Interpelacja w sprawie zasad kontroli produktów rolnych i żywności importowanych do Unii Europejskiej, w szczególności z krajów Mercosur, pod kątem spełniania norm unijnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16713
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zasad kontroli produktów rolnych i żywności importowanych do Unii Europejskiej, w szczególności z krajów Mercosur, pod kątem spełniania norm unijnych
Zgłaszający: Grzegorz Płaczek
Data wpływu: 20-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się z interpelacją do właściwego ministra w sprawie szczegółowych zasad kontroli produktów rolnych i żywności importowanych do Unii Europejskiej, w szczególności z krajów Mercosur, oraz ich zgodności z obowiązującymi normami unijnymi w zakresie bezpieczeństwa żywności, ochrony zdrowia konsumentów, ochrony środowiska oraz zasad Europejskiego Zielonego Ładu. W związku z rosnącym importem produktów rolnych i spożywczych z państw trzecich, a także obawami rolników i konsumentów dotyczącymi równych warunków konkurencji oraz bezpieczeństwa żywności, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Zasady kontroli zgodności z normami UE
W jaki sposób przeprowadzana jest kontrola produktów rolnych i żywności importowanych do Unii Europejskiej pod kątem spełniania unijnych norm jakościowych, sanitarnych, weterynaryjnych oraz fitosanitarnych?
Pobieranie próbek towarów importowanych z krajów Mercosur
W jaki sposób pobierane są próbki produktów rolnych i żywności importowanych z krajów Mercosur? Czy odbywa się to w sposób losowy z wybranych kontenerów, czy też na podstawie analizy ryzyka?
Miejsce pobierania próbek w kontenerach
Z jakich miejsc kontenera pobierane są próbki do badań laboratoryjnych? Czy próbki pobierane są wyłącznie z tylnej części kontenera, czy również ze środka oraz z przedniej części ładunku, w celu zapewnienia reprezentatywności badania całej partii towaru?
Dopuszczenie towaru do obrotu przed uzyskaniem wyników badań
Czy po pobraniu próbek dana partia towaru oczekuje na wyniki badań laboratoryjnych przed dopuszczeniem do obrotu na rynku UE, czy też może zostać warunkowo dopuszczona do sprzedaży przed uzyskaniem ostatecznych wyników?
Zakres i liczba próbek z danej partii towaru
Czy z każdej partii produktów rolnych i żywności pobierane są próbki do badań pod kątem obecności substancji zabronionych w UE, w tym pestycydów oraz ich pozostałości? Jaka jest liczba i masa próbek pobieranych z jednej partii towaru?
Kontrola warunków transportu produktów wrażliwych
Ze względu na długi czas transportu produktów rolnych, w szczególności mięsa oraz produktów mlecznych, czy przewidziane jest nadzorowanie warunków ich przechowywania podczas transportu? Czy kontrolowana jest temperatura transportu oraz ciągłość łańcucha chłodniczego od miejsca produkcji do momentu wprowadzenia towaru na rynek UE?
Kontrola pod kątem stosowania antybiotyków
Czy importowane produkty rolne, w szczególności mięso, są kontrolowane pod kątem obecności antybiotyków oraz innych substancji leczniczych, których stosowanie jest zabronione na terenie Unii Europejskiej?
Kontrola nasion i zbóż pod kątem GMO
Czy importowane nasiona roślin oraz zboża są kontrolowane pod kątem obecności organizmów genetycznie modyfikowanych (GMO), a jeśli tak – jakie procedury i metody badawcze są w tym zakresie stosowane?
Europejski Zielony Ład, ślad węglowy i opłaty emisyjne
Czy w ramach realizacji założeń Europejskiego Zielonego Ładu analizowany jest ślad węglowy produktów rolnych i żywności importowanych do UE, w tym emisje CO2 powstałe na etapie produkcji z wykorzystaniem maszyn i ciągników rolniczych niespełniających norm EURO 5 lub EURO 6?
ETS2 i opodatkowanie emisji z transportu
Czy w związku z planowanym wejściem w życie systemu ETS2 dla transportu przewiduje się naliczanie dodatkowych opłat lub podatków związanych ze śladem węglowym powstałym w procesie produkcji oraz transporcie produktów rolnych i żywności z państw trzecich do Unii Europejskiej?
Uprzejmie proszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi wraz ze wskazaniem podstaw prawnych oraz instytucji odpowiedzialnych za realizację poszczególnych etapów kontroli.
Z poważaniem
Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm Rzeczpospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24247 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 13 maja 2026 r.
Znak sprawy: DŻW.bhż.058.10.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 16713 w sprawie zasad kontroli produktów rolnych i żywności
importowanych do Unii Europejskiej, w szczególności z krajów Mercosur, pod kątem
spełniania norm unijnych
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 16713 złożoną przez Pana Grzegorza Płaczka, Posła na Sejm
RP, w sprawie zasad kontroli produktów rolnych i żywności importowanych do Unii
Europejskiej, w szczególności z krajów Mercosur, pod kątem spełniania norm unijnych,
przekazuję odpowiedź w przedmiotowej sprawie w zakresie właściwości Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
1. Zasady kontroli zgodności z normami UE. W jaki sposób przeprowadzana jest kontrola
produktów rolnych i żywności importowanych do Unii Europejskiej pod kątem spełniania
unijnych norm jakościowych, sanitarnych, weterynaryjnych oraz fitosanitarnych?
Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi podlegają trzy inspekcje zaangażowane w kontrole
towarów przywożonych z krajów trzecich, tj. Inspekcja Weterynaryjna, Inspekcja Jakości
Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i
Nasiennictwa. Z kolei kontrole sanitarne są realizowane przez Państwową Inspekcję
Sanitarną pozostającą w obszarze właściwości Ministra Zdrowia.
Polska jako państwo członkowskie UE stosuje systemy kontroli urzędowej żywności
pochodzenia zwierzęcego zgodne z prawem UE i według standardów
-- 1 of 11 --
zharmonizowanych na poziomie całej UE. Podstawowym unijnym aktem prawnym
regulującym zasady przeprowadzania kontroli urzędowych i innych czynności
urzędowych jest rozporządzenie (UE) 2017/6251 (rozporządzenie w sprawie kontroli
urzędowych). System urzędowej kontroli jest oparty na analizie i ocenie ryzyka,
współpracy międzynarodowej i nowoczesnych narzędziach informatycznych, co
pozwala na sprawne identyfikowanie nieprawidłowości oraz ich eliminowanie.
Ww. system przewiduje przy tym zaostrzanie kontroli w zależności od stwierdzanych
niezgodności w obszarze bezpieczeństwa żywności. Zaznaczyć należy, że stosowane
procedury wzmożonych kontroli obowiązują we wszystkich państwach członkowskich i
niezależnie od tego, którędy towar zostaje wprowadzony na rynek wewnętrzny. W
przypadku nałożonych dodatkowych kontroli, każde państwo członkowskie wdraża te
same działania weryfikujące. Wzmożenie kontroli jest przewidziane w przypadkach
podejrzenia lub stwierdzenia niezgodności w przedstawianych do kontroli przesyłkach.
Niezależnie od liczby przesyłek zwierząt i towarów wprowadzanych na obszar celny UE
z krajów trzecich, każda przesyłka musi zostać poddana kontroli urzędowej w punkcie
kontroli granicznej (BCP) pod kątem bezpieczeństwa żywności na zewnętrznej granicy
UE. Kontrole takie realizują graniczni lekarze weterynarii – organy Inspekcji
Weterynaryjnej.
