Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OPZ.0500.6.2026.MK
4340662.17703563.14385527
Warszawa, 11-05-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Krzysztofa Piątkowskiego i Pani Poseł Ewy
Kołodziej (znak: K10INT16646).
Temat: brak skutecznych mechanizmów finansowania i realizacji działań
na wielkoobszarowych terenach zdegradowanych
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr K10INT16646 Pana Posła Krzysztofa
Piątkowskiego i Pani Poseł Ewy Kołodziej w sprawie braku skutecznych
mechanizmów finansowania i realizacji działań na wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych, poniżej przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie podkreślić należy, że działania na wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych (WTZ) są traktowane jako priorytet Rządu RP, zatem zostały
uwzględnione jako jeden z elementów zadania nr 39 „Likwidacja miejsc nielegalnego
magazynowania odpadów niebezpiecznych” w wykazie priorytetów polityki
członków Rady Ministrów.
W celu rozwiązania problemu składowisk i innych miejsc gromadzenia odpadów
na terenach państwowych zakładów przemysłowych, które powstały w przeszłości
przed obowiązywaniem szczegółowych, współczesnych przepisów regulujących
gospodarowanie odpadami i ochronę środowiska (tj. przed 1 października 2001 r.),
przyjęto ustawę z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych1, tzw. ustawę o WTZ. W załączniku do ustawy o WTZ
1 (Dz. U. z 2023 r. poz. 1719)

-- 1 of 8 --

wymienionych jest pięć terenów2, które uznano za wymagające podjęcia pilnej
interwencji w celu zabezpieczenia życia i zdrowia ludności oraz stanu środowiska.
Jednostki samorządu terytorialnego (JST) w miarę dostępności odpowiednich
środków finansowych zobowiązane są do przeprowadzenia na tych terenach
najpierw szczegółowego badania i oceny występujących zanieczyszczeń,
a następnie zabezpieczenia lub zagospodarowania historycznych odpadów
i ograniczenia wpływu wywołanego przez nie na środowisko i zdrowie ludzi.
Odpowiadając na pytanie 1. dotyczące „problemu braku ciągłości działań pomiędzy
etapem przygotowania dokumentacji a etapem faktycznej rekultywacji
wielkoobszarowych terenów zdegradowanych” oraz pytanie 2. dotyczące zarzutu,
że „znaczne środki publiczne przeznaczane są na opracowania analityczne, bez
gwarancji realizacji działań naprawczych” uprzejmie informuję, co następuje.
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)3 daje możliwość
pozyskania finansowania na kompleksową ocenę stanu środowiska oraz
przygotowanie projektu planu poprawy stanu środowiska na WTZ (ok. 100 mln zł).
Informuję również, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (NFOŚiGW) w dniu 4 lipca 2025 r. uruchomił uzupełniający program4, który
umożliwia sfinansowanie podatku VAT dla projektów na WTZ finansowanych ze
środków KPO. Całkowite wnioskowane wsparcie w ramach programu wynosi ok. 22
mln zł.
Przedsięwzięcia związane z poprawą stanu środowiska na WTZ cechują się
znacznym poziomem skomplikowania. Obecnie nie są również dostępne dla tych
terenów pełne dane o rozmieszczeniu, zasięgu, składzie i ilości występujących
zanieczyszczeń. Co istotne, są to zanieczyszczenia wielkoskalowe o charakterze
historycznym. Z tego względu JST właściwe dla rozpoznanych WTZ realizują
obecnie projekty rozpoznawczo-analityczne w ramach inwestycji B3.2.1 KPO pn.
„Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów
poprzemysłowych i Morza Bałtyckiego”. Po ich zakończeniu JST będą posiadać
pełną wiedzę na temat zanieczyszczeń występujących na WTZ, jak również będą
opracowane plany poprawy stanu środowiska na WTZ niezbędne do podjęcia
dalszych działań związanych z poprawą stanu środowiska, tj. m.in.:
 usuwania odpadów ze składowisk historycznych odpadów przemysłowych lub
miejsc gromadzenia historycznych odpadów przemysłowych lub zabezpieczenia
2 Tereny:
 Zakładów Chemicznych „Zachem” w Bydgoszczy,
 Zakładów Chemicznych „Organika-Azot” w Jaworznie,
 Zakładów Chemicznych „Tarnowskie Góry” w Tarnowskich Górach,
 Zakładów Przemysłu Barwników ,,Boruta” w Zgierzu,
 Zakładów Włókien Chemicznych „Wistom” w Tomaszowie Mazowieckim.
3 Inwestycja B3.2.1 „Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów
poprzemysłowych i Morza Bałtyckiego”
4 „Współfinansowanie przedsięwzięć realizowanych w ramach inwestycji B3.2.1 Krajowego Planu Odbudowy”
[https://www.gov.pl/web/nfosigw/wspolfinansowanie-przedsiewziec-realizowanych-w-ramach-inwestycji-b321-
krajowego-planu-odbudowy]

-- 2 of 8 --

ich powierzchni lub ich rekultywacji, a także zagospodarowania odpadów
wytwarzanych w wyniku tych działań, przetwarzania tych odpadów,
 rekultywacji gruntów,
 remediacji w przypadku gdy stwierdzono zanieczyszczenie powierzchni ziemi,
 przeprowadzenia działań na rzecz ochrony wód powierzchniowych lub
podziemnych lub powierzchni ziemi, w szczególności budowy
nieprzepuszczalnych barier poziomych lub pionowych lub systemów studni, lub
pomp i oczyszczalni pozwalających na oczyszczanie wód, lub barier reaktywnych
oczyszczających wody podziemne, lub kaskad i systemów napowietrzania wód,
lub poletek służących fitooczyszczaniu wód, lub innych urządzeń lub instalacji
służących oczyszczaniu wód - w przypadku gdy występuje zagrożenie
zanieczyszczeniem wód powierzchniowych lub podziemnych lub powierzchni
ziemi,
 odtwarzania elementów przyrodniczych, o ile jest to konieczne,
 monitoringu stanu środowiska lub monitoringu stabilności geotechnicznej
odpadów składowanych lub zgromadzonych na danym terenie w trakcie
wykonywania ww. działań.
Obecnie nie występuje zatem brak ciągłości pomiędzy etapem przygotowawczym
a właściwymi działaniami w terenie. Żadna JST odpowiedzialna za WTZ nie jest
obecnie w pełni gotowa do rozpoczęcia faktycznych prac dotyczących poprawy
stanu środowiska. Prowadzone działania mają charakter etapowy, co wynika
ze złożoności i specyfiki poszczególnych WTZ, utrudniającej realizację całego
zakresu prac w ramach jednego projektu lub pozyskanie finansowania z jednego
źródła.
Zakłada się, że aktualnie wykonywane projekty na WTZ finansowane z KPO dadzą
podstawę do pozyskania dalszego finansowania ze środków unijnych w przyszłości
na etapie projektów inwestycyjnych dotyczących poprawy stanu środowiska
na WTZ, których realizacja doprowadzi do eliminacji zagrożeń występujących
na tych terenach. Aktualnie prowadzone są już prace nad przygotowaniem
Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2028-2034. Należy podkreślić, że nie byłoby
możliwe ubieganie się o te środki bez wcześniejszego przygotowania odpowiedniej
dokumentacji finansowanej ze środków KPO. Warto również wyjaśnić, że
pozyskanie środków Unii Europejskiej na realizację tych wielkoletnich i
kosztownych przedsięwzięć jest jednym z celów zarówno ustawy o WTZ, jak
i inwestycji przygotowawczych realizowanych ze środków KPO.
Odnosząc się do pytania 3. dotyczącego wskazania konkretnych źródeł
finansowania, które przewidziano na etap realizacyjny, podkreślić należy, że źródła
finansowania badań i oczyszczania WTZ z zanieczyszczeń zostały wskazane wprost
w art. 18 ust. 3 ustawy o WTZ. Działania te mogą być finansowane ze środków:
1) Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności;
2) Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego;

-- 3 of 8 --

3) Funduszu Spójności;
4) Funduszu InvestEU;
5) innych pozyskanych przez właściwy organ;
6) własnych gminy.
Należy zauważyć, że regulacja zawarta w pkt 5) dopuszcza szerokie spektrum
finansowania ze źródeł zewnętrznych, w tym również publicznych, jak chociażby
środki budżetu państwa – który już jest w praktyce zaangażowany w finansowanie
inwestycji B3.2.1 KPO.
Ponadto, zgodnie z art. 18 ust. 4, koszty te mogą być finansowane również
ze środków NFOŚiGW lub wojewódzkich funduszy ochrony środowiska
i gospodarki wodnej w przypadku, gdy nie mogą być objęte w całości finansowaniem
ze środków wskazanych w art. 18 ust. 3.
Jak wspomniano powyżej obecnie MKiŚ podejmuje także działania mające na celu
stworzenie możliwości finansowania działań inwestycyjnych ze środków UE
w perspektywie finansowej 2028– 2034.
Odnosząc się do pytania 4. dotyczącego planowanych zmian legislacyjnych w celu
zapewnienia pełnego finansowania działań związanych z poprawą stanu środowiska
na WTZ ze środków budżetu państwa uprzejmie informuję, że aktualnie
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie identyfikuje potrzeby zmian ustawy o WTZ,
gdyż wskazany w ustawie katalog źródeł finansowania jest kompletny i pozwala
na pozyskanie środków z wielu różnych źródeł. Aktualnie nie toczą się i nie są
w najbliższym czasie planowane prace związane ze zmianą tej ustawy. Co więcej,
analizując ewentualną możliwość nowelizacji przedmiotowej ustawy, należy mieć na
względzie trwające prace w ramach wyżej opisanej inwestycji B3.2.1 KPO.
Wprowadzane w ustawie rozwiązania realizują wymagania kamienia milowego KPO
- B14L „Wejście w życie ustawy umożliwiającej kompleksowe eliminowanie
negatywnego wpływu na środowisko na wielkoobszarowych terenach
poprzemysłowych”. Kamień milowy B14L został już osiągnięty. Z kolei wykonanie
zadań wskazanych w ustawie o WTZ realizuje kolejny kamień milowy KPO – B16L
„Zbiory dokumentacji przygotowane na potrzeby inwestycji związanych
z negatywnym oddziaływaniem na środowisko wybranych wielkoobszarowych
terenów zdegradowanych oraz materiałów niebezpiecznych zatopionych na dnie
Morza Bałtyckiego” z terminem realizacji przypadającym na koniec sierpnia 2026 r.
Należy zatem wskazać, że zmiana przepisów ustawy o WTZ przed zakończeniem
prac związanych z wdrażaniem KPO może doprowadzić do naruszenia trwałości
osiągniętego kamienia milowego B14L oraz uniemożliwienia osiągnięcia kamienia
milowego B16L.
Odpowiadając na pytanie 5. dotyczące propozycji zmiany charakteru zadań
realizowanych przez gminy z zadań własnych na zadania zlecone z zakresu

-- 4 of 8 --

administracji rządowej, wraz z zapewnieniem adekwatnego finansowania, zwracam
uwagę, że stanowisko w tej sprawie zostało wyrażone w Stanowisku Rządu wobec
poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (druk nr 1347). Rząd
zwrócił uwagę, że ta propozycja niesie ze sobą istotne skutki dla budżetu państwa,
które nie zostały szczegółowo oszacowane. Co więcej, do czasu wykonania
kompleksowych ocen stanu środowiska na WTZ w ramach projektów realizowanych
z KPO oszacowanie takie nie jest możliwe. Wskazano również, że formalne
nałożenie w ustawie o WTZ obowiązków na budżet państwa nie gwarantuje jeszcze
zapewnienia tych środków w przypadku ich braku. Biorąc pod uwagę sytuację
budżetu państwa i procedurę nadmiernego deficytu wysoce prawdopodobny jest
brak możliwości przeznaczenia dodatkowych środków z budżetu państwa
na sfinansowanie zadań wynikających z ustawy o WTZ. Zdaniem MKiŚ mechanizm
pozwalający na pozyskanie na cele związane z poprawą stanu środowiska na WTZ
środków Unii Europejskiej jest właściwy z uwagi na skalę i bezprecedensowy
charakter tego rodzaju przedsięwzięć.
Odpowiadając na pytanie 6. „Jak rząd ocenia adekwatność obecnych limitów
finansowych w programach realizowanych przez NFOŚiGW w stosunku
do rzeczywistych kosztów rekultywacji tych terenów?” w pierwszej kolejności
należy zauważyć, że nie jest jasne jak rozumieć użyty w pytaniu zwrot: „limitów
finansowych w programach realizowanych przez NFOŚiGW”. Istnieje wątpliwość,
czy chodzi tutaj wyłącznie o środki krajowe dostępne w programach priorytetowych
realizowanych przez NFOŚiGW, czy również o środki europejskie z programów,
w których wdrażanie jest zaangażowany NFOŚiGW.
Z uwagi na ograniczoną dostępność środków krajowych i szerokie spektrum
działania NFOŚiGW w obszarze ochrony środowiska i transformacji energetycznej,
środki krajowe będące w dyspozycji NFOŚiGW nie mogą być traktowane jako
główne źródło finansowania przedsięwzięć na obszarach WTZ. Środki NFOŚiGW
mają w tym zakresie co do zasady charakter uzupełniający i komplementarny,
co wynika bezpośrednio z regulacji zawartej w art. 18 ust. 4 ustawy o WTZ.
Do czasu zakończenia przez JST odpowiedzialne za WTZ prac analitycznych
finansowanych z KPO nie będą też znane rzeczywiste koszty poprawy stanu
środowiska na tych terenach ani nawet wiarygodne szacunki tych kosztów. Dopiero
po uzyskaniu tych danych możliwa będzie ocena adekwatności istniejących źródeł
finansowania do rzeczywistych kosztów rekultywacji.
Analizując pytanie 7. dotyczące wydłużenia terminów kwalifikowalności wydatków,
zauważyć należy, że inwestycje realizowane na WTZ są wspierane z różnych źródeł
finansowania, które pochodzą zarówno ze środków krajowych, jak i unijnych.

-- 5 of 8 --

O ile programy wsparcia realizowane przez NFOŚiGW ze środków krajowych mogą
w znacznym stopniu podlegać modyfikacjom, w tym także w zakresie wydłużenia
terminów ich realizacji, o tyle programy realizowane w oparciu o środki zagraniczne
lub unijne cechują się znacznie mniejszą elastycznością wprowadzania zmian,
co dotyczy także terminów kwalifikowalności wydatków. Należy podkreślić,
że w przypadku programów realizowanych przy udziale środków unijnych końcowe
terminy kwalifikowalności wydatków wynikają z przepisów oraz dokumentów
programowych UE, co oznacza, że nie podlegają swobodnemu przesuwaniu.
Odnosząc się do pytania 8. „Czy prowadzone są analizy dotyczące aktualności
przygotowywanych dokumentów i ryzyka konieczności ich ponownego
opracowania w przypadku opóźnienia realizacji inwestycji?” informujemy,
że Ministerstwo Klimatu i Środowiska pozostaje w stałym kontakcie
z przedstawicielami JST, między innymi w ramach prac Zespołu
ds. wielkoobszarowych terenów zdegradowanych 5. Obecnie JST są jeszcze
na etapie realizacji inwestycji z KPO, która ma na celu zbadanie stanu
zanieczyszczenia na WTZ i opracowanie planów poprawy stanu środowiska.
Zakończenie tych działań nastąpi za kilka miesięcy – najwcześniej w III kwartale
2026 r. Stąd też, w świetle trwających prac po stronie JST, trudno jest mówić
o potrzebie badania w przyszłości aktualności przygotowywanych dokumentów.
Zwracamy również uwagę, że przygotowana dokumentacja, zgodnie z ustawą
o WTZ, zaraz po zakończeniu projektów z KPO i otrzymaniu informacji o możliwości
finansowania działań związanych z poprawą stanu środowiska, powinna zostać
wykorzystana do opracowania stosownych wniosków o wydanie decyzji w sprawie
poprawy stanu środowiska na WTZ na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o WTZ. Zatem
działania MKiŚ koncentrują się na przygotowaniach do nowej perspektywy
finansowej na lata 2028-2034. Istotne jest również, że w przypadku tak dużych
projektów związanych z ochroną środowiska konieczne będzie objęcie projektami
inwestycyjnymi między innymi monitorowania stanu środowiska również w trakcie
realizacji projektów, co pozwoli wyeliminować ryzyko wynikające z ewentualnego
rozprzestrzeniania się zanieczyszczenia oraz ewentualnie wprowadzić korekty
w trakcie ich realizacji. Jak wyjaśniono powyżej ustawa o WTZ przewiduje takie
działania.
Nawiązując do pytania 9. dotyczącego posiadanych na poziomie rządowym
aktualnych danych dotyczących rzeczywistych kosztów realizacji projektów
w poszczególnych lokalizacjach oraz planów aktualizacji tych kosztów
w dokumentach rządowych ponownie należy wyjaśnić, że koszty te będą możliwe do
oszacowania po zakończeniu prac nad kompleksowymi ocenami stanu środowiska
oraz planami poprawy stanu środowiska na WTZ.
5 Dz. Urz. Min. Klim. i Środ. poz. 18

-- 6 of 8 --

Odpowiadając na pytanie 10. „Jakie działania zamierza podjąć rząd, aby zapewnić,
że środki publiczne przeznaczone na rozwiązanie problemu tzw. „bomb
ekologicznych” przełożą się na realną poprawę stanu środowiska, a nie jedynie
na powstanie dokumentacji?” podkreślić należy, że z uwagi na wyżej opisaną
konieczność opracowania stosownej dokumentacji koszty oczyszczenia WTZ będą
znane dopiero po opracowaniu przez miasta stosownych planów, a następnie
dokumentacji związanej z postępowaniami przetargowymi w zakresie wykonania
właściwych działań poprawiających stan środowiska. Po zakończeniu inwestycji
B3.2.1 KPO oraz pozyskaniu tych danych możliwa będzie ich aktualizacja
we wszystkich dokumentach związanych z WTZ.
MKiŚ podjął dotychczas szereg działań legislacyjnych, planistycznych,
organizacyjnych, doradczych i finansowych mających na celu wsparcie procesu
oczyszczania WTZ z zanieczyszczeń. Opracowywana aktualnie przez JST
dokumentacja dotycząca stanu zanieczyszczenia na WTZ jest jedynie jednym
z etapów szerszego procesu oczyszczenia tych obszarów. Działania te są jednak
kluczowe, ponieważ dopiero po ich zakończeniu będzie znany faktyczny stan
zanieczyszczenia środowiska na WTZ, a następnie możliwe będzie przejście
do kolejnych działań związanych z oczyszczeniem tych obszarów.
Dotychczasowe działania podejmowane przez administrację rządową
i samorządową stanowią kolejne etapy długofalowego procesu zmierzającego
do usunięcia zagrożeń związanych z zanieczyszczeniem WTZ. MKiŚ będzie nadal
wspierać JST w tych działaniach. Obecnie podejmowane są m.in. działania mające na
celu stworzenie możliwości finansowania działań terenowych ze środków UE
w perspektywie finansowej 2028 – 2034.
Odnosząc się do pytania 11. dotyczącego etapu diagnozowania wszystkich
potencjalnych lokalizacji, które wymagają podobnych działań, uprzejmie informuję,
że postępuje realizacja inwestycji KPO na WTZ - Urząd Miejski w Tarnowskich
Górach poinformował w trybie roboczym w dniu 8 kwietnia 2026 r. o odebraniu
kompleksowej oceny stanu środowiska, a samorządy Bydgoszczy, Tomaszowa
Mazowieckiego i Zgierza są w trakcie jej wykonania. Urząd Miejski w Jaworznie
wykazuje opóźnienie związane z postępowaniem o wyłonienie wykonawcy. Kolejna
próba podpisania umowy w tej sprawie jest planowana na 11 maja 2026 r.
Ponadto warto wspomnieć, że ustawa o WTZ zawiera przepisy dotyczące procedury
identyfikacji nowych, jeszcze nierozpoznanych WTZ. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy
o WTZ właściwy organ6 informuje wojewódzki inspektorat ochrony środowiska
(wioś) o nierozpoznanym WTZ. Następnie zgodnie z art. 3 ust. 3-5 ustawy o WTZ
wioś weryfikuje, z udziałem wskazanych w tych przepisach organów i instytucji,
informacje o WTZ przekazane przez właściwy organ. Po weryfikacji otrzymanych
danych, wioś przekazuje zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy o WTZ informacje
6 Wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a dla terenu zamkniętego – regionalny dyrektor ochrony środowiska.

-- 7 of 8 --

o nierozpoznanym WTZ do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ).
Dodatkowo, zgodnie z art. 3 ust. 7 ustawy WTZ, wioś może samodzielnie
zidentyfikować nierozpoznany WTZ w ramach zadań Inspekcji Ochrony Środowiska
i przekazać tę informację do GIOŚ. Po otrzymaniu z wioś informacji
o nierozpoznanym WTZ, GIOŚ zgodnie z art. 3 ust. 8 wpisuje teren do ewidencji
wielkoobszarowych terenów zdegradowanych (ewidencji WTZ). Zgodnie z art. 3 ust.
12 GIOŚ przekazuje wyciąg z ewidencji WTZ do MKiŚ, a na tej podstawie MKiŚ może
ewentualnie wszcząć proces legislacyjny w celu zmiany załącznika do ustawy WTZ
w miarę dostępności środków na ten cel. GIOŚ pismem z dnia 24 lutego 2026 r.
przekazał MKiŚ zbiorczy wyciąg z ewidencji WTZ. Aktualnie trwa analiza
otrzymanych dokumentów i wymiana korespondencji z GIOŚ.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/

-- 8 of 8 --