Interpelacja nr 16647
Interpelacja w sprawie narastającego problemu antybiotykooporności oraz monitorowania obecności bakterii opornych w środowisku, w tym w ściekach szpitalnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie narastającego problemu antybiotykooporności oraz monitorowania obecności bakterii opornych w środowisku, w tym w ściekach szpitalnych
Interpelacja nr 16647
do ministra zdrowia
w sprawie narastającego problemu antybiotykooporności oraz monitorowania obecności bakterii opornych w środowisku, w tym w ściekach szpitalnych
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski, Ewa Kołodziej
Data wpływu: 16-04-2026
Szanowna Pani Minister,
w ostatnich latach coraz większe zaniepokojenie środowisk naukowych i medycznych budzi narastający problem antybiotykooporności, uznawany obecnie za jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego na świecie. Zjawisko to polega na stopniowej utracie skuteczności antybiotyków w wyniku przystosowywania się bakterii do ich działania, co prowadzi do sytuacji, w której standardowe metody leczenia przestają być efektywne.
Szczególnie niepokojące są wyniki badań wskazujące na obecność bakterii opornych na antybiotyki w środowisku, w tym w ściekach szpitalnych. W publikacjach naukowych zwraca się uwagę, że placówki ochrony zdrowia mogą stanowić istotne źródło emisji drobnoustrojów opornych do środowiska, co stwarza ryzyko ich dalszego rozprzestrzeniania się poza systemem ochrony zdrowia. Zjawisko to ma charakter systemowy i dotyczy nie tylko pojedynczych placówek, lecz całego systemu gospodarowania odpadami medycznymi i ściekami.
Problem antybiotykooporności jest również regularnie podnoszony przez instytucje międzynarodowe, w tym Światową Organizację Zdrowia, która wskazuje, że bez podjęcia zdecydowanych działań może on w najbliższych dekadach doprowadzić do sytuacji, w której nawet rutynowe zabiegi medyczne będą obarczone wysokim ryzykiem powikłań i zgonów. W tym kontekście przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się bakterii opornych powinno być traktowane jako element bezpieczeństwa zdrowotnego państwa.
W Polsce temat ten pojawia się stosunkowo rzadko w debacie publicznej, co nie oznacza, że skala problemu jest mniejsza. Wręcz przeciwnie – brak szerokiej dyskusji może wskazywać na niedostateczny poziom monitoringu oraz niewystarczającą transparentność danych dotyczących rozprzestrzeniania się bakterii opornych, w tym w środowisku pozaszpitalnym.
W szczególności zasadne jest pytanie o sposób monitorowania ścieków pochodzących z placówek ochrony zdrowia, które mogą stanowić istotny wektor transmisji bakterii opornych do środowiska naturalnego. Brak skutecznego nadzoru w tym obszarze może prowadzić do rozprzestrzeniania się zagrożeń epidemiologicznych w sposób trudny do kontrolowania.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy w Polsce prowadzony jest systemowy, ogólnokrajowy monitoring zjawiska antybiotykooporności, a jeśli tak – jakie instytucje są za niego odpowiedzialne oraz jakie dane są w jego ramach zbierane?
Czy prowadzone są badania dotyczące obecności bakterii opornych na antybiotyki w ściekach pochodzących z placówek ochrony zdrowia, a jeśli tak – jakie są ich wyniki?
Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi dotyczącymi skali zanieczyszczenia środowiska bakteriami opornymi pochodzącymi ze szpitali i innych podmiotów leczniczych?
Jak wygląda system nadzoru nad gospodarką ściekową w placówkach ochrony zdrowia, w szczególności w zakresie eliminowania drobnoustrojów opornych?
Czy istnieją szczegółowe regulacje dotyczące oczyszczania ścieków medycznych pod kątem obecności bakterii opornych na antybiotyki?
Jakie instytucje odpowiadają za kontrolę i egzekwowanie tych przepisów oraz jak często przeprowadzane są kontrole w tym zakresie?
Czy w Polsce funkcjonuje krajowa strategia przeciwdziałania antybiotykooporności, a jeśli tak – jakie są jej główne założenia i stopień realizacji?
Jakie środki finansowe zostały przeznaczone na działania związane z przeciwdziałaniem antybiotykooporności w latach 2023-2026?
Czy prowadzone są programy edukacyjne skierowane do personelu medycznego oraz społeczeństwa w zakresie racjonalnego stosowania antybiotyków?
Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia nadużywania antybiotyków w systemie ochrony zdrowia?
Czy Ministerstwo Zdrowia współpracuje w tym zakresie z innymi resortami, w szczególności z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, w kontekście ochrony środowiska przed rozprzestrzenianiem się bakterii opornych?
Czy planowane jest wprowadzenie nowych rozwiązań legislacyjnych mających na celu ograniczenie ryzyka rozprzestrzeniania się antybiotykooporności w Polsce?
Z wyrazami szacunku Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 16647
do ministra zdrowia
w sprawie narastającego problemu antybiotykooporności oraz monitorowania obecności bakterii opornych w środowisku, w tym w ściekach szpitalnych
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski, Ewa Kołodziej
Data wpływu: 16-04-2026
Szanowna Pani Minister,
w ostatnich latach coraz większe zaniepokojenie środowisk naukowych i medycznych budzi narastający problem antybiotykooporności, uznawany obecnie za jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego na świecie. Zjawisko to polega na stopniowej utracie skuteczności antybiotyków w wyniku przystosowywania się bakterii do ich działania, co prowadzi do sytuacji, w której standardowe metody leczenia przestają być efektywne.
Szczególnie niepokojące są wyniki badań wskazujące na obecność bakterii opornych na antybiotyki w środowisku, w tym w ściekach szpitalnych. W publikacjach naukowych zwraca się uwagę, że placówki ochrony zdrowia mogą stanowić istotne źródło emisji drobnoustrojów opornych do środowiska, co stwarza ryzyko ich dalszego rozprzestrzeniania się poza systemem ochrony zdrowia. Zjawisko to ma charakter systemowy i dotyczy nie tylko pojedynczych placówek, lecz całego systemu gospodarowania odpadami medycznymi i ściekami.
Problem antybiotykooporności jest również regularnie podnoszony przez instytucje międzynarodowe, w tym Światową Organizację Zdrowia, która wskazuje, że bez podjęcia zdecydowanych działań może on w najbliższych dekadach doprowadzić do sytuacji, w której nawet rutynowe zabiegi medyczne będą obarczone wysokim ryzykiem powikłań i zgonów. W tym kontekście przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się bakterii opornych powinno być traktowane jako element bezpieczeństwa zdrowotnego państwa.
W Polsce temat ten pojawia się stosunkowo rzadko w debacie publicznej, co nie oznacza, że skala problemu jest mniejsza. Wręcz przeciwnie – brak szerokiej dyskusji może wskazywać na niedostateczny poziom monitoringu oraz niewystarczającą transparentność danych dotyczących rozprzestrzeniania się bakterii opornych, w tym w środowisku pozaszpitalnym.
W szczególności zasadne jest pytanie o sposób monitorowania ścieków pochodzących z placówek ochrony zdrowia, które mogą stanowić istotny wektor transmisji bakterii opornych do środowiska naturalnego. Brak skutecznego nadzoru w tym obszarze może prowadzić do rozprzestrzeniania się zagrożeń epidemiologicznych w sposób trudny do kontrolowania.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy w Polsce prowadzony jest systemowy, ogólnokrajowy monitoring zjawiska antybiotykooporności, a jeśli tak – jakie instytucje są za niego odpowiedzialne oraz jakie dane są w jego ramach zbierane?
Czy prowadzone są badania dotyczące obecności bakterii opornych na antybiotyki w ściekach pochodzących z placówek ochrony zdrowia, a jeśli tak – jakie są ich wyniki?
Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi dotyczącymi skali zanieczyszczenia środowiska bakteriami opornymi pochodzącymi ze szpitali i innych podmiotów leczniczych?
Jak wygląda system nadzoru nad gospodarką ściekową w placówkach ochrony zdrowia, w szczególności w zakresie eliminowania drobnoustrojów opornych?
Czy istnieją szczegółowe regulacje dotyczące oczyszczania ścieków medycznych pod kątem obecności bakterii opornych na antybiotyki?
Jakie instytucje odpowiadają za kontrolę i egzekwowanie tych przepisów oraz jak często przeprowadzane są kontrole w tym zakresie?
Czy w Polsce funkcjonuje krajowa strategia przeciwdziałania antybiotykooporności, a jeśli tak – jakie są jej główne założenia i stopień realizacji?
Jakie środki finansowe zostały przeznaczone na działania związane z przeciwdziałaniem antybiotykooporności w latach 2023-2026?
Czy prowadzone są programy edukacyjne skierowane do personelu medycznego oraz społeczeństwa w zakresie racjonalnego stosowania antybiotyków?
Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia nadużywania antybiotyków w systemie ochrony zdrowia?
Czy Ministerstwo Zdrowia współpracuje w tym zakresie z innymi resortami, w szczególności z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, w kontekście ochrony środowiska przed rozprzestrzenianiem się bakterii opornych?
Czy planowane jest wprowadzenie nowych rozwiązań legislacyjnych mających na celu ograniczenie ryzyka rozprzestrzeniania się antybiotykooporności w Polsce?
Z wyrazami szacunku Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
27%
Konkretność
73%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7775 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.17.2026.ES
Warszawa, 18 maja 2026
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację nr 16647 Posłów Krzysztofa Piątkowskiego i Ewy Kołodziej
w sprawie narastającego problemu antybiotykooporności oraz monitorowania obecności
bakterii opornych w środowisku, w tym w ściekach szpitalnych, uprzejmie przekazuję
poniższe informacje.
W Polsce prowadzony jest systemowy i ogólnokrajowy monitoring antybiotykooporności
(AMR - Antimicrobial Resistance), oparty zarówno na standardach krajowych, jak i
międzynarodowych protokołach Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli
Chorób (ECDC) oraz WHO. System obejmuje kilka równoległych sieci nadzoru,
realizowanych przez wyspecjalizowane instytucje referencyjne i organy sanitarne.
Kluczową rolę pełni Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Lekowrażliwości Drobnoustrojów
(KORLD) działający w Narodowym Instytucie Leków. Ośrodek ten odpowiada za
monitorowanie lekowrażliwości bakterii izolowanych z zakażeń inwazyjnych, przede
wszystkim z krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego, zgodnie z protokołem europejskiej sieci
EARS-Net (European Antimicrobial Resistance Surveillance Network). Monitoring
obejmuje m.in. takie gatunki jak
Staphylococcus aureus,
Streptococcus pneumoniae,
Enterococcus faecalis,
Enterococcus faecium,
Escherichia coli,
Klebsiella pneumoniae,
Pseudomonas aeruginosa oraz
Acinetobacter spp.. Zbierane dane dotyczą przede
wszystkim profili lekowrażliwości na antybiotyki i mechanizmów oporności. Dane są
następnie przekazywane do Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób
oraz do systemu WHO GLASS (Global Antimicrobial Resistance and Use Surveillance
System). Wyniki publikowane są m.in. w europejskim „Surveillance Atlas of Infectious
Diseases” oraz w raportach KORLD.
KORLD realizuje również krajowe badania przeglądowe w ramach Narodowego Programu
Zdrowia na lata 2021–2025. W poszczególnych latach analizowane są wybrane gatunki
bakterii, np.
Klebsiella pneumoniae (2021),
Staphylococcus aureus (2022),
Acinetobacter
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
baumannii (2023),
Enterococcus spp. (2024) i
Escherichia coli (2025). W ramach tych badań
oceniana jest lekowrażliwość wobec określonych grup antybiotyków, a dla wybranych
izolatów wykonywane jest sekwencjonowanie całogenomowe (WGS), pozwalające
identyfikować geny oporności i śledzić szerzenie się klonów epidemicznych.
Odrębny obszar nadzoru prowadzi Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB,
który monitoruje oporność szczepów
Salmonella spp.,
Campylobacter spp. oraz
Shigella
spp. izolowanych z zakażeń przewodu pokarmowego. Monitoring odbywa się zgodnie z
protokołami sieci FWD-Net (Food and Waterborne Disease Network) i Europejskiego
Laboratorium Referencyjnego. Gromadzone dane obejmują profile lekowrażliwości oraz
dane z sekwencjonowania genomowego WGS. Informacje te są przekazywane do ECDC i
WHO GLASS, a następnie publikowane w raportach krajowych i europejskich.
Ważnym elementem systemu jest także działalność Krajowego Ośrodka Referencyjnego
ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN).
Ośrodek monitoruje szczepy
Streptococcus pneumoniae,
Neisseria meningitidis oraz
Haemophilus influenzae izolowane z pozaszpitalnych zakażeń inwazyjnych. W tym
przypadku zbierane są dane dotyczące lekowrażliwości, serotypów pneumokoków, a także
wyniki sekwencjonowania genomowego wybranych izolatów. Dane mikrobiologiczne są
następnie łączone z informacjami epidemiologicznymi pochodzącymi ze zgłoszeń chorób
zakaźnych i przekazywane do ECDC.
Nadzór nad szczególnie niebezpiecznymi drobnoustrojami prowadzi również Państwowa
Inspekcja Sanitarna. Zgodnie z Rozporządzeniem z dnia 23 grudnia 2011 r. Ministra
Zdrowia w sprawie listy czynników alarmowych, rejestrów zakażeń szpitalnych i czynników
alarmowych oraz raportów o bieżącej sytuacji epidemiologicznej szpitala (t.j. Dz.U. z 2024 r.
poz. 335) szpitale mają obowiązek zgłaszania tzw. patogenów alarmowych. Wyniki
publikowane są w raportach Głównego Inspektora Sanitarnego.
W Polsce prowadzone są badania dotyczące obecności bakterii opornych na antybiotyki w
ściekach pochodzących z placówek ochrony zdrowia, jednak mają one w dużej mierze
charakter wyrywkowy i punktowy (dotyczą wybranych szpitali, regionów lub określonego
czasu). Z tego względu Ministerstwo Zdrowia nie dysponuje kompleksowymi danymi
pozwalającymi określić skalę zanieczyszczenia środowiska bakteriami opornymi
pochodzącymi ze szpitali i innych podmiotów leczniczych. Niemniej jednak wyniki
prowadzonych badań wskazują, że w ściekach szpitalnych występują bakterie
wielolekooporne oraz geny oporności na antybiotyki, co potwierdza ich potencjalne
znaczenie jako źródła rozprzestrzeniania się oporności w środowisku.
W aktualnym stanie prawnym nie ma szczegółowych regulacji dotyczących eliminacji
bakterii opornych na antybiotyki w ściekach medycznych. Nadzór nad gospodarką
ściekową w placówkach ochrony zdrowia opiera się na ogólnych przepisach prawa
wodnego, ochrony środowiska oraz przepisach sanitarno-epidemiologicznych.
Należy zauważyć, że aktualnie realizowane są ogólnokrajowe programy edukacyjne
skierowane zarówno do personelu medycznego, jak i do społeczeństwa, których celem jest
promowanie racjonalnego stosowania antybiotyków oraz przeciwdziałanie narastaniu
antybiotykooporności. Działania te były już realizowane w ramach Narodowego Programu
Ochrony Antybiotyków (NPOA; edycje 2011–2015 oraz 2016–2020), a obecnie są
prowadzone w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2026, w
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
szczególności w ramach zadania „Przeciwdziałanie powstawaniu antybiotykooporności u
drobnoustrojów”.
Centralną platformą edukacyjną jest serwis antybiotyki.edu.pl, na którym publikowane są
materiały szkoleniowe, rekomendacje kliniczne, raporty oraz materiały informacyjne dla
społeczeństwa i pracowników ochrony zdrowia.
W 2026 r. rozpoczęto w Polsce prace nad Krajową Strategią Walki z Lekoopornością,
opartą na podejściu „Jedno Zdrowie” (One Health), zakładającym ścisłą współpracę
międzysektorową oraz wspólne działania na rzecz ograniczania oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe. Narastająca lekooporność wpływa nie tylko na skuteczność
leczenia ludzi, lecz także na zdrowie zwierząt, bezpieczeństwo żywności oraz ochronę
środowiska.
W ramach przygotowywania Strategii Ministerstwo Zdrowia nawiązało współpracę m.in. z
Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwem Klimatu i Środowiska.
Opracowanie Strategii planowane jest do końca 2026 r. Należy jednak podkreślić, że jej
założenia i poszczególne działania są realizowane w Polsce od wielu lat, m.in. w ramach
projektów OPTY-NERON-ESAC, Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków (NPOA),
Zadania w zakresie przeciwdziałania lekooporności są obecnie prowadzone w ramach
realizacji Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2026 przez Narodowy Instytut
Leków oraz Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB. W latach 2023–2026 środki
finansowe przeznaczone na tematykę lekooporności wyniosły około 9 mln zł.
W ramach prac nad Strategią zakłada się szereg działań ukierunkowanych na zapobieganie
antybiotykooporności, które będą realizowane w ramach aktualnie obowiązującego stanu
prawnego. Nie wyklucza się jednak inicjowania prac legislacyjnych w przypadku zaistnienia
ku temu przesłanek.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.17.2026.ES
Warszawa, 18 maja 2026
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację nr 16647 Posłów Krzysztofa Piątkowskiego i Ewy Kołodziej
w sprawie narastającego problemu antybiotykooporności oraz monitorowania obecności
bakterii opornych w środowisku, w tym w ściekach szpitalnych, uprzejmie przekazuję
poniższe informacje.
W Polsce prowadzony jest systemowy i ogólnokrajowy monitoring antybiotykooporności
(AMR - Antimicrobial Resistance), oparty zarówno na standardach krajowych, jak i
międzynarodowych protokołach Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli
Chorób (ECDC) oraz WHO. System obejmuje kilka równoległych sieci nadzoru,
realizowanych przez wyspecjalizowane instytucje referencyjne i organy sanitarne.
Kluczową rolę pełni Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Lekowrażliwości Drobnoustrojów
(KORLD) działający w Narodowym Instytucie Leków. Ośrodek ten odpowiada za
monitorowanie lekowrażliwości bakterii izolowanych z zakażeń inwazyjnych, przede
wszystkim z krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego, zgodnie z protokołem europejskiej sieci
EARS-Net (European Antimicrobial Resistance Surveillance Network). Monitoring
obejmuje m.in. takie gatunki jak
Staphylococcus aureus,
Streptococcus pneumoniae,
Enterococcus faecalis,
Enterococcus faecium,
Escherichia coli,
Klebsiella pneumoniae,
Pseudomonas aeruginosa oraz
Acinetobacter spp.. Zbierane dane dotyczą przede
wszystkim profili lekowrażliwości na antybiotyki i mechanizmów oporności. Dane są
następnie przekazywane do Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób
oraz do systemu WHO GLASS (Global Antimicrobial Resistance and Use Surveillance
System). Wyniki publikowane są m.in. w europejskim „Surveillance Atlas of Infectious
Diseases” oraz w raportach KORLD.
KORLD realizuje również krajowe badania przeglądowe w ramach Narodowego Programu
Zdrowia na lata 2021–2025. W poszczególnych latach analizowane są wybrane gatunki
bakterii, np.
Klebsiella pneumoniae (2021),
Staphylococcus aureus (2022),
Acinetobacter
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
baumannii (2023),
Enterococcus spp. (2024) i
Escherichia coli (2025). W ramach tych badań
oceniana jest lekowrażliwość wobec określonych grup antybiotyków, a dla wybranych
izolatów wykonywane jest sekwencjonowanie całogenomowe (WGS), pozwalające
identyfikować geny oporności i śledzić szerzenie się klonów epidemicznych.
Odrębny obszar nadzoru prowadzi Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB,
który monitoruje oporność szczepów
Salmonella spp.,
Campylobacter spp. oraz
Shigella
spp. izolowanych z zakażeń przewodu pokarmowego. Monitoring odbywa się zgodnie z
protokołami sieci FWD-Net (Food and Waterborne Disease Network) i Europejskiego
Laboratorium Referencyjnego. Gromadzone dane obejmują profile lekowrażliwości oraz
dane z sekwencjonowania genomowego WGS. Informacje te są przekazywane do ECDC i
WHO GLASS, a następnie publikowane w raportach krajowych i europejskich.
Ważnym elementem systemu jest także działalność Krajowego Ośrodka Referencyjnego
ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN).
Ośrodek monitoruje szczepy
Streptococcus pneumoniae,
Neisseria meningitidis oraz
Haemophilus influenzae izolowane z pozaszpitalnych zakażeń inwazyjnych. W tym
przypadku zbierane są dane dotyczące lekowrażliwości, serotypów pneumokoków, a także
wyniki sekwencjonowania genomowego wybranych izolatów. Dane mikrobiologiczne są
następnie łączone z informacjami epidemiologicznymi pochodzącymi ze zgłoszeń chorób
zakaźnych i przekazywane do ECDC.
Nadzór nad szczególnie niebezpiecznymi drobnoustrojami prowadzi również Państwowa
Inspekcja Sanitarna. Zgodnie z Rozporządzeniem z dnia 23 grudnia 2011 r. Ministra
Zdrowia w sprawie listy czynników alarmowych, rejestrów zakażeń szpitalnych i czynników
alarmowych oraz raportów o bieżącej sytuacji epidemiologicznej szpitala (t.j. Dz.U. z 2024 r.
poz. 335) szpitale mają obowiązek zgłaszania tzw. patogenów alarmowych. Wyniki
publikowane są w raportach Głównego Inspektora Sanitarnego.
W Polsce prowadzone są badania dotyczące obecności bakterii opornych na antybiotyki w
ściekach pochodzących z placówek ochrony zdrowia, jednak mają one w dużej mierze
charakter wyrywkowy i punktowy (dotyczą wybranych szpitali, regionów lub określonego
czasu). Z tego względu Ministerstwo Zdrowia nie dysponuje kompleksowymi danymi
pozwalającymi określić skalę zanieczyszczenia środowiska bakteriami opornymi
pochodzącymi ze szpitali i innych podmiotów leczniczych. Niemniej jednak wyniki
prowadzonych badań wskazują, że w ściekach szpitalnych występują bakterie
wielolekooporne oraz geny oporności na antybiotyki, co potwierdza ich potencjalne
znaczenie jako źródła rozprzestrzeniania się oporności w środowisku.
W aktualnym stanie prawnym nie ma szczegółowych regulacji dotyczących eliminacji
bakterii opornych na antybiotyki w ściekach medycznych. Nadzór nad gospodarką
ściekową w placówkach ochrony zdrowia opiera się na ogólnych przepisach prawa
wodnego, ochrony środowiska oraz przepisach sanitarno-epidemiologicznych.
Należy zauważyć, że aktualnie realizowane są ogólnokrajowe programy edukacyjne
skierowane zarówno do personelu medycznego, jak i do społeczeństwa, których celem jest
promowanie racjonalnego stosowania antybiotyków oraz przeciwdziałanie narastaniu
antybiotykooporności. Działania te były już realizowane w ramach Narodowego Programu
Ochrony Antybiotyków (NPOA; edycje 2011–2015 oraz 2016–2020), a obecnie są
prowadzone w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2026, w
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
szczególności w ramach zadania „Przeciwdziałanie powstawaniu antybiotykooporności u
drobnoustrojów”.
Centralną platformą edukacyjną jest serwis antybiotyki.edu.pl, na którym publikowane są
materiały szkoleniowe, rekomendacje kliniczne, raporty oraz materiały informacyjne dla
społeczeństwa i pracowników ochrony zdrowia.
W 2026 r. rozpoczęto w Polsce prace nad Krajową Strategią Walki z Lekoopornością,
opartą na podejściu „Jedno Zdrowie” (One Health), zakładającym ścisłą współpracę
międzysektorową oraz wspólne działania na rzecz ograniczania oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe. Narastająca lekooporność wpływa nie tylko na skuteczność
leczenia ludzi, lecz także na zdrowie zwierząt, bezpieczeństwo żywności oraz ochronę
środowiska.
W ramach przygotowywania Strategii Ministerstwo Zdrowia nawiązało współpracę m.in. z
Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwem Klimatu i Środowiska.
Opracowanie Strategii planowane jest do końca 2026 r. Należy jednak podkreślić, że jej
założenia i poszczególne działania są realizowane w Polsce od wielu lat, m.in. w ramach
projektów OPTY-NERON-ESAC, Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków (NPOA),
Zadania w zakresie przeciwdziałania lekooporności są obecnie prowadzone w ramach
realizacji Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2026 przez Narodowy Instytut
Leków oraz Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB. W latach 2023–2026 środki
finansowe przeznaczone na tematykę lekooporności wyniosły około 9 mln zł.
W ramach prac nad Strategią zakłada się szereg działań ukierunkowanych na zapobieganie
antybiotykooporności, które będą realizowane w ramach aktualnie obowiązującego stanu
prawnego. Nie wyklucza się jednak inicjowania prac legislacyjnych w przypadku zaistnienia
ku temu przesłanek.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --