Interpelacja nr 16551
Interpelacja w sprawie zasad rozliczania i finansowania nadwykonań świadczeń zdrowotnych przez NFZ oraz ich wpływu na płynność finansową szpitali i dostępność świadczeń dla pacjentów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad rozliczania i finansowania nadwykonań świadczeń zdrowotnych przez NFZ oraz ich wpływu na płynność finansową szpitali i dostępność świadczeń dla pacjentów
Interpelacja nr 16551
do ministra zdrowia
w sprawie zasad rozliczania i finansowania nadwykonań świadczeń zdrowotnych przez NFZ oraz ich wpływu na płynność finansową szpitali i dostępność świadczeń dla pacjentów
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Michał Kowalski, Wojciech Michał Zubowski, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Magdalena Filipek-Sobczak, Bartłomiej Dorywalski, Filip Kaczyński
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowna Pani Minister,
opinia publiczna w ostatnim czasie szczególnie mocno zwraca uwagę na problem niepewności co do finansowania przez NFZ świadczeń wykonanych ponad wartość zakontraktowaną, w szczególności świadczeń limitowanych. Problem ten ma charakter systemowy, ponieważ dotyczy sytuacji, w której potrzeby zdrowotne pacjentów przewyższają poziom finansowania ustalony w umowach zawartych ze świadczeniodawcami, a podmioty lecznicze stają przed wyborem między wykonaniem świadczenia a ryzykiem braku pełnej zapłaty.
Z oficjalnego komunikatu NFZ z 3 marca 2025 r. wynikało, że nadwykonania w pozostałych świadczeniach limitowanych miały być finansowane po cenie nominalnej albo niższej od nominalnej. Fundusz wskazał wprost, że niższe stawki miały dotyczyć m.in. endoprotezoplastyki, hospitalizacji planowych i jednodniowych, fizjoterapii ambulatoryjnej i domowej oraz świadczeń opieki długoterminowej w ZOL.
Problem nie dotyczy wyłącznie rozliczeń historycznych. NFZ w komunikacie z 3 marca 2026 r. podał, że po podsumowaniu 2025 r. wartość nadwykonań wyniosła 1,62 mld zł w świadczeniach nielimitowanych, 1,09 mld zł w lekach w programach lekowych i chemioterapii oraz 2,61 mld zł w pozostałych świadczeniach limitowanych.
Sytuacja ta nakłada się na trudną kondycję finansową szpitali. Na podstawie informacji resortu zdrowia, we wrześniu 2025 r. zadłużenie szpitali publicznych wyniosło 25,4 mld zł, w tym ponad 3,4 mld zł zobowiązań wymagalnych, a zadłużenie szpitali powiatowych na koniec marca 2025 r. sięgało 8 mld 775 mln zł.
Opisany stan rodzi wątpliwości co do przewidywalności finansowania świadczeń, równości traktowania świadczeniodawców w poszczególnych województwach oraz wpływu polityki rozliczania nadwykonań na dostępność leczenia planowego, rehabilitacji i diagnostyki. Wątpliwości budzi także brak jednolitych, publicznie znanych kryteriów ustalania stawek niższych od nominalnych oraz brak jasnej informacji, czy i w jaki sposób Minister Zdrowia wykorzystuje ustawowe instrumenty nadzorcze wobec NFZ w sytuacji, gdy praktyka rozliczeń może wpływać na interes świadczeniobiorców i płynność finansową podmiotów leczniczych.
W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi o łącznej wartości nadwykonań za lata 2024 i 2025 w podziale na:
a) świadczenia nielimitowane,
b) świadczenia limitowane finansowane w 100 proc.,
c) świadczenia limitowane finansowane poniżej ceny nominalnej,
d) świadczenia limitowane nierozliczone.
Jeżeli tak, proszę o ich przedstawienie w układzie krajowym i według oddziałów wojewódzkich NFZ.
2. Ile świadczeniodawców oraz jaka liczba świadczeń w latach 2024 i 2025 zostały objęte rozliczeniem po stawkach niższych od nominalnych, wraz ze wskazaniem zakresów świadczeń i zastosowanych poziomów finansowania?
3. Jaka była wartość nierozliczonych nadwykonań według stanu na 31 grudnia 2025 r. oraz na 31 marca 2026 r., z podziałem na rodzaje świadczeń i oddziały wojewódzkie NFZ?
4. Jakie konkretne decyzje finansowe i organizacyjne zostały podjęte przez Ministerstwo Zdrowia od 1 stycznia 2025 r. w celu zapewnienia terminowego rozliczania nadwykonań, w tym jakie środki przekazano NFZ, w jakich datach i na jakie kategorie świadczeń?
5. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizy wpływu obniżonych stawek za nadwykonania limitowane na liczbę wykonywanych świadczeń planowych, czas oczekiwania pacjentów oraz sytuację finansową szpitali, zwłaszcza w obszarach endoprotezoplastyki, rehabilitacji, hospitalizacji planowych i opieki długoterminowej? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
6. Na jakiej podstawie prawnej i według jakiej metodologii NFZ ustala stawki niższe od ceny nominalnej dla określonych grup świadczeń limitowanych oraz tzw. degresję przy rozliczaniu nadwykonań?
7. Czy Minister Zdrowia, wykonując nadzór nad NFZ, badał zróżnicowanie praktyki poszczególnych oddziałów wojewódzkich w zakresie rozliczania nadwykonań limitowanych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, czy stwierdzono nieprawidłowości, jakie wydano zalecenia i czy zostały one wykonane.
8. Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje przypadki ograniczania przyjęć planowych, przesuwania terminów zabiegów, badań lub rehabilitacji z powodu ryzyka braku pełnego finansowania nadwykonań? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie skali tego zjawiska i sposobu monitorowania.
9. Jaki jest wynik konsultacji publicznych projektu zmian ogłoszonego przez NFZ 11 marca 2026 r. dotyczącego rozliczania nadwykonań w tomografii komputerowej, rezonansie magnetycznym, gastroskopii i kolonoskopii, oraz jakie stanowisko zajmuje w tej sprawie Ministerstwo Zdrowia?
10. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie jednolitych, ogólnokrajowych zasad rozliczania nadwykonań limitowanych, w tym minimalnych standardów płatności, terminów rozliczeń oraz jawnych kryteriów dla wszystkich oddziałów wojewódzkich NFZ? Jeżeli tak, proszę o wskazanie harmonogramu prac.
Z poważaniem
Interpelacja nr 16551
do ministra zdrowia
w sprawie zasad rozliczania i finansowania nadwykonań świadczeń zdrowotnych przez NFZ oraz ich wpływu na płynność finansową szpitali i dostępność świadczeń dla pacjentów
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Michał Kowalski, Wojciech Michał Zubowski, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Magdalena Filipek-Sobczak, Bartłomiej Dorywalski, Filip Kaczyński
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowna Pani Minister,
opinia publiczna w ostatnim czasie szczególnie mocno zwraca uwagę na problem niepewności co do finansowania przez NFZ świadczeń wykonanych ponad wartość zakontraktowaną, w szczególności świadczeń limitowanych. Problem ten ma charakter systemowy, ponieważ dotyczy sytuacji, w której potrzeby zdrowotne pacjentów przewyższają poziom finansowania ustalony w umowach zawartych ze świadczeniodawcami, a podmioty lecznicze stają przed wyborem między wykonaniem świadczenia a ryzykiem braku pełnej zapłaty.
Z oficjalnego komunikatu NFZ z 3 marca 2025 r. wynikało, że nadwykonania w pozostałych świadczeniach limitowanych miały być finansowane po cenie nominalnej albo niższej od nominalnej. Fundusz wskazał wprost, że niższe stawki miały dotyczyć m.in. endoprotezoplastyki, hospitalizacji planowych i jednodniowych, fizjoterapii ambulatoryjnej i domowej oraz świadczeń opieki długoterminowej w ZOL.
Problem nie dotyczy wyłącznie rozliczeń historycznych. NFZ w komunikacie z 3 marca 2026 r. podał, że po podsumowaniu 2025 r. wartość nadwykonań wyniosła 1,62 mld zł w świadczeniach nielimitowanych, 1,09 mld zł w lekach w programach lekowych i chemioterapii oraz 2,61 mld zł w pozostałych świadczeniach limitowanych.
Sytuacja ta nakłada się na trudną kondycję finansową szpitali. Na podstawie informacji resortu zdrowia, we wrześniu 2025 r. zadłużenie szpitali publicznych wyniosło 25,4 mld zł, w tym ponad 3,4 mld zł zobowiązań wymagalnych, a zadłużenie szpitali powiatowych na koniec marca 2025 r. sięgało 8 mld 775 mln zł.
Opisany stan rodzi wątpliwości co do przewidywalności finansowania świadczeń, równości traktowania świadczeniodawców w poszczególnych województwach oraz wpływu polityki rozliczania nadwykonań na dostępność leczenia planowego, rehabilitacji i diagnostyki. Wątpliwości budzi także brak jednolitych, publicznie znanych kryteriów ustalania stawek niższych od nominalnych oraz brak jasnej informacji, czy i w jaki sposób Minister Zdrowia wykorzystuje ustawowe instrumenty nadzorcze wobec NFZ w sytuacji, gdy praktyka rozliczeń może wpływać na interes świadczeniobiorców i płynność finansową podmiotów leczniczych.
W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi o łącznej wartości nadwykonań za lata 2024 i 2025 w podziale na:
a) świadczenia nielimitowane,
b) świadczenia limitowane finansowane w 100 proc.,
c) świadczenia limitowane finansowane poniżej ceny nominalnej,
d) świadczenia limitowane nierozliczone.
Jeżeli tak, proszę o ich przedstawienie w układzie krajowym i według oddziałów wojewódzkich NFZ.
2. Ile świadczeniodawców oraz jaka liczba świadczeń w latach 2024 i 2025 zostały objęte rozliczeniem po stawkach niższych od nominalnych, wraz ze wskazaniem zakresów świadczeń i zastosowanych poziomów finansowania?
3. Jaka była wartość nierozliczonych nadwykonań według stanu na 31 grudnia 2025 r. oraz na 31 marca 2026 r., z podziałem na rodzaje świadczeń i oddziały wojewódzkie NFZ?
4. Jakie konkretne decyzje finansowe i organizacyjne zostały podjęte przez Ministerstwo Zdrowia od 1 stycznia 2025 r. w celu zapewnienia terminowego rozliczania nadwykonań, w tym jakie środki przekazano NFZ, w jakich datach i na jakie kategorie świadczeń?
5. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizy wpływu obniżonych stawek za nadwykonania limitowane na liczbę wykonywanych świadczeń planowych, czas oczekiwania pacjentów oraz sytuację finansową szpitali, zwłaszcza w obszarach endoprotezoplastyki, rehabilitacji, hospitalizacji planowych i opieki długoterminowej? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
6. Na jakiej podstawie prawnej i według jakiej metodologii NFZ ustala stawki niższe od ceny nominalnej dla określonych grup świadczeń limitowanych oraz tzw. degresję przy rozliczaniu nadwykonań?
7. Czy Minister Zdrowia, wykonując nadzór nad NFZ, badał zróżnicowanie praktyki poszczególnych oddziałów wojewódzkich w zakresie rozliczania nadwykonań limitowanych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, czy stwierdzono nieprawidłowości, jakie wydano zalecenia i czy zostały one wykonane.
8. Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje przypadki ograniczania przyjęć planowych, przesuwania terminów zabiegów, badań lub rehabilitacji z powodu ryzyka braku