Interpelacja nr 16563
Interpelacja w sprawie sytuacji nisko funkcjonujących dorosłych osób z autyzmem
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sytuacji nisko funkcjonujących dorosłych osób z autyzmem
Interpelacja nr 16563
do ministra zdrowia
w sprawie sytuacji nisko funkcjonujących dorosłych osób z autyzmem
Zgłaszający: Magdalena Sroka
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą niezwykle trudnej sytuacji dorosłych osób ze spektrum autyzmu o wysokim poziomie potrzeb wsparcia (tzw. osób nisko funkcjonujących).
Osoby te bardzo często nie są zdolne do podjęcia pracy zarobkowej ani samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie. Wymagają stałej, intensywnej opieki oraz specjalistycznego wsparcia zdrowotnego, terapeutycznego i środowiskowego. Po zakończeniu edukacji systemowej ich sytuacja ulega znacznemu pogorszeniu – dostęp do terapii i opieki zdrowotnej jest ograniczony, a ciężar opieki niemal w całości spoczywa na rodzinach, najczęściej starzejących się rodzicach.
Szczególnie istotnym problemem jest niewystarczająca liczba miejsc w środowiskowych domach samopomocy (ŚDS), które w praktyce stanowią jedną z nielicznych form dziennego wsparcia dla dorosłych osób z autyzmem wymagających stałej opieki. W wielu regionach kraju liczba dostępnych miejsc jest rażąco niewystarczająca, co skutkuje długimi kolejkami oczekujących lub całkowitym brakiem dostępu do tej formy wsparcia. Dla wielu rodzin oznacza to faktyczne pozostawienie bez jakiejkolwiek pomocy instytucjonalnej.
Obecny system ochrony zdrowia nie zapewnia kompleksowej, długoterminowej opieki dla tej grupy pacjentów. Brakuje wyspecjalizowanych placówek dla dorosłych osób z autyzmem, odpowiedniego finansowania świadczeń oraz koordynacji pomiędzy opieką zdrowotną a systemem pomocy społecznej.
W związku z powyższym proszę o udzielnie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w celu zapewnienia kompleksowej opieki zdrowotnej dla dorosłych osób z autyzmem o wysokim poziomie potrzeb wsparcia?
Ile obecnie funkcjonuje w Polsce wyspecjalizowanych placówek (oddziałów, poradni, ośrodków) dedykowanych dorosłym osobom ze spektrum autyzmu, w szczególności osobom nisko funkcjonującym?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje utworzenie systemu specjalistycznych ośrodków całodobowej opieki dla dorosłych osób z autyzmem, które nie są w stanie funkcjonować samodzielnie?
Jak wygląda dostępność świadczeń psychiatrycznych dla dorosłych osób z autyzmem w ramach NFZ (średni czas oczekiwania, liczba świadczeń, liczba pacjentów)?
Czy prowadzone są statystyki dotyczące liczby dorosłych osób z autyzmem wymagających całodobowej opieki oraz ich sytuacji zdrowotnej? Jeśli tak – proszę o ich przedstawienie.
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia dostępność miejsc w środowiskowych domach samopomocy dla dorosłych osób z autyzmem oraz czy prowadzone są analizy dotyczące skali niedoboru tych miejsc?
Czy planowane jest zwiększenie liczby miejsc w ŚDS oraz rozwój tej formy wsparcia w kontekście rosnącej liczby dorosłych osób z autyzmem wymagających opieki dziennej?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zwiększenie finansowania świadczeń zdrowotnych i terapeutycznych dla tej grupy pacjentów?
W jaki sposób zapewniana jest ciągłość terapii po ukończeniu przez osoby z autyzmem systemu edukacji?
Czy rozważane jest wprowadzenie dedykowanych programów terapeutycznych dla dorosłych osób z autyzmem, finansowanych ze środków publicznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia współpracuje z innymi resortami w celu stworzenia spójnego systemu wsparcia (zdrowie - pomoc społeczna - mieszkalnictwo)? Jeśli tak, jakie są efekty tej współpracy?
Czy planowane są rozwiązania systemowe dotyczące opieki nad dorosłymi osobami z autyzmem po śmierci ich opiekunów?
Z wyrazami szacunku
Magdalena Sroka
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 16563
do ministra zdrowia
w sprawie sytuacji nisko funkcjonujących dorosłych osób z autyzmem
Zgłaszający: Magdalena Sroka
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą niezwykle trudnej sytuacji dorosłych osób ze spektrum autyzmu o wysokim poziomie potrzeb wsparcia (tzw. osób nisko funkcjonujących).
Osoby te bardzo często nie są zdolne do podjęcia pracy zarobkowej ani samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie. Wymagają stałej, intensywnej opieki oraz specjalistycznego wsparcia zdrowotnego, terapeutycznego i środowiskowego. Po zakończeniu edukacji systemowej ich sytuacja ulega znacznemu pogorszeniu – dostęp do terapii i opieki zdrowotnej jest ograniczony, a ciężar opieki niemal w całości spoczywa na rodzinach, najczęściej starzejących się rodzicach.
Szczególnie istotnym problemem jest niewystarczająca liczba miejsc w środowiskowych domach samopomocy (ŚDS), które w praktyce stanowią jedną z nielicznych form dziennego wsparcia dla dorosłych osób z autyzmem wymagających stałej opieki. W wielu regionach kraju liczba dostępnych miejsc jest rażąco niewystarczająca, co skutkuje długimi kolejkami oczekujących lub całkowitym brakiem dostępu do tej formy wsparcia. Dla wielu rodzin oznacza to faktyczne pozostawienie bez jakiejkolwiek pomocy instytucjonalnej.
Obecny system ochrony zdrowia nie zapewnia kompleksowej, długoterminowej opieki dla tej grupy pacjentów. Brakuje wyspecjalizowanych placówek dla dorosłych osób z autyzmem, odpowiedniego finansowania świadczeń oraz koordynacji pomiędzy opieką zdrowotną a systemem pomocy społecznej.
W związku z powyższym proszę o udzielnie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w celu zapewnienia kompleksowej opieki zdrowotnej dla dorosłych osób z autyzmem o wysokim poziomie potrzeb wsparcia?
Ile obecnie funkcjonuje w Polsce wyspecjalizowanych placówek (oddziałów, poradni, ośrodków) dedykowanych dorosłym osobom ze spektrum autyzmu, w szczególności osobom nisko funkcjonującym?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje utworzenie systemu specjalistycznych ośrodków całodobowej opieki dla dorosłych osób z autyzmem, które nie są w stanie funkcjonować samodzielnie?
Jak wygląda dostępność świadczeń psychiatrycznych dla dorosłych osób z autyzmem w ramach NFZ (średni czas oczekiwania, liczba świadczeń, liczba pacjentów)?
Czy prowadzone są statystyki dotyczące liczby dorosłych osób z autyzmem wymagających całodobowej opieki oraz ich sytuacji zdrowotnej? Jeśli tak – proszę o ich przedstawienie.
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia dostępność miejsc w środowiskowych domach samopomocy dla dorosłych osób z autyzmem oraz czy prowadzone są analizy dotyczące skali niedoboru tych miejsc?
Czy planowane jest zwiększenie liczby miejsc w ŚDS oraz rozwój tej formy wsparcia w kontekście rosnącej liczby dorosłych osób z autyzmem wymagających opieki dziennej?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zwiększenie finansowania świadczeń zdrowotnych i terapeutycznych dla tej grupy pacjentów?
W jaki sposób zapewniana jest ciągłość terapii po ukończeniu przez osoby z autyzmem systemu edukacji?
Czy rozważane jest wprowadzenie dedykowanych programów terapeutycznych dla dorosłych osób z autyzmem, finansowanych ze środków publicznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia współpracuje z innymi resortami w celu stworzenia spójnego systemu wsparcia (zdrowie - pomoc społeczna - mieszkalnictwo)? Jeśli tak, jakie są efekty tej współpracy?
Czy planowane są rozwiązania systemowe dotyczące opieki nad dorosłymi osobami z autyzmem po śmierci ich opiekunów?
Z wyrazami szacunku
Magdalena Sroka
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
45%
Konkretność
55%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie gromadzi danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie gromadzi danych”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8308 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.40.2026.JS
Warszawa, 20 maja 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16563 Pani Poseł Magdaleny Sroki, w sprawie sytuacji
niskofunkcjonujących dorosłych osób z autyzmem, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższego.
Opieka psychiatryczna w Polsce jest obejmuje wszystkich pacjentów, niezależnie od
rozpoznanego schorzenia. W celu zapewnienia tej opieki została przygotowana i jest
wdrażana kompleksowa reforma systemu ochrony zdrowia psychicznego. Jej celem
jest rozwijanie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej przez
deinstytucjonalizację oraz wyrównanie dostępu do opieki psychiatrycznej we wszystkich
regionach kraju. Model środowiskowy, oparty na udzielaniu świadczeń zdrowotnych blisko
miejsca zamieszkania, umożliwia prowadzenie terapii w sposób adekwatny do potrzeb
pacjentów, pozwala na wczesne wykrywanie kryzysów psychicznych, powinien przyczynić
się do zwiększenia efektów terapeutycznych, jak również zapobiegać zjawisku
stygmatyzacji pacjentów.
Dorośli pacjenci mają prawo korzystania ze świadczeń zdrowotnych udzielanych w
centrach zdrowia psychicznego (CZP), gdzie można uzyskać natychmiastową pomoc w
związku z problemami zdrowia psychicznego przez całą dobę, bez konieczności posiadania
skierowania lub wcześniejszego umawiania wizyty. Kompleksowa, skoordynowana i bliska
miejscu zamieszkania pomoc zwiększa szanse na szybki powrót do równowagi i trwałe
wzmocnienie zdrowia psychicznego. Obecnie funkcjonuje 118 centrów zdrowia
psychicznego, obejmujących swoim działaniem blisko połowę populacji dorosłych.
Jednocześnie, w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021 – 2026, prowadzona
jest linia wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym. Centrum Wsparcia to projekt o zasięgu
ogólnokrajowym, świadczący pomoc i wsparcie osobom doświadczającym kryzysu
psychicznego. Centrum Wsparcia działając z wykorzystaniem telefonu (w formie „telefonu
zaufania”) i innych narzędzi teleinformatycznych jest istotną częścią systemu pomocy dla
osób w kryzysie, obok pomocy udzielanej w poradniach czy oddziałach szpitalnych.
Możliwość skorzystania z całodobowej, bezpłatnej dla dzwoniącego, szybkiej i anonimowej
konsultacji interwencyjnej jest istotna w przypadku zagrożenia suicydalnego. Dodatkowo
anonimowa forma kontaktu ze specjalistą jest najłatwiejsza dla pacjenta ze względu na
minimalizację ryzyka stygmatyzacji lub ze względu na sytuację rodzinną. Każdy, kto
zauważy niepokojące zachowania u osoby, które mogą być sygnałem ostrzegawczym
kryzysu samobójczego, może również skorzystać z całodobowej, bezpłatnej pomocy i
skonsultować swoje wątpliwości i działania ze specjalistami.
Równocześnie, zgodnie z informacją przekazaną przez Narodowy Funduszu Zdrowia,
obecnie w Polsce - na podstawie umów zawartych z NFZ – funkcjonują 64
wyspecjalizowane placówki udzielające świadczeń zdrowotnych dorosłym osobom ze
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
spektrum autyzmu. Są to poradnie dla osób z autyzmem dziecięcym (kod resortowy: 1708)
oraz oddziały dzienne dla osób z autyzmem dziecięcym (kod resortowy: 2708). Listę
świadczeniodawców i liczbę pacjentów, którym udzielono świadczeń w tych podmiotach w
okresie styczeń - luty 2026 zestawiono w załączniku nr 1.
Z uwagi na konieczność kompleksowego zapewnienia opieki wszystkim pacjentom
niezależnie od rozpoznanego schorzenia nie planuje się utworzenia systemu
specjalistycznych ośrodków całodobowej opieki dla dorosłych osób z autyzmem, które nie
są w stanie funkcjonować samodzielnie, gdyż osoby takie - jak wszyscy świadczeniobiorcy -
na mocy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych1 - mają prawo do korzystania ze świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w
ramach opieki długoterminowej. Zasady kwalifikacji do tych świadczeń określa
rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej2.
Dostępność świadczeń psychiatrycznych dla dorosłych osób z autyzmem, finansowanych
przez NFZ, wyrażoną jako średni czas oczekiwania, liczbę udzielonych świadczeń, liczbę
pacjentów leczonych w poradniach dla osób z autyzmem dziecięcym oraz w oddziałach
dziennych dla osób z autyzmem dziecięcym (na 01.03.2026), zestawiono w załączniku nr 2.
Wyjaśniam także, że Minister Zdrowia nie zbiera i nie gromadzi danych dotyczących osób z
autyzmem wymagających całodobowej opieki. Zestawienie dotyczące świadczeń dla tych
osób opublikował Narodowy Fundusz Zdrowia w serwisie informacyjnym pn.: „Zdrowe
Dane”
https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-dane/zestawienia/liczba-
dzieci-autyzm-asperger
Zawarte są tam informacje o pacjentach, którym udzielono świadczenia z rozpoznaniem
głównym lub współistniejącym autyzmu lub zespołu Aspergera oraz w zakładce, gdzie
znajdują się dane o liczbie pacjentów, którym udzielono co najmniej jednego świadczenia z
rozpoznaniem głównym autyzmu dziecięcego, autyzmu atypowego lub zespołu Aspergera.
https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-
dane/zestawienia/informacje-o-swiadczeniach-z-rozpoznaniem-autyzmu-i-zespolu-
aspergera?modSingleId=57477
W kwestii oceny dostępności miejsc w środowiskowych domach samopomocy (SDŚ)
dla dorosłych osób z autyzmem oraz analiz dotyczących skali niedoboru tych miejsc, w tym
w zakresie ewentualnego ich zwiększenia i rozwoju tej formy wsparcia dla dorosłych osób z
autyzmem, wyjaśniam, że pozostają one w kompetencji ministra właściwego do spraw
zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia
psychicznego3, w powiązaniu z art. 51a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej4, środowiskowe
domy samopomocy stosownie do potrzeb są organizowane, prowadzone i finansowane
przez organy do spraw pomocy społecznej, na zasadach określonych w przepisach ustawy o
pomocy społecznej. W obszarze tych kompetencji pozostają również zagadnienia dotyczące
stworzenia spójnego systemu wsparcia dla osób z autyzmem, obejmującego pomoc
społeczną i mieszkalnictwo, jak również rozwiązania systemowe dotyczące opieki nad
dorosłymi osobami z autyzmem po śmierci ich opiekunów,
W odniesieniu do ciągłości terapii po zakończeniu edukacji przez osoby z autyzmem
wyjaśniam, iż jest ona zapewniona w formie świadczeń gwarantowanych określonych w
1 Art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, ze zm.).
2 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 250).
3 Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2024 r. poz. 917).
4 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214).
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
załączniku 6 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z
zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień5.
Dodatkowo, w ramach projektu „Opracowanie i realizacja specjalistycznych programów
diagnozy i leczenia zaburzeń psychicznych”, finansowanego z programu „Fundusze
Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027” (FERS.04.15-IP.07- 0006/24), który
realizuje Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, planowane jest opracowanie
programu pn.: „Diagnostyka zaburzeń neurorozwojowych”, w tym zaburzeń ze spektrum
autyzmu, zespołu nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi. Informacje o projekcie
dostępne są pod adresem: https://www.gov.pl/web/zdrowie/ponad-257-mln-zl-dla-ipin-na-
rozwoj-specjalistycznych-metod-diagnostyki-i-leczenia-zaburzenpsychicznych
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
5 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. z 2026 r. poz. 383).
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.40.2026.JS
Warszawa, 20 maja 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16563 Pani Poseł Magdaleny Sroki, w sprawie sytuacji
niskofunkcjonujących dorosłych osób z autyzmem, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższego.
Opieka psychiatryczna w Polsce jest obejmuje wszystkich pacjentów, niezależnie od
rozpoznanego schorzenia. W celu zapewnienia tej opieki została przygotowana i jest
wdrażana kompleksowa reforma systemu ochrony zdrowia psychicznego. Jej celem
jest rozwijanie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej przez
deinstytucjonalizację oraz wyrównanie dostępu do opieki psychiatrycznej we wszystkich
regionach kraju. Model środowiskowy, oparty na udzielaniu świadczeń zdrowotnych blisko
miejsca zamieszkania, umożliwia prowadzenie terapii w sposób adekwatny do potrzeb
pacjentów, pozwala na wczesne wykrywanie kryzysów psychicznych, powinien przyczynić
się do zwiększenia efektów terapeutycznych, jak również zapobiegać zjawisku
stygmatyzacji pacjentów.
Dorośli pacjenci mają prawo korzystania ze świadczeń zdrowotnych udzielanych w
centrach zdrowia psychicznego (CZP), gdzie można uzyskać natychmiastową pomoc w
związku z problemami zdrowia psychicznego przez całą dobę, bez konieczności posiadania
skierowania lub wcześniejszego umawiania wizyty. Kompleksowa, skoordynowana i bliska
miejscu zamieszkania pomoc zwiększa szanse na szybki powrót do równowagi i trwałe
wzmocnienie zdrowia psychicznego. Obecnie funkcjonuje 118 centrów zdrowia
psychicznego, obejmujących swoim działaniem blisko połowę populacji dorosłych.
Jednocześnie, w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021 – 2026, prowadzona
jest linia wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym. Centrum Wsparcia to projekt o zasięgu
ogólnokrajowym, świadczący pomoc i wsparcie osobom doświadczającym kryzysu
psychicznego. Centrum Wsparcia działając z wykorzystaniem telefonu (w formie „telefonu
zaufania”) i innych narzędzi teleinformatycznych jest istotną częścią systemu pomocy dla
osób w kryzysie, obok pomocy udzielanej w poradniach czy oddziałach szpitalnych.
Możliwość skorzystania z całodobowej, bezpłatnej dla dzwoniącego, szybkiej i anonimowej
konsultacji interwencyjnej jest istotna w przypadku zagrożenia suicydalnego. Dodatkowo
anonimowa forma kontaktu ze specjalistą jest najłatwiejsza dla pacjenta ze względu na
minimalizację ryzyka stygmatyzacji lub ze względu na sytuację rodzinną. Każdy, kto
zauważy niepokojące zachowania u osoby, które mogą być sygnałem ostrzegawczym
kryzysu samobójczego, może również skorzystać z całodobowej, bezpłatnej pomocy i
skonsultować swoje wątpliwości i działania ze specjalistami.
Równocześnie, zgodnie z informacją przekazaną przez Narodowy Funduszu Zdrowia,
obecnie w Polsce - na podstawie umów zawartych z NFZ – funkcjonują 64
wyspecjalizowane placówki udzielające świadczeń zdrowotnych dorosłym osobom ze
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
spektrum autyzmu. Są to poradnie dla osób z autyzmem dziecięcym (kod resortowy: 1708)
oraz oddziały dzienne dla osób z autyzmem dziecięcym (kod resortowy: 2708). Listę
świadczeniodawców i liczbę pacjentów, którym udzielono świadczeń w tych podmiotach w
okresie styczeń - luty 2026 zestawiono w załączniku nr 1.
Z uwagi na konieczność kompleksowego zapewnienia opieki wszystkim pacjentom
niezależnie od rozpoznanego schorzenia nie planuje się utworzenia systemu
specjalistycznych ośrodków całodobowej opieki dla dorosłych osób z autyzmem, które nie
są w stanie funkcjonować samodzielnie, gdyż osoby takie - jak wszyscy świadczeniobiorcy -
na mocy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych1 - mają prawo do korzystania ze świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w
ramach opieki długoterminowej. Zasady kwalifikacji do tych świadczeń określa
rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej2.
Dostępność świadczeń psychiatrycznych dla dorosłych osób z autyzmem, finansowanych
przez NFZ, wyrażoną jako średni czas oczekiwania, liczbę udzielonych świadczeń, liczbę
pacjentów leczonych w poradniach dla osób z autyzmem dziecięcym oraz w oddziałach
dziennych dla osób z autyzmem dziecięcym (na 01.03.2026), zestawiono w załączniku nr 2.
Wyjaśniam także, że Minister Zdrowia nie zbiera i nie gromadzi danych dotyczących osób z
autyzmem wymagających całodobowej opieki. Zestawienie dotyczące świadczeń dla tych
osób opublikował Narodowy Fundusz Zdrowia w serwisie informacyjnym pn.: „Zdrowe
Dane”
https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-dane/zestawienia/liczba-
dzieci-autyzm-asperger
Zawarte są tam informacje o pacjentach, którym udzielono świadczenia z rozpoznaniem
głównym lub współistniejącym autyzmu lub zespołu Aspergera oraz w zakładce, gdzie
znajdują się dane o liczbie pacjentów, którym udzielono co najmniej jednego świadczenia z
rozpoznaniem głównym autyzmu dziecięcego, autyzmu atypowego lub zespołu Aspergera.
https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-
dane/zestawienia/informacje-o-swiadczeniach-z-rozpoznaniem-autyzmu-i-zespolu-
aspergera?modSingleId=57477
W kwestii oceny dostępności miejsc w środowiskowych domach samopomocy (SDŚ)
dla dorosłych osób z autyzmem oraz analiz dotyczących skali niedoboru tych miejsc, w tym
w zakresie ewentualnego ich zwiększenia i rozwoju tej formy wsparcia dla dorosłych osób z
autyzmem, wyjaśniam, że pozostają one w kompetencji ministra właściwego do spraw
zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia
psychicznego3, w powiązaniu z art. 51a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej4, środowiskowe
domy samopomocy stosownie do potrzeb są organizowane, prowadzone i finansowane
przez organy do spraw pomocy społecznej, na zasadach określonych w przepisach ustawy o
pomocy społecznej. W obszarze tych kompetencji pozostają również zagadnienia dotyczące
stworzenia spójnego systemu wsparcia dla osób z autyzmem, obejmującego pomoc
społeczną i mieszkalnictwo, jak również rozwiązania systemowe dotyczące opieki nad
dorosłymi osobami z autyzmem po śmierci ich opiekunów,
W odniesieniu do ciągłości terapii po zakończeniu edukacji przez osoby z autyzmem
wyjaśniam, iż jest ona zapewniona w formie świadczeń gwarantowanych określonych w
1 Art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, ze zm.).
2 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 250).
3 Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2024 r. poz. 917).
4 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214).
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
załączniku 6 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z
zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień5.
Dodatkowo, w ramach projektu „Opracowanie i realizacja specjalistycznych programów
diagnozy i leczenia zaburzeń psychicznych”, finansowanego z programu „Fundusze
Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027” (FERS.04.15-IP.07- 0006/24), który
realizuje Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, planowane jest opracowanie
programu pn.: „Diagnostyka zaburzeń neurorozwojowych”, w tym zaburzeń ze spektrum
autyzmu, zespołu nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi. Informacje o projekcie
dostępne są pod adresem: https://www.gov.pl/web/zdrowie/ponad-257-mln-zl-dla-ipin-na-
rozwoj-specjalistycznych-metod-diagnostyki-i-leczenia-zaburzenpsychicznych
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
5 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. z 2026 r. poz. 383).
-- 3 of 3 --