Dodatkowo, przywóz produktów pochodzenia zwierzęcego do UE z krajów trzecich jest
możliwy jedynie wówczas, gdy kraj trzeci lub jego region został zatwierdzony przez
Komisję Europejską do eksportu na teren UE oraz zakład eksportujący został
autoryzowany do eksportu danego towaru na teren UE. Wyklucza to przywóz
produktów pochodzących z krajów czy zakładów, które nie wdrożyły standardów UE w
zakresie bezpieczeństwa żywności i nie stosują procedur przewidzianych w prawie UE.
1 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie
kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania
prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia
roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr
999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr
652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009
oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz
uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004,
dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i
97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (Dz.U. L 95 z 07.04.2017, str. 1, z późn.zm.)
-- 2 of 11 --
Każda przesyłka żywności pochodzenia zwierzęcego wprowadzana do UE nie może
zostać zwolniona do obrotu przez organy Krajowej Administracji Skarbowej zanim nie
uzyska pozytywnej decyzji granicznego lekarza weterynarii. Kontroli podlega
dokumentacja przesyłki, w tym świadectwo urzędowe, oraz inne dokumenty
towarzyszące przesyłce. Następnie przeprowadza się kontrolę identyfikacji przesyłki tj.
zgodności zwierząt lub towaru i jego oznakowania z dokumentacją. Przepisy unijne z
zakresu bezpieczeństwa żywności określają wyjściowy poziom częstotliwości kontroli
bezpośrednich produktów pochodzenia zwierzęcego. Częstotliwość kontroli
bezpośredniej jest zwiększana w przypadku stwierdzania nieprawidłowości np.
niezadowalających wyników badań. W stosownych przypadkach podczas
przeprowadzania kontroli bezpośredniej przesyłki pobierane są próby do oceny
organoleptycznej lub do badań urzędowych w laboratoriach Inspekcji Weterynaryjnej.
Artykuły rolno-spożywcze wprowadzane do obrotu na polskim rynku powinny również
spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, niezależnie od tego, czy zostały
wyprodukowane w Polsce czy w innych krajach, np. Mercosur. Nadzór nad jakością
handlową artykułów rolno-spożywczych zgodnie z przepisami ustawy o jakości
handlowej artykułów rolno-spożywczych (ustawa o IJHARS) sprawuje Inspekcja Jakości
Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS). Do jej zadań, w ramach
sprawowanego nadzoru, należy m.in. kontrola artykułów rolno-spożywczych
przywożonych spoza państw członkowskich UE oraz spoza państw członkowskich
Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim
Obszarze Gospodarczym. Urzędowej kontroli przeprowadzanej przez IJHARS w obrocie
z zagranicą podlegają artykuły rolno-spożywcze wyszczególnione w przepisach
krajowych oraz świeże owoce i warzywa oraz banany objęte wymaganiami norm
handlowych UE, zgodnie z zakresem rozporządzenia (UE) 2023/24292. Kontrola jakości
handlowej w imporcie jest kontrolą obligatoryjną, Celem kontroli jest sprawdzenie
zgodności produktu z przepisami o jakości handlowej oraz deklaracją jakościową
przedłożoną przez wprowadzającego do obrotu, w tym importera, jak również
sprawdzenie warunków jego składowania lub transportowania. Deklaracją jakościową
może być np. atest jakościowy, specyfikacja produktu, świadectwo jakości lub etykieta
2 rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2429 z dnia 17 sierpnia 2023 r. uzupełniające
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do norm handlowych
dotyczących sektora owoców i warzyw, niektórych przetworów owocowych i warzywnych oraz sektora
bananów oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 1666/1999 oraz rozporządzenia wykonawcze
Komisji (UE) nr 543/2011 i (UE) nr 1333/2011 (Dz. Urz. UE L 2023/2429 z 03.11.2023, z późn. zm.)
-- 3 of 11 --
produktu. W przypadku świeżych owoców i warzyw objętych normami handlowymi UE,
zgłoszeniu do kontroli IJHARS podlega każda ilość produktu.
Przesyłki towarów przywożonych z państw trzecich objętych regulacjami
fitosanitarnymi także są poddawane granicznej kontroli fitosanitarnej (tj. kontroli
występowania agrofagów – szkodników i sprawców chorób roślin) realizowanej przez
Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) lub, w określonych
przypadkach, przez Krajową Administrację Skarbową. Zakres tych kontroli wynika z
przyjętych na poziomie UE przepisów stosowanych w sposób bezpośredni przez
wszystkie państwa członkowskie. W przepisach tych określony został zakres towarów –
tj. roślin, produktów roślinnych i innych przedmiotów objętych zakazem wprowadzania
do UE, a także towarów objętych obowiązkiem przeprowadzenia granicznej kontroli
fitosanitarnej w razie importu.Przesyłki regulowane na podstawie przepisów
fitosanitarnych są poddawane kontroli dokumentacji, identyfikacyjnej i bezpośredniej
(zdrowotności) przeprowadzanej przez inspektorów oddziałów granicznych
wojewódzkich inspektoratów ochrony roślin i nasiennictwa lub, w określonych
przypadkach, przez przedstawicieli służby celno-skarbowej.
Zasady kontroli urzędowych pozostają bez zmian niezależnie od umów handlowych
podpisywanych przez UE z krajami trzecimi.
2. Pobieranie próbek towarów importowanych z krajów Mercosur. W jaki sposób pobierane są próbki
produktów rolnych i żywności importowanych z krajów Mercosur? Czy odbywa się to w sposób losowy
z wybranych kontenerów, czy też na podstawie analizy ryzyka?
Próbki produktów rolnych i żywności pochodzenia zwierzęcego przywożonych
z krajów trzecich, w tym z krajów Mercosur, podlegających kontroli urzędowej organów
Inspekcji Weterynaryjnej pobierane są w ramach kontroli bezpośredniej. Poziom
i częstotliwość tych kontroli ustalane są w oparciu o analizę ryzyka, uwzględniającą m.in.
kraj pochodzenia, rodzaj towaru oraz dotychczasowe wyniki kontroli. Typowanie
przesyłek do kontroli odbywa się z wykorzystaniem systemu TRACES, który umożliwia
losowy dobór przesyłek zgodnie z określonymi poziomami kontroli.
W sytuacji, gdy dana przesyłka nie została wytypowana do kontroli bezpośredniej,
jednak w toku kontroli dokumentów lub identyfikacyjnej zostaną stwierdzone
nieścisłości lub okoliczności budzące wątpliwości, urzędowy lekarz weterynarii może
-- 4 of 11 --
podjąć decyzję o przeprowadzeniu kontroli bezpośredniej. Kontrola taka może
obejmować również pobranie próbek do badań laboratoryjnych.
Z kolei o zakresie i trybie kontroli przeprowadzanej przez organy IJHARS decyduje
inspektor, biorąc pod uwagę: ocenę ryzyka wystąpienia niezgodności, w tym
specyficzne cechy badanego produktu, wyniki wcześniejszych kontroli oraz warunki i
możliwości techniczne do przeprowadzenia kontroli. W przypadku, gdy po
przeprowadzeniu oględzin obejmujących ogólną ocenę wyglądu partii artykułu rolno-
spożywczego, zachodzi podejrzenie co do jego niewłaściwej jakości handlowej,
inspektor z danej partii może pobrać próbki w celu wykonania dalszych badań
laboratoryjnych na zgodność z deklaracją (np. atestem jakościowym, certyfikatem
jakości, sprawozdaniem z badań, specyfikacją, umową).
W zakresie produktów ekologicznych próbki pobierane są na podstawie analizy ryzyka
lub w przypadku podejrzeń. Obecnie Komisja Europejska prowadzi prace nad
rozporządzeniem, zgodnie z którym określone zostaną produkty ekologiczne, które będą
objęte wymogiem poboru próbek podczas kontroli granicznych.
W ramach kontroli fitosanitarnej przeprowadzanej przez PIORIN towarów
importowanych do UE, w tym pochodzących z krajów tworzących grupę Mercosur,
pobiera się próbki do badań laboratoryjnych w kierunku agrofagów szkodliwych dla
roślin wymienionych w ww. przepisach UE (tj. organizmów kwarantannowych dla Unii,
objętych środkami fitosanitarnymi oraz regulowanych w przypadku ich występowania
na określonych roślinach przeznaczonych do sadzenia lub nasionach do siewu). Próbki
pobiera się również w sytuacji zaobserwowania objawów mogących wskazywać na
obecność agrofaga dotychczas nieznanego na obszarze UE. Próbki pobierane są w
każdym przypadku, gdy w wyniku oceny wizualnej towaru stwierdzono objawy
wskazujące na podejrzenie porażenia przez wskazane powyżej agrofagi, a w przypadku
gdy nie są obserwowane objawy porażenia, w celu wykrycia agrofagów występujących
w formie bezobjawowej (latentnej), gdy wymóg taki określono w przepisach UE oraz
monitoringowo na podstawie oceny ryzyka.
3. Miejsce pobierania próbek w kontenerach. Z jakich miejsc kontenera pobierane są próbki do badań
laboratoryjnych? Czy próbki pobierane są wyłącznie z tylnej części kontenera, czy również ze środka
oraz z przedniej części ładunku, w celu zapewnienia reprezentatywności badania całej partii towaru?
-- 5 of 11 --
Miejsce pobierania próbek z kontenera w przypadku towarów importowanych z państw
trzecich i podlegających kontroli urzędowej organów Inspekcji Weterynaryjnej
uzależnione jest od danej przesyłki. W przypadku, gdy w jednym kontenerze znajdują
się różne partie towaru lub różne asortymenty, próbki pobierane są z tych miejsc, w
których znajdują się poszczególne partie lub asortymenty. Niezależnie od powyższego,
próbki pobierane są zawsze w sposób zapewniający ich reprezentatywność dla całej
partii towaru. Oznacza to, że – w zależności od rodzaju i sposobu załadunku produktu –
mogą być one pobierane z różnych części ładunku, w tym zarówno z tylnej, środkowej,
jak i przedniej części kontenera, o ile jest to niezbędne dla uzyskania miarodajnych
wyników badań.
Próbki do badań laboratoryjnych w ramach kontroli jakości handlowej pobierane są
natomiast zgodnie z zasadami określonymi w obowiązujących przepisach krajowych i
unijnych oraz w dokumentach normalizacyjnych (np. Polskich Normach). Metodyka
pobierania próbek do badań laboratoryjnych została określona w przepisach krajowych
oraz unijnych.
Próbki do badań laboratoryjnych z przesyłek objętych regulacjami fitosanitarnymi
pobierane są z kolei zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa Unii Europejskiej oraz
przepisami szczegółowymi dotyczącymi określonych agrofagów, a także zgodnie
z Międzynarodowym Standardem Środków Fitosanitarnych ISPM 31 oraz zarządzeniami
Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w zakresie postępowania
inspektorów Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa przy pobieraniu prób
do badań laboratoryjnych oraz wykonywaniu granicznej kontroli fitosanitarnej.
4. Dopuszczenie towaru do obrotu przed uzyskaniem wyników badań. Czy po pobraniu próbek dana
partia towaru oczekuje na wyniki badań laboratoryjnych przed dopuszczeniem do obrotu na rynku UE,
czy też może zostać warunkowo dopuszczona do sprzedaży przed uzyskaniem ostatecznych wyników?
Przesyłki towarów podlegających kontroli urzędowej organów Inspekcji Weterynaryjnej,
z których pobrano próbki w ramach krajowych planów kontroli żywności pochodzenia
zwierzęcego przywożonej z państw trzecich, co do zasady mogą zostać dopuszczone do
obrotu na terytorium UE przed uzyskaniem wyników badań laboratoryjnych. Należy
jednak wskazać, że podmioty odpowiedzialne za wprowadzenie towaru do obrotu
często podejmują decyzję o czasowym wstrzymaniu wykorzystania danej partii do czasu
uzyskania wyników badań. W przypadku próbek pobranych w ramach kontroli
-- 6 of 11 --
wzmożonych, w sytuacji podejrzenia wystąpienia nieprawidłowości lub w związku z
zastosowaniem przez UE ograniczeń w przywozie (tzw. środków nadzwyczajnych),
przesyłki takie podlegają natomiast obowiązkowi wstrzymania i mogą zostać
dopuszczone do obrotu dopiero po uzyskaniu pozytywnych wyników badań
laboratoryjnych.
Podczas kontroli przeprowadzanych przez IJHARS, jedynie w przypadku konieczności
wykonania badań laboratoryjnych, artykuły rolno-spożywcze mogą być, za zgodą
organu celnego, składowane w miejscu i na warunkach określonych przez organ IJHARS
do czasu uzyskania wyników badań pobranych przez ten organ próbek albo skierowane
do miejsca przeznaczenia i poddane badaniom laboratoryjnym przez właściwy
miejscowo organ IJHARS. Przepisy nie dopuszczają warunkowego wprowadzenia do
obrotu na terenie UE produktów będących w trakcie kontroli i oczekujących na wyniki
badań laboratoryjnych.
Natomiast przesyłki objęte regulacjami fitosanitarnymi, z których zostały pobrane próby
do badań laboratoryjnych, ze względu na wymóg wynikający z przepisów lub
podejrzenie porażenia przez agrofaga (objawy porażenia), pozostają zatrzymane do
czasu uzyskania wyników badań laboratoryjnych w punkcie granicznym lub mogą być
dopuszczone do przemieszczania pod nadzorem celnym do wyznaczonego magazynu,
gdzie są składowane w oczekiwaniu na wynik. Natomiast w przypadku pobrania próbek
w ramach monitoringu, przesyłki nie muszą oczekiwać na wynik badania.
5. Zakres i liczba próbek z danej partii towaru. Czy z każdej partii produktów rolnych
i żywności pobierane są próbki do badań pod kątem obecności substancji zabronionych
w UE, w tym pestycydów oraz ich pozostałości? Jaka jest liczba i masa próbek pobieranych
z jednej partii towaru?
W ramach realizacji planów kontroli żywności pochodzenia zwierzęcego przywożonej
z państw trzecich próbki do badań laboratoryjnych pobierane są przez Inspekcję
Weterynaryjną z określonego odsetka przesyłek. Poziom ten ustalany jest na podstawie
analizy ryzyka uwzględniającej m.in. powiadomienia w systemie RASFF3, stopień
przetworzenia produktów oraz możliwe zagrożenia. Dobór kierunków badań ma
3 Unijny System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (Rapid Alert System for
Food and Feed)
-- 7 of 11 --
charakter celowy i opiera się na wiedzy naukowej, dotychczasowych wynikach kontroli
oraz analizie ryzyka.
W przypadku produktów ekologicznych poddawanych kontroli przez IJHARS, próbki np.
w kierunku pozostałości pestycydów są pobierane reprezentatywnie. Liczba i masa
próbki pobranej z partii zależy od kategorii towaru.
6. Kontrola warunków transportu produktów wrażliwych. Ze względu na długi czas transportu
produktów rolnych, w szczególności mięsa oraz produktów mlecznych, czy przewidziane jest
nadzorowanie warunków ich przechowywania podczas transportu? Czy kontrolowana jest
temperatura transportu oraz ciągłość łańcucha chłodniczego od miejsca produkcji do momentu
wprowadzenia towaru na rynek UE?
W przypadku żywności pochodzenia zwierzęcego wymagającej przechowywania
i transportu w temperaturze kontrolowanej konieczne jest zachowanie ciągłości
łańcucha chłodniczego. Produkty pochodzenia zwierzęcego przewożone w warunkach
stałej, obniżonej temperatury transportowane są w chłodniach lub mroźniach – w
specjalnie przystosowanych do tego chłodzonych kontenerach czy samochodach.
Temperatura jest rejestrowana, a rejestry oraz temperatura są weryfikowane podczas
kontroli urzędowej w BCP.
Także IJHARS przeprowadza kontrole warunków składowania i transportu artykułów
rolno-spożywczych, które polegają m.in. na sprawdzeniu, czy artykuły rolno-spożywcze
są składowane lub transportowane w sposób zapewniający zachowanie ich właściwej
jakości handlowej.
7. Kontrola pod kątem stosowania antybiotyków. Czy importowane produkty rolne,
w szczególności mięso, są kontrolowane pod kątem obecności antybiotyków oraz innych substancji
leczniczych, których stosowanie jest zabronione na terenie Unii Europejskiej?
Wprowadzana do UE żywność pochodzenia zwierzęcego, w tym mięso, podlegają
kontroli w zakresie obecności bądź przekroczenia maksymalnych poziomów
pozostałości antybiotyków oraz innych substancji farmakologicznie czynnych, których
stosowanie jest zakazane lub ograniczone na terytorium UE. Badania w tym zakresie
realizowane są zgodnie z krajowymi planami kontroli ww. substancji sporządzanymi
corocznie i podlegającymi zatwierdzeniu przez Komisję Europejską.
-- 8 of 11 --
Dodatkowo próbki w powyższym zakresie pobierane są również w przypadku objęcia
zakładu pochodzenia kontrolą wzmożoną w związku z wcześniej stwierdzonymi
niezgodnościami lub w sytuacji wystąpienia podejrzenia nieprawidłowości podczas
weterynaryjnej kontroli granicznej.
8. Kontrola nasion i zbóż pod kątem GMO. Czy importowane nasiona roślin oraz zboża są
kontrolowane pod kątem obecności organizmów genetycznie modyfikowanych (GMO), a jeśli tak –
jakie procedury i metody badawcze są w tym zakresie stosowane?
Nasiona roślin oraz zboża przeznaczone na paszę dla zwierząt wprowadzane na
terytorium UE z państw trzecich podlegają kontroli urzędowej na podstawie art. 46
ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach4 w wyznaczonych punktach kontroli pasz.
Kontrola w zakresie obecności organizmów genetycznie modyfikowanych (GMO) jest
realizowana zgodnie z przepisami prawa UE.
W przypadku pasz i mieszanek paszowych, które mogą zawierać w swoim składzie
organizmy GMO wymagane jest przedstawienie deklaracji obecności GMO oraz rodzaju
zastosowanej modyfikacji genetycznej. Dopuszczone do stosowania na terytorium UE
genetycznie zmodyfikowane pasze i surowce paszowe ujęte są we Wspólnotowym
Rejestrze Genetycznie Zmodyfikowanej Żywności i Pasz prowadzonym przez Komisję
Europejską: https://food.ec.europa.eu/plants/genetically-modified-
organisms/gmoregister_en .
Kontrole w zakresie GMO są oparte na analizie ryzyka, pobieranie próbek do badań
monitoringowych pasz odbywa się zgodnie z Planem Urzędowej Kontroli Pasz,
a w przypadku wątpliwości – także w ramach kontroli z podejrzenia.
IJHARS kontroluje z kolei nasiona i zboża przeznaczone wyłącznie na cele spożywcze.
W ramach swoich kompetencji IJHARS może kontrolować oznakowanie
wprowadzanych do obrotu produktów genetycznie zmodyfikowanych (produktów
GMO) oraz genetycznie zmodyfikowanej żywności. W celu weryfikacji znakowania
importowanych artykułów rolno-spożywczych, takich jak np. kukurydza, soja
– w sytuacji gdy nie są one oznakowane jako GMO, a istnieje ryzyko lub podejrzenie, że
produkt ten jest GMO– inspektorzy mogą pobrać próbki do badań laboratoryjnych.
Modyfikacje genetyczne, którym mogą podlegać ww. produkty są wymienione
w Unijnym Rejestrze Genetycznie Zmodyfikowanej Żywności i Paszy, prowadzonym
4 ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 320)
-- 9 of 11 --
przez Komisję Europejską. Należy nadmienić, że obecnie na terenie UE w obrocie może
znajdować się wyłącznie genetycznie zmodyfikowana: bawełna, kukurydza, rzepak, soja
i buraki cukrowe.
9. Zielony Ład, ślad węglowy i opłaty emisyjne. Czy w ramach realizacji założeń Europejskiego
Zielonego Ładu analizowany jest ślad węglowy produktów rolnych i żywności importowanych do UE, w
tym emisje CO powstałe na etapie produkcji z wykorzystaniem maszyn i ciągników rolniczych
niespełniających norm EURO 5 lub EURO 6?
10. ETS2 i opodatkowanie emisji z transportu. Czy w związku z planowanym wejściem w życie systemu
ETS2 dla transportu przewiduje się naliczanie dodatkowych opłat lub podatków związanych ze śladem
węglowym powstałym w procesie produkcji oraz transporcie produktów rolnych i żywności z państw
trzecich do Unii Europejskiej?
Na wstępie należy wyjaśnić, że przyjęta w maju 2023 r. nowelizacja dyrektywy
2003/87/WE dokonała rozszerzenia systemu EU ETS. Jednym z jej ważniejszych
elementów było ustanowienie równoległego systemu handlu uprawnieniami do emisji
(ETS2), który ma objąć emisje związane ze spalaniem paliw w sektorze transportu
drogowego, sektorze komunalno-bytowym (np. ogrzewaniu budynków) oraz w tzw.
sektorach dodatkowych poza systemem EU ETS, w których wykorzystuje się paliwa
kopalne do celów wytwarzania energii (np. elektrociepłownie poniżej 20 MW). System
ETS2 ma objąć emisje na wczesnym etapie łańcucha dostaw, co oznacza, że obowiązek
nabywania uprawnień do emisji będzie spoczywał na dostawcy paliw. W konsekwencji
może to wpływać na ceny paliw, a tym samym zwiększyć koszty transportu.
W grudniu 2025 r., w ramach prac nad nowelizacją Europejskiego prawa klimatycznego,
osiągnięto porozumienie dotyczące m.in. przesunięcia wejścia w życie systemu ETS2 o
rok (od 2028 r.). Decyzja ta ma zapewnić dodatkowy czas na przygotowanie rozwiązań
krajowych. Odroczenie było istotnym postulatem Polski. W dyrektywie zawarto pewne
wyłączenia, pozostawiając poza systemem paliwa wykorzystywane w niektórych
sektorach w tym w rolnictwie, rybołówstwie i transporcie kolejowym.
Z perspektywy Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi priorytetem pozostaje
zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego oraz utrzymanie stabilności produkcji
rolnej. Działania na rzecz redukcji emisji powinny być projektowane w sposób, który nie
osłabi potencjału produkcyjnego sektora ani jego konkurencyjności. Jednocześnie
zasadne jest wspieranie rozwiązań ograniczających presję środowiskową w rolnictwie i
-- 10 of 11 --
całym łańcuchu żywnościowym, przy zastosowaniu instrumentów motywacyjnych i
odpowiednich zachęt finansowych, zamiast mechanizmów o charakterze wyłącznie
restrykcyjnym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 11 of 11 --