Interpelacja nr 16657
Interpelacja w sprawie praktycznych skutków stosowania art. 95 ust. 3a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (70%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie praktycznych skutków stosowania art. 95 ust. 3a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Interpelacja nr 16657
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie praktycznych skutków stosowania art. 95 ust. 3a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 16-04-2026
Szanowna Pani Minister!
Zgodnie z art. 95 ust. 3a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego, interwencyjnego lub specjalistyczno-terapeutycznego może - za zgodą wojewody - przyjąć kolejne dziecko ponad dopuszczalny limit 14 wychowanków, jednak wyłącznie w przypadkach określonych w zamkniętym katalogu ustawowym.
W praktyce oznacza to, że możliwość czasowego przekroczenia limitu liczby dzieci w placówce uzależniona jest od ściśle wskazanych w ustawie okoliczności, co wyłącza inne sytuacje życiowe, które w sposób oczywisty uzasadniają potrzebę elastycznego działania systemu pieczy zastępczej.
Szczególnie problematyczna jest sytuacja, w której dziecko przebywające w placówce jest hospitalizowane przez dłuższy, z góry znany okres (np. kilka miesięcy), a jego miejsce w placówce pozostaje de facto niewykorzystane. Obowiązujące brzmienie przepisu nie pozwala na przyjęcie w tym czasie innego dziecka na jego miejsce, mimo że faktyczna liczba dzieci przebywających w placówce jest niższa niż limit 14.
W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w których dostępne miejsca w systemie pieczy zastępczej nie mogą być efektywnie wykorzystane, co może prowadzić do pogłębiania problemu braku miejsc dla dzieci wymagających natychmiastowego zabezpieczenia opiekuńczego.
W związku z powyższym oraz mając na uwadze dobro dzieci i konieczność zapewnienia efektywnego funkcjonowania systemu pieczy zastępczej uprzejmie proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo dostrzega opisany problem praktyczny wynikający z zamkniętego katalogu przesłanek z art. 95 ust. 3a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej?
Czy prowadzono analizy dotyczące możliwości rozszerzenia katalogu sytuacji umożliwiających czasowe przyjęcie kolejnego dziecka w miejsce dziecka faktycznie nieobecnego w placówce (np. z powodu długotrwałej hospitalizacji)?
Czy planowane są działania legislacyjne zmierzające do wprowadzenia większej elastyczności w tym zakresie, przy jednoczesnym zachowaniu standardów pieczy zastępczej?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Interpelacja nr 16657
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie praktycznych skutków stosowania art. 95 ust. 3a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 16-04-2026
Szanowna Pani Minister!
Zgodnie z art. 95 ust. 3a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego, interwencyjnego lub specjalistyczno-terapeutycznego może - za zgodą wojewody - przyjąć kolejne dziecko ponad dopuszczalny limit 14 wychowanków, jednak wyłącznie w przypadkach określonych w zamkniętym katalogu ustawowym.
W praktyce oznacza to, że możliwość czasowego przekroczenia limitu liczby dzieci w placówce uzależniona jest od ściśle wskazanych w ustawie okoliczności, co wyłącza inne sytuacje życiowe, które w sposób oczywisty uzasadniają potrzebę elastycznego działania systemu pieczy zastępczej.
Szczególnie problematyczna jest sytuacja, w której dziecko przebywające w placówce jest hospitalizowane przez dłuższy, z góry znany okres (np. kilka miesięcy), a jego miejsce w placówce pozostaje de facto niewykorzystane. Obowiązujące brzmienie przepisu nie pozwala na przyjęcie w tym czasie innego dziecka na jego miejsce, mimo że faktyczna liczba dzieci przebywających w placówce jest niższa niż limit 14.
W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w których dostępne miejsca w systemie pieczy zastępczej nie mogą być efektywnie wykorzystane, co może prowadzić do pogłębiania problemu braku miejsc dla dzieci wymagających natychmiastowego zabezpieczenia opiekuńczego.
W związku z powyższym oraz mając na uwadze dobro dzieci i konieczność zapewnienia efektywnego funkcjonowania systemu pieczy zastępczej uprzejmie proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo dostrzega opisany problem praktyczny wynikający z zamkniętego katalogu przesłanek z art. 95 ust. 3a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej?
Czy prowadzono analizy dotyczące możliwości rozszerzenia katalogu sytuacji umożliwiających czasowe przyjęcie kolejnego dziecka w miejsce dziecka faktycznie nieobecnego w placówce (np. z powodu długotrwałej hospitalizacji)?
Czy planowane są działania legislacyjne zmierzające do wprowadzenia większej elastyczności w tym zakresie, przy jednoczesnym zachowaniu standardów pieczy zastępczej?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
0
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
1.7 / 1k zn.
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6481 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.258.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16657 Pani Posłanki Katarzyny Osos z 22 kwietnia br.,
w sprawie praktycznych skutków stosowania art. 95 ust. 3a ustawy o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 95 ust. 3a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
w przypadku, gdy umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu
socjalizacyjnego, interwencyjnego lub specjalistyczno-terapeutycznego dziecko albo osoba,
która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o której mowa w art. 37 ust.
2-4 i 6, lub osoba opuszczająca rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnia, o której
mowa w art. 37 ust. 5 i 6, zostały umieszczone w:
— domu pomocy społecznej;
— specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym;
— młodzieżowym ośrodku wychowawczym;
— młodzieżowym ośrodku socjoterapii zapewniającym całodobową opiekę;
— specjalnym ośrodku wychowawczym;
— hospicjum stacjonarnym;
— oddziale medycyny paliatywnej;
— areszcie śledczym;
— schronisku dla nieletnich;
— zakładzie karnym;
— zakładzie poprawczym;
— okręgowym ośrodku wychowawczym,
dyrektor tej placówki może, za zezwoleniem wojewody, przyjąć do niej kolejne dziecko
pomimo przekroczenia dopuszczalnej liczby dzieci w placówce.
Art. 95 ust. 3a ww. ustawy przedstawia zamknięty katalog sytuacji, w których możliwe jest
przyjęcie kolejnego dziecka do placówki opiekuńczo-wychowawczej mimo osiągnięcia
limitu przebywających w niej dzieci. Ograniczenie to ma zagwarantować ścisłą kontrolę
liczby dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych stanowiących
instytucjonalną formę pieczy zastępczej, tak aby nie dopuścić do sytuacji niedających się
pogodzić z ideami budowania możliwie kameralnych warunków do opieki i wychowania
małoletnich, a także założeniami deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej.
Obecnie resort rodziny nie prowadzi analiz dotyczących możliwości rozszerzenia katalogu
sytuacji umożliwiających czasowe przyjęcie kolejnego dziecka w miejsce dziecka faktycznie
nieobecnego w placówce opiekuńczo-wychowawczej (np. z powodu długotrwałej
hospitalizacji). Nie są również planowane działania legislacyjne zmierzające do
wprowadzenia większej elastyczności w tym zakresie. Przywołany przykład hospitalizacji,
najczęściej nie wiąże się z długotrwałym pobytem w placówce ochrony zdrowia. Stąd
poszerzenie katalogu sytuacji, w którym chwilowo wolne miejsce można zapełnić, kierując
do placówki kolejne dziecko nie niesie za sobą potencjału zwiększenia liczy miejsc w pieczy
zastępczej.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje pod warunkiem niemożności
zapewnienia mu opieki i wychowania przez rodziców. Dziecku gwarantowane jest w tej
sytuacji środowisko zastępcze, np. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, która zapewnia
mu bezpieczeństwo i stabilizację. W przypadku długotrwałego umieszczenia dziecka
w pieczy zastępczej często jest ona jedynym miejscem, które dziecko zna i pamięta. Z tego
względu, jeśli przez pewien czas nie przebywa ono w placówce (np. na skutek hospitalizacji),
miejsce jest zabezpieczane na okoliczność jego powrotu. Przyjęcie na takie miejsce innego
dziecka powodowałoby pozbawienie tego, które czasowo nie przebywa w placówce stałego
środowiska z zapewnioną opieką, burząc jego poczucie bezpieczeństwa i stabilności. Dzieci
umieszczone w pieczy zastępczej często mają za sobą trudne, niekiedy nawet traumatyczne
doświadczenia. Nierzadko borykają się z zaburzeniami utrudniającymi nawiązywanie więzi.
Piecza zastępcza ma im zapewnić stabilną przestrzeń wychowania i rozwoju.
Uelastycznienie nadliczbowego przyjmowania dzieci do placówki w przypadku czasowej
nieobecności jednego z jej wychowanków powodowałoby w wielu przypadkach brak
możliwości ich powrotu oraz konieczność poszukiwania nowej formy pieczy zastępczej. To
zaś łączyłoby się z negatywną dla małoletnich zmianą środowiska, opiekunów, rutyny, a
niekiedy wywoływało u nich poczucie, czasem kolejnego, odrzucenia.
Umożliwianie umieszczania kolejnego dziecka na miejsce innego, czasowo
nieprzebywającego w placówce jest niepożądane w sytuacji niezapewnienia mu innego
miejsce pobytu i opieki. Podkreślić przy tym trzeba, że szpital pozostaje jedynie miejscem
jego czasowej hospitalizacji, natomiast nie stanowi formy pieczy zastępczej, nie zapewnia
długotrwałej opieki czy wychowania i nie stanowi alternatywy dla placówki opiekuńczo-
wychowawczej. Brak analiz bądź działań legislacyjnych dotyczących uelastycznienia
nadliczbowego przyjmowania dzieci do placówek opiekuńczo-wychowawczych wynika
z kierowania się dobrem dzieci umieszczanych w pieczy zastępczej.
Kierownictwo resortu rodziny ma przy tym świadomość trudności wynikających z
niedoboru miejsc w pieczy zastępczej i dążąc do wzmocnienia systemu proceduje projekt
nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (UD354), pozostający
obecnie na etapie uzgodnień i konsultacji publicznych. Nowelizacja skupia się m.in. na
wzmocnieniu rodzinnych form pieczy zastępczej, wsparciu rodziców zastępczych i
stworzeniu kandydatom do tej roli warunków sprzyjających jej podjęciu. Z
przeprowadzonych badań i konsultacji oraz dotychczasowych doświadczeń wynika, że
zapewnienie wieloaspektowego wsparcia rodzicom zastępczym pozwala na znalezienie
potrzebującym dzieciom rodzinnego środowiska zastępczego. Konieczne są zatem zmiany
zapewniające rodzinom zastępczym pełne bezpieczeństwo i stabilizację.
W projekcie nowelizacji proponuje się umożliwienie działania Pozarządowego Organizatora
Rodzinnej Pieczy Zastępczej, który po spełnieniu określonych w ustawie wymogów, będzie
pozyskiwał, szkolił i prowadził rodziny zastępcze dla dzieci, którym powiatowe centra
pomocy rodzinie nie są w stanie zapewnić miejsc w pieczy zastępczej. Umożliwi to
organizacjom pozarządowym skuteczniejsze dbanie o dobrostan dzieci i rodzin zastępczych
oraz wesprze te powiaty, które nie są w stanie zapewnić dzieciom miejsc w rodzinnej pieczy
zastępczej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.258.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16657 Pani Posłanki Katarzyny Osos z 22 kwietnia br.,
w sprawie praktycznych skutków stosowania art. 95 ust. 3a ustawy o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 95 ust. 3a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
w przypadku, gdy umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu
socjalizacyjnego, interwencyjnego lub specjalistyczno-terapeutycznego dziecko albo osoba,
która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o której mowa w art. 37 ust.
2-4 i 6, lub osoba opuszczająca rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnia, o której
mowa w art. 37 ust. 5 i 6, zostały umieszczone w:
— domu pomocy społecznej;
— specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym;
— młodzieżowym ośrodku wychowawczym;
— młodzieżowym ośrodku socjoterapii zapewniającym całodobową opiekę;
— specjalnym ośrodku wychowawczym;
— hospicjum stacjonarnym;
— oddziale medycyny paliatywnej;
— areszcie śledczym;
— schronisku dla nieletnich;
— zakładzie karnym;
— zakładzie poprawczym;
— okręgowym ośrodku wychowawczym,
dyrektor tej placówki może, za zezwoleniem wojewody, przyjąć do niej kolejne dziecko
pomimo przekroczenia dopuszczalnej liczby dzieci w placówce.
Art. 95 ust. 3a ww. ustawy przedstawia zamknięty katalog sytuacji, w których możliwe jest
przyjęcie kolejnego dziecka do placówki opiekuńczo-wychowawczej mimo osiągnięcia
limitu przebywających w niej dzieci. Ograniczenie to ma zagwarantować ścisłą kontrolę
liczby dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych stanowiących
instytucjonalną formę pieczy zastępczej, tak aby nie dopuścić do sytuacji niedających się
pogodzić z ideami budowania możliwie kameralnych warunków do opieki i wychowania
małoletnich, a także założeniami deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej.
Obecnie resort rodziny nie prowadzi analiz dotyczących możliwości rozszerzenia katalogu
sytuacji umożliwiających czasowe przyjęcie kolejnego dziecka w miejsce dziecka faktycznie
nieobecnego w placówce opiekuńczo-wychowawczej (np. z powodu długotrwałej
hospitalizacji). Nie są również planowane działania legislacyjne zmierzające do
wprowadzenia większej elastyczności w tym zakresie. Przywołany przykład hospitalizacji,
najczęściej nie wiąże się z długotrwałym pobytem w placówce ochrony zdrowia. Stąd
poszerzenie katalogu sytuacji, w którym chwilowo wolne miejsce można zapełnić, kierując
do placówki kolejne dziecko nie niesie za sobą potencjału zwiększenia liczy miejsc w pieczy
zastępczej.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje pod warunkiem niemożności
zapewnienia mu opieki i wychowania przez rodziców. Dziecku gwarantowane jest w tej
sytuacji środowisko zastępcze, np. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, która zapewnia
mu bezpieczeństwo i stabilizację. W przypadku długotrwałego umieszczenia dziecka
w pieczy zastępczej często jest ona jedynym miejscem, które dziecko zna i pamięta. Z tego
względu, jeśli przez pewien czas nie przebywa ono w placówce (np. na skutek hospitalizacji),
miejsce jest zabezpieczane na okoliczność jego powrotu. Przyjęcie na takie miejsce innego
dziecka powodowałoby pozbawienie tego, które czasowo nie przebywa w placówce stałego
środowiska z zapewnioną opieką, burząc jego poczucie bezpieczeństwa i stabilności. Dzieci
umieszczone w pieczy zastępczej często mają za sobą trudne, niekiedy nawet traumatyczne
doświadczenia. Nierzadko borykają się z zaburzeniami utrudniającymi nawiązywanie więzi.
Piecza zastępcza ma im zapewnić stabilną przestrzeń wychowania i rozwoju.
Uelastycznienie nadliczbowego przyjmowania dzieci do placówki w przypadku czasowej
nieobecności jednego z jej wychowanków powodowałoby w wielu przypadkach brak
możliwości ich powrotu oraz konieczność poszukiwania nowej formy pieczy zastępczej. To
zaś łączyłoby się z negatywną dla małoletnich zmianą środowiska, opiekunów, rutyny, a
niekiedy wywoływało u nich poczucie, czasem kolejnego, odrzucenia.
Umożliwianie umieszczania kolejnego dziecka na miejsce innego, czasowo
nieprzebywającego w placówce jest niepożądane w sytuacji niezapewnienia mu innego
miejsce pobytu i opieki. Podkreślić przy tym trzeba, że szpital pozostaje jedynie miejscem
jego czasowej hospitalizacji, natomiast nie stanowi formy pieczy zastępczej, nie zapewnia
długotrwałej opieki czy wychowania i nie stanowi alternatywy dla placówki opiekuńczo-
wychowawczej. Brak analiz bądź działań legislacyjnych dotyczących uelastycznienia
nadliczbowego przyjmowania dzieci do placówek opiekuńczo-wychowawczych wynika
z kierowania się dobrem dzieci umieszczanych w pieczy zastępczej.
Kierownictwo resortu rodziny ma przy tym świadomość trudności wynikających z
niedoboru miejsc w pieczy zastępczej i dążąc do wzmocnienia systemu proceduje projekt
nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (UD354), pozostający
obecnie na etapie uzgodnień i konsultacji publicznych. Nowelizacja skupia się m.in. na
wzmocnieniu rodzinnych form pieczy zastępczej, wsparciu rodziców zastępczych i
stworzeniu kandydatom do tej roli warunków sprzyjających jej podjęciu. Z
przeprowadzonych badań i konsultacji oraz dotychczasowych doświadczeń wynika, że
zapewnienie wieloaspektowego wsparcia rodzicom zastępczym pozwala na znalezienie
potrzebującym dzieciom rodzinnego środowiska zastępczego. Konieczne są zatem zmiany
zapewniające rodzinom zastępczym pełne bezpieczeństwo i stabilizację.
W projekcie nowelizacji proponuje się umożliwienie działania Pozarządowego Organizatora
Rodzinnej Pieczy Zastępczej, który po spełnieniu określonych w ustawie wymogów, będzie
pozyskiwał, szkolił i prowadził rodziny zastępcze dla dzieci, którym powiatowe centra
pomocy rodzinie nie są w stanie zapewnić miejsc w pieczy zastępczej. Umożliwi to
organizacjom pozarządowym skuteczniejsze dbanie o dobrostan dzieci i rodzin zastępczych
oraz wesprze te powiaty, które nie są w stanie zapewnić dzieciom miejsc w rodzinnej pieczy
zastępczej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --