlu
detalicznego do zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla
konsumenta końcowego oraz zakresu i sposobu jej dokumentowania
(Dz.U. poz. 1971)
2) na podstawie danych: Głównego Inspektoratu Sanitarnego przekazanych do
MRiRW oraz danych Głównego Inspektoratu Weterynarii ze strony:
https://www.wetgiw.gov.pl/ (zakładka: Prawo publikacje raporty Weterynaryjna
sprawozdawczość statystyczna (RRW) - RRW5 – tabela: I Dział 1. Nadzór i stan
sanitarny podmiotów - Liczba podmiotów nadzorowanych – RHD).
3) Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu
w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (Dz.U. z 2021 r. poz. 2290)
4) Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
(t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 707)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 29 maja 2026 r.
Znak sprawy: RRE.włr.058.3.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelacje nr 16715 w sprawie angażowania małych
i średnich gospodarstw rolnych w rozwój lokalnych rynków żywności w oparciu
o rozwiązania krótkich łańcuchów dostaw żywności (KŁŻ)
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 16715 Pana Posła Kazimierza Gwiazdowskiego w sprawie
angażowania małych i średnich gospodarstw rolnych w rozwój lokalnych rynków
żywności w oparciu o rozwiązania krótkich łańcuchów dostaw żywności (KŁŻ)
przekazuję poniższe informacje.
Jednym z priorytetów Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest wspieranie rozwoju
małych i średnich gospodarstw rolnych produkujących żywność na rynki lokalne. Takie
gospodarstwa zaopatrują lokalną społeczność w świeżą żywność, kultywują tradycję
i zwyczaje przyczyniając się do rozwoju regionalnego. Resort rolnictwa podejmuje różne
działania na rzecz tych gospodarstw m. in. wdraża w przepisach prawa żywnościowego
ułatwienia dotyczące produkcji i wprowadzania na rynek żywności na małą i średnią
skalę.
Działanie „Współpraca” w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata
2014-2020 dotyczyło wspierania, tworzenia i działalności Grup Operacyjnych na rzecz
Innowacji (EPI) w rozumieniu art. 56 i 57 Rozporządzenia EFRROW, które w ramach
działalności realizowały projekty polegające na opracowywaniu i wdrażaniu do praktyki
-- 1 of 6 --
innowacyjnych rozwiązań w rolnictwie, produkcji żywności, leśnictwie i na obszarach
wiejskich.
Małe i średnie gospodarstwa korzystały ze wsparcia KŁŻ głównie poprzez udział
w Grupach Operacyjnych EPI, gdzie wymagany był udział co najmniej 5 rolników,
co sprzyjało budowie lokalnych modeli sprzedaży i skracaniu łańcucha dostaw.
Instrument przyczynił się do lepszej integracji producentów z rynkiem i zwiększenia
wartości dodanej. Sfinansowano 202 umów o wartości ponad 65 mln zł, co przełożyło
się na wdrożenie konkretnych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych.
Należy podkreślić, że wypracowane w ramach projektów Grup Operacyjnych EPI
rozwiązania, w tym rozwiązania cyfrowe (platformy, narzędzia logistyczne, modele
danych), podlegają przede wszystkim upowszechnianiu przez same grupy operacyjne,
zgodnie z założeniami interaktywnego modelu innowacji EPI. Istotnym narzędziem
upowszechniania efektów projektów jest również baza Grup Operacyjnych EPI
dostępna na platformie KSOW+, gdzie prezentowane są opisy projektów, ich rezultaty
oraz dobre praktyki. Ich dalsze wykorzystanie zależy od zainteresowania rynku oraz
możliwości adaptacji w innych gospodarstwach lub podmiotach.
W Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR 2023-
2027) interwencja I.13.5 przewiduje dalsze wzmacnianie innowacyjności w sektorze
rolno-spożywczym oraz rozwój lokalnych rynków żywności. Realizowana jest poprzez
tworzenie nowych Grup Operacyjnych EPI, które przygotują i wdrożą innowacyjne
projekty odpowiadające na potrzeby rolników i rynku, a także poprzez opracowywanie
i wdrażanie nowych rozwiązań w produkcji, przetwarzaniu i marketingu żywności –
w tym nowych produktów, technologii oraz metod organizacji i sprzedaży. Interwencja
zakłada wzmacnianie lokalnych rynków żywności poprzez lepsze dopasowanie
produktów do potrzeb konsumentów, zwiększenie różnorodności oferty, ułatwienie
dostępu do rynków i skracanie łańcuchów dostaw, a także rozwój produkcji
w systemach jakości oraz wdrażanie rozwiązań rolnictwa 4.0, co poprawi efektywność
i konkurencyjność producentów. Równocześnie wspierana będzie ścisła współpraca
nauki, doradztwa i praktyki rolniczej w modelu EPI oraz realizacja projektów
pilotażowych i prototypowych, możliwych do zastosowania w szczególności w małych
i średnich gospodarstwach rolnych. W celu zapewnienia realnego udziału tych
gospodarstw wprowadzono m.in. obowiązkowy udział rolników w Grupach
Operacyjnych, system punktowy premiujący ich aktywność oraz inicjatywy oddolne,
-- 2 of 6 --
a także dwuetapowy mechanizm wsparcia. Dodatkowo preferowane są rozwiązania
dostosowane do potrzeb mniejszych gospodarstw, a wsparcie doradcze w ramach
systemu AKIS ułatwia identyfikację potrzeb, tworzenie partnerstw i transfer wiedzy.
Ponadto w ramach interwencji I.13.1 LEADER/Rozwój Lokalny Kierowany przez
Społeczność (RLKS) realizowane są operacje wspierające rozwój współpracy, w tym
tworzenie i rozwijanie krótkich łańcuchów żywnościowych (KŁŻ). Wsparcie może zostać
przyznane rolnikom, którzy w ciągu 3 lat przed złożeniem wniosku prowadzili
działalność w ramach KŁŻ przez co najmniej 365 dni, pod warunkiem, że żaden
z uczestników danego łańcucha nie otrzymał wcześniej wsparcia na jego rozwój
w ramach PS WPR. Pomoc przysługuje projektom obejmującym m.in. wprowadzenie
nowego asortymentu wymagającego inwestycji, rozszerzenie współpracy o co najmniej
5 nowych rolników, wdrożenie nowych systemów sprzedaży lub rozliczeń, bądź
zwiększenie zasięgu promocji i liczby odbiorców. Dofinansowanie ma formę refundacji
części kosztów kwalifikowalnych i może wynosić do 500 tys. zł, przy poziomie wsparcia
do 65% w przypadku inwestycji produkcyjnych oraz do 85% dla działań promocyjnych
zwiększających grono odbiorców. Zainteresowanie wsparciem jest znaczące – według
danych z 26 kwietnia br. złożono ponad 12 tys. wniosków na kwotę przekraczającą
2 mld zł, w tym również wnioski dotyczące tworzenia i rozwoju KŁŻ.
Uzupełnieniem tych działań jest interwencja I.10.5 Rozwój małych gospodarstw,
umożliwiająca wsparcie działalności związanej z wprowadzaniem produktów rolnych na
rynek w ramach krótkich łańcuchów dostaw.
Przykładem działania legislacyjnego mającego na celu skrócenie łańcucha dostaw było
wprowadzenie w 2017 r. przepisów z zakresu bezpieczeństwa żywności (1)
umożliwiających funkcjonowanie w Polsce rolniczego handlu detalicznego (RHD).
Działalność ta od początku jej wprowadzenia cieszy się dużym zainteresowaniem wśród
producentów rolnych. Liczba podmiotów prowadzących RHD systematycznie wzrasta
i wg ostatnich danych, aktualnych na 31.12.2025 r., wynosi 25 739 podmiotów (tabela
nr 1). W ciągu ostatnich 9 lat nastąpił ponad 15-krotny wzrost liczby podmiotów
prowadzących RHD w Polsce.
-- 3 of 6 --
Tabela nr 1. Liczba podmiotów prowadzących w Polsce rolniczy handel detaliczny
w latach 2017-2025, na podstawie danych Głównego Inspektoratu Weterynarii
i Głównego Inspektoratu Sanitarnego (2)
Rok Liczba podmiotów prowadzących RHD pod nadzorem IW i PIS
2024 23 461
2023 22 237
2022 18 040
2021 15 343
2020 12 212
2019 7713
2018 3271
2017 1633
Natomiast w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO) uruchomiono dwa nabory
wniosków w ramach instrumentu „Wsparcie rolników i rybaków w zakresie
przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, spożywczych,
rybołówstwa lub akwakultury” (tzw. małe przetwórstwo). Pomoc w tej interwencji
została ukierunkowana na wsparcie małego przetwórstwa w ramach rolniczego handlu
detalicznego (RHD), sprzedaży bezpośredniej i działalności marginalnej, lokalnej
i ograniczonej (MOL), tworzenie miejsc bezpośredniej sprzedaży dla spożywczych
produktów lokalnych (miejsca obsługi podróżnych na obszarze dróg – tzw. MOP-y oraz
warzywniaki i zieleniaki).
Należy również zauważyć, że w przypadku handlu lokalnego ważnymi punktami
sprzedaży produktów wytwarzanych w gospodarstwach rolnych są targowiska. Według
danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 r. w krajowej ewidencji prowadzonej
przez gminne jednostki samorządowe zarejestrowanych było 2 636 stałych targowisk
(w tym 2 387 targowisk z przewagą sprzedaży drobnodetalicznej). Na podstawie ustawy
(3) o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich
domowników rada gminy jest zobowiązana do wyznaczenia, w drodze uchwały, miejsca
do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników.
Wyznaczenie takiego miejsca należy do zadań własnych gminy o charakterze
obowiązkowym, niezależnie od tego, czy na terenie gminy funkcjonuje już targowisko.
-- 4 of 6 --
Zgodnie z obowiązującymi od 1 stycznia 2022 r. przepisami art. 16 pkt 2 ustawy (4)
o podatkach i opłatach lokalnych, rolników i ich domowników prowadzących w piątki
i soboty handel w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o ułatwieniach zwalnia się z opłaty
targowej, pobieranej na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
MRiRW nie planuje opracowania krajowej strategii cyfryzacji ukierunkowanej wyłącznie
na krótkie łańcuchy dostaw, ale brało aktywny udział w pracach nad opracowaniem
przez Ministerstwo Cyfryzacji projektu dokumentu pn. „Strategia Cyfryzacji Państwa do
2035 r.” (dalej „Strategia”) w obszarze rolnictwa. Zaplanowane w projekcie Strategii cele
obejmują szerokie spektrum zagadnień, od kwestii horyzontalnych, poprzez płaszczyznę
państwa i jego obywateli, po gospodarkę i rozwój technologii.
Projektowane na poziomie UE przepisy wprowadzają zmianę finansowania Wspólnej
Polityki Rolnej po 2027 roku, która będzie częścią Planu Partnerstwa Krajowego
i Regionalnego (PPKR), koordynowanego przez MFiPR. Oznacza to odejście od
dotychczasowego podziału na dwa filary i fundusze na rzecz jednego zintegrowanego
mechanizmu finansowania. W ramach przygotowań określono kluczowe potrzeby
sektora rolno‑spożywczego i rozpoczęto prace nad nowymi instrumentami wsparcia,
przy czym przyszłe działania mają być bardziej selektywne i lepiej ukierunkowane.
Szczegółowy zakres wsparcia, w tym dotyczący krótkich łańcuchów żywnościowych,
jest nadal analizowany, a jego ostateczny kształt zostanie wypracowany w toku dalszych
prac i konsultacji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
1) przede wszystkim: art. 3 ust. 3 pkt 29 b i art. 44 a ustawy z dnia 25 sierpnia
2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r., poz. 1448),
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 września 2022 r.
-- 5 of 6 --
w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach rolniczego handlu
detalicznego do zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla
konsumenta końcowego oraz zakresu i sposobu jej dokumentowania
(Dz.U. poz. 1971)
2) na podstawie danych: Głównego Inspektoratu Sanitarnego przekazanych do
MRiRW oraz danych Głównego Inspektoratu Weterynarii ze strony:
https://www.wetgiw.gov.pl/ (zakładka: Prawo publikacje raporty Weterynaryjna
sprawozdawczość statystyczna (RRW) - RRW5 – tabela: I Dział 1. Nadzór i stan
sanitarny podmiotów - Liczba podmiotów nadzorowanych – RHD).
3) Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu
w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (Dz.U. z 2021 r. poz. 2290)
4) Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
(t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 707)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --