Interpelacja nr 16658
Interpelacja w sprawie zwiększającej się populacji szopa pracza
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (95%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zwiększającej się populacji szopa pracza
Interpelacja nr 16658
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zwiększającej się populacji szopa pracza
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 16-04-2026
Szanowna Pani Minister!
W odpowiedzi na wystosowaną przeze mnie interpelację nr 4734 w sprawie szopów praczy poinformowano mnie, iż „od lat obserwuje się stały wzrost liczebności szopa pracza w środowisku przyrodniczym na obszarze państw Unii Europejskiej, w tym Polski”. „Obecnie [stan na dzień 08.10.2024 r.], według informacji publicznej udzielonej przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (…) stabilne populacje występują przede wszystkim w województwach: lubuskim, zachodniopomorskim i dolnośląskim”. „W zasięgu występowania szopa pracza znajduje się niemal całe województwo lubuskie”. „Gatunek ten kolonizuje już większość obszaru kraju. W centralnej i wschodniej Polsce jego ekspansja przebiega jednak wolniej niż w województwach graniczących z Niemcami”. „Szop pracz uznany został za inwazyjny gatunek obcy stwarzający zagrożenie dla Unii rozprzestrzeniony na szeroką skalę”. „W stosunku do gatunków rozprzestrzenionych na szeroką skalę stosuje się środki, których celem nie musi być eliminacja gatunku ze środowiska, ale może być to także kontrola lub izolacja populacji”. „Eliminacja ze środowiska może być realizowana metodami letalnymi – poprzez odstrzał z broni palnej bądź stosowanie środków farmakologicznych oraz metodami nieletalnymi – np. poprzez odłów i umieszczenie w obiektach izolowanych, jak azyle dla zwierząt”.
Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
W jaki sposób ministerstwo aktualnie kontroluje i analizuje wskazaną kwestię?
Jakie są rezultaty wprowadzanych przez ministerstwo działań zaradczych?
Czy wspomniane w odpowiedzi na wystosowaną przeze mnie interpelację nr 4734 w sprawie szopów praczy projekty i zadania, tj. projekt pn. „Wdrażanie Planu działań dla priorytetowych dróg przenoszenia inwazyjnych gatunków obcych” oraz zadanie pn. „Ogólnopolskie działania informacyjno-edukacyjne na podstawie założonej/opracowanej strategii komunikacji o gatunkach inwazyjnych” są już realizowane? Jeśli tak, jakie są ich dotychczasowe efekty?
Jakie inne działania w przedmiotowym obszarze zamierza podjąć ministerstwo?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Interpelacja nr 16658
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zwiększającej się populacji szopa pracza
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 16-04-2026
Szanowna Pani Minister!
W odpowiedzi na wystosowaną przeze mnie interpelację nr 4734 w sprawie szopów praczy poinformowano mnie, iż „od lat obserwuje się stały wzrost liczebności szopa pracza w środowisku przyrodniczym na obszarze państw Unii Europejskiej, w tym Polski”. „Obecnie [stan na dzień 08.10.2024 r.], według informacji publicznej udzielonej przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (…) stabilne populacje występują przede wszystkim w województwach: lubuskim, zachodniopomorskim i dolnośląskim”. „W zasięgu występowania szopa pracza znajduje się niemal całe województwo lubuskie”. „Gatunek ten kolonizuje już większość obszaru kraju. W centralnej i wschodniej Polsce jego ekspansja przebiega jednak wolniej niż w województwach graniczących z Niemcami”. „Szop pracz uznany został za inwazyjny gatunek obcy stwarzający zagrożenie dla Unii rozprzestrzeniony na szeroką skalę”. „W stosunku do gatunków rozprzestrzenionych na szeroką skalę stosuje się środki, których celem nie musi być eliminacja gatunku ze środowiska, ale może być to także kontrola lub izolacja populacji”. „Eliminacja ze środowiska może być realizowana metodami letalnymi – poprzez odstrzał z broni palnej bądź stosowanie środków farmakologicznych oraz metodami nieletalnymi – np. poprzez odłów i umieszczenie w obiektach izolowanych, jak azyle dla zwierząt”.
Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
W jaki sposób ministerstwo aktualnie kontroluje i analizuje wskazaną kwestię?
Jakie są rezultaty wprowadzanych przez ministerstwo działań zaradczych?
Czy wspomniane w odpowiedzi na wystosowaną przeze mnie interpelację nr 4734 w sprawie szopów praczy projekty i zadania, tj. projekt pn. „Wdrażanie Planu działań dla priorytetowych dróg przenoszenia inwazyjnych gatunków obcych” oraz zadanie pn. „Ogólnopolskie działania informacyjno-edukacyjne na podstawie założonej/opracowanej strategii komunikacji o gatunkach inwazyjnych” są już realizowane? Jeśli tak, jakie są ich dotychczasowe efekty?
Jakie inne działania w przedmiotowym obszarze zamierza podjąć ministerstwo?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.9 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11345 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.0500.29.2026.1.AS
4340663.17727981.14395331
Warszawa, 12-05-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłanki Katarzyny Osos (znak: K10INT16658)
Temat: zwiększająca się populacja szopa pracza
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT16658 Posłanki Katarzyny Osos przekazuję poniższe
informacje.
Ad. 1. W jaki sposób Ministerstwo aktualnie kontroluje i analizuje wskazaną kwestię?
Ad. 2. Jakie są rezultaty wprowadzanych przez Ministerstwo działań zaradczych?
Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych1, działania
zaradcze (czyli wszelkie działania środkami letalnymi lub nieletalnymi, których celem jest
eliminacja, kontrola lub izolacja populacji inwazyjnych gatunków obcych (dalej: „IGO”), przy
jednoczesnym zminimalizowaniu oddziaływania na inne gatunki, które mogą zostać
niekorzystnie dotknięte przez te działania i na ich siedliska) w stosunku do IGO
rozpowszechnionego na szeroką skalę, do których należy szop pracz, przeprowadza:
• dyrektor parku narodowego - na obszarze parku narodowego;
• właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska - na obszarze rezerwatu
przyrody, z wyłączeniem lasów stanowiących rezerwat przyrody;
• Główny Inspektor Rybołówstwa Morskiego - na obszarze morskim (poza obszarami
parku narodowego i rezerwatu przyrody);
• właściwy dyrektor urzędu morskiego - na obszarze pasa technicznego (poza
obszarami parku narodowego i rezerwatu przyrody);
dyrektor regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy
Państwowe (RDLP) - w lasach stanowiących rezerwat przyrody;
• zarządca nieruchomości - na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa
oraz na nieruchomości stanowiącej własność państwowej osoby prawnej;
• podmiot władający będący osobą fizyczną albo inną niż państwowa osobą prawną,
albo inną niż państwowa jednostką organizacyjną - na nieruchomości, którą włada.
Minister Klimatu i Środowiska nie należy więc do organów odpowiedzialnych za
przeprowadzanie działań zaradczych względem IGO.
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 1589, z późn. zm.
-- 1 of 4 --
Niemniej informuję, iż ograniczenie liczebności inwazyjnych gatunków obcych (w tym
drapieżników takich jak szop pracz) przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska jest
jednym z celów projektu nr FENX.01.05-IW.01-0113/24 pn. „Wdrażanie działań z zakresu
ochrony czynnej na obszarach Natura 2000”. Umowa o dofinansowanie projektu na okres
do 30 września 2029 r. została zawarta między Narodowym Funduszem Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej a Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w dniu 16
kwietnia 2025 r. Realizacja umowy jest współfinansowana przez Unię Europejską ze
środków Funduszu Spójności w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021-2027 (w kwocie 86,4 mln zł przy ogólnej wartości projektu: 101,7
mln zł). Projekt jest realizowany we współpracy z 13 regionalnymi dyrekcjami ochrony
środowiska: w Białymstoku, w Bydgoszczy, w Gdańsku, w Kielcach, w Krakowie, w Lublinie,
w Łodzi, w Olsztynie, w Poznaniu, w Rzeszowie, w Szczecinie, w Warszawie i we Wrocławiu.
Projekt ma na celu podjęcie działań na rzecz poprawy stanu zachowania wybranych typów
siedlisk przyrodniczych i gatunków będących przedmiotami ochrony w obszarach Natura
2000, których stan zachowania w dokumentach planistycznych (tj. planach zadań
ochronnych lub planach ochrony) oceniono jako U1 – niewłaściwy lub U2 – zły, bądź dla
których niezbędne jest podjęcie działań służących zahamowaniu negatywnych zmian dla
utrzymania właściwego stanu ochrony. Działaniami w ramach projektu zostanie objętych
138 wskazanych przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska obszarów Natura 2000, dla
których konieczne do przeprowadzenia prace wynikają z zatwierdzonych dokumentów
planistycznych stanowiących podstawę zarządzania tymi obszarami. W ramach tych działań
jako pierwsza rozpoczęła redukcję populacji szopa pracza Regionalna Dyrekcja Ochrony
Środowiska w Szczecinie, która na redukcję populacji gatunków inwazyjnych w ramach
realizacji projektu w województwie zachodniopomorskim – w tym odstrzał szopów –
pozyskała 7,5 mln zł.
Zadanie dotyczące eliminacji inwazyjnych gatunków obcych na terenie województwa
mazowieckiego realizowane przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Warszawie
zostało umieszczone na liście zadań państwowych jednostek budżetowych
zakwalifikowanych do dofinansowania na 2026 r. ze środków WFOŚiGW w Warszawie
z kwotą 100 000 zł. Będzie to kontynuacja przedsięwzięcia dotyczącego będzie czterech
gatunków, w tym szopa pracza.
Park Narodowy „Ujście Warty” zorganizował w dniu 30 czerwca 2025 r. seminarium "Presja
szopa pracza na gatunki rodzime"2. Zaprezentowano na nim m.in. cząstkowe wyniki badań
prowadzonych w ramach projektu pn. „Wpływ szopa pracza na gatunki rodzime pod presją
wilków po dwóch dekadach inwazji” dofinansowanego z Funduszu Leśnego. Przedmiotem
tych badań jest wpływ szopa na ptaki występujące w Parku Narodowym „Ujście Warty”
oraz wpływ wilków jako szczytowego drapieżnika na szopa.
W latach 2019–2025 Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe zrealizowało
projekt pn. „Kompleksowy projekt ochrony gatunków i siedlisk przyrodniczych na obszarach
zarządzanych przez PGL Lasy Państwowe” dofinansowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 działanie 2.4
Ochrona przyrody i edukacja ekologiczna. Elementem tego projektu były działania
ograniczające presję drapieżników, w tym IGO, na gatunki chronione. W stosunku do szopa
pracza zadanie to objęło kontrolę liczebności poprzez odłów w ostojach głuszca i żółwia
błotnego.
2 Nagranie jest dostępne pod adresem https://pnuw.gov.pl/aktualnosci/seminarium-presja-szopa-pracza-na-
gatunki-rodzime-za-nami
-- 2 of 4 --
W okresie od kwietnia 2025 do stycznia 2026 r. materiały informacyjne w mediach
społecznościowych na temat skutków inwazji szopa pracza zamieściła Regionalna Dyrekcja
Lasów Państwowych we Wrocławiu oraz Nadleśnictwo Grójec (Regionalna Dyrekcja Lasów
Państwowych w Radomiu). Komunikat na temat prawnych uwarunkowań walki z tą inwazją,
wyjaśniający zakres odpowiedzialności poszczególnych organów, opublikowała w sierpniu
2025 r. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku.
Ad. 3. Czy wspomniane w odpowiedzi na wystosowaną przeze mnie interpelację nr 4734
w sprawie szopów praczy projekty i zadania, tj. projekt pn. „Wdrażanie Planu działań dla
priorytetowych dróg przenoszenia inwazyjnych gatunków obcych” oraz zadanie pn.
„Ogólnopolskie działania informacyjno-edukacyjne na podstawie założonej/opracowanej
strategii komunikacji o gatunkach inwazyjnych” są już realizowane? Jeśli tak, jakie są ich
dotychczasowe efekty?
Umowa dotycząca projektu nr FENX.01.05-IW.01-0102/24 pn. „Wdrażanie Planu działań
dla priorytetowych dróg przenoszenia inwazyjnych gatunków obcych”
współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu FEnIKS została
zawarta w dniu 16 kwietnia 2025 r. Projekt jest obecnie realizowany. Jednym
z przewidzianych do wykonania działań jest zadanie pn. „Ogólnopolskie działania
informacyjno-edukacyjne na podstawie założonej/opracowanej strategii komunikacji
o gatunkach inwazyjnych”. Realizacja tego zadania jest podzielona w myśl założeń projektu
na dwie fazy: opracowanie strategii komunikacji o gatunkach inwazyjnych oraz
przeprowadzenie kampanii informacyjnoedukacyjnej opartej o tę strategię. W lutym 2026 r.
rozpoczęto fazę I: zawarto umowę, której przedmiotem jest opracowanie strategii
komunikacji (w tym przygotowanie założeń kampanii). Odbiór strategii planowany jest na
przełomie maja/czerwca br. Pod koniec 2026 r. planowane jest rozpoczęcie fazy II. Zgodnie
z założeniami projektu kampania prowadzona będzie do połowy 2029 r. Z uwagi na
harmonogram realizacji zadania, na bieżącym etapie jego wykonywania nie ma możliwości
przedstawienia efektów prowadzonych prac.
Ad. 4. Jakie inne działania w przedmiotowym obszarze zamierza podjąć Ministerstwo?
W marcu 2026 r. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska rozpoczęła rozmowy z Polskim
Związkiem Łowieckim w związku z jego zamiarem aplikowania o środki z programu LIFE na
działania w celu zwalczania szopa. Wystosowała list poparcia dla projektu
zaproponowanego przez PZŁ, zaś jej dalszy udział w projekcie jest przedmiotem rozmów
między tymi instytucjami.
W Ministerstwie Klimatu i Środowiska rozważane są obecnie możliwości realizacji we
współpracy z PZŁ projektu badawczego z komponentem edukacyjnym dotyczącego walki
ze skutkami inwazji szopa pracza w województwie lubuskim.
W latach 2024-2026 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
w Poznaniu prowadzi nabory wniosków na dofinansowanie przedsięwzięć związanych
z innowacyjną zieloną infrastrukturą oraz ochroną bioróżnorodności. W ramach tych
naborów można uzyskać dofinansowanie na realizację zadania pn. „Eliminacja inwazyjnych
gatunków obcych roślin i zwierząt, stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej lub
Polski”. W 2025 r. Fundusz zawarł umowę z Urzędem Marszałkowskim Województwa
Wielkopolskiego na kwotę 35 750 zł; dofinansowane zadanie dotyczyło szopa pracza i norki
amerykańskiej.
W latach 2019-2025 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we
Wrocławiu dofinansował zadanie realizowane przez Fundację Szopowisko pn. „Budowa
woliery dla zwierząt w ramach rozbudowy Azylu prowadzonego przez Fundację
-- 3 of 4 --
Szopowisko”. Udzielone wsparcie w formie dotacji w kwocie 48 878 zł zostało
przeznaczone na budowę woliery dla szopów.
Istnieje też możliwość realizacji projektów związanych z eliminacją IGO – w tym szopa
pracza – w ramach mechanizmów finansowych EOG i Norweskiego Mechanizmu
Finansowego, w ramach których realizowany będzie program „Zielona transformacja”.
Program dysponuje budżetem w wysokości 160 mln EUR, który przeznaczony zostanie na
przedsięwzięcia dotyczące adaptacji do zmian klimatu, zwiększenia udziału odnawialnych
źródeł energii, ochrona ekosystemów i bioróżnorodności oraz wspierania gospodarki
o obiegu zamkniętym. Ogłoszenie pierwszych naborów jest planowane na III–IV kwartał
2026 r., zaś realizacja projektów możliwa będzie do końca kwietnia 2031 r. Podmiotem
odpowiedzialnym za przygotowanie i realizację programu będzie Ministerstwo Klimatu
i Środowiska, przy wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej.
W dniu 21 kwietnia 2026 r. ruszył nabór, który potrwa do 22 września br., w ramach
programu LIFE podprogramu „Przyroda i różnorodność biologiczna” na wsparcie projektów
obejmujących działania dotyczących zwalczania IGO. Polscy beneficjenci LIFE realizują
projekty obejmujące działania zmierzające do ograniczania rozprzestrzeniania IGO, w tym
ssaków drapieżnych; np. Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków realizuje projekt pn. „Kulik
WIELKI zagrożony. Ochrona kulika wielkiego Numenius arquata w Polsce” obejmujący m.in.
działania wobec szopa pracza (https://www.ptop.org.pl/ochrona/ptaki/kulik-wielki-
zagrozony.html).
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.0500.29.2026.1.AS
4340663.17727981.14395331
Warszawa, 12-05-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłanki Katarzyny Osos (znak: K10INT16658)
Temat: zwiększająca się populacja szopa pracza
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT16658 Posłanki Katarzyny Osos przekazuję poniższe
informacje.
Ad. 1. W jaki sposób Ministerstwo aktualnie kontroluje i analizuje wskazaną kwestię?
Ad. 2. Jakie są rezultaty wprowadzanych przez Ministerstwo działań zaradczych?
Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych1, działania
zaradcze (czyli wszelkie działania środkami letalnymi lub nieletalnymi, których celem jest
eliminacja, kontrola lub izolacja populacji inwazyjnych gatunków obcych (dalej: „IGO”), przy
jednoczesnym zminimalizowaniu oddziaływania na inne gatunki, które mogą zostać
niekorzystnie dotknięte przez te działania i na ich siedliska) w stosunku do IGO
rozpowszechnionego na szeroką skalę, do których należy szop pracz, przeprowadza:
• dyrektor parku narodowego - na obszarze parku narodowego;
• właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska - na obszarze rezerwatu
przyrody, z wyłączeniem lasów stanowiących rezerwat przyrody;
• Główny Inspektor Rybołówstwa Morskiego - na obszarze morskim (poza obszarami
parku narodowego i rezerwatu przyrody);
• właściwy dyrektor urzędu morskiego - na obszarze pasa technicznego (poza
obszarami parku narodowego i rezerwatu przyrody);
dyrektor regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy
Państwowe (RDLP) - w lasach stanowiących rezerwat przyrody;
• zarządca nieruchomości - na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa
oraz na nieruchomości stanowiącej własność państwowej osoby prawnej;
• podmiot władający będący osobą fizyczną albo inną niż państwowa osobą prawną,
albo inną niż państwowa jednostką organizacyjną - na nieruchomości, którą włada.
Minister Klimatu i Środowiska nie należy więc do organów odpowiedzialnych za
przeprowadzanie działań zaradczych względem IGO.
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 1589, z późn. zm.
-- 1 of 4 --
Niemniej informuję, iż ograniczenie liczebności inwazyjnych gatunków obcych (w tym
drapieżników takich jak szop pracz) przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska jest
jednym z celów projektu nr FENX.01.05-IW.01-0113/24 pn. „Wdrażanie działań z zakresu
ochrony czynnej na obszarach Natura 2000”. Umowa o dofinansowanie projektu na okres
do 30 września 2029 r. została zawarta między Narodowym Funduszem Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej a Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w dniu 16
kwietnia 2025 r. Realizacja umowy jest współfinansowana przez Unię Europejską ze
środków Funduszu Spójności w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021-2027 (w kwocie 86,4 mln zł przy ogólnej wartości projektu: 101,7
mln zł). Projekt jest realizowany we współpracy z 13 regionalnymi dyrekcjami ochrony
środowiska: w Białymstoku, w Bydgoszczy, w Gdańsku, w Kielcach, w Krakowie, w Lublinie,
w Łodzi, w Olsztynie, w Poznaniu, w Rzeszowie, w Szczecinie, w Warszawie i we Wrocławiu.
Projekt ma na celu podjęcie działań na rzecz poprawy stanu zachowania wybranych typów
siedlisk przyrodniczych i gatunków będących przedmiotami ochrony w obszarach Natura
2000, których stan zachowania w dokumentach planistycznych (tj. planach zadań
ochronnych lub planach ochrony) oceniono jako U1 – niewłaściwy lub U2 – zły, bądź dla
których niezbędne jest podjęcie działań służących zahamowaniu negatywnych zmian dla
utrzymania właściwego stanu ochrony. Działaniami w ramach projektu zostanie objętych
138 wskazanych przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska obszarów Natura 2000, dla
których konieczne do przeprowadzenia prace wynikają z zatwierdzonych dokumentów
planistycznych stanowiących podstawę zarządzania tymi obszarami. W ramach tych działań
jako pierwsza rozpoczęła redukcję populacji szopa pracza Regionalna Dyrekcja Ochrony
Środowiska w Szczecinie, która na redukcję populacji gatunków inwazyjnych w ramach
realizacji projektu w województwie zachodniopomorskim – w tym odstrzał szopów –
pozyskała 7,5 mln zł.
Zadanie dotyczące eliminacji inwazyjnych gatunków obcych na terenie województwa
mazowieckiego realizowane przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Warszawie
zostało umieszczone na liście zadań państwowych jednostek budżetowych
zakwalifikowanych do dofinansowania na 2026 r. ze środków WFOŚiGW w Warszawie
z kwotą 100 000 zł. Będzie to kontynuacja przedsięwzięcia dotyczącego będzie czterech
gatunków, w tym szopa pracza.
Park Narodowy „Ujście Warty” zorganizował w dniu 30 czerwca 2025 r. seminarium "Presja
szopa pracza na gatunki rodzime"2. Zaprezentowano na nim m.in. cząstkowe wyniki badań
prowadzonych w ramach projektu pn. „Wpływ szopa pracza na gatunki rodzime pod presją
wilków po dwóch dekadach inwazji” dofinansowanego z Funduszu Leśnego. Przedmiotem
tych badań jest wpływ szopa na ptaki występujące w Parku Narodowym „Ujście Warty”
oraz wpływ wilków jako szczytowego drapieżnika na szopa.
W latach 2019–2025 Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe zrealizowało
projekt pn. „Kompleksowy projekt ochrony gatunków i siedlisk przyrodniczych na obszarach
zarządzanych przez PGL Lasy Państwowe” dofinansowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 działanie 2.4
Ochrona przyrody i edukacja ekologiczna. Elementem tego projektu były działania
ograniczające presję drapieżników, w tym IGO, na gatunki chronione. W stosunku do szopa
pracza zadanie to objęło kontrolę liczebności poprzez odłów w ostojach głuszca i żółwia
błotnego.
2 Nagranie jest dostępne pod adresem https://pnuw.gov.pl/aktualnosci/seminarium-presja-szopa-pracza-na-
gatunki-rodzime-za-nami
-- 2 of 4 --
W okresie od kwietnia 2025 do stycznia 2026 r. materiały informacyjne w mediach
społecznościowych na temat skutków inwazji szopa pracza zamieściła Regionalna Dyrekcja
Lasów Państwowych we Wrocławiu oraz Nadleśnictwo Grójec (Regionalna Dyrekcja Lasów
Państwowych w Radomiu). Komunikat na temat prawnych uwarunkowań walki z tą inwazją,
wyjaśniający zakres odpowiedzialności poszczególnych organów, opublikowała w sierpniu
2025 r. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku.
Ad. 3. Czy wspomniane w odpowiedzi na wystosowaną przeze mnie interpelację nr 4734
w sprawie szopów praczy projekty i zadania, tj. projekt pn. „Wdrażanie Planu działań dla
priorytetowych dróg przenoszenia inwazyjnych gatunków obcych” oraz zadanie pn.
„Ogólnopolskie działania informacyjno-edukacyjne na podstawie założonej/opracowanej
strategii komunikacji o gatunkach inwazyjnych” są już realizowane? Jeśli tak, jakie są ich
dotychczasowe efekty?
Umowa dotycząca projektu nr FENX.01.05-IW.01-0102/24 pn. „Wdrażanie Planu działań
dla priorytetowych dróg przenoszenia inwazyjnych gatunków obcych”
współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu FEnIKS została
zawarta w dniu 16 kwietnia 2025 r. Projekt jest obecnie realizowany. Jednym
z przewidzianych do wykonania działań jest zadanie pn. „Ogólnopolskie działania
informacyjno-edukacyjne na podstawie założonej/opracowanej strategii komunikacji
o gatunkach inwazyjnych”. Realizacja tego zadania jest podzielona w myśl założeń projektu
na dwie fazy: opracowanie strategii komunikacji o gatunkach inwazyjnych oraz
przeprowadzenie kampanii informacyjnoedukacyjnej opartej o tę strategię. W lutym 2026 r.
rozpoczęto fazę I: zawarto umowę, której przedmiotem jest opracowanie strategii
komunikacji (w tym przygotowanie założeń kampanii). Odbiór strategii planowany jest na
przełomie maja/czerwca br. Pod koniec 2026 r. planowane jest rozpoczęcie fazy II. Zgodnie
z założeniami projektu kampania prowadzona będzie do połowy 2029 r. Z uwagi na
harmonogram realizacji zadania, na bieżącym etapie jego wykonywania nie ma możliwości
przedstawienia efektów prowadzonych prac.
Ad. 4. Jakie inne działania w przedmiotowym obszarze zamierza podjąć Ministerstwo?
W marcu 2026 r. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska rozpoczęła rozmowy z Polskim
Związkiem Łowieckim w związku z jego zamiarem aplikowania o środki z programu LIFE na
działania w celu zwalczania szopa. Wystosowała list poparcia dla projektu
zaproponowanego przez PZŁ, zaś jej dalszy udział w projekcie jest przedmiotem rozmów
między tymi instytucjami.
W Ministerstwie Klimatu i Środowiska rozważane są obecnie możliwości realizacji we
współpracy z PZŁ projektu badawczego z komponentem edukacyjnym dotyczącego walki
ze skutkami inwazji szopa pracza w województwie lubuskim.
W latach 2024-2026 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
w Poznaniu prowadzi nabory wniosków na dofinansowanie przedsięwzięć związanych
z innowacyjną zieloną infrastrukturą oraz ochroną bioróżnorodności. W ramach tych
naborów można uzyskać dofinansowanie na realizację zadania pn. „Eliminacja inwazyjnych
gatunków obcych roślin i zwierząt, stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej lub
Polski”. W 2025 r. Fundusz zawarł umowę z Urzędem Marszałkowskim Województwa
Wielkopolskiego na kwotę 35 750 zł; dofinansowane zadanie dotyczyło szopa pracza i norki
amerykańskiej.
W latach 2019-2025 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we
Wrocławiu dofinansował zadanie realizowane przez Fundację Szopowisko pn. „Budowa
woliery dla zwierząt w ramach rozbudowy Azylu prowadzonego przez Fundację
-- 3 of 4 --
Szopowisko”. Udzielone wsparcie w formie dotacji w kwocie 48 878 zł zostało
przeznaczone na budowę woliery dla szopów.
Istnieje też możliwość realizacji projektów związanych z eliminacją IGO – w tym szopa
pracza – w ramach mechanizmów finansowych EOG i Norweskiego Mechanizmu
Finansowego, w ramach których realizowany będzie program „Zielona transformacja”.
Program dysponuje budżetem w wysokości 160 mln EUR, który przeznaczony zostanie na
przedsięwzięcia dotyczące adaptacji do zmian klimatu, zwiększenia udziału odnawialnych
źródeł energii, ochrona ekosystemów i bioróżnorodności oraz wspierania gospodarki
o obiegu zamkniętym. Ogłoszenie pierwszych naborów jest planowane na III–IV kwartał
2026 r., zaś realizacja projektów możliwa będzie do końca kwietnia 2031 r. Podmiotem
odpowiedzialnym za przygotowanie i realizację programu będzie Ministerstwo Klimatu
i Środowiska, przy wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej.
W dniu 21 kwietnia 2026 r. ruszył nabór, który potrwa do 22 września br., w ramach
programu LIFE podprogramu „Przyroda i różnorodność biologiczna” na wsparcie projektów
obejmujących działania dotyczących zwalczania IGO. Polscy beneficjenci LIFE realizują
projekty obejmujące działania zmierzające do ograniczania rozprzestrzeniania IGO, w tym
ssaków drapieżnych; np. Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków realizuje projekt pn. „Kulik
WIELKI zagrożony. Ochrona kulika wielkiego Numenius arquata w Polsce” obejmujący m.in.
działania wobec szopa pracza (https://www.ptop.org.pl/ochrona/ptaki/kulik-wielki-
zagrozony.html).
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 4 of 4 --