Interpelacja w sprawie drastycznego niedofinansowania programu "Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością" na przykładzie gm. Zawadzkie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16643
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie drastycznego niedofinansowania programu "Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością" na przykładzie gm. Zawadzkie
Zgłaszający: Katarzyna Czochara
Data wpływu: 16-04-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie bulwersującej sytuacji, która dotyka mieszkańców gminy Zawadzkie, a której symbolem stała się historia pani Małgorzaty F. przedstawiona w programach interwencyjnych. Pani Małgorzata F. jest osobą, która nie porusza się samodzielnie i wymaga stałego wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Mimo że państwo polskie teoretycznie dysponuje narzędziami takimi jak Fundusz Solidarnościowy, w praktyce pani Małgorzata F. została pozostawiona bez należytej pomocy.
Z uzyskanych informacji wynika, że gmina Zawadzkie, rzetelnie diagnozując potrzeby swoich mieszkańców, wnioskowała do ministerstwa o kwotę 3 000 000 zł na realizację programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” (AOON). Tymczasem resort przyznał gminie jedynie 200 000 zł. Jest to kwota skandalicznie niska, stanowiąca zaledwie ułamek potrzeb, co w praktyce uniemożliwia zapewnienie opieki osobom w tak trudnym stanie jak pani Małgorzata F.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakimi kryteriami kierowało się ministerstwo, dokonując tak drastycznych cięć w budżecie programu AOON dla gminy Zawadzkie, redukując wnioskowaną kwotę z 3 mln zł do zaledwie 200 tys. zł?
2. W jaki sposób resort zamierza zapewnić bezpieczeństwo i godne warunki życia pani Małgorzacie F. oraz innym osobom w podobnej sytuacji z terenu gminy Zawadzkie, które przez brak środków zostały odcięte od usług asystenckich?
3. Czy ministerstwo planuje uruchomienie rezerwy celowej lub dodatkowego naboru dla gmin, które – tak jak Zawadzkie – otrzymały środki rażąco nieadekwatne do liczby osób wymagających wsparcia?
4. Dlaczego środki z Funduszu Solidarnościowego, który w roku 2026 dysponuje miliardowymi kwotami na świadczenia pieniężne, nie są w pierwszej kolejności kierowane na ratowanie życia i zdrowia osób wymagających usług asystenckich w ich domach?
5. Ile wniosków z województwa opolskiego zostało w bieżącym roku zredukowanych o więcej niż 80% względem wnioskowanego zapotrzebowania?
Oczekuję pilnej odpowiedzi oraz podjęcia natychmiastowych działań naprawczych, aby pomoc asystencka przestała być jedynie teoretycznym zapisem w ustawie, a stała się realnym wsparciem dla osób takich jak pani Małgorzata F.
Z poważaniem
Katarzyna Czochara
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Maja Nowak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (9)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9434 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.250.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16643 Pani Posłanki Katarzyny Czochary, w sprawie
niedofinansowania programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością”, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Podstawą prawną resortowego programu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pod
nazwą „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu
Terytorialnego (dalej jako: „program”) jest art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 23 października 2018 r.
o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1848). Program jest realizowany
w ramach rocznych edycji, a źródłem jego finansowania jest Fundusz Solidarnościowy (dalej
jako: „fundusz”), którego dysponentem jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia
społecznego.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS), mając na uwadze
rosnącą świadomość, istotne potrzeby i oczekiwania osób z niepełnosprawnościami
w zakresie korzystania z asystencji osobistej, dokłada wszelkich starań, aby z roku na rok
zwiększać nakłady finansowe na realizację wsparcia. Od 2019 r. kwota środków Funduszu
Solidarnościowego przekazywana jednostkom samorządu terytorialnego na realizację
asystencji osobistej wzrosła ponad 11-krotnie, a w porównaniu do nakładów z 2025 r.
(1 025 423 885,37 zł) przeznaczona na realizację tegorocznej edycji programu kwota
1 131 469 825 zł jest o ponad 10 punktów procentowych wyższa. Dzięki sukcesywnemu
zwiększaniu nakładów finansowych rośnie zarówno liczba bezpośrednich beneficjentów
wsparcia (w przypadku asystencji świadczonej przez gminy lub powiaty w okresie 2019-
2025 liczba uczestników programu wzrosła ze 112 do 45 606 osób w 2024 r. i 61 048 osób
w 2025 r.), jak i jego dostępność terytorialna (w 2019 r. Program realizowały 54 jednostki,
w 2025 r. 1 970, a w roku bieżącym czyni to aż 2 157 samorządów).
W przypadku województwa opolskiego kwota dofinansowania na realizację programu
w tegorocznej edycji wyniosła 33 881 686,92 zł i jest o ponad 7% niższa od dotacji
przyznanej Wojewodzie Opolskiemu w roku ubiegłym. Różnica bierze się stąd, że w edycji
na 2026 r. zmodyfikowano procedurę podziału dofinansowania, polegająca na
uwzględnianiu dodatkowych kryteriów, takich jak: populacja mieszkańców gminy/powiatu;
posiadanie przez gminę/powiat Lokalnego Planu Deinstytucjonalizacji Usług Społecznych;
wysokość wykorzystanych środków funduszu w poprzednich edycjach czy zlecenie
realizacji usług organizacjom i podmiotom, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24
kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, a także podmiotom, o
których mowa w art. 3 ust. 3 tej ustawy.
Zmianę wprowadzono celem poprawienia sprawiedliwości i efektywności procesu
dystrybucji środków funduszu. Należy podkreślić, że podziału środków między jednostki
samorządu terytorialnego dokonuje zgodnie z właściwością wojewoda1, a informacja
1 art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o wysokości przyznanego dofinansowania stanowi informację publiczną i jest publikowana
przez wojewodów w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP). Poniżej udostępniam linki
odsyłające do informacji o finansowaniu programu w województwie opolskim w latach
2025 - 2026:
Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością dla Jednostek Samorządu Terytorialnego -
edycja 2025 - Opolski Urząd Wojewódzki - Portal Gov.pl
Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością dla Jednostek Samorządu Terytorialnego -
edycja 2026 - Opolski Urząd Wojewódzki - Portal Gov.pl
Porównanie poziomu dofinansowania w podziale na gminy/powiaty województwa
opolskiego w latach 2025 i 2026 przedstawiono w załączniku nr 1 do niniejszego pisma.
Wsparcie w formie asystencji osobistej świadczone jest również w ramach resortowego
programu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej „Asystent osobisty osoby
z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych. Na realizację jego tegorocznej
edycji przeznaczono 319 998 025,49 zł. Lista organizacji, które otrzymały dofinansowanie
z funduszu dostępna jest na stronie internetowej Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych pod adresem:
Lista zatwierdzonych ofert wraz z lokalizacją organizacji w ramach Programu „Asystent
osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2026 -
Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Wskazane programy mają charakter subsydiarny i są realizowane przez uprawnione
podmioty na zasadzie dobrowolności, dlatego też nie stanowią rozwiązania, które
gwarantowałby dostępność wsparcia wszystkim uprawnionym.
Rozwiązaniem, które zabezpieczy potrzeby osób z niepełnosprawnościami jest utworzenie
solidnego sytemu wsparcia opartego na ustawie o asystencji osobistej. Projekt ustawy
został przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu 28 października 2025 r. Na
posiedzeniu Sejmu 21 listopada 2025 r. odbyło się jego pierwsze czytanie, a obecnie
prowadzone są prace w ramach powołanej 4 grudnia 2025 r. nadzwyczajnej podkomisji
sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny do rozpatrzenia ustawy o asystencji
osobistej.
Podstawowym celem projektu ustawy jest systemowe uregulowanie dostępu do asystencji
osobistej, która znacząco zwiększa szanse osób wymagających intensywnego wsparcia na
prowadzenie niezależnego życia. Do najważniejszych założeń projektu należą:
— wsparcie ustalane na maksymalnie pięć lat;
— zwiększenie godzinowego wymiaru wsparcia względem tego, które dostępne jest
w ramach programowej asystencji;
— gwarancja realizacji ustawy w każdym powiecie;
— zapewnienie osobie z niepełnosprawnościami swobody w wyborze podmiotu
świadczącego usługę asystencji (powiat, organizacja pozarządowa), a także gwarancja
swobody wyboru samego asystenta;
— wprowadzenie mechanizmu pełnej indywidualizacji wsparcia (zapewnienie osobom
z niepełnosprawnościami dostępu do wysokiej jakości usług dopasowanych do ich
indywidualnych potrzeb – łącznie ze wsparciem w wykonywaniu niezbędnych
czynności medycznych, po specjalistycznym instruktażu asystenta).
W kolejnych latach po wejściu ustawy w życie realizacja programowej asystencji osobistej
będzie kontynuowana na zasadzie komplementarności. Oznacza to, że osoby
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z niepełnosprawnościami, które nie będą uprawnione do korzystania z ustawowego
wsparcia, nie utracą dostępu do tej usługi.
Odnośnie do możliwości przekazania dodatkowych środków na realizację usług asystencji
osobistej w ramach programu informuję, że w roku bieżącym nie jest przewidziane
zwiększenie dofinansowania. Środki funduszu są wydatkowane zgodnie z zatwierdzonym
w ustawie budżetowej na 2026 r. (Dz.U. 2026 r. poz. 62) planem finansowym, w ramach
którego, oprócz wydatków na resortowe i rządowe programy (m.in. „Asystent osobisty
osoby z niepełnosprawnością”, „Opieka wytchnieniowa”, „Centra opiekuńczo-mieszkalne”),
ujęto też transfery pieniężne takie jak: renta socjalna, świadczenie uzupełniające dla osób
niezdolnych do samodzielnej egzystencji, dodatek dopełniający, zasiłek pogrzebowy, a także
odpis na Fundusz Dostępności.
Jednocześnie należy zauważyć, że od 2024 r. osoby z niepełnosprawnościami mają
możliwość korzystania ze wsparcia w formie świadczenia wspierającego, które
wprowadzono ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023 r. poz.
1429). Jego głównym celem jest zapewnienie większej samodzielności i wsparcia
finansowego osobom dorosłym wymagającym pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
Beneficjenci świadczenia mogą je dowolnie przeznaczyć na sfinansowanie takich potrzeb
jak np. pomoc w codziennym życiu, rehabilitacja czy usługi opiekuńcze.
Świadczenie wspierające przysługuje pełnoletnim osobom z niepełnosprawnościami, które
posiadają decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia w przedziale od 70 do 100 punktów
w przyjętej skali, wydaną w ramach zmodyfikowanego systemu orzecznictwa
o niepełnosprawności na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz.
913). Wysokość świadczenia wspierającego wynosi od 40% do 220% renty socjalnej
w zależności od liczby przyznanych punktów w decyzji wydanej przez wojewódzki zespół
do spraw orzekania o niepełnosprawności i wynosi:
— 220% renty socjalnej, jeżeli potrzebę wsparcia określono na poziomie od 95 do 100
punktów;
— 180% renty socjalnej, jeżeli potrzebę wsparcia określono na poziomie od 90 do 94
punktów;
— 120% renty socjalnej, jeżeli potrzebę wsparcia określono na poziomie od 85 do 89
punktów;
— 80% renty socjalnej, jeżeli potrzebę wsparcia określono na poziomie od 80 do 84
punktów;
— 60% renty socjalnej, jeżeli potrzebę wsparcia określono na poziomie od 75 do 79
punktów;
— 40% renty socjalnej, jeżeli potrzebę wsparcia określono na poziomie od 70 do 74
punktów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --