Interpelacja nr 16569
Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w traktowaniu podatkowym polskich marynarzy zatrudnionych na statkach eksploatowanych przez przedsiębiorstwa zagraniczne
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w traktowaniu podatkowym polskich marynarzy zatrudnionych na statkach eksploatowanych przez przedsiębiorstwa zagraniczne
Interpelacja nr 16569
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie nieprawidłowości w traktowaniu podatkowym polskich marynarzy zatrudnionych na statkach eksploatowanych przez przedsiębiorstwa zagraniczne
Zgłaszający: Dorota Arciszewska-Mielewczyk
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z licznymi sygnałami napływającymi od środowiska marynarskiego zwracam się z uprzejmą, lecz stanowczą prośbą o podjęcie pilnej interwencji w sprawie narastających i systemowych nieprawidłowości w traktowaniu podatkowym polskich marynarzy pracujących na statkach eksploatowanych przez przedsiębiorstwa zagraniczne.
Problem dotyczy w szczególności dwóch kluczowych kwestii:
– po pierwsze – błędnej wykładni postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, zwłaszcza w zakresie rozumienia pojęcia „eksploatacja statku w transporcie międzynarodowym“,
– po drugie – coraz częstszej praktyki odmawiania marynarzom prawa do tzw. ulgi abolicyjnej, mimo że prawo to zostało dla tej grupy zawodowej świadomie zachowane przez ustawodawcę.
Z przedstawianych materiałów oraz analizy dostępnego orzecznictwa wynika, że organy podatkowe przyjmują zawężającą interpretację pojęcia „transport międzynarodowy“, ograniczając je wyłącznie do klasycznego przewozu towarów lub pasażerów. Tymczasem pojęcie to – zgodnie z jego charakterem traktatowym – powinno być rozumiane szerzej, jako odnoszące się do międzynarodowego charakteru eksploatacji statku, niezależnie od rodzaju jednostki czy specyfiki wykonywanych na niej prac.
W praktyce prowadzi to do wykluczania z ochrony wynikającej z umów międzynarodowych marynarzy zatrudnionych na jednostkach offshore, statkach serwisowych, badawczych czy sejsmicznych. Dodatkowo organy podatkowe wprowadzają pozaustawowe kryteria – takie jak wymóg, aby transport stanowił główny cel działalności przedsiębiorstwa – które nie znajdują oparcia ani w przepisach ustawowych, ani w treści umów międzynarodowych.
Szczególnie niepokojąca jest również praktyka odmawiania prawa do ulgi abolicyjnej z tego tylko powodu, że w państwie źródła nie doszło do faktycznego poboru podatku.
Takie podejście pozostaje w sprzeczności zarówno z dotychczasowym stanowiskiem ministra finansów, jak i z celem regulacji dotyczących tej ulgi. W odpowiedzi z dnia 7 grudnia 2020 r. (znak DD4.054.6.2020) wskazano wprost, że ustawodawca świadomie pozostawił pełne zastosowanie ulgi abolicyjnej dla dochodów uzyskiwanych z pracy wykonywanej poza terytorium lądowym państw, uwzględniając specyfikę pracy marynarzy.
Ponadto w interpretacji ogólnej z dnia 31 października 2016 r. oraz w objaśnieniach podatkowych z dnia 10 sierpnia 2021 r. podkreślono, że prawo do zastosowania ulgi abolicyjnej nie jest uzależnione od faktycznej zapłaty podatku w drugim państwie, jeżeli zgodnie z właściwą umową o unikaniu podwójnego opodatkowania państwo to posiada prawo do opodatkowania danego dochodu.
W praktyce pracy marynarskiej brak poboru podatku za granicą często wynika z konstrukcji systemów podatkowych państw zatrudnienia, w tym z obowiązujących tam zwolnień lub szczególnych reżimów podatkowych. Nie jest to więc efekt działań podatników, lecz konsekwencja obowiązujących regulacji międzynarodowych.
Z dostępnych informacji wynika również, że praktyka organów podatkowych nie jest jednolita – w analogicznych stanach faktycznych zapadają odmienne rozstrzygnięcia. Coraz częściej pojawiają się także przypadki wszczynania postępowań karno-skarbowych w sprawach mających charakter wyłącznie interpretacyjny. Sytuacja ta budzi poważne obawy o stan pewności prawa oraz zaufanie obywateli do państwa.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie są przyczyny rozbieżności w praktyce organów podatkowych w zakresie stosowania przepisów dotyczących opodatkowania dochodów marynarzy?
2. Dlaczego organy podatkowe odmawiają marynarzom prawa do ulgi abolicyjnej mimo obowiązujących wyjaśnień resortu finansów oraz mimo treści art. 27g ust. 5 ustawy PIT?
3. Czy Ministerstwo Finansów planuje wydanie interpretacji ogólnej lub wytycznych jednoznacznie potwierdzających prawo marynarzy do stosowania ulgi abolicyjnej w pełnym wymiarze?
4. Jak ministerstwo interpretuje pojęcie „eksploatacji statku w transporcie międzynarodowym“ w kontekście pracy na jednostkach offshore i specjalistycznych?
5. Z jakich powodów w sprawach o charakterze interpretacyjnym wszczynane są postępowania karno-skarbowe wobec marynarzy?
6. Jakie działania zostaną podjęte w celu ujednolicenia praktyki organów podatkowych i zapewnienia zgodności ich działania z umowami międzynarodowymi?
