Interpelacja nr 16681
Interpelacja w sprawie zagrożeń dla domów pomocy społecznej w związku z nowymi projektami rządu
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zagrożeń dla domów pomocy społecznej w związku z nowymi projektami rządu
Interpelacja nr 16681
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zagrożeń dla domów pomocy społecznej w związku z nowymi projektami rządu
Zgłaszający: Bartłomiej Wróblewski, Jan Mosiński, Urszula Rusecka, Anna Baluch, Magdalena Filipek-Sobczak, Wioletta Maria Kulpa, Bogumiła Olbryś, Stanisław Szwed, Lidia Czechak, Elżbieta Duda, Teresa Wilk, Andrzej Gawron, Patryk Wicher, Grzegorz Lorek, Jerzy Polaczek, Agata Wojtyszek, Wojciech Michał Zubowski, Władysław Kurowski, Arkadiusz Czartoryski, Fryderyk Sylwester Kapinos, Sławomir Skwarek, Robert Warwas
Data wpływu: 17-04-2026
W związku z procedowanym projektem nowelizacji ustawy o pomocy społecznej (UD315) apelujemy o poważne rozważenie wątpliwości przedstawianych przez stronę społeczną oraz refleksję nad rzeczywistymi skutkami społecznymi projektu. W praktyce, pod hasłem deinstytucjonalizacji, projekt może oznaczać realne ograniczenie wyboru dla osób wymagających stałej opieki. Szczególny niepokój budzi kierunek zmian dotyczących dzieci z najcięższymi niepełnosprawnościami.
Czy prawdą jest, że ok. 70% dzieci przebywających w specjalistycznych domach pomocy społecznej trafiło z pieczy zastępczej, która nie była w stanie zapewnić im odpowiedniej opieki? Są to dzieci z głębokimi, często sprzężonymi niepełnosprawnościami, wymagające stałego, profesjonalnego wsparcia.
Czy prawdą jest, że system pieczy zastępczej znajduje się obecnie w głębokim kryzysie – z blisko 1900 dziećmi z prawomocnymi postanowieniami sądowymi pozostającymi bez zabezpieczenia? Jednocześnie w DPS-ach przebywa około 1000 dzieci. System ten nie jest przygotowany na przejęcie kolejnych osób o tak dużych potrzebach.
Czy usługi środowiskowe, które mają zastąpić opiekę stacjonarną są w praktyce niewystarczające lub dostępne jedynie przez kilka godzin dziennie? Czy zapewniają bezpieczeństwo osobom wymagającym całodobowej opieki?
Czy to prawda, że ok. 90% dzieci przebywających w DPS-ach nie ma stałego kontaktu z rodziną biologiczną? To domy pomocy społecznej stają się dla nich jedynym stabilnym środowiskiem życia, miejscem relacji, bezpieczeństwa i ciągłości opieki.
Czy to prawda, że dla podopiecznych DPS jest często domem na całe życie? Ich stan zdrowia nie ulega zwykle poprawie wraz z osiągnięciem pełnoletności – przeciwnie, często wymaga coraz intensywniejszej opieki.
Kolejnymi pytaniami do rządu, jednocześnie z apelem o rozważenie, są:
1. Czy nie istnieją mocne racje za zachowaniem realnej dostępności DPS jako równorzędnej formy wsparcia?
2. Czy nie należy wstrzymać rozwiązań ograniczających możliwość kierowania do DPS osób wymagających całodobowej opieki, a w szczególności dzieci?
3. Czy nie należy rozważyć rezygnacji z koncepcji pobytów czasowych jako rozwiązania dla osób wymagających stałej opieki całodobowej?
4. Czy nie należy zapewnić rzeczywistych, a nie jedynie deklaratywnych usług środowiskowych przed wprowadzaniem zmian systemowych?
Interpelacja nr 16681
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zagrożeń dla domów pomocy społecznej w związku z nowymi projektami rządu
Zgłaszający: Bartłomiej Wróblewski, Jan Mosiński, Urszula Rusecka, Anna Baluch, Magdalena Filipek-Sobczak, Wioletta Maria Kulpa, Bogumiła Olbryś, Stanisław Szwed, Lidia Czechak, Elżbieta Duda, Teresa Wilk, Andrzej Gawron, Patryk Wicher, Grzegorz Lorek, Jerzy Polaczek, Agata Wojtyszek, Wojciech Michał Zubowski, Władysław Kurowski, Arkadiusz Czartoryski, Fryderyk Sylwester Kapinos, Sławomir Skwarek, Robert Warwas
Data wpływu: 17-04-2026
W związku z procedowanym projektem nowelizacji ustawy o pomocy społecznej (UD315) apelujemy o poważne rozważenie wątpliwości przedstawianych przez stronę społeczną oraz refleksję nad rzeczywistymi skutkami społecznymi projektu. W praktyce, pod hasłem deinstytucjonalizacji, projekt może oznaczać realne ograniczenie wyboru dla osób wymagających stałej opieki. Szczególny niepokój budzi kierunek zmian dotyczących dzieci z najcięższymi niepełnosprawnościami.
Czy prawdą jest, że ok. 70% dzieci przebywających w specjalistycznych domach pomocy społecznej trafiło z pieczy zastępczej, która nie była w stanie zapewnić im odpowiedniej opieki? Są to dzieci z głębokimi, często sprzężonymi niepełnosprawnościami, wymagające stałego, profesjonalnego wsparcia.
Czy prawdą jest, że system pieczy zastępczej znajduje się obecnie w głębokim kryzysie – z blisko 1900 dziećmi z prawomocnymi postanowieniami sądowymi pozostającymi bez zabezpieczenia? Jednocześnie w DPS-ach przebywa około 1000 dzieci. System ten nie jest przygotowany na przejęcie kolejnych osób o tak dużych potrzebach.
Czy usługi środowiskowe, które mają zastąpić opiekę stacjonarną są w praktyce niewystarczające lub dostępne jedynie przez kilka godzin dziennie? Czy zapewniają bezpieczeństwo osobom wymagającym całodobowej opieki?
Czy to prawda, że ok. 90% dzieci przebywających w DPS-ach nie ma stałego kontaktu z rodziną biologiczną? To domy pomocy społecznej stają się dla nich jedynym stabilnym środowiskiem życia, miejscem relacji, bezpieczeństwa i ciągłości opieki.
Czy to prawda, że dla podopiecznych DPS jest często domem na całe życie? Ich stan zdrowia nie ulega zwykle poprawie wraz z osiągnięciem pełnoletności – przeciwnie, często wymaga coraz intensywniejszej opieki.
Kolejnymi pytaniami do rządu, jednocześnie z apelem o rozważenie, są:
1. Czy nie istnieją mocne racje za zachowaniem realnej dostępności DPS jako równorzędnej formy wsparcia?
2. Czy nie należy wstrzymać rozwiązań ograniczających możliwość kierowania do DPS osób wymagających całodobowej opieki, a w szczególności dzieci?
3. Czy nie należy rozważyć rezygnacji z koncepcji pobytów czasowych jako rozwiązania dla osób wymagających stałej opieki całodobowej?
4. Czy nie należy zapewnić rzeczywistych, a nie jedynie deklaratywnych usług środowiskowych przed wprowadzaniem zmian systemowych?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6918 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.260.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16681 Pana Posła Bartłomieja Wróblewskiego wraz z
grupą posłów, w sprawie ”zagrożeń dla domów pomocy społecznej w związku z nowymi
projektami rządu”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej stoi na stanowisku, że domy pomocy społecznej pozostają istotnym elementem
systemu wsparcia w ramach opieki długoterminowej, a planowana nowelizacja ustawy
o pomocy społecznej ma na celu uporządkowanie dostępu do różnych form wsparcia
i zwiększenie dostępności środowiskowych form wsparcia w tym mieszkań wspomaganych.
Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych
ustaw, wpisanego do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod
numerem UD315, jest zainicjowanie reformy ukierunkowanej na zwiększenie dostępności i
jakości usług społecznych, poprawę efektywności działań pomocowych oraz zapewnienie
skuteczniejszych i lepiej skoordynowanych form wsparcia dla osób i rodzin wymagających
wsparcia.
Bezpośrednią przyczyną podjęcia prac legislacyjnych jest konieczność dostosowania
przepisów ustawy o pomocy społecznej do aktualnych wyzwań, w tym potrzeb
wynikających z procesu rozwoju usług, rozwoju mieszkalnictwa wspomaganego i
środowiskowych form wsparcia.
Projekt stanowi odpowiedź na postulaty od lat zgłaszane przez stronę społeczną
i przedstawicieli samorządów. Proponowane rozwiązania uwzględniają również wnioski
zawarte m.in. w raportach Najwyższej Izby Kontroli, wystąpieniach generalnych
i stanowiskach Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Rzecznika Praw Dziecka. Wypracowane
rozwiązania są także efektem prac Zespołu do spraw reformy systemu pomocy społecznej
powołanego jako organ opiniodawczo-doradczy Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, w skład którego weszli zarówno eksperci jak i praktycy zajmujący się obszarem
pomocy społecznej.
Całość aktualnych działań w obszarze polityki społecznej, zwłaszcza w sferze rozwoju usług
społecznych, podejmowanych jest przy uwzględnieniu idei deinstytucjonalizacji. Jest
to podejście przyjęte zarówno na szczeblu ogólnoeuropejskim, w licznych inicjatywach Unii
Europejskiej o wymiarze społecznym, jak również od lat obecne w polskiej polityce
społecznej, w planowanych i wdrażanych rozwiązaniach z zakresu zabezpieczenia
społecznego, rozwoju usług społecznych i wsparcia osób najbardziej potrzebujących
pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
Koncepcja ta, rozumiana jest jako dążenie do zapewnienia różnych możliwości i form opieki
jak najbliżej środowiska osoby będącej ich beneficjentką lub beneficjentem. Zakłada
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
również zapewnienie prawa wyboru i prawa do niezależnego życia w środowisku znanym
osobom korzystającym ze wsparcia tak długo, jak będą sobie tego życzyły i będą do tego
zdolne w zakresie psychicznym, fizycznym i intelektualnym.
Zwracam szczególną uwagę na fakt, że ostateczny kształt projektowanych przepisów
zależy od dalszych etapów procesu legislacyjnego. Zakończony został pierwszy etap
konsultacji publicznych projektu, trwa analiza zebranych opinii i na dalszych etapach będą
komunikowane ewentualne zmiany wynikające z uwzględnienia zgłoszonych propozycji.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw
przedstawiony do konsultacji publicznych zawiera przepis na podstawie, którego do domów
pomocy społecznej kierowane mogą być jedynie osoby pełnoletnie. Natomiast pozostałe
regulacje ustawy o pomocy społecznej dotyczące przebywania osób małoletnich w tego
typu placówkach pozostają niezmienione. W katalogu typów domów pomocy społecznej
pozostanie dom dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie. Przepisy
nowelizacji ustawy o pomocy społecznej nie przewidują zatem zamykania domów pomocy
społecznej.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) stoi na
stanowisku, że w przypadku kiedy rodzice nie mogą sprawować opieki nad dzieckiem,
podstawową formą udzielanego mu wsparcia, bez względu na poziom jego
niepełnosprawności, powinno być umieszczenie go w pieczy zastępczej. Domy pomocy
społecznej są często bardzo dużymi instytucjami. W Polsce działają 103 placówki dla dzieci
i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie oraz domy typu łączonego (dla osób
dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych
intelektualnie). Według stanu na 31 grudnia 2025 r. (dane wstępne ze sprawozdań
resortowych, w trakcie weryfikacji) w domach pomocy społecznej mieszkało łącznie 972
dzieci, przy czym w placówkach, w których przebywały większość mieszkańców stanowili
dorośli (osoby małoletnie to ok. 23% wszystkich mieszkańców domów pomocy społecznej
dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie oraz ok. 6% wszystkich
mieszkańców domów typu łączonego, tj. dla osób dorosłych niepełnosprawnych
intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie).
Przekazując powyższe wyjaśnienia informuję, iż równolegle do prac nad nowelizacją ustawy
o systemie pomocy społecznej prowadzone są pracę nad reformą systemu pieczy zastępczej
oraz ustawą o asystencji osobistej. Razem akty te mają zapewnić dzieciom, również tym
z niepełnosprawnościami, możliwość wychowania w rodzinach, a nie instytucjach.
Projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej opublikowano
na stronie Rządowego Centrum Legislacji i skierowano do uzgodnień oraz konsultacji
publicznych 26 marca 2026 r. Projekt zakłada m.in. rozwiązania poprawiające sytuację
rodzin zastępczych i dzieci, podniesienie minimalnych wynagrodzeń dla zawodowych rodzin
zastępczych i prowadzących rodzinne domy dziecka, wzmocnienie pracy z rodziną na
poziomie gmin oraz poprawę warunków asystentów rodziny.
W ramach szerokich konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy
społecznej oraz niektórych innych ustaw odbyło się m.in. spotkanie z dyrektorami domów
pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną oraz
dyrektorów placówek typu łączonego.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Wszystkie zgłoszone w toku konsultacji uwagi są drobiazgowo analizowane. Ostateczny
kształt przepisów zostanie określony na dalszych etapach procesu legislacyjnego, w tym
również prac nad projektem ustawy w Sejmie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.260.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16681 Pana Posła Bartłomieja Wróblewskiego wraz z
grupą posłów, w sprawie ”zagrożeń dla domów pomocy społecznej w związku z nowymi
projektami rządu”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej stoi na stanowisku, że domy pomocy społecznej pozostają istotnym elementem
systemu wsparcia w ramach opieki długoterminowej, a planowana nowelizacja ustawy
o pomocy społecznej ma na celu uporządkowanie dostępu do różnych form wsparcia
i zwiększenie dostępności środowiskowych form wsparcia w tym mieszkań wspomaganych.
Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych
ustaw, wpisanego do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod
numerem UD315, jest zainicjowanie reformy ukierunkowanej na zwiększenie dostępności i
jakości usług społecznych, poprawę efektywności działań pomocowych oraz zapewnienie
skuteczniejszych i lepiej skoordynowanych form wsparcia dla osób i rodzin wymagających
wsparcia.
Bezpośrednią przyczyną podjęcia prac legislacyjnych jest konieczność dostosowania
przepisów ustawy o pomocy społecznej do aktualnych wyzwań, w tym potrzeb
wynikających z procesu rozwoju usług, rozwoju mieszkalnictwa wspomaganego i
środowiskowych form wsparcia.
Projekt stanowi odpowiedź na postulaty od lat zgłaszane przez stronę społeczną
i przedstawicieli samorządów. Proponowane rozwiązania uwzględniają również wnioski
zawarte m.in. w raportach Najwyższej Izby Kontroli, wystąpieniach generalnych
i stanowiskach Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Rzecznika Praw Dziecka. Wypracowane
rozwiązania są także efektem prac Zespołu do spraw reformy systemu pomocy społecznej
powołanego jako organ opiniodawczo-doradczy Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, w skład którego weszli zarówno eksperci jak i praktycy zajmujący się obszarem
pomocy społecznej.
Całość aktualnych działań w obszarze polityki społecznej, zwłaszcza w sferze rozwoju usług
społecznych, podejmowanych jest przy uwzględnieniu idei deinstytucjonalizacji. Jest
to podejście przyjęte zarówno na szczeblu ogólnoeuropejskim, w licznych inicjatywach Unii
Europejskiej o wymiarze społecznym, jak również od lat obecne w polskiej polityce
społecznej, w planowanych i wdrażanych rozwiązaniach z zakresu zabezpieczenia
społecznego, rozwoju usług społecznych i wsparcia osób najbardziej potrzebujących
pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
Koncepcja ta, rozumiana jest jako dążenie do zapewnienia różnych możliwości i form opieki
jak najbliżej środowiska osoby będącej ich beneficjentką lub beneficjentem. Zakłada
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
również zapewnienie prawa wyboru i prawa do niezależnego życia w środowisku znanym
osobom korzystającym ze wsparcia tak długo, jak będą sobie tego życzyły i będą do tego
zdolne w zakresie psychicznym, fizycznym i intelektualnym.
Zwracam szczególną uwagę na fakt, że ostateczny kształt projektowanych przepisów
zależy od dalszych etapów procesu legislacyjnego. Zakończony został pierwszy etap
konsultacji publicznych projektu, trwa analiza zebranych opinii i na dalszych etapach będą
komunikowane ewentualne zmiany wynikające z uwzględnienia zgłoszonych propozycji.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw
przedstawiony do konsultacji publicznych zawiera przepis na podstawie, którego do domów
pomocy społecznej kierowane mogą być jedynie osoby pełnoletnie. Natomiast pozostałe
regulacje ustawy o pomocy społecznej dotyczące przebywania osób małoletnich w tego
typu placówkach pozostają niezmienione. W katalogu typów domów pomocy społecznej
pozostanie dom dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie. Przepisy
nowelizacji ustawy o pomocy społecznej nie przewidują zatem zamykania domów pomocy
społecznej.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) stoi na
stanowisku, że w przypadku kiedy rodzice nie mogą sprawować opieki nad dzieckiem,
podstawową formą udzielanego mu wsparcia, bez względu na poziom jego
niepełnosprawności, powinno być umieszczenie go w pieczy zastępczej. Domy pomocy
społecznej są często bardzo dużymi instytucjami. W Polsce działają 103 placówki dla dzieci
i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie oraz domy typu łączonego (dla osób
dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych
intelektualnie). Według stanu na 31 grudnia 2025 r. (dane wstępne ze sprawozdań
resortowych, w trakcie weryfikacji) w domach pomocy społecznej mieszkało łącznie 972
dzieci, przy czym w placówkach, w których przebywały większość mieszkańców stanowili
dorośli (osoby małoletnie to ok. 23% wszystkich mieszkańców domów pomocy społecznej
dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie oraz ok. 6% wszystkich
mieszkańców domów typu łączonego, tj. dla osób dorosłych niepełnosprawnych
intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie).
Przekazując powyższe wyjaśnienia informuję, iż równolegle do prac nad nowelizacją ustawy
o systemie pomocy społecznej prowadzone są pracę nad reformą systemu pieczy zastępczej
oraz ustawą o asystencji osobistej. Razem akty te mają zapewnić dzieciom, również tym
z niepełnosprawnościami, możliwość wychowania w rodzinach, a nie instytucjach.
Projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej opublikowano
na stronie Rządowego Centrum Legislacji i skierowano do uzgodnień oraz konsultacji
publicznych 26 marca 2026 r. Projekt zakłada m.in. rozwiązania poprawiające sytuację
rodzin zastępczych i dzieci, podniesienie minimalnych wynagrodzeń dla zawodowych rodzin
zastępczych i prowadzących rodzinne domy dziecka, wzmocnienie pracy z rodziną na
poziomie gmin oraz poprawę warunków asystentów rodziny.
W ramach szerokich konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy
społecznej oraz niektórych innych ustaw odbyło się m.in. spotkanie z dyrektorami domów
pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną oraz
dyrektorów placówek typu łączonego.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Wszystkie zgłoszone w toku konsultacji uwagi są drobiazgowo analizowane. Ostateczny
kształt przepisów zostanie określony na dalszych etapach procesu legislacyjnego, w tym
również prac nad projektem ustawy w Sejmie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --