Interpelacja w sprawie wzmocnienia ochrony praw właścicieli nieruchomości przed nadużyciami ze strony najemców
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16553
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie wzmocnienia ochrony praw właścicieli nieruchomości przed nadużyciami ze strony najemców
Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa, Robert Warwas, Lidia Czechak, Bogumiła Olbryś, Jarosław Krajewski, Anna Schmidt, Bartłomiej Dorywalski, Wojciech Michał Zubowski
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z licznymi sygnałami napływającymi od mieszkańców, a także w oparciu o konkretne przypadki zgłaszane w ramach interwencji poselskich, zwracam się z pilnym pytaniem dotyczącym konieczności wzmocnienia ochrony praw właścicieli nieruchomości wobec nielojalnych najemców.
W ostatnim czasie do mojego biura poselskiego zgłosił się właściciel domu jednorodzinnego, który wynajął swoją nieruchomość osobie prywatnej. Najemca, wbrew warunkom umowy oraz bez zgody właściciela, prowadził w tym domu hodowlę psów, doprowadzając do znacznych zniszczeń budynku. Skala szkód została oszacowana na około 100 000 zł.
Pomimo rażącego naruszenia warunków umowy oraz dewastacji mienia, właściciel nie jest w stanie skutecznie odzyskać swojej nieruchomości. Obowiązujące przepisy prawa w praktyce uniemożliwiają szybkie rozwiązanie umowy najmu i usunięcie lokatora, a każda próba samodzielnego działania naraża właściciela na odpowiedzialność karną.
Co szczególnie niepokojące, coraz częściej mamy do czynienia z sytuacjami, w których nielojalni lokatorzy świadomie wykorzystują luki występujące w polskim systemie prawnym, działając w sposób celowy i nastawiony na unikanie odpowiedzialności.
Polega to m.in. na:
• uporczywym niepłaceniu czynszu pomimo posiadanych środków,
• celowym przeciąganiu postępowań i odmawianiu opuszczenia lokalu,
• doprowadzaniu do degradacji i niszczenia cudzej własności bez ponoszenia realnych konsekwencji.
Tego rodzaju działania podważają zaufanie obywateli do państwa prawa oraz prowadzą do faktycznego osłabienia konstytucyjnej ochrony prawa własności.
Powyższa sytuacja nie jest odosobniona. Właściciele nieruchomości w całej Polsce wskazują, że obecny system prawny w sposób nieproporcjonalny chroni lokatorów, jednocześnie pozostawiając właścicieli bez realnych narzędzi obrony ich prawa własności.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy w ministerstwie prowadzone są obecnie prace legislacyjne mające na celu wzmocnienie ochrony praw właścicieli nieruchomości wobec nierzetelnych najemców? Jeśli tak – na jakim etapie się znajdują?
2. Czy rząd planuje przyspieszenie prac nad projektami ustaw, których celem jest ograniczenie nadużyć ze strony lokatorów oraz usprawnienie procedur odzyskiwania nieruchomości przez właścicieli?
3. Czy rozważane są rozwiązania umożliwiające szybsze wypowiedzenie umowy najmu w przypadku:
• rażącego niszczenia mienia,
• prowadzenia działalności niezgodnej z umową,
• długotrwałego zalegania z czynszem?
4. Czy planowane jest uproszczenie i przyspieszenie procedur eksmisyjnych, w szczególności w przypadkach oczywistego naruszenia prawa przez najemcę?
5. Czy rząd rozważa wprowadzenie mechanizmów finansowych lub prawnych zabezpieczających właścicieli przed stratami wynikającymi z dewastacji nieruchomości przez najemców?
6. Czy analizowane jest wprowadzenie rozwiązań wzorowanych na tzw. najmie okazjonalnym lub instytucjonalnym, które mogłyby zostać rozszerzone jako standardowa forma najmu?
7. Czy ministerstwo dostrzega konieczność przywrócenia równowagi pomiędzy ochroną lokatorów a konstytucyjnie chronionym prawem własności?
Obecna sytuacja prowadzi do poważnego naruszenia zasady ochrony prawa własności, która stanowi fundament porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Brak skutecznych narzędzi prawnych powoduje, że właściciele nieruchomości pozostają bezradni wobec działań osób, które świadomie nadużywają obowiązujących przepisów.
W związku z powyższym wnoszę o pilne podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do:
• wzmocnienia ochrony prawa własności,
• ograniczenia patologicznych nadużyć w relacji najemca – wynajmujący,
• stworzenia realnych i skutecznych narzędzi odzyskiwania nieruchomości przez właścicieli.
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
20933 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-IV.054.6.2026
Warszawa, 06 maja 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 16553 w sprawie wzmocnienia ochrony praw właścicieli
nieruchomości przed nadużyciami ze strony najemców
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16553 wniesioną przez Panią Poseł Wiolettę Marię Kulpę
oraz grupę Posłów informuję, że rozwiązania przewidziane w ustawie z dnia 21 czerwca
2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu
cywilnego1, dalej: u.o.p.l., są efektem wyważenia interesów właścicieli lokali
udostępniających swoje lokale oraz interesów lokatorów. Stanowią one wyraz kompromisu
między konkurującymi wartościami gwarantowanymi konstytucyjnie, obejmującymi z jednej
strony ochronę prawa własności właścicieli lokali, a z drugiej strony ciążący na władzach
publicznych obowiązek przeciwdziałania bezdomności i ochrony godności, zdrowia,
bezpieczeństwa i prywatności najemców.
Obowiązek uchwalenia ustawy regulującej ochronę praw lokatorów wynika z przepisów
Konstytucji RP. Art. 75 Konstytucji RP wprost wprowadza wymóg, aby ochrona praw
lokatorów unormowana została na poziomie ustawowym. Standard ochrony praw
lokatorów określa art. 76 ww. ustawy zasadniczej, nakładający na ustawodawcę obowiązek
uchwalenia ustawy regulującej zakres ochrony użytkowników i najemców „przed
działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed
nieuczciwymi praktykami rynkowymi”. Przepis ten stanowi podstawę ustawowej regulacji
określającej zasady ustalania opłat za korzystanie z lokali, jak również przyjęcia rozwiązań
chroniących prawa lokatorów jako słabszej strony stosunku najmu. Sposób sformułowania
art. 75 i art. 76 Konstytucji RP wskazuje na to, że gwarantowane w nim prawa dotyczące
szczególnej ochrony praw lokatorów zostały ukształtowane jako tzw. normy programowe
(zasady polityki państwa).
Pierwszym ze szczegółowych zadań państwa podejmowanym w ramach prowadzenia
polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli jest przeciwdziałanie
bezdomności. Jest to sytuacja, w której potrzeby mieszkaniowe obywatela nie są
zaspokojone, bowiem nie ma on możliwości korzystania z lokalu spełniającego wymagania
stawiane lokalom mieszkalnym. Bezdomność godzi bezpośrednio w godność człowieka,
stąd eksmisja obywatela na bruk jest niekonstytucyjna, ale jego eksmisja do schroniska,
1 (Dz. U. z 2023 r. poz. 725)
-- 1 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
noclegowni lub innych pomieszczeń socjalnych dla bezdomnych, które są urządzane
i prowadzone przez władze publiczne właśnie w celu zapobiegania bezdomności, spełnia
minimalny standard wynikający z art. 75 ust. 1 (zob. TK – K 11/00). Drugim zadaniem
państwa, wskazanym w komentowanym przepisie, jest wspieranie rozwoju budownictwa
socjalnego. Chodzi o wsparcie polegające zarówno na budowie mieszkań na wynajem
o ograniczonym czynszu, jak i adaptacji istniejących lokali na cele socjalne. W obu
wypadkach jest to wsparcie przede wszystkim finansowe, tyle tylko, że nie kierowane
bezpośrednio do osób potrzebujących, lecz mające bardziej ogólny charakter i zmierzające
do stworzenia zasobu mieszkaniowego, z którego korzystać będą osoby niebędące w stanie
samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych2.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że konieczność zachowania
porządku publicznego uzasadnia ograniczenie prawa własności na rzecz najemców lokali
mieszkalnych3. Pozbawienie najemców ochrony prawnej i dopuszczenie nieskrępowanej
swobody właścicieli w rozwiązywaniu stosunków najmu oraz ustalaniu wysokości czynszu
groziłyby ryzykiem pozostawienia znacznych grup społeczeństwa bez zaspokojenia
najbardziej podstawowych potrzeb mieszkaniowych4.
Zgodnie z art. 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi
źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie
i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego
wynika, że godność człowieka stanowi podstawę odniesienia dla systemu wartości, wokół
którego zbudowano ustawę zasadniczą5. Art. 30 Konstytucji RP ma zatem charakter
wiodący dla wykładni i stosowania jej pozostałych przepisów dotyczących praw, wolności
i obowiązków jednostki6.
Wymaga zauważenia, że niezmienne jest stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie
z którym eksmisja z mieszkania, bez zapewnienia rzeczywistej ochrony przed bezdomnością
narusza godność człowieka i nie może być akceptowana. Zakaz naruszania godności
człowieka ma charakter bezwzględny. Stąd też przepisy u.o.p.l. wprowadzają rozwiązania,
które w sposób szczególny chronią wybrane najsłabsze grupy lokatorów przed eksmisją na
tzw. bruk, a tym samym chronią przed bezdomnością.
Z powyższego wynika nałożony na ustawodawcę i rząd obowiązek, aby osobom
znajdującym się w szczególnej sytuacji osobistej, materialnej lub rodzinnej, wobec których
orzeczono nakaz opróżnienia lokalu zajmowanego na cele mieszkaniowe, udzielono
przynajmniej minimalnych gwarancji służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych.
Przymusowe opróżnienia lokali mieszkalnych nie mogą bowiem prowadzić do bezdomności.
Eksmisja osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, bez wskazania jakiegokolwiek
lokalu lub pomieszczenia, do którego ma ona nastąpić, nie może być bowiem uznana za
dopuszczalną w świetle obowiązku poszanowania godności człowieka. Może ona dotyczyć
tylko wyjątkowych sytuacji (np. sprawców przemocy domowej), co obowiązujące przepisy
prawa sankcjonują.
2 M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023,
art. 75
3 (L. Garlicki, S. Jarosz-Żukowska, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, red. L. Garlicki, M.
Zubik, LEX/el. 2016, kom. do art. 64, teza nr 40; wyrok TK z 19.04.2005 r., K 4/05).
4 (Wyrok TK z 12.01.2000 r., P 11/98, OTK-A 2005, nr 4, poz. 37; wyrok TK z 12.01.2000 r., P 11/98, OTK 2000,
nr 1, poz.3).
5 (Wyrok TK z 18.10.2017 r., K 27/15, OTK-A 2017, nr. 74).
6 (Wyrok TK z 30.09.2008 r., K 44/07, OTK-A 2008, nr 7, poz. 126)
-- 2 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Konieczność badania z urzędu przez sąd, czy osobom eksmitowanym należy przyznać prawo
do zawarcia umowy w ramach najmu socjalnego, jak i potrzeba zapewnienia oraz wskazania
przez gminę odpowiedniego lokalu w ramach najmu socjalnego, opóźniają moment
doprowadzenia do przymusowego opróżnienia mieszkania zajmowanego przez najemcę,
który nie wywiązuje się ze swoich obowiązków związanych z zapłatą czynszu lub innych
opłat za używanie lokalu. Trzeba jednak zaznaczyć, że zgodnie z art. 18 ust. 1 u.o.p.l. osoby
zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc
uiszczać właścicielowi odszkodowanie. Odszkodowanie to odpowiada wysokości czynszu,
jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa
poniesionych strat, właściciel może żądać od osoby, o której mowa w ust. 1, odszkodowania
uzupełniającego. Odszkodowanie przewidziane w ww. przepisach ma na celu kompensację
pewnych uszczerbków majątkowych, których właściciel doznaje z powodu zajmowania
lokalu przez osobę niemającą tytułu do lokalu. Zasadniczo chodzi przy tym o jeden rodzaj
tych uszczerbków – utracony zysk, jaki właściciel, przynajmniej potencjalnie, mógłby
czerpać z oddania lokalu do używania (przede wszystkim z jego wynajmu), gdyby lokal nie
był zajmowany przez osobę, która utraciła tytuł do jego używania albo zysk, jaki czerpałby
nadal, gdyby nie doszło do wygaśnięcia stosunku prawnego łączącego go z lokatorem.
Przy tym należy zauważyć, że właściciel ma prawo dochodzenia na drodze sądowej zapłaty
nieuiszczonych zaległości z tytułu czynszu oraz odszkodowania, wraz z odsetkami
przysługującymi mu na zasadach ogólnych.
Ponadto, jeżeli gmina nie zaoferowała uprawnionemu dłużnikowi lokalu w ramach najmu
socjalnego w odpowiednim terminie, właścicielowi lokalu zgodnie art. 18 ust. 5 u.o.p.l.,
przysługuje prawo do otrzymania od gminy stosownego odszkodowania, na podstawie
art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny7, dalej: K.c. Roszczenie
odszkodowawcze właściciela lokalu przeciwko gminie przewidziane w art. 18 ust. 5 u.o.p.l.
w związku z art. 417 K.c. obejmuje wynagrodzenie szkody w pełnej wysokości.
Odpowiedzialność odszkodowawcza gminy za niedostarczenie lokalu w ramach najmu
socjalnego służy ochronie właściciela.
Poza tym sądy co do zasady są zobligowane do przeciwdziałania przewlekłości
postępowania i dążenia do tego, aby rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na pierwszym
posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla jej wyjaśnienia (art. 6 § 1 ustawy z dnia 17
listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego8, dalej: K.p.c). Ponadto należy wskazać,
że w razie stwierdzenia przewlekłości postępowania, strona może na zasadach ogólnych
domagać się przyznania przez sąd stosownej sumy pieniężnej z tytułu naruszenia prawa do
przeprowadzenia postępowania bez zbędnej zwłoki, tj. na podstawie przepisów ustawy
z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy
w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki9.
Wynajmujący w celu ochrony swoich interesów, może skorzystać z różnych rozwiązań
prawnych. Przede wszystkim wynajmujący może wnieść pozew do sądu o opróżnienie
lokalu lub zasądzenie wcześniej wspomnianego odszkodowania za bezumowne korzystanie
z przedmiotu najmu. Ponadto może on wytoczyć również powództwo o odszkodowanie
w przypadku zniszczenia lokalu mieszkalnego. W tym ostatnim przypadku nie można
również wykluczyć odpowiedzialności karnej najemcy na podstawie stosownych przepisów
7 (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm.)
8 (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, z późn. zm.)
9 (Dz. U. z 2023 poz. 1725)
-- 3 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny10. Dodatkowo stosownie do treści art. 13
ust. 1 u.o.p.l., jeżeli lokator wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi
domowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku, inny lokator lub
właściciel innego lokalu w tym budynku może wytoczyć powództwo o rozwiązanie przez
sąd stosunku prawnego uprawniającego do używania lokalu i nakazanie jego opróżnienia.
W tym miejscu dodatkowo podkreślić należy, iż u.o.p.l. reguluje kilka umów nazwanych
przeznaczonych do zastosowania w stosunkach najmu. Każda z tych umów jest skierowana
do innej grupy podmiotów wynajmujących mieszkania. Standardowe umowy najmu
zawierane na zasadach ogólnych (forma zwykła) są dedykowane dla zasobu publicznego
(przede wszystkim gmin) i z założenia silniej chronią lokatorów, w szczególności przed
„eksmisją na tzw. bruk” oraz bezdomnością, a także przewidują sądowy tryb orzekania
o eksmisji. Konieczność zapewnienia takiej ochrony wynika z art. 75 Konstytucji RP
w zakresie prowadzenia polityki sprzyjającej przeciwdziałaniu bezdomności.
Natomiast prywatnym właścicielom mieszkań dedykowane są umowy najmu okazjonalnego
(w przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej w zakresie
wynajmowania lokali) oraz najmu instytucjonalnego (w przypadku właścicieli prowadzących
działalność gospodarczą w zakresie wynajmowania lokali). Instytucje te wzmacniają pozycję
właścicieli nieruchomości prywatnych względem nierzetelnych najemców (np. zalegających
z zapłatą czynszu, dopuszczających do powstania szkód w lokalu). Jednym z przejawów
wzmocnienia pozycji właściciela jest możliwość skorzystania z szybszej ścieżki egzekucji
i eksmisji najemców, którzy nie wywiązują się z nałożonych na nich obowiązków. Najem
okazjonalny, podobnie jak najem instytucjonalny, został bowiem wyłączony spod znacznej
części przepisów u.o.p.l. (do tych rodzajów najmu nie stosuje się m.in. przepisów u.o.p.l.
dotyczących sądowego trybu orzekania o eksmisji). Umowy te pozwalają na skuteczniejsze
zabezpieczenie interesów właścicieli lokali przed nieuczciwymi najemcami, ponieważ
w razie niewywiązywania się przez najemców ze swoich obowiązków, skracają i ułatwiają
proces odzyskania lokalu. Takie rozwiązanie jest możliwe w związku z tym, że podpisując
umowę najmu najemca składa oświadczenie w formie aktu notarialnego, w którym
dobrowolnie poddaje się egzekucji i zobowiązuje się do opróżnienia i wydania lokalu po
rozwiązaniu umowy najmu okazjonalnego lokalu lub umowy najmu instytucjonalnego lokalu.
Nie jest zatem konieczne wytoczenie przez wynajmującego powództwa o eksmisję,
oczekiwanie na wyrok, jego uprawomocnienie, a następnie zaopatrzenie go w klauzulę
wykonalności, lecz wystarczy wystąpić do sądu z wnioskiem o nadanie klauzuli
wykonalności aktowi notarialnemu, w którym najemca złożył oświadczenie o poddaniu się
egzekucji (art. 777 § 1 pkt 4 K.p.c). Tytuł egzekucyjny w postaci aktu notarialnego
zaopatrzony w klauzulę wykonalności stanowi podstawę egzekucji.
Stosownie do art. 25d pkt 2 u.o.p.l. dłużnikowi, który został zobowiązany do opróżnienia
lokalu zajmowanego na podstawie umowy najmu okazjonalnego lokalu zgłoszonej
naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania
właściciela, nie przysługuje prawo do tymczasowego pomieszczenia. Zgodnie z art. 19e
u.o.p.l. do najmu okazjonalnego nie stosuje się m.in. przepisu art. 14 u.o.p.l. przewidującego
ochronę przed eksmisją w postaci przyznania lokalu w ramach najmu socjalnego. Przepisy
prawa nie przewidują jednak tzw. eksmisji na bruk. Zgodnie z art. 1046 § 51 K.p.c.,
wykonując obowiązek opróżnienia lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych
dłużnika, któremu nie przysługuje prawo do tymczasowego pomieszczenia, komornik
usunie dłużnika do noclegowni, schroniska lub innej placówki zapewniającej miejsca
10 (Dz.U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm.)
-- 4 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
noclegowe, wskazanej na wniosek komornika przez gminę właściwą ze względu na miejsce
położenia lokalu podlegającego opróżnieniu.
W świetle powyższego egzekucja obowiązku opróżnienia lokalu zajmowanego na podstawie
umowy najmu okazjonalnego następuje do lokalu wskazanego przez najemcę jako lokal,
w którym będzie mógł zamieszkać (tzw. lokal zastępczy), a w razie braku możliwości
zamieszkania przez najemcę w takim lokalu – do noclegowni, schroniska lub innej placówki
zapewniającej miejsce noclegowe.
Ponadto warto wskazać, że jednym ze sposobów na zabezpieczenie interesu właściciela
przed nieuczciwym najemcą niepłacącym czynszu oraz powodującym szkody w lokalu jest
pobieranie wyższej kaucji zabezpieczającej pokrycie należności z tytułu najmu
okazjonalnego lokalu lub najmu instytucjonalnego przysługujących właścicielowi w dniu
opróżnienia lokalu (obejmuje także ewentualne koszty egzekucji obowiązku opróżnienia
lokalu, tj. koszty postępowania sądowego o nadanie klauzuli wykonalności aktowi
notarialnemu, w którym najemca poddał się egzekucji obowiązku opróżnienia i wydania
lokalu oraz koszty przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego przez komornika). Kaucja
ta nie może przekraczać sześciokrotności miesięcznego czynszu za dany lokal, obliczonego
według stawki czynszu obowiązującej w dniu zawarcia umowy najmu.
Podsumowując informuję, że rozwiązania wprowadzone w formule najmu okazjonalnego
i instytucjonalnego wyważają interesy stron stosunku najmu oraz zapewniają stabilność
najmu. Należy zatem zauważyć, że powyższe uregulowania prawne mogą skutecznie
chronić właścicieli lokali przed nierzetelnymi najemcami. Jednocześnie informuję,
że Ministerstwo Rozwoju i Technologii monitoruje sytuację na rynku najmu lokali
mieszkalnych, ze szczególnym uwzględnieniem lokali należących do osób prywatnych
i analizuje zasadność wprowadzenia zmian w u.o.p.l. Rynek wynajmu mieszkań prywatnych
pozostaje w polu zainteresowania Ministerstwa w celu podjęcia ewentualnych działań
w tym zakresie.
Tym niemniej wymaga zauważenia, że większość zgłaszanych przez właścicieli problemów
dotyczących nadmiernej ochrony lokatorów pojawia się w przypadkach długotrwałych
postępowań sądowych. Zarzuty właścicieli dotyczą w dużej mierze trudności związanych ze
sprawnym przeprowadzeniem eksmisji oraz wyegzekwowaniem na drodze sądowej
należności z tytułu czynszu, odszkodowania za zniszczenie lokalu czy odszkodowania od
gminy za zajmowany przez byłego lokatora lokal w związku z niezapewnieniem przez gminę
najmu socjalnego. Gdyby wyroki sądowe były wydawane odpowiednio szybko, a egzekucja
komornicza była przeprowadzona sprawnie, to nie byłoby wśród wynajmujących poczucia
krzywdy i zachwiania równowagi stron w stosunkach najmu. W mojej opinii problemy
systemowe wymiaru sprawiedliwości nie mogą jednak być argumentem za pozbawieniem
lokatorów podstawowych praw. Za działalność wymiaru sprawiedliwości, w tym sądów
i komorników, odpowiada Ministerstwo Sprawiedliwości. Tym samym postulaty w sprawie
usprawnienia postępowania eksmisyjnego i egzekucyjnego należy kierować do
Ministerstwa Sprawiedliwości.
Odnosząc się do przywołanego w interpelacji przypadku należy wyjaśnić, iż przepisów
u.o.p.l nie stosuje się w przypadku, gdy dom jednorodzinny został wynajęty w celu
prowadzenia hodowli psów. Przepisy u.o.p.l. stosuje się do zasad wynajmu domów
jednorodzinnych, o ile dom ten służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Dom
jednorodzinny jest bowiem lokalem w rozumieniu u.o.p.l., jeżeli służy zaspokajaniu potrzeb
mieszkaniowych.
-- 5 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Trzeba jednak zauważyć, że jeżeli właściciel domu jednorodzinnego był poinformowany,
iż w jego domu najemca będzie zaspokajał swoje potrzeby mieszkaniowe,
a w rzeczywistości prowadził hodowlę psów, to może on uchronić się przed skutkami
złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu. Błąd polega na różnicy między wolą a jej
wyrazem (oświadczeniem), wywołanej mylnym wyobrażeniem o treści dokonywanej
czynności prawnej.
Zgodnie z art. 84 § 1 K.c. w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od
skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone
innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy
błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona
o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności
prawnej nieodpłatnej. W myśl art. 84 § 2 K.c. można powoływać się tylko na błąd
uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod
wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd
istotny). Błąd w znaczeniu art. 84 K.c. musi zawsze: 1) dotyczyć treści czynności prawnej
oraz 2) być istotny.
Osoba, która złożyła oświadczenie woli pod wpływem błędu, może uchylić się od skutków
tego oświadczenia w trybie art. 88 § 1 K.c. Zgodnie z tym przepisem uchylenie się od
skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem
błędu, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Konsekwencją błędu jest
nieważność względna czynności prawnej. Do chwili złożenia przez osobę działającą pod
wpływem błędu oświadczenia o uchyleniu się od skutków czynności prawnej, jest ona
ważna i skuteczna. Skuteczne uchylenie się sprawia, że oświadczenie woli (np. umowa) jest
nieważne od samego początku (ex tunc). Jeżeli natomiast błąd wywołała druga strona
podstępnie, to zgodnie z art. 86 § 1 K.c. uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia
woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny,
jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej.
Zgodnie z art. 88 § 2 K.c. w razie błędu uprawnienie do uchylenia wygasa z upływem roku
od jego wykrycia.
W świetle powyższego w sytuacji, gdy strona umowy znajdowała się pod wpływem błędu
co do treści czynności prawnej lub też błąd został wywołany przez drugą stronę podstępnie,
strona ta może wystąpić do właściwego sądu z powództwem o ustalenie nieważności
umowy.
Ponadto właściciel domu jednorodzinnego może wytoczyć powództwo o odszkodowanie
w przypadku zniszczenia domu przez najemcę.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 6 of 6 --