Interpelacja nr 16670
Interpelacja w sprawie systemowych barier w dostępie do ochrony prawnej osób z niepełnosprawnościami oraz niespójności kryteriów dochodowych z kosztami egzystencji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie systemowych barier w dostępie do ochrony prawnej osób z niepełnosprawnościami oraz niespójności kryteriów dochodowych z kosztami egzystencji
Interpelacja nr 16670
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie systemowych barier w dostępie do ochrony prawnej osób z niepełnosprawnościami oraz niespójności kryteriów dochodowych z kosztami egzystencji
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 17-04-2026
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się z prośbą o wyjaśnienia w sprawie, która obnaża głęboki problem braku realnego środka ochrony prawnej dla osób z niepełnosprawnościami znajdujących się w krytycznej sytuacji bytowej.
Z analizy dokumentacji przekazanej przez obywateli wynika niepokojący schemat: osoby w najtrudniejszej sytuacji, których dochód oscyluje wokół granicy biologicznego przetrwania, są odsyłane przez instytucje państwowe (RPO, BON, NIK, RIO) na zasadzie braku właściwości rzeczowej. W efekcie obywatel pozostaje sam z problemem, który Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w piśmie DPS-XII.052.81.2026 określiło jako „rosnącą lukę między kryterium a minimum egzystencji”.
W związku z powyższym proszę o odniesienie się do następujących kwestii:
Brak skutecznej drogi odwoławczej
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby wyeliminować zjawisko „odsyłania od drzwi do drzwi” osób z niepełnosprawnościami, które dokumentują życie poniżej minimum egzystencji? Gdzie w polskim systemie prawnym znajduje się organ władny podjąć interwencję merytoryczną, gdy MOPS i SKO ignorują dane statystyczne GUS i IPiSS?
Kryterium dochodowe a godność (art. 30 Konstytucji RP)
Proszę o wyjaśnienie, jak resort interpretuje fakt, że od 2025 r. kryterium dochodowe (823 zł) jest niższe niż minimum egzystencji (842,39 zł według IPiSS). Czy w opinii ministerstwa dopuszczalne jest utrzymywanie progu pomocy społecznej na poziomie, który nie gwarantuje zaspokojenia podstawowych potrzeb biologicznych?
Realne koszty życia osób z niepełnosprawnością
Pismo GUS z dnia 19.03.2026 r. potwierdza, że średnie wydatki na osobę w rodzinie 4-osobowej (1776 zł) ponad dwukrotnie przewyższają kryterium ustawowe. Czy resort planuje wdrożenie środków naprawczych, takich jak wprowadzenie „koszyka kosztów dodatkowych” dla osób z niepełnosprawnościami, który byłby odliczany od dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń?
Współpraca międzyresortowa
Czy ministerstwo podejmie dialog z organami kontrolnymi (NIK, RPO), aby wypracować standard ochrony dla osób, które – tak jak w zgłoszonym mi przypadku – przez 22 miesiące pozostawały bez jakiegokolwiek wsparcia systemowego ze względu na sztywne i nieadekwatne ramy prawne?
Zwracam się z uprzejmą prośbą o merytoryczne i wyczerpujące wyjaśnienie powyższych kwestii. Sprawa ta nie dotyczy jednostkowego błędu urzędniczego, lecz systemowej luki, która w świetle Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych wymaga pilnej interwencji państwa.
Interpelacja nr 16670
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie systemowych barier w dostępie do ochrony prawnej osób z niepełnosprawnościami oraz niespójności kryteriów dochodowych z kosztami egzystencji
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 17-04-2026
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się z prośbą o wyjaśnienia w sprawie, która obnaża głęboki problem braku realnego środka ochrony prawnej dla osób z niepełnosprawnościami znajdujących się w krytycznej sytuacji bytowej.
Z analizy dokumentacji przekazanej przez obywateli wynika niepokojący schemat: osoby w najtrudniejszej sytuacji, których dochód oscyluje wokół granicy biologicznego przetrwania, są odsyłane przez instytucje państwowe (RPO, BON, NIK, RIO) na zasadzie braku właściwości rzeczowej. W efekcie obywatel pozostaje sam z problemem, który Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w piśmie DPS-XII.052.81.2026 określiło jako „rosnącą lukę między kryterium a minimum egzystencji”.
W związku z powyższym proszę o odniesienie się do następujących kwestii:
Brak skutecznej drogi odwoławczej
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby wyeliminować zjawisko „odsyłania od drzwi do drzwi” osób z niepełnosprawnościami, które dokumentują życie poniżej minimum egzystencji? Gdzie w polskim systemie prawnym znajduje się organ władny podjąć interwencję merytoryczną, gdy MOPS i SKO ignorują dane statystyczne GUS i IPiSS?
Kryterium dochodowe a godność (art. 30 Konstytucji RP)
Proszę o wyjaśnienie, jak resort interpretuje fakt, że od 2025 r. kryterium dochodowe (823 zł) jest niższe niż minimum egzystencji (842,39 zł według IPiSS). Czy w opinii ministerstwa dopuszczalne jest utrzymywanie progu pomocy społecznej na poziomie, który nie gwarantuje zaspokojenia podstawowych potrzeb biologicznych?
Realne koszty życia osób z niepełnosprawnością
Pismo GUS z dnia 19.03.2026 r. potwierdza, że średnie wydatki na osobę w rodzinie 4-osobowej (1776 zł) ponad dwukrotnie przewyższają kryterium ustawowe. Czy resort planuje wdrożenie środków naprawczych, takich jak wprowadzenie „koszyka kosztów dodatkowych” dla osób z niepełnosprawnościami, który byłby odliczany od dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń?
Współpraca międzyresortowa
Czy ministerstwo podejmie dialog z organami kontrolnymi (NIK, RPO), aby wypracować standard ochrony dla osób, które – tak jak w zgłoszonym mi przypadku – przez 22 miesiące pozostawały bez jakiegokolwiek wsparcia systemowego ze względu na sztywne i nieadekwatne ramy prawne?
Zwracam się z uprzejmą prośbą o merytoryczne i wyczerpujące wyjaśnienie powyższych kwestii. Sprawa ta nie dotyczy jednostkowego błędu urzędniczego, lecz systemowej luki, która w świetle Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych wymaga pilnej interwencji państwa.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11293 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.261.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16670 Pani Posłanki Bożeny Lisowskiej, w sprawie
systemowych barier w dostępie do ochrony prawnej osób z niepełnosprawnościami oraz
niespójności kryteriów dochodowych z kosztami egzystencji, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
W kontekście realnych kosztów życia osób z niepełnosprawnościami należy wskazać
wprowadzone w 2024 roku świadczenie wspierające. Zapewnia ono wsparcie finansowe
osobom z niepełnosprawnościami, które ukończyły 18 rok życia i mają ustaloną potrzebę
wsparcia (w przedziale od 70 do 100 punktów w przyjętej skali). Jego celem jest częściowe
pokrycie wydatków ponoszonych przez beneficjentki i beneficjentów w związku
z koniecznością zaspokojenia ich szczególnych potrzeb życiowych. Przyznanie świadczenia
wspierającego nie zależy od dochodów osoby z niepełnosprawnością i członków jej rodziny,
a ono samo nie wlicza się do dochodu przy ustalaniu prawa do m.in. dodatków
mieszkaniowych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kwota świadczenia jest
powiązana z wysokością corocznie waloryzowanej renty socjalnej.
Inne świadczenia wprowadzone celem zwiększenia stabilności finansowej osób
z niepełnosprawnościami to:
— świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (tzw. 500+
dla osób niepełnosprawnych), stanowiące wsparcie finansowe dla osób niezdolnych do
samodzielnej egzystencji wynoszące maksymalnie 500 zł miesięcznie. Próg dochodowy
uprawniający do świadczenia to 2 552,39 zł brutto miesięcznie, co obejmuje łączną
kwotę emerytury, renty oraz innych świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
— dodatek dopełniający do renty socjalnej, będący wsparciem finansowym dla osób
uprawnionych do renty socjalnej i całkowicie niezdolnych do pracy oraz do
samodzielnej egzystencji. Od 1 marca br. dodatek dopełniający przysługuje w kwocie
2704,71 zł brutto . Kwota ta będzie corocznie waloryzowana w marcu.
Co do zgodności praktyki organów pomocy społecznej z Konwencją ONZ o prawach osób
niepełnosprawnych, w szczególności w zakresie dotyczącym zakazu dyskryminacji i prawa
do odpowiedniego poziomu życia, wskazać należy, że zgodnie z postanowieniami tej
konwencji, ratyfikowanej przez Polskę w 2012 roku, państwa będące jej stronami
zobowiązane są do podejmowania odpowiednich środków w celu zapewnienia osobom
z niepełnosprawnościami pełnego uczestnictwa w każdym aspekcie życia społecznego.
Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 stanowi główne narzędzie
realizacji postanowień Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Przewidziane w niej
działania uwzględniają zasady respektowania podmiotowości, poszanowania godności,
autonomii osoby, swobody dokonywania wyborów, niezależności i równego traktowania.
Głównym celem działań w ramach obszaru priorytetowego „Warunki życia i ochrona
socjalna” jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami i ich rodzinom odpowiednich
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
warunków życia, włączając w to zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych
i materialnych oraz niezbędną ochronę socjalną (art. 28 Konwencji o prawach osób
niepełnosprawnych). Zakładają one reformę systemu wsparcia finansowego,
ukierunkowaną na upodmiotowienie osób z niepełnosprawnościami, przeciwdziałanie
wykluczeniu ich opiekunów poprzez umożliwienie im podejmowania pracy zarobkowej czy
rozwój rynku mieszkań na wynajem z uwzględnieniem potrzeb osób
z niepełnosprawnościami.
W ramach przeglądu wydatków w obszarze wsparcia osób z niepełnosprawnościami i ich
rodzin przeprowadzonego w Ministerstwie Finansów we współpracy z kierownictwem
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS), Państwowym Funduszem
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), Zakładem Ubezpieczeń Społecznych,
Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Kancelarią Prezesa Rady Ministrów i
wojewodami podjęto próbę zidentyfikowania ewentualnych nierówności w zakresie
udzielanego wsparcia i optymalizacji systemu świadczeń. Głównym celem przeglądu
wydatków było określenie możliwości realokacji środków finansowych na wsparcie osób z
niepełnosprawnościami i ich rodzin, które mogą być przeznaczone na inne lub nowe
działania wspierające tę grupę. Przegląd trwał od 10 grudnia 2024 r. do 25 kwietnia 2025
r. Raport z przeglądu dostępny jest pod adresem:
https://www.gov.pl/web/finanse/informacja-o-przegladzie-wydatkow-w-obszarze-
wsparcia-osob-z-niepelnosprawnosciami-i-ich-rodzin .
Zapewniam, że kierownictwo MRPiPS, mając świadomość sytuacji osób ubogich i ich rodzin,
dokłada wszelkich starań, by udzielane wsparcie w jak największym stopniu odpowiadało
ich potrzebom i było dostosowane do zmieniającej się sytuacji społeczno-gospodarczej.
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie
osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, którym nie są w stanie
sprostać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta stanowi
dopełnienie świadczeń prawnie zabezpieczonych przez inne systemy, w związku z czym
osoby ubiegające się o pomoc z systemu pomocy społecznej powinny w pierwszej kolejności
skorzystać z uprawnień przysługujących im na gruncie innych systemów oraz z własnych
zasobów majątkowych (pieniężnych i niepieniężnych) i własnych możliwości działania.
Uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione są od wysokości dochodu.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej kryteria
dochodowe podlegają co 3 lata weryfikacji uwzględniającej wyniki przeprowadzanego przez
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych badania progu interwencji socjalnej.
W wyniku ostatniej weryfikacji kryteriów dochodowych dokonanej w roku 2024 – zgodnie
z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych
kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz.
1044) - od 1 stycznia 2025 r. progi dochodowe w pomocy społecznej wynoszą dla osoby
samotnie gospodarującej 1 010 zł ( wzrost o 30%, tj. o 234 zł ), a dla osoby w rodzinie 823
zł (wzrost o 37%, tj. o 223 zł). Nowe kryteria oznaczają z jednej strony objęcie wsparciem
większej grupy osób i rodzin o najniższych dochodach, z drugiej zaś transfer wyższych
świadczeń, także do osób korzystających już z pomocy. Zmiana kryteriów dochodowych
wpłynęła też na podwyższenie maksymalnej kwoty zasiłku stałego do 1 229 zł (wzrost o
23%, tj. 229 zł).
Na realizację zadań własnych wynikających z ustawy o pomocy społecznej, do których
należy podejmowanie działań mających na celu poprawę sytuacji bytowej osób samotnych,
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
rodzin, seniorów czy osób z niepełnosprawnościami, gminy otrzymują dofinansowanie z
budżetu państwa, które obejmuje zadania wskazane w programach:
— „Posiłek w szkole i w domu”, którego celem jest zapewnienie osobom potrzebującym
wsparcia w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na jego zakup lub żywności czy
świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Z pomocy
w odpowiedniej formie korzystać mogą zarówno dzieci (istotnym elementem programu
jest zapewnienie dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym możliwości zjedzenia
gorącego posiłku przygotowanego w stołówce szkolnej), których opiekunowie znajdują
się w trudnej sytuacji materialnej, jak i osoby starsze, z niepełnosprawnościami i o
niskich dochodach. Ze środków przekazywanych w ramach programu gminy udzielają
wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ww. ustawie
i spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa
w art. 8 tego aktu. Kryteria dochodowe w programie to 2020 zł dla osoby samotnie
gospodarującej i 1646 zł dla osoby w rodzinie;
— „Opieka 75+”. Program zwiększenia dostępność do usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat i starszych, które są
osobami samotnymi (zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej), samotnie
gospodarującymi (zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej) lub pozostają
w rodzinie;
— „Korpus Wsparcia Seniorów”, który wspiera gminy finansowo w organizowaniu usług
opiekuńczych, świadczonych w formie usług sąsiedzkich, oraz w realizacji usług
opiekuńczych poprzez zapewnienie dostępu do tzw. „opieki na odległość”, mającej
poprawić bezpieczeństwo i możliwości samodzielnego funkcjonowania osób starszych
w ich miejscu zamieszkania.
Osoby najbardziej potrzebujące, znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej i życiowej,
mogą też korzystać z pomocy żywnościowej w formie paczek z artykułami spożywczymi
w ramach programu „Fundusze Europejskie na Pomoc Żywnościową 2021-2027”
współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Do udziału
w programie uprawnia dochód na poziomie 265% kryterium ustawowego oraz spełnienie
przynajmniej jednej z przesłanek trudnej sytuacji życiowej z art. 7 ustawy o pomocy
społecznej. Kryterium dochodowe wynosi 2 676,50 zł dla osoby samotnie gospodarującej
i 2180,95 zł dla osoby w rodzinie.
Podobnie jak próg interwencji socjalnej, wartość koszyków minimum egzystencji jest
szacowana przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Rokrocznie, do 15 kwietnia, minister
właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego przedkłada Radzie Dialogu Społecznego
informacje o wysokości minimum egzystencji. Kryteria dochodowe ustalane są
z uwzględnieniem wyniku badań progu interwencji socjalnej.
Należy podkreślić, że w roku przeprowadzanej co 3 lata weryfikacji wysokość świadczeń
i kryteria dochodowe uprawniające do pomocy są wyższe niż minimum egzystencji.
Jednakże w kolejnych latach, do czasu przeprowadzenia następnej weryfikacji, dla
niektórych typów gospodarstw domowych kwota kryterium dochodowego może spaść
poniżej minimum egzystencji.
Kierownictwo MRPiPS podjęło prace zmierzające do wprowadzenia corocznej
obowiązkowej weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, celem
zapewnienia lepszego dostosowania pomocy świadczonej najbardziej potrzebującym do
zmieniających się warunków ekonomicznych (wzrost wynagrodzeń, inflacja, a co za tym
idzie dynamiczna tendencja wzrostowa kosztów życia).
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej złożył już wniosek do Zespołu do spraw
Programowania Prac Rządu o wpisanie do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów
projektu ustawy o zmianie ustawy pomocy społecznej, który zakłada wdrożenie corocznej
weryfikacji kryterium dochodowego. Pozwoli to utrzymać obowiązujące w danym roku
kryterium dochodowe powyżej minimum egzystencji.
Podkreślam przy tym, że coroczna weryfikacja kryteriów dochodowych w pomocy
społecznej została wpisana do wykazu priorytetów polityki członków Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.261.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16670 Pani Posłanki Bożeny Lisowskiej, w sprawie
systemowych barier w dostępie do ochrony prawnej osób z niepełnosprawnościami oraz
niespójności kryteriów dochodowych z kosztami egzystencji, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
W kontekście realnych kosztów życia osób z niepełnosprawnościami należy wskazać
wprowadzone w 2024 roku świadczenie wspierające. Zapewnia ono wsparcie finansowe
osobom z niepełnosprawnościami, które ukończyły 18 rok życia i mają ustaloną potrzebę
wsparcia (w przedziale od 70 do 100 punktów w przyjętej skali). Jego celem jest częściowe
pokrycie wydatków ponoszonych przez beneficjentki i beneficjentów w związku
z koniecznością zaspokojenia ich szczególnych potrzeb życiowych. Przyznanie świadczenia
wspierającego nie zależy od dochodów osoby z niepełnosprawnością i członków jej rodziny,
a ono samo nie wlicza się do dochodu przy ustalaniu prawa do m.in. dodatków
mieszkaniowych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kwota świadczenia jest
powiązana z wysokością corocznie waloryzowanej renty socjalnej.
Inne świadczenia wprowadzone celem zwiększenia stabilności finansowej osób
z niepełnosprawnościami to:
— świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (tzw. 500+
dla osób niepełnosprawnych), stanowiące wsparcie finansowe dla osób niezdolnych do
samodzielnej egzystencji wynoszące maksymalnie 500 zł miesięcznie. Próg dochodowy
uprawniający do świadczenia to 2 552,39 zł brutto miesięcznie, co obejmuje łączną
kwotę emerytury, renty oraz innych świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
— dodatek dopełniający do renty socjalnej, będący wsparciem finansowym dla osób
uprawnionych do renty socjalnej i całkowicie niezdolnych do pracy oraz do
samodzielnej egzystencji. Od 1 marca br. dodatek dopełniający przysługuje w kwocie
2704,71 zł brutto . Kwota ta będzie corocznie waloryzowana w marcu.
Co do zgodności praktyki organów pomocy społecznej z Konwencją ONZ o prawach osób
niepełnosprawnych, w szczególności w zakresie dotyczącym zakazu dyskryminacji i prawa
do odpowiedniego poziomu życia, wskazać należy, że zgodnie z postanowieniami tej
konwencji, ratyfikowanej przez Polskę w 2012 roku, państwa będące jej stronami
zobowiązane są do podejmowania odpowiednich środków w celu zapewnienia osobom
z niepełnosprawnościami pełnego uczestnictwa w każdym aspekcie życia społecznego.
Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 stanowi główne narzędzie
realizacji postanowień Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Przewidziane w niej
działania uwzględniają zasady respektowania podmiotowości, poszanowania godności,
autonomii osoby, swobody dokonywania wyborów, niezależności i równego traktowania.
Głównym celem działań w ramach obszaru priorytetowego „Warunki życia i ochrona
socjalna” jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami i ich rodzinom odpowiednich
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
warunków życia, włączając w to zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych
i materialnych oraz niezbędną ochronę socjalną (art. 28 Konwencji o prawach osób
niepełnosprawnych). Zakładają one reformę systemu wsparcia finansowego,
ukierunkowaną na upodmiotowienie osób z niepełnosprawnościami, przeciwdziałanie
wykluczeniu ich opiekunów poprzez umożliwienie im podejmowania pracy zarobkowej czy
rozwój rynku mieszkań na wynajem z uwzględnieniem potrzeb osób
z niepełnosprawnościami.
W ramach przeglądu wydatków w obszarze wsparcia osób z niepełnosprawnościami i ich
rodzin przeprowadzonego w Ministerstwie Finansów we współpracy z kierownictwem
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS), Państwowym Funduszem
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), Zakładem Ubezpieczeń Społecznych,
Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Kancelarią Prezesa Rady Ministrów i
wojewodami podjęto próbę zidentyfikowania ewentualnych nierówności w zakresie
udzielanego wsparcia i optymalizacji systemu świadczeń. Głównym celem przeglądu
wydatków było określenie możliwości realokacji środków finansowych na wsparcie osób z
niepełnosprawnościami i ich rodzin, które mogą być przeznaczone na inne lub nowe
działania wspierające tę grupę. Przegląd trwał od 10 grudnia 2024 r. do 25 kwietnia 2025
r. Raport z przeglądu dostępny jest pod adresem:
https://www.gov.pl/web/finanse/informacja-o-przegladzie-wydatkow-w-obszarze-
wsparcia-osob-z-niepelnosprawnosciami-i-ich-rodzin .
Zapewniam, że kierownictwo MRPiPS, mając świadomość sytuacji osób ubogich i ich rodzin,
dokłada wszelkich starań, by udzielane wsparcie w jak największym stopniu odpowiadało
ich potrzebom i było dostosowane do zmieniającej się sytuacji społeczno-gospodarczej.
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie
osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, którym nie są w stanie
sprostać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta stanowi
dopełnienie świadczeń prawnie zabezpieczonych przez inne systemy, w związku z czym
osoby ubiegające się o pomoc z systemu pomocy społecznej powinny w pierwszej kolejności
skorzystać z uprawnień przysługujących im na gruncie innych systemów oraz z własnych
zasobów majątkowych (pieniężnych i niepieniężnych) i własnych możliwości działania.
Uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione są od wysokości dochodu.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej kryteria
dochodowe podlegają co 3 lata weryfikacji uwzględniającej wyniki przeprowadzanego przez
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych badania progu interwencji socjalnej.
W wyniku ostatniej weryfikacji kryteriów dochodowych dokonanej w roku 2024 – zgodnie
z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych
kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz.
1044) - od 1 stycznia 2025 r. progi dochodowe w pomocy społecznej wynoszą dla osoby
samotnie gospodarującej 1 010 zł ( wzrost o 30%, tj. o 234 zł ), a dla osoby w rodzinie 823
zł (wzrost o 37%, tj. o 223 zł). Nowe kryteria oznaczają z jednej strony objęcie wsparciem
większej grupy osób i rodzin o najniższych dochodach, z drugiej zaś transfer wyższych
świadczeń, także do osób korzystających już z pomocy. Zmiana kryteriów dochodowych
wpłynęła też na podwyższenie maksymalnej kwoty zasiłku stałego do 1 229 zł (wzrost o
23%, tj. 229 zł).
Na realizację zadań własnych wynikających z ustawy o pomocy społecznej, do których
należy podejmowanie działań mających na celu poprawę sytuacji bytowej osób samotnych,
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
rodzin, seniorów czy osób z niepełnosprawnościami, gminy otrzymują dofinansowanie z
budżetu państwa, które obejmuje zadania wskazane w programach:
— „Posiłek w szkole i w domu”, którego celem jest zapewnienie osobom potrzebującym
wsparcia w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na jego zakup lub żywności czy
świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Z pomocy
w odpowiedniej formie korzystać mogą zarówno dzieci (istotnym elementem programu
jest zapewnienie dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym możliwości zjedzenia
gorącego posiłku przygotowanego w stołówce szkolnej), których opiekunowie znajdują
się w trudnej sytuacji materialnej, jak i osoby starsze, z niepełnosprawnościami i o
niskich dochodach. Ze środków przekazywanych w ramach programu gminy udzielają
wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ww. ustawie
i spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa
w art. 8 tego aktu. Kryteria dochodowe w programie to 2020 zł dla osoby samotnie
gospodarującej i 1646 zł dla osoby w rodzinie;
— „Opieka 75+”. Program zwiększenia dostępność do usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat i starszych, które są
osobami samotnymi (zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej), samotnie
gospodarującymi (zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej) lub pozostają
w rodzinie;
— „Korpus Wsparcia Seniorów”, który wspiera gminy finansowo w organizowaniu usług
opiekuńczych, świadczonych w formie usług sąsiedzkich, oraz w realizacji usług
opiekuńczych poprzez zapewnienie dostępu do tzw. „opieki na odległość”, mającej
poprawić bezpieczeństwo i możliwości samodzielnego funkcjonowania osób starszych
w ich miejscu zamieszkania.
Osoby najbardziej potrzebujące, znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej i życiowej,
mogą też korzystać z pomocy żywnościowej w formie paczek z artykułami spożywczymi
w ramach programu „Fundusze Europejskie na Pomoc Żywnościową 2021-2027”
współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Do udziału
w programie uprawnia dochód na poziomie 265% kryterium ustawowego oraz spełnienie
przynajmniej jednej z przesłanek trudnej sytuacji życiowej z art. 7 ustawy o pomocy
społecznej. Kryterium dochodowe wynosi 2 676,50 zł dla osoby samotnie gospodarującej
i 2180,95 zł dla osoby w rodzinie.
Podobnie jak próg interwencji socjalnej, wartość koszyków minimum egzystencji jest
szacowana przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Rokrocznie, do 15 kwietnia, minister
właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego przedkłada Radzie Dialogu Społecznego
informacje o wysokości minimum egzystencji. Kryteria dochodowe ustalane są
z uwzględnieniem wyniku badań progu interwencji socjalnej.
Należy podkreślić, że w roku przeprowadzanej co 3 lata weryfikacji wysokość świadczeń
i kryteria dochodowe uprawniające do pomocy są wyższe niż minimum egzystencji.
Jednakże w kolejnych latach, do czasu przeprowadzenia następnej weryfikacji, dla
niektórych typów gospodarstw domowych kwota kryterium dochodowego może spaść
poniżej minimum egzystencji.
Kierownictwo MRPiPS podjęło prace zmierzające do wprowadzenia corocznej
obowiązkowej weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, celem
zapewnienia lepszego dostosowania pomocy świadczonej najbardziej potrzebującym do
zmieniających się warunków ekonomicznych (wzrost wynagrodzeń, inflacja, a co za tym
idzie dynamiczna tendencja wzrostowa kosztów życia).
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej złożył już wniosek do Zespołu do spraw
Programowania Prac Rządu o wpisanie do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów
projektu ustawy o zmianie ustawy pomocy społecznej, który zakłada wdrożenie corocznej
weryfikacji kryterium dochodowego. Pozwoli to utrzymać obowiązujące w danym roku
kryterium dochodowe powyżej minimum egzystencji.
Podkreślam przy tym, że coroczna weryfikacja kryteriów dochodowych w pomocy
społecznej została wpisana do wykazu priorytetów polityki członków Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --