Interpelacja w sprawie braku obowiązku zgłoszenia przez wojewódzki inspektorat ochrony środowiska inwestycji budowy ferm, na przykładzie budowy fermy indyków w miejscowości Ślepkowo Szlacheckie (gm. Radzanowo, pow. płocki)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16584
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie braku obowiązku zgłoszenia przez wojewódzki inspektorat ochrony środowiska inwestycji budowy ferm, na przykładzie budowy fermy indyków w miejscowości Ślepkowo Szlacheckie (gm. Radzanowo, pow. płocki)
Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa
Data wpływu: 14-04-2026
Szanowni Państwo Ministrowie,
w związku z interwencją poselską podjętą na wniosek mieszkańców miejscowości Ślepkowo Szlacheckie w gminie Radzanowo (powiat płocki), dotyczącą planowanej inwestycji polegającej na budowie fermy indyków o łącznej obsadzie około 80 000 sztuk, zwracam się z pilnym wnioskiem o wyjaśnienie oraz podjęcie działań legislacyjnych.
Z odpowiedzi mazowieckiego wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska wynika wprost, że: „realizacja wskazanej inwestycji, do czasu oddania jej do użytkowania, nie podlega zgłoszeniu lub opiniowaniu przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska“.
Jednocześnie mamy do czynienia z inwestycją, która zgodnie z obowiązującymi przepisami należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a jej skala – około 80 tys. sztuk drobiu –oraz lokalizacja w bezpośrednim sąsiedztwie cieku wodnego (rzeka Mołtawa) budzi poważne obawy mieszkańców co do wpływu na środowisko, zdrowie ludzi oraz jakość życia.
Taki stan rzeczy prowadzi do sytuacji, w której:
• organ wyspecjalizowany w kontroli przestrzegania przepisów ochrony środowiska pozostaje całkowicie wyłączony z procesu inwestycyjnego na etapie realizacji,
• brakuje bieżącego nadzoru nad potencjalnie uciążliwą i ryzykowną inwestycją,
• mieszkańcy są pozbawieni realnego instrumentu ochrony przed ewentualnymi nieprawidłowościami już na etapie budowy,
• reakcja organów ochrony środowiska jest możliwa dopiero post factum, czyli po zakończeniu inwestycji lub na etapie jej oddawania do użytkowania.
Taki model nadzoru należy uznać za niewystarczający i systemowo wadliwy, szczególnie w przypadku inwestycji o wysokim stopniu ingerencji w środowisko naturalne.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jak Ministerstwo Klimatu i Środowiska ocenia obowiązujący stan prawny, w którym wojewódzki inspektorat ochrony środowiska nie ma kompetencji do opiniowania ani kontroli inwestycji tego typu na etapie jej realizacji?
2. Czy ministerstwo dostrzega ryzyko powstawania nieodwracalnych szkód w środowisku na etapie budowy inwestycji, zanim możliwa będzie interwencja WIOŚ?
3. Czy są prowadzone prace legislacyjne zmierzające do rozszerzenia kompetencji Inspekcji Ochrony Środowiska o możliwość kontroli inwestycji już na etapie ich realizacji, szczególnie w przypadku przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko?
4. Jakie instrumenty ochrony środowiska przysługują obecnie mieszkańcom w sytuacji, gdy inwestycja jest realizowana, a organa ochrony środowiska nie mają podstaw prawnych do podjęcia działań kontrolnych?
5. Czy w ocenie ministerstwa jest właściwe pozostawienie kluczowej roli wyłącznie organowi gminy, przy jednoczesnym braku bieżącego nadzoru wyspecjalizowanych służb środowiskowych?
Do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruję dodatkowo pytania:
6. Czy ministerstwo analizuje wpływ wielkotowarowych ferm drobiu na środowisko oraz zdrowie mieszkańców terenów wiejskich, w szczególności w kontekście emisji odorów, zanieczyszczenia wód i gleby?
7. Czy są planowane zmiany w przepisach regulujących lokalizację ferm przemysłowych, tak aby zapewnić większą ochronę mieszkańców oraz środowiska naturalnego?
8. Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie bardziej rygorystycznych zasad lokalizowania ferm w pobliżu cieków wodnych?
Na podstawie przedstawionego stanu faktycznego należy stwierdzić, że obecne regulacje prowadzą do powstania luki systemowej, w której inwestycje o znaczącym oddziaływaniu na środowisko mogą być realizowane bez bieżącego nadzoru właściwych organów kontrolnych. W mojej ocenie ta sytuacja wymaga pilnej interwencji ustawodawczej oraz zmiany podejścia do nadzoru nad inwestycjami środowiskowo wrażliwymi.
Minister Stefan Krajewski
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada kompetencji” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22395 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 05 maja 2026 r.
znak sprawy: DPB.śk.058.1.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 16584 skierowaną do Ministra Klimatu
i Środowiska oraz do Ministra Rozwoju Wsi i Rolnictwa w sprawie braku obowiązku
zgłoszenia przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska inwestycji budowy
ferm, na przykładzie budowy fermy indyków w miejscowości Ślepkowo Szlacheckie
(gm. Radzanowo, pow. płocki)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16584 z 21 kwietnia 2026 r., Pani Wioletty Marii
Kulpy, Posłanki na Sejm RP, w sprawie braku obowiązku zgłoszenia przez wojewódzki
inspektorat ochrony środowiska inwestycji budowy ferm, na przykładzie budowy
fermy indyków w miejscowości Ślepkowo Szlacheckie (gm. Radzanowo, pow. płocki),
uprzejmie informuję Pana Marszałka, co następuje.
Ad 1. Czy Ministerstwo analizuje wpływ wielkotowarowych ferm drobiu na
środowisko oraz zdrowie mieszkańców terenów wiejskich, w szczególności
w kontekście emisji odorów, zanieczyszczenia wód i gleby?
Rozwój funkcji produkcyjnych terenów wiejskich powinien przebiegać w sposób
zrównoważony, tak aby z jednej strony zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe,
a z drugiej strony ochronę środowiska, ludzi i zwierząt.
-- 1 of 4 --
2 | S t r o n a
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi uczestniczy i zleca wiele projektów
badawczych i analiz naukowych, które mają na celu badanie wpływu działalności
rolniczej na środowisko i zdrowie ludzi. Tego rodzaju opracowania pomagają
w podejmowaniu decyzji, w tym w wypracowywaniu rozwiązań legislacyjnych, które
mają zapewnić prawidłowy i zbilansowany rozwój obszarów wiejskich.
Jednym z takich przedsięwzięć jest zadanie Instytutu Uprawy, Nawożenia
i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego (IUNG-PIB), który w latach
2020-2025 uczestniczył w realizacji projektu naukowego finansowanego ze środków
Narodowego Centrum Nauki „Intensywny chów drobiu – identyfikacja zmian
zachodzących w środowisku przyrodniczym i ich wpływ na zdrowie człowieka”
(nr projektu 2019/35/B/NZ7/04394). Projekt ten realizowany był w konsorcjum
czterech jednostek naukowych: Gdański Uniwersytet Medyczny (lider projektu),
Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy, Uniwersytet
Warmińsko-Mazurski w Olsztynie oraz IUNG-PIB. Zakres tego projektu obejmował
m.in.: ocenę narażenia pracowników fermy drobiu na czynniki chemiczne ze
wskazaniem wytycznych dotyczących ochrony zdrowia, ocenę narażenia lokalnej
ludności na czynniki chemiczne/mikrobiologiczne w powietrzu, wodzie i glebie czy
ekotoksykologiczną ocenę zmian w glebach i wodzie wokół fermy drobiu. Wyniki tych
interdyscyplinarnych badań są sukcesywnie publikowane w czasopismach naukowych.
IUNG-PIB prowadzi również prace analityczne i metodyczne dotyczące identyfikacji
presji rolniczych na środowisko wodne, w tym presji wynikających z intensywnej
produkcji zwierzęcej. W szczególności odnosi się ona do:
• nadmiernej koncentracji produkcji zwierzęcej (wysokiej obsady zwierząt),
• braku równowagi pomiędzy ilością wytwarzanych nawozów naturalnych,
a powierzchnią gruntów rolnych zdolnych do ich zagospodarowania,
• przekroczeń dopuszczalnych poziomów stosowania azotu i fosforu.
Ad 2. Czy planowane są zmiany w przepisach regulujących lokalizację ferm
przemysłowych, tak aby zapewnić większą ochronę mieszkańców oraz środowiska
naturalnego?
Ad 3. Czy Ministerstwo przewiduje wprowadzenie bardziej rygorystycznych zasad
lokalizowania ferm w pobliżu cieków wodnych?
-- 2 of 4 --
3 | S t r o n a
Mając na uwadze fundamentalną funkcję terenów wiejskich, jaką jest produkcja
żywności, czyli zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego dla całego
społeczeństwa, i zarazem rozumiejąc realia współczesnego świata związane z migracją
ludności z terenów miejskich na tereny wiejskie, kluczową kwestią stała się adaptacja
do zmian zachodzących na obszarach wiejskich.
Aby zapewnić wyżej wspomniane bezpieczeństwo żywnościowe, istotny jest rozwój
funkcji produkcyjnych terenów wiejskich. Powinien on jednak przebiegać w sposób
zrównoważony, co jest możliwe dzięki przepisom prawnym, które dbają o zachowanie
charakteru terenów wiejskich z poszanowaniem mieszkańców, a także środowiska.
Polskie prawodawstwo zawiera szereg przepisów i norm, które muszą spełniać
podmioty rolne realizujące inwestycje. Kwestie takie jak lokalizacja, budowa,
rozbudowa i eksploatacja gospodarstw regulowane są przepisami, które nakładają na
inwestora obowiązek uzyskania szeregu decyzji i zezwoleń, a także przedstawienia
analiz skutków oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko na różnych etapach jego
realizacji. Inwestycje muszą być zgodne z przepisami prawa budowlanego oraz
planowania przestrzennego.
Jeśli chodzi o kwestie oddziaływania planowanych inwestycji na środowisko wodne,
objęte są one przepisami prawa wodnego oraz procedurami środowiskowymi
i wodnoprawnymi, realizowanymi przez właściwe organy administracji publicznej.
Przepisy te przewidują indywidualną ocenę planowanych przedsięwzięć pod kątem ich
potencjalnego wpływu na środowisko wodne.
Również w trakcie eksploatacji takich obiektów istnieje konieczność przestrzegania
przepisów dotyczących korzystania z różnych elementów środowiska takich jak: woda,
powietrze i gleba. Bezpośredni nadzór nad prawidłową realizacją tych przepisów, w
tym odnoszących się do ochrony środowiska, sprawują właściwe miejscowo ograny.
W przypadku niektórych Inwestycji dotyczących utrzymywania zwierząt
gospodarskich wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko
określającej wpływ tej inwestycji na poszczególne elementy środowiska
przyrodniczego oraz uzyskanie pozwolenia zintegrowanego.
-- 3 of 4 --
4 | S t r o n a
Należy nadmienić również, że kwestie związane ze zmianami prawnymi w kwestiach
wsi i jej funkcjonowania są prowadzone na bieżąco przez różne resorty. Ministerstwo
Rolnictwa i Rozwoju Wsi korzystając ze swoich kompetencji wystąpiło ostatnio
z projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony rolniczych funkcji
produkcyjnych wsi. W obecnym momencie projekt jest już po konsultacjach
społecznych, które trwały do 30 kwietnia 2026 r.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DIŚ-I.0500.5.2026.RC
4338118.17644459.14373775
Warszawa, 07-05-2026
Dotyczy: odpowiedzi na Interpelację Posłanki Wioletty Marii Kulpy, znak K10INT16584
(skierowanej do MKiŚ i MRiRW)
Temat: w sprawie braku obowiązku zgłoszenia przez wojewódzki inspektorat ochrony
środowiska inwestycji budowy ferm, na przykładzie budowy fermy indyków
w miejscowości Ślepkowo Szlacheckie (gm. Radzanowo, pow. Płocki)
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Posłanki Wioletty Marii Kulpy, znak K10INT16584, przekazuję
odpowiedź w zakresie właściwości Ministra Klimatu i Środowiska.
Na wstępie zaznaczenia wymaga, że ogólne wymogi realizacji inwestycji zostały określone
w szeregu ustaw oraz aktów wykonawczych do tych ustaw. Uszczegółowienie tych
wymagań następuje w decyzjach administracyjnych, takich jak m.in.: decyzja o warunkach
zabudowy i zagospodarowaniu terenu, decyzja o pozwoleniu na budowę czy wykonania
robót budowlanych. Przed realizacją przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać
na środowisko, które zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10
września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko1
(dalej r.o.o.ś.), wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W trakcie postępowania zmierzającego do wydania decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach może być prowadzona ocena oddziaływania na środowisko.
Przeprowadzenie wspomnianej oceny jest obligatoryjne dla przedsięwzięć wymienionych
w § 2 r.o.o.ś., natomiast w odniesieniu do przedsięwzięć wskazanych w § 3 r.o.o.ś. jest ona
wykonywana fakultatywnie, tj. w zależności od stwierdzenia takiego obowiązku przez organ
prowadzący ww. postępowanie.
Ocena oddziaływania na środowisko stanowi proces o charakterze kompleksowej analizy,
którego głównym celem jest ustalenie wpływu planowanej, skonkretyzowanej inwestycji
i jej alternatyw na poszczególne komponenty środowiska oraz wskazanie możliwych
rozwiązań, mających zapobiec jego negatywnym skutkom. Integralną częścią procedury
oraz podstawą do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko
i określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji inwestycji jest raport
o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który ma ustalić potencjalne zagrożenia
związane z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Zakres przedmiotowy raportu musi być
każdorazowo zgodny z wymogami ujętymi w art. 66 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
1 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco
oddziaływać na środowisko, Dz. U. poz. 1839, ze zm.
-- 1 of 5 --
2
oddziaływania na środowisko2 (dalej: UOOŚ). W dokumencie tym analizuje się m.in.:
bezpośredni i pośredni wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko przyrodnicze,
środowisko społeczne, w tym na zdrowie i warunki życia ludzi, na dobra materialne, zabytki,
wzajemne powiązania między powyższymi elementami, możliwości oraz sposoby
zapobiegania i łagodzenia negatywnego oddziaływania na środowisko.
Organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, na podstawie
materiału dowodowego, w szczególności karty informacyjnej przedsięwzięcia/raportu
o oddziaływaniu na środowisko oraz uzyskanych opinii i uzgodnień (bez udziału organu
inspekcji ochrony środowiska), formułuje w decyzji obowiązki/warunki, których spełnienie
zagwarantuje, iż realizacja przedsięwzięcia nie będzie znacząco oddziaływać
na środowisko, w tym na zdrowie i warunki życia ludzi.
W ramach postępowania, w toku którego przeprowadzana jest ocena oddziaływania
na środowisko, obowiązkiem organu jest zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa.
Celem ww. procedury jest umożliwienie każdemu zapoznania się z dokumentacją sprawy
oraz złożenia uwag i wniosków do niezbędnej dokumentacji sprawy, tj. wniosku o wydanie
decyzji wraz z załącznikami, w tym raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko
oraz wymaganych stanowisk organów opiniujących i uzgadniających. Analizę złożonych
uwag i wniosków oraz sposób ich rozpatrzenia organ prowadzący postępowanie ma
obowiązek przedstawić w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Pytanie 1. Jak Ministerstwo Klimatu i Środowiska ocenia obowiązujący stan prawny,
w którym Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska nie posiada kompetencji do opiniowania
ani kontroli inwestycji tego typu na etapie jej realizacji?
Inspekcja Ochrony Środowiska (dalej: „IOŚ”) działa na podstawie przepisów ustawy
o Inspekcji Ochrony Środowiska3. Zgodnie z tą ustawą IOŚ jest powołana do kontroli
przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska.
Tym samym kompetencje IOŚ mają charakter następczy (ex post), co oznacza, że co do
zasady nie uczestniczy ona w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych ani na etapie
realizacji inwestycji, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Model ten wynika
z przyjętego w polskim systemie prawa rozdziału funkcji: organów decyzyjnych
(prowadzących postępowania administracyjne) oraz organów kontrolnych.
Proces inwestycyjny dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko,
do których należy przedmiotowa inwestycja, prowadzony jest przede wszystkim w oparciu
o przepisy dotyczące ocen oddziaływania na środowisko. Na tym etapie właściwymi
organami są m.in. organ prowadzący postępowanie (najczęściej wójt, burmistrz lub
prezydent miasta) oraz organy opiniujące i uzgadniające, takie jak regionalny dyrektor
ochrony środowiska czy organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że:
a) WIOŚ, zgodnie z art. 136a UOOŚ, uprawniony jest do wymierzania administracyjnych
kar pieniężnych za naruszenie warunków określonych w decyzjach o środowiskowych
uwarunkowaniach w związku z realizacją, eksploatacją lub likwidacją przedsięwzięcia;
uprawnienie to dotyczy wyłącznie ostatecznych decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach;
2 Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale
społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz.
1112,
ze zm.)
3 Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2024 poz. 425)
-- 2 of 5 --
3
b) WIOŚ bierze udział w procesie planowania i zagospodarowania przestrzennego w bardzo
ograniczonym zakresie, tj. wyłącznie w przypadku opiniowania projektów planów
ogólnych i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz uzgadniania
projektów decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o lokalizacji inwestycji celu
publicznego (na podstawie odpowiednio art. 13i ust. 3 pkt 5, art. 17 pkt 6 lit. a i art. 53
ust. 4 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym4).
Zasady oddawania do użytkowania obiektów budowlanych, zespołów obiektów lub
instalacji w zakresie spełniania wymagań ochrony środowiska określone są w ustawie Poś.
Organem uczestniczącym w tym procesie jest WIOŚ.
Wstrzymanie użytkowania w drodze decyzji wydanej przez WIOŚ może nastąpić w sytuacji:
- niespełniania wymagań ochrony środowiska,
- użytkowania obiektu w przypadku stwierdzenia niedotrzymywania wynikających
z mocy prawa standardów emisyjnych albo określonych w pozwoleniu warunków emisji
w okresie 30 dni od zakończenia rozruchu,
- ujawnienia w ciągu 5 lat od oddania do użytkowania, iż przy oddawaniu do użytkowania
nie zostały spełnione wymagania ochrony środowiska i niespełnianie tych wymagań
w dalszym ciągu,
- niedopełnienie przez inwestora obowiązku poinformowania wojewódzkiego inspektora
ochrony środowiska o fakcie oddawania do eksploatacji instalacji lub obiektów.
Pytanie 2. Czy Ministerstwo dostrzega ryzyko powstawania nieodwracalnych szkód
w środowisku na etapie budowy inwestycji, zanim możliwa będzie interwencja WIOŚ?
Odnosząc się do ryzyka powstawania szkód w środowisku na etapie realizacji inwestycji,
należy wskazać, że obowiązujący system prawny przewiduje mechanizmy zapobiegawcze,
w szczególności w ramach procedury oceny oddziaływania na środowisko oraz warunków
określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Właściwym w zakresie
nadzoru nad prawidłowością postępowania mającego na celu wydanie decyzji
o środowiskowych uwarunkowania jest regionalny dyrektor ochrony środowiska.
Uprawnienia IOŚ ograniczone są do możliwości wymierzania administracyjnej kary
pieniężnej w trybie art. 136a UOOŚ.
Organy środowiskowe, w tym w szczególności regionalni dyrektorzy ochrony środowiska,
obligują inwestorów do zapewnienia nadzoru przyrodniczego nad prowadzonymi w terenie
pracami, formułują jednocześnie warunki ich prowadzenia, a także raportowania do
organów.
Oddziaływanie ferm przemysłowych na środowisko jest oceniane również przed
rozpoczęciem realizacji inwestycji w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach, prowadzonego na podstawie ustawy UOOŚ. W toku
tego postępowania analizowane są m.in. potencjalne emisje do powietrza, oddziaływanie
na wody powierzchniowe i podziemne, gospodarka odpadami oraz wpływ inwestycji
na zdrowie ludzi i jakość życia mieszkańców, a warunki realizacji przedsięwzięcia są
następnie wiążące dla inwestora. Na etapie realizacji inwestycji budowlanych właściwość
organów administracji publicznej wynika również z ustawy Prawo budowlane5, która
powierza nadzór nad procesem budowlanym organom administracji
architektoniczno-budowlanej oraz organom nadzoru budowlanego.
4 Ustawa z dnia 27 marca 2023r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2026 r. poz. 538)
5 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Dz.U. z 2026 r. poz. 524
-- 3 of 5 --
4
Pytanie 3. Czy prowadzone są prace legislacyjne zmierzające do rozszerzenia kompetencji
Inspekcji Ochrony Środowiska o możliwość kontroli inwestycji już na etapie ich realizacji,
szczególnie w przypadku przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko?
Biorąc pod uwagę uprawnienia WIOŚ do wymierzania administracyjnych kar pieniężnych
w trybie art. 136a UOOŚ, wskazać należy, że IOŚ ma uprawnienia do podejmowania
czynności kontrolnych na etapie realizacji inwestycji w przypadku, gdy dla takiej inwestycji
wydana została decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach po przeprowadzeniu oceny
oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W praktyce uprawnienie to stosowane jest
w przypadku skarg lub wniosków o interwencję związanych z naruszeniem ww. warunków
decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Ponadto informuję, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ) prowadzi
obecnie prace legislacyjne (UD224) dot. zmiany UOOŚ oraz niektórych innych ustaw
i wprawdzie obejmują one zmianę art. 136a UOOŚ, ale nie w zakresie rozszerzenia
kompetencji IOŚ w kwestii kontroli inwestycji – w tym tych sklasyfikowanych jako
przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko – na etapie ich realizacji.
Do GDOŚ nie były kierowane postulaty legislacyjne w przedmiotowym zakresie.
Wieloletnie doświadczenie pokazuje, że obecnie funkcjonujący system ocen oddziaływania
na środowisko stanowi zintegrowany i kompletny instrument służący weryfikacji wpływu
planowanych inwestycji na środowisko, w tym zdrowie i życie ludzi. Ministerstwo Klimatu
i Środowiska nie widzi zasadności rozszerzenia kompetencji IOŚ o opiniowanie w toku
postępowania zmierzającego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Należy przy tym wskazać, że na mocy art. 136a UOOŚ, jak wspomniano powyżej, WIOŚ
został powołany do wymierzania kar za nieprzestrzeganie postanowień decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach. W związku z czym, przy spełnieniu przesłanek
określonych w ww. regulacji, już na etapie realizacji inwestycji organ ten może podjąć
interwencję.
Obecnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi odrębnych prac
legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia powszechnego obowiązku zgłaszania IOŚ
wszystkich inwestycji budowlanych polegających na budowie ferm przemysłowych na
etapie ich realizacji. Rozszerzenie kompetencji IOŚ na fazę budowy musiałoby zostać
poprzedzone kompleksową analizą skutków prawnych i organizacyjnych, w szczególności
w kontekście konstytucyjnej zasady proporcjonalności, podziału kompetencji między
organy administracji oraz zapewnienia adekwatnych zasobów kadrowych i finansowych
IOŚ.
Pytanie 4. Jakie instrumenty ochrony środowiska przysługują obecnie mieszkańcom
w sytuacji, gdy inwestycja jest realizowana, a organy ochrony środowiska nie mają podstaw
prawnych do podjęcia działań kontrolnych?
W zakresie instrumentów dostępnych mieszkańcom należy wskazać, że mogą oni:
uczestniczyć w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach,
korzystać z uprawnień wynikających z przepisów o dostępie do informacji
o środowisku,
wnosić odwołania i skargi od rozstrzygnięć administracyjnych, na zasadach
określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego,
zawiadamiać organy nadzoru budowlanego o nieprawidłowościach na etapie
realizacji inwestycji, na podstawie przepisów Prawa budowlanego,
zgłaszać interwencje do WIOŚ w przypadku wystąpienia naruszeń przepisów
o ochronie środowiska lub zagrożenia powstaniem szkody w środowisku.
-- 4 of 5 --
5
W przypadku podejrzenia naruszenia warunków decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach wydawanych po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia
na środowisko, możliwe jest poinformowanie właściwego miejscowo WIOŚ o naruszeniu
warunków takiej decyzji.
Pytanie 5. Czy w ocenie Ministerstwa właściwym jest pozostawienie kluczowej roli wyłącznie
organowi gminy, przy jednoczesnym braku bieżącego nadzoru wyspecjalizowanych służb
środowiskowych?
Odnosząc się do kwestii roli organów gminy, należy wskazać, że wynika ona
z obowiązującego podziału kompetencji w systemie prawa administracyjnego. Organ gminy
działa jako organ właściwy w sprawach wydawania decyzji środowiskowych, przy czym jego
rozstrzygnięcia podlegają kontroli instancyjnej oraz sądowo-administracyjnej.
Organ gminy odgrywa istotną rolę w procesach planistycznych i decyzyjnych, natomiast
wyspecjalizowane organy ochrony środowiska realizują swoje ustawowe kompetencje
na dalszym etapie, w szczególności w fazie eksploatacji instalacji. System ochrony
środowiska opiera się na współdziałaniu kilku kategorii organów administracji publicznej,
z których każdy realizuje zadania określone w przepisach prawa.
Należy przy tym wskazać, że art. 76 UOOŚ przewiduje mechanizm w razie stwierdzenia
nieprawidłowości w zakresie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach,
zgodnie z którym stosowne uprawnienia przewidziano dla Generalnego Dyrektora Ochrony
Środowiska i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
Wskazać należy, że przywołany powyżej (w odpowiedzi na pytanie 3) projekt UD224
zakłada zmianę właściwości organów wydających decyzje o środowiskowych
uwarunkowaniach z organów gminy na starostów. Zakłada się, że projektowana zmiana
usprawni kontrolę nad sposobem realizacji ważnych dla regionu inwestycji i będzie
prowadzona przez jeden, wyspecjalizowany organ. Nie bez znaczenia pozostaje również, że
w starostwach powiatowych obecnie są już prowadzone podobne postępowania – m.in.
dotyczące pozwoleń zintegrowanych – a udział organów gmin w postępowaniu w sprawie
wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach często jest marginalny, gdyż
prowadzenie tych postępowań opiera się głównie o stanowisko wyspecjalizowanych
organów opiniujących lub uzgadniających.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 5 of 5 --