Zwracam się również z prośbą o rozważenie podjęcia działań systemowych, które przywrócą pewność prawa oraz zagwarantują poszanowanie praw polskich marynarzy wynikających zarówno z przepisów krajowych, jak i umów międzynarodowych.
Z wyrazami szacunku Dorota Arciszewska-Mielewczyk
Interpelacja nr 16569
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie nieprawidłowości w traktowaniu podatkowym polskich marynarzy zatrudnionych na statkach eksploatowanych przez przedsiębiorstwa zagraniczne
Zgłaszający: Dorota Arciszewska-Mielewczyk
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z licznymi sygnałami napływającymi od środowiska marynarskiego zwracam się z uprzejmą, lecz stanowczą prośbą o podjęcie pilnej interwencji w sprawie narastających i systemowych nieprawidłowości w traktowaniu podatkowym polskich marynarzy pracujących na statkach eksploatowanych przez przedsiębiorstwa zagraniczne.
Problem dotyczy w szczególności dwóch kluczowych kwestii:
– po pierwsze – błędnej wykładni postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, zwłaszcza w zakresie rozumienia pojęcia „eksploatacja statku w transporcie międzynarodowym“,
– po drugie – coraz częstszej praktyki odmawiania marynarzom prawa do tzw. ulgi abolicyjnej, mimo że prawo to zostało dla tej grupy zawodowej świadomie zachowane przez ustawodawcę.
Z przedstawianych materiałów oraz analizy dostępnego orzecznictwa wynika, że organy podatkowe przyjmują zawężającą interpretację pojęcia „transport międzynarodowy“, ograniczając je wyłącznie do klasycznego przewozu towarów lub pasażerów. Tymczasem pojęcie to – zgodnie z jego charakterem traktatowym – powinno być rozumiane szerzej, jako odnoszące się do międzynarodowego charakteru eksploatacji statku, niezależnie od rodzaju jednostki czy specyfiki wykonywanych na niej prac.
W praktyce prowadzi to do wykluczania z ochrony wynikającej z umów międzynarodowych marynarzy zatrudnionych na jednostkach offshore, statkach serwisowych, badawczych czy sejsmicznych. Dodatkowo organy podatkowe wprowadzają pozaustawowe kryteria – takie jak wymóg, aby transport stanowił główny cel działalności przedsiębiorstwa – które nie znajdują oparcia ani w przepisach ustawowych, ani w treści umów międzynarodowych.
Szczególnie niepokojąca jest również praktyka odmawiania prawa do ulgi abolicyjnej z tego tylko powodu, że w państwie źródła nie doszło do faktycznego poboru podatku.
Takie podejście pozostaje w sprzeczności zarówno z dotychczasowym stanowiskiem ministra finansów, jak i z celem regulacji dotyczących tej ulgi. W odpowiedzi z dnia 7 grudnia 2020 r. (znak DD4.054.6.2020) wskazano wprost, że ustawodawca świadomie pozostawił pełne zastosowanie ulgi abolicyjnej dla dochodów uzyskiwanych z pracy wykonywanej poza terytorium lądowym państw, uwzględniając specyfikę pracy marynarzy.
Ponadto w interpretacji ogólnej z dnia 31 października 2016 r. oraz w objaśnieniach podatkowych z dnia 10 sierpnia 2021 r. podkreślono, że prawo do zastosowania ulgi abolicyjnej nie jest uzależnione od faktycznej zapłaty podatku w drugim państwie, jeżeli zgodnie z właściwą umową o unikaniu podwójnego opodatkowania państwo to posiada prawo do opodatkowania danego dochodu.
W praktyce pracy marynarskiej brak poboru podatku za granicą często wynika z konstrukcji systemów podatkowych państw zatrudnienia, w tym z obowiązujących tam zwolnień lub szczególnych reżimów podatkowych. Nie jest to więc efekt działań podatników, lecz konsekwencja obowiązujących regulacji międzynarodowych.
Z dostępnych informacji wynika również, że praktyka organów podatkowych nie jest jednolita – w analogicznych stanach faktycznych zapadają odmienne rozstrzygnięcia. Coraz częściej pojawiają się także przypadki wszczynania postępowań karno-skarbowych w sprawach mających charakter wyłącznie interpretacyjny. Sytuacja ta budzi poważne obawy o stan pewności prawa oraz zaufanie obywateli do państwa.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie są przyczyny rozbieżności w praktyce organów podatkowych w zakresie stosowania przepisów dotyczących opodatkowania dochodów marynarzy?
2. Dlaczego organy podatkowe odmawiają marynarzom prawa do ulgi abolicyjnej mimo obowiązujących wyjaśnień resortu finansów oraz mimo treści art. 27g ust. 5 ustawy PIT?
3. Czy Ministerstwo Finansów planuje wydanie interpretacji ogólnej lub wytycznych jednoznacznie potwierdzających prawo marynarzy do stosowania ulgi abolicyjnej w pełnym wymiarze?
4. Jak ministerstwo interpretuje pojęcie „eksploatacji statku w transporcie międzynarodowym“ w kontekście pracy na jednostkach offshore i specjalistycznych?
5. Z jakich powodów w sprawach o charakterze interpretacyjnym wszczynane są postępowania karno-skarbowe wobec marynarzy?
6. Jakie działania zostaną podjęte w celu ujednolicenia praktyki organów podatkowych i zapewnienia zgodności ich działania z umowami międzynarodowymi?
Zwracam się również z prośbą o rozważenie podjęcia działań systemowych, które przywrócą pewność prawa oraz zagwarantują poszanowanie praw polskich marynarzy wynikających zarówno z przepisów krajowych, jak i umów międzynarodowych.
Z wyrazami szacunku Dorota Arciszewska-Mielewczyk
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Marcin Łoboda
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
21
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.6 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (21)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15057 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 8 lipca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja poselska nr 16569
Znak sprawy: DOP2.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź
na interpelację poselską nr 16569
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację z 17 kwietnia 2026 r. nr 16569 złożoną przez panią
poseł Dorotę Arciszewską-Mielewczyk, w sprawie nieprawidłowości w traktowaniu
podatkowym polskich marynarzy zatrudnionych na statkach eksploatowanych
przez przedsiębiorstwa zagraniczne, przedstawiam odpowiedzi na pytania
postawione w ww. interpelacji.
Pytanie 1
Jakie są przyczyny rozbieżności w praktyce organów podatkowych w zakresie stosowania
przepisów dotyczących opodatkowania dochodów marynarzy?
Z dostępnych informacji1 wynika, że w prowadzonych sprawach (które głównie
dotyczą rozpatrywania wniosków o ograniczenie poboru zaliczek) spornym
zagadnieniem pomiędzy podatnikami i organami podatkowymi była m.in.
interpretacja pojęcia eksploatacji statku w transporcie międzynarodowym,
ustalenie siedziby zarządu przedsiębiorstwa eksploatującego statek w transporcie
międzynarodowym, na którym marynarz wykonuje pracę, jak również możliwość
zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) i wynikającej
1 Informacje (wyjaśnienia) przekazane przez Dyrektorów Izb Administracji Skarbowej
w: Bydgoszczy, Gdańsku, Olsztynie oraz Szczecinie, nadzorujących naczelników urzędów
skarbowych z obszarów, co do których sygnalizowane są przez środowisko marynarzy
„rozbieżności interpretacyjne”.
-- 1 of 7 --
2/7
z niej metody unikania podwójnego opodatkowania oraz w związku z tym ulgi
abolicyjnej, o której mowa w art. 27g ustawy PIT2.
Z posiadanych informacji wynika, że nieprawidłowe rozliczenia dochodów w Polsce
przez polskich rezydentów często są następstwem błędnej interpretacji przez
podatników (i ich pełnomocników) przepisów UPO w zakresie kwalifikacji źródła
przychodu/dochodu, w tym w szczególności rozszerzającej interpretacji pojęcia
„statku eksploatowanego w transporcie międzynarodowym”.
Pytanie 2
Dlaczego organy podatkowe odmawiają marynarzom prawa do ulgi abolicyjnej mimo
obowiązujących wyjaśnień resortu finansów oraz mimo treści art. 27g ust. 5 ustawy PIT ?
Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów (dalej: MF), brak zapłaty podatku
za granicą nie wpływa na możliwość zastosowania umowy UPO oraz w związku
z tym ulgi abolicyjnej, o której mowa w art. 27g ustawy PIT. Prawo do zastosowania
ulgi abolicyjnej w takim przypadku, jeżeli dochody uzyskiwane są w państwach,
z którymi Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, zostało
potwierdzone w interpretacji ogólnej Ministra Rozwoju i Finansów
z 31 października 2016 r. nr DD10.8201.1.2016.GOJ3.
Należy w tym miejscu podkreślić, że organy podatkowe mogą stosować wspomniane
przepisy umowy UPO w przypadkach, gdy w stanie faktycznym nie ulega
wątpliwości, że przesłanki dla zastosowania właściwej umowy zostały należycie
spełnione. Jak zatem wskazano w interpretacji ogólnej:
I tak, w przypadku marynarzy pracujących na statkach eksploatowanych przez
norweskie przedsiębiorstwo, art. 14 ust. 3 konwencji znajdzie zastosowanie wyłącznie
w sytuacji, gdy spełnienie wszystkich warunków określonych w tym przepisie nie budzi
wątpliwości. Zatem, prawo do ulgi, o której mowa w art. 27g ustawy przysługiwać
będzie marynarzowi, który wykonuje pracę najemną na pokładzie statku morskiego,
który jest eksploatowany w transporcie międzynarodowym przez przedsiębiorstwo
Norwegii. Spełnienie określonych w art. 14 ust. 3 konwencji przesłanek spowoduje
możliwość zastosowania przepisów tejże konwencji, a zatem również ulgi, o której
mowa w art. 27g ustawy.
W świetle powyższego, pragnę podkreślić, że organy podatkowe w każdym
przypadku mają obowiązek weryfikacji stanu faktycznego przedstawionego przez
podatnika oraz analizy warunków do zastosowania postanowień konkretnej umowy
UPO oraz prawa do skorzystania z ulgi abolicyjnej.
2 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r.
poz. 592, ze zm.).
3 Dz. Urz. MRiF z 2016 r. poz. 12.
-- 2 of 7 --
3/7
Pytanie 3
Czy Ministerstwo Finansów planuje wydanie interpretacji ogólnej lub wytycznych
jednoznacznie potwierdzających prawo marynarzy do stosowania ulgi abolicyjnej
w pełnym wymiarze?
Zagadnienie dotyczące stosowania ulgi abolicyjnej w odniesieniu do dochodów
marynarzy w sytuacji braku opłacenia podatku za granicą było przedmiotem dwóch
wydanych dotychczas interpretacji ogólnych oraz objaśnień podatkowych:
1) interpretacji ogólnej z 31 października 2016 r. nr DD10.8201.1.2016.GOJ,
w sprawie stosowania ulgi, o której mowa w art. 27g ustawy z dnia 26 lipca
1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w stosunku do marynarzy,
mających miejsce zamieszkania w Polsce, uzyskujących dochody z tytułu pracy
najemnej na pokładach statków morskich eksploatowanych w transporcie
międzynarodowym w rozumieniu umów o unikaniu podwójnego
opodatkowania (Dz. Urz. MRiF z 2016 r. poz. 12);
2) interpretacji ogólnej z 31 października 2019 r. nr DD4.8201.1.2019, w sprawie
stosowania ulgi, o której mowa w art. 27g ustawy o podatku dochodowym
od osób fizycznych, do dochodów marynarzy uzyskanych z pracy na statkach
eksploatowanych w transporcie międzynarodowym z państwa, z którym Polska
nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (sytuacja
bezumowna), jeżeli od tych dochodów nie został zapłacony za granicą podatek
dochodowy (Dz. Urz. MFIiR z 2019 r. poz. 21);
3) objaśnienia podatkowe z 10 sierpnia 2021 r. dotyczące ulgi abolicyjnej, o której
mowa w art. 27g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych4.
Pytanie 4
Jak Ministerstwo interpretuje pojęcie „eksploatacji statku w transporcie
międzynarodowym” w kontekście pracy na jednostkach offshore i specjalistycznych?
Pojęcie „transportu międzynarodowego” jest określone w umowach UPO. Definicja
tego pojęcia opiera się na międzynarodowych standardach prawa podatkowego,
w szczególności MK OECD, która stanowi wzorzec stosowany przez Polskę
w zawieranych przez nią umowach UPO. Zalecenia dotyczące interpretacji pojęć
zawartych w MK OECD, a w konsekwencji w umowach UPO, które są oparte
na postanowieniach MK OECD, zostały określone w Komentarzu do MK OECD,
który został wspólnie wypracowany przez państwa członkowskie tej organizacji.
Komentarz ten, choć nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, pełni
istotną funkcję interpretacyjną przy wykładni postanowień umów UPO jako uznany
punkt odniesienia przy ich negocjowaniu i element ich kontekstu w rozumieniu
zasad wykładni prawa międzynarodowego.
Zgodnie z art. 31 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, postanowienia
umowy należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem
użytych wyrażeń, w ich kontekście oraz w świetle jej przedmiotu i celu. W tym ujęciu
4 https://www.gov.pl/attachment/9fd0728b-634a-44b6-ad22-f958dba55f12
-- 3 of 7 --
4/7
Komentarz do MK OECD stanowi narzędzie pomocnicze wskazujące kierunek
wykładni pojęć użytych w umowach UPO.
W świetle obowiązujących regulacji, w szczególności postanowień umów UPO,
a także orzecznictwa sądów administracyjnych, sposób interpretacji definicji pojęcia
„transport międzynarodowy” nie powinien budzić wątpliwości.
Zgodnie np. z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2018 r.
sygn. akt II FSK 652/18:
poprzez transport (w tym transport międzynarodowy) należy rozumieć zespół
czynności związany z przemieszczaniem osób i dóbr materialnych za pomocą
odpowiednich środków (tu: za pomocą statków morskich). Transport morski oznacza
więc przewóz statkami w celach zarobkowych pasażerów i ładunków przez wody
morskie.5
Pojęcie „transportu międzynarodowego” definiowane w umowach UPO
co do zasady odnosi się do działalności polegającej na przewozie osób lub ładunków
w żegludze międzynarodowej, wykonywanej przez przedsiębiorstwo jednego
z umawiających się państw. W konsekwencji decydujące znaczenie ma funkcjonalna
ocena działalności wykonywanej przez przedsiębiorstwo, a nie formalna
kwalifikacja jednostki jako określonego typu statku. W związku z tym, zasadnicze
znaczenie dla kwalifikacji pracy marynarza jako wykonywanej w ramach „transportu
międzynarodowego” w rozumieniu umów UPO ma nie tyle rodzaj statku,
ile charakter działalności prowadzonej na danym statku oraz sposób eksploatacji
danej jednostki.
Pytanie 5
Z jakich powodów w sprawach o charakterze interpretacyjnym wszczynane są
postępowania karno-skarbowe wobec marynarzy?
5 Podobnie wyroki: NSA z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 864/16; prawomocne WSA
w Gdańsku: z 9 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 1157/20, z 16 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Gd
1071/20, z 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 1039/20, z 28 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Gd
1514/16, z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1502/16.
-- 4 of 7 --
5/7
Na wstępie chciałbym wyjaśnić, że zgodnie z zasadą legalizmu, wyrażoną w art. 10
§ 1 kpk6, organ powołany do ścigania przestępstw, a więc także finansowy organ
postępowania przygotowawczego, jest zobowiązany do wszczęcia śledztwa
lub dochodzenia, gdy spełniona jest określona przesłanka ustawowa.
W przypadku postępowań dotyczących wydania interpretacji indywidualnej,
o której jest mowa w art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej7, jedną z przesłanek
umożliwiających wydanie takiej interpretacji jest złożenie przez wnioskodawcę
oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania,
że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu
złożenia wniosku, nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego,
kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie
została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu
podatkowego. W razie złożenia fałszywego oświadczenia wydana interpretacja
indywidualna nie wywołuje skutków prawnych (art. 14b § 4 Ordynacji podatkowej).
W przypadku spraw podatkowych, zgodnie z art. 303 kpk w związku z art. 113
§ 1 kks8, postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie
skarbowe wszczyna się, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia
przestępstwa. Przepisy Kodeksu postępowania karnego w art. 297 kpk określają
także cele postępowania przygotowawczego, tj. m.in. ustalenie, czy został
popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo, wykrycie i w razie
potrzeby ujęcie sprawcy, wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie
rozmiarów szkody oraz zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie
utrwalenie dowodów dla sądu.
Dodatkowo warto podnieść, że czynności procesowe w toku prowadzonego
postępowania przygotowawczego, a więc również wszczęcie postępowania
przygotowawczego, przedstawienie zarzutów, czy czynności dowodowe, objęte są
nadzorem procesowym. W postępowaniach karnych skarbowych nadzór procesowy
sprawowany jest przez organ nadrzędny nad organem prowadzącym postępowanie
przygotowawcze, a w wielu sprawach taki nadzór sprawuje prokurator. Przepisy
w tym zakresie stwarzają podstawę do zapewnienia kontroli prawidłowego
i skutecznego przebiegu postępowania, zgodnie z prawem i zasadami
proceduralnymi.
Należy zaznaczyć, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie przesądza
o winie podatnika, ani o jego ostatecznej odpowiedzialności karnej skarbowej.
Jednocześnie należy podkreślić, że ocena danej sprawy jest uzależniona
od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a właściwymi organami do jej
przeprowadzenia zgodnie z przepisami są finansowe organy postępowania
przygotowawczego.
6 Kodeks postępowania karnego z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz. U z 2026 r. poz. 490, ze zm.).
7 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, ze zm.).
8 Kodeks Karny Skarbowy z dnia 10 września 1999 r. (Dz. U z 2025 r. poz. 633, ze zm.).
-- 5 of 7 --
6/7
Pytanie 6
Jakie działania zostaną podjęte w celu ujednolicenia praktyki organów podatkowych
i zapewnienia zgodności ich działania z umowami międzynarodowymi?
Pragnę zapewnić, że Ministerstwo Finansów monitoruje praktykę interpretacyjną
organów podatkowych w sprawach opodatkowania dochodów marynarzy.
Mając na względzie doniosłość problemów poruszanych w wystąpieniu Pani Poseł –
w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów umów o unikaniu
podwójnego opodatkowania w przypadku nieobjęcia marynarzy będących polskimi
rezydentami podatkowymi ograniczonym obowiązkiem podatkowym za granicą –
18 czerwca 2026 r. Minister Finansów i Gospodarki wydał w tym przedmiocie
interpretację ogólną nr DD4.8201.2.2026 (Dz. Urz. MFiG z 2026 r. poz. 61).
W interpretacji tej Minister Finansów i Gospodarki zajął stanowisko, że art. 14 ust. 3
oraz art. 22 ust. 1 polsko-norweskiej konwencji9 znajdują zastosowanie
do opodatkowania dochodów marynarzy będących polskimi rezydentami
podatkowymi, jeżeli łącznie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 14 ust. 3 tej
konwencji, tj. praca najemna była wykonywana na pokładzie statku morskiego
eksploatowanego w transporcie międzynarodowym przez norweskie
przedsiębiorstwo. Okoliczność, że podatnik nie podlega w Norwegii opodatkowaniu,
na skutek nieobjęcia go ograniczonym obowiązkiem podatkowym na mocy prawa
wewnętrznego Norwegii, nie stanowi samodzielnej przesłanki do odmowy
zastosowania przepisów tej konwencji. Zasada ta obowiązuje również w sytuacji
gdy zastosowanie ma metoda unikania podwójnego opodatkowania zawarta
w art. 22 ust. 1 polsko-norweskiej konwencji, w brzmieniu obowiązującym
po 31 grudnia 2020 r.
Ponadto Minister Finansów i Gospodarki wskazał, że choć zagadnienie budzące
wątpliwości interpretacyjne zostało omówione na przykładzie polsko-norweskiej
konwencji, wyrażone w tej interpretacji ogólnej zasady wykładni umów o unikaniu
podwójnego opodatkowania znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień
innych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska.
W szczególności dotyczy to zasady, zgodnie z którą okoliczność niepodlegania przez
podatnika ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w państwie źródła dochodu
lub brak zapłaty podatku w tym państwie nie stanowi samodzielnej przesłanki
do odmowy zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
ani wynikającej z niej metody unikania podwójnego opodatkowania.
Pragnę również poinformować, że Minister Finansów i Gospodarki nie wyklucza
wydania w przyszłości także objaśnień podatkowych dotyczących wykładni terminu
„transport międzynarodowy”.
9 Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania
podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie
podatków od dochodu oraz Protokół do tej Konwencji, podpisane w Warszawie
dnia 9 września 2009 r. (Dz. U. z 2010 r. poz. 899, ze zm.).
-- 6 of 7 --
7/7
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 7 of 7 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 8 lipca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja poselska nr 16569
Znak sprawy: DOP2.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź
na interpelację poselską nr 16569
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację z 17 kwietnia 2026 r. nr 16569 złożoną przez panią
poseł Dorotę Arciszewską-Mielewczyk, w sprawie nieprawidłowości w traktowaniu
podatkowym polskich marynarzy zatrudnionych na statkach eksploatowanych
przez przedsiębiorstwa zagraniczne, przedstawiam odpowiedzi na pytania
postawione w ww. interpelacji.
Pytanie 1
Jakie są przyczyny rozbieżności w praktyce organów podatkowych w zakresie stosowania
przepisów dotyczących opodatkowania dochodów marynarzy?
Z dostępnych informacji1 wynika, że w prowadzonych sprawach (które głównie
dotyczą rozpatrywania wniosków o ograniczenie poboru zaliczek) spornym
zagadnieniem pomiędzy podatnikami i organami podatkowymi była m.in.
interpretacja pojęcia eksploatacji statku w transporcie międzynarodowym,
ustalenie siedziby zarządu przedsiębiorstwa eksploatującego statek w transporcie
międzynarodowym, na którym marynarz wykonuje pracę, jak również możliwość
zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) i wynikającej
1 Informacje (wyjaśnienia) przekazane przez Dyrektorów Izb Administracji Skarbowej
w: Bydgoszczy, Gdańsku, Olsztynie oraz Szczecinie, nadzorujących naczelników urzędów
skarbowych z obszarów, co do których sygnalizowane są przez środowisko marynarzy
„rozbieżności interpretacyjne”.
-- 1 of 7 --
2/7
z niej metody unikania podwójnego opodatkowania oraz w związku z tym ulgi
abolicyjnej, o której mowa w art. 27g ustawy PIT2.
Z posiadanych informacji wynika, że nieprawidłowe rozliczenia dochodów w Polsce
przez polskich rezydentów często są następstwem błędnej interpretacji przez
podatników (i ich pełnomocników) przepisów UPO w zakresie kwalifikacji źródła
przychodu/dochodu, w tym w szczególności rozszerzającej interpretacji pojęcia
„statku eksploatowanego w transporcie międzynarodowym”.
Pytanie 2
Dlaczego organy podatkowe odmawiają marynarzom prawa do ulgi abolicyjnej mimo
obowiązujących wyjaśnień resortu finansów oraz mimo treści art. 27g ust. 5 ustawy PIT ?
Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów (dalej: MF), brak zapłaty podatku
za granicą nie wpływa na możliwość zastosowania umowy UPO oraz w związku
z tym ulgi abolicyjnej, o której mowa w art. 27g ustawy PIT. Prawo do zastosowania
ulgi abolicyjnej w takim przypadku, jeżeli dochody uzyskiwane są w państwach,
z którymi Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, zostało
potwierdzone w interpretacji ogólnej Ministra Rozwoju i Finansów
z 31 października 2016 r. nr DD10.8201.1.2016.GOJ3.
Należy w tym miejscu podkreślić, że organy podatkowe mogą stosować wspomniane
przepisy umowy UPO w przypadkach, gdy w stanie faktycznym nie ulega
wątpliwości, że przesłanki dla zastosowania właściwej umowy zostały należycie
spełnione. Jak zatem wskazano w interpretacji ogólnej:
I tak, w przypadku marynarzy pracujących na statkach eksploatowanych przez
norweskie przedsiębiorstwo, art. 14 ust. 3 konwencji znajdzie zastosowanie wyłącznie
w sytuacji, gdy spełnienie wszystkich warunków określonych w tym przepisie nie budzi
wątpliwości. Zatem, prawo do ulgi, o której mowa w art. 27g ustawy przysługiwać
będzie marynarzowi, który wykonuje pracę najemną na pokładzie statku morskiego,
który jest eksploatowany w transporcie międzynarodowym przez przedsiębiorstwo
Norwegii. Spełnienie określonych w art. 14 ust. 3 konwencji przesłanek spowoduje
możliwość zastosowania przepisów tejże konwencji, a zatem również ulgi, o której
mowa w art. 27g ustawy.
W świetle powyższego, pragnę podkreślić, że organy podatkowe w każdym
przypadku mają obowiązek weryfikacji stanu faktycznego przedstawionego przez
podatnika oraz analizy warunków do zastosowania postanowień konkretnej umowy
UPO oraz prawa do skorzystania z ulgi abolicyjnej.
2 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r.
poz. 592, ze zm.).
3 Dz. Urz. MRiF z 2016 r. poz. 12.
-- 2 of 7 --
3/7
Pytanie 3
Czy Ministerstwo Finansów planuje wydanie interpretacji ogólnej lub wytycznych
jednoznacznie potwierdzających prawo marynarzy do stosowania ulgi abolicyjnej
w pełnym wymiarze?
Zagadnienie dotyczące stosowania ulgi abolicyjnej w odniesieniu do dochodów
marynarzy w sytuacji braku opłacenia podatku za granicą było przedmiotem dwóch
wydanych dotychczas interpretacji ogólnych oraz objaśnień podatkowych:
1) interpretacji ogólnej z 31 października 2016 r. nr DD10.8201.1.2016.GOJ,
w sprawie stosowania ulgi, o której mowa w art. 27g ustawy z dnia 26 lipca
1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w stosunku do marynarzy,
mających miejsce zamieszkania w Polsce, uzyskujących dochody z tytułu pracy
najemnej na pokładach statków morskich eksploatowanych w transporcie
międzynarodowym w rozumieniu umów o unikaniu podwójnego
opodatkowania (Dz. Urz. MRiF z 2016 r. poz. 12);
2) interpretacji ogólnej z 31 października 2019 r. nr DD4.8201.1.2019, w sprawie
stosowania ulgi, o której mowa w art. 27g ustawy o podatku dochodowym
od osób fizycznych, do dochodów marynarzy uzyskanych z pracy na statkach
eksploatowanych w transporcie międzynarodowym z państwa, z którym Polska
nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (sytuacja
bezumowna), jeżeli od tych dochodów nie został zapłacony za granicą podatek
dochodowy (Dz. Urz. MFIiR z 2019 r. poz. 21);
3) objaśnienia podatkowe z 10 sierpnia 2021 r. dotyczące ulgi abolicyjnej, o której
mowa w art. 27g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych4.
Pytanie 4
Jak Ministerstwo interpretuje pojęcie „eksploatacji statku w transporcie
międzynarodowym” w kontekście pracy na jednostkach offshore i specjalistycznych?
Pojęcie „transportu międzynarodowego” jest określone w umowach UPO. Definicja
tego pojęcia opiera się na międzynarodowych standardach prawa podatkowego,
w szczególności MK OECD, która stanowi wzorzec stosowany przez Polskę
w zawieranych przez nią umowach UPO. Zalecenia dotyczące interpretacji pojęć
zawartych w MK OECD, a w konsekwencji w umowach UPO, które są oparte
na postanowieniach MK OECD, zostały określone w Komentarzu do MK OECD,
który został wspólnie wypracowany przez państwa członkowskie tej organizacji.
Komentarz ten, choć nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, pełni
istotną funkcję interpretacyjną przy wykładni postanowień umów UPO jako uznany
punkt odniesienia przy ich negocjowaniu i element ich kontekstu w rozumieniu
zasad wykładni prawa międzynarodowego.
Zgodnie z art. 31 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, postanowienia
umowy należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem
użytych wyrażeń, w ich kontekście oraz w świetle jej przedmiotu i celu. W tym ujęciu
4 https://www.gov.pl/attachment/9fd0728b-634a-44b6-ad22-f958dba55f12
-- 3 of 7 --
4/7
Komentarz do MK OECD stanowi narzędzie pomocnicze wskazujące kierunek
wykładni pojęć użytych w umowach UPO.
W świetle obowiązujących regulacji, w szczególności postanowień umów UPO,
a także orzecznictwa sądów administracyjnych, sposób interpretacji definicji pojęcia
„transport międzynarodowy” nie powinien budzić wątpliwości.
Zgodnie np. z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2018 r.
sygn. akt II FSK 652/18:
poprzez transport (w tym transport międzynarodowy) należy rozumieć zespół
czynności związany z przemieszczaniem osób i dóbr materialnych za pomocą
odpowiednich środków (tu: za pomocą statków morskich). Transport morski oznacza
więc przewóz statkami w celach zarobkowych pasażerów i ładunków przez wody
morskie.5
Pojęcie „transportu międzynarodowego” definiowane w umowach UPO
co do zasady odnosi się do działalności polegającej na przewozie osób lub ładunków
w żegludze międzynarodowej, wykonywanej przez przedsiębiorstwo jednego
z umawiających się państw. W konsekwencji decydujące znaczenie ma funkcjonalna
ocena działalności wykonywanej przez przedsiębiorstwo, a nie formalna
kwalifikacja jednostki jako określonego typu statku. W związku z tym, zasadnicze
znaczenie dla kwalifikacji pracy marynarza jako wykonywanej w ramach „transportu
międzynarodowego” w rozumieniu umów UPO ma nie tyle rodzaj statku,
ile charakter działalności prowadzonej na danym statku oraz sposób eksploatacji
danej jednostki.
Pytanie 5
Z jakich powodów w sprawach o charakterze interpretacyjnym wszczynane są
postępowania karno-skarbowe wobec marynarzy?
5 Podobnie wyroki: NSA z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 864/16; prawomocne WSA
w Gdańsku: z 9 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 1157/20, z 16 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Gd
1071/20, z 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 1039/20, z 28 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Gd
1514/16, z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1502/16.
-- 4 of 7 --
5/7
Na wstępie chciałbym wyjaśnić, że zgodnie z zasadą legalizmu, wyrażoną w art. 10
§ 1 kpk6, organ powołany do ścigania przestępstw, a więc także finansowy organ
postępowania przygotowawczego, jest zobowiązany do wszczęcia śledztwa
lub dochodzenia, gdy spełniona jest określona przesłanka ustawowa.
W przypadku postępowań dotyczących wydania interpretacji indywidualnej,
o której jest mowa w art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej7, jedną z przesłanek
umożliwiających wydanie takiej interpretacji jest złożenie przez wnioskodawcę
oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania,
że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu
złożenia wniosku, nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego,
kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie
została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu
podatkowego. W razie złożenia fałszywego oświadczenia wydana interpretacja
indywidualna nie wywołuje skutków prawnych (art. 14b § 4 Ordynacji podatkowej).
W przypadku spraw podatkowych, zgodnie z art. 303 kpk w związku z art. 113
§ 1 kks8, postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie
skarbowe wszczyna się, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia
przestępstwa. Przepisy Kodeksu postępowania karnego w art. 297 kpk określają
także cele postępowania przygotowawczego, tj. m.in. ustalenie, czy został
popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo, wykrycie i w razie
potrzeby ujęcie sprawcy, wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie
rozmiarów szkody oraz zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie
utrwalenie dowodów dla sądu.
Dodatkowo warto podnieść, że czynności procesowe w toku prowadzonego
postępowania przygotowawczego, a więc również wszczęcie postępowania
przygotowawczego, przedstawienie zarzutów, czy czynności dowodowe, objęte są
nadzorem procesowym. W postępowaniach karnych skarbowych nadzór procesowy
sprawowany jest przez organ nadrzędny nad organem prowadzącym postępowanie
przygotowawcze, a w wielu sprawach taki nadzór sprawuje prokurator. Przepisy
w tym zakresie stwarzają podstawę do zapewnienia kontroli prawidłowego
i skutecznego przebiegu postępowania, zgodnie z prawem i zasadami
proceduralnymi.
Należy zaznaczyć, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie przesądza
o winie podatnika, ani o jego ostatecznej odpowiedzialności karnej skarbowej.
Jednocześnie należy podkreślić, że ocena danej sprawy jest uzależniona
od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a właściwymi organami do jej
przeprowadzenia zgodnie z przepisami są finansowe organy postępowania
przygotowawczego.
6 Kodeks postępowania karnego z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz. U z 2026 r. poz. 490, ze zm.).
7 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, ze zm.).
8 Kodeks Karny Skarbowy z dnia 10 września 1999 r. (Dz. U z 2025 r. poz. 633, ze zm.).
-- 5 of 7 --
6/7
Pytanie 6
Jakie działania zostaną podjęte w celu ujednolicenia praktyki organów podatkowych
i zapewnienia zgodności ich działania z umowami międzynarodowymi?
Pragnę zapewnić, że Ministerstwo Finansów monitoruje praktykę interpretacyjną
organów podatkowych w sprawach opodatkowania dochodów marynarzy.
Mając na względzie doniosłość problemów poruszanych w wystąpieniu Pani Poseł –
w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów umów o unikaniu
podwójnego opodatkowania w przypadku nieobjęcia marynarzy będących polskimi
rezydentami podatkowymi ograniczonym obowiązkiem podatkowym za granicą –
18 czerwca 2026 r. Minister Finansów i Gospodarki wydał w tym przedmiocie
interpretację ogólną nr DD4.8201.2.2026 (Dz. Urz. MFiG z 2026 r. poz. 61).
W interpretacji tej Minister Finansów i Gospodarki zajął stanowisko, że art. 14 ust. 3
oraz art. 22 ust. 1 polsko-norweskiej konwencji9 znajdują zastosowanie
do opodatkowania dochodów marynarzy będących polskimi rezydentami
podatkowymi, jeżeli łącznie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 14 ust. 3 tej
konwencji, tj. praca najemna była wykonywana na pokładzie statku morskiego
eksploatowanego w transporcie międzynarodowym przez norweskie
przedsiębiorstwo. Okoliczność, że podatnik nie podlega w Norwegii opodatkowaniu,
na skutek nieobjęcia go ograniczonym obowiązkiem podatkowym na mocy prawa
wewnętrznego Norwegii, nie stanowi samodzielnej przesłanki do odmowy
zastosowania przepisów tej konwencji. Zasada ta obowiązuje również w sytuacji
gdy zastosowanie ma metoda unikania podwójnego opodatkowania zawarta
w art. 22 ust. 1 polsko-norweskiej konwencji, w brzmieniu obowiązującym
po 31 grudnia 2020 r.
Ponadto Minister Finansów i Gospodarki wskazał, że choć zagadnienie budzące
wątpliwości interpretacyjne zostało omówione na przykładzie polsko-norweskiej
konwencji, wyrażone w tej interpretacji ogólnej zasady wykładni umów o unikaniu
podwójnego opodatkowania znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień
innych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska.
W szczególności dotyczy to zasady, zgodnie z którą okoliczność niepodlegania przez
podatnika ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w państwie źródła dochodu
lub brak zapłaty podatku w tym państwie nie stanowi samodzielnej przesłanki
do odmowy zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
ani wynikającej z niej metody unikania podwójnego opodatkowania.
Pragnę również poinformować, że Minister Finansów i Gospodarki nie wyklucza
wydania w przyszłości także objaśnień podatkowych dotyczących wykładni terminu
„transport międzynarodowy”.
9 Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania
podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie
podatków od dochodu oraz Protokół do tej Konwencji, podpisane w Warszawie
dnia 9 września 2009 r. (Dz. U. z 2010 r. poz. 899, ze zm.).
-- 6 of 7 --
7/7
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 7 of 7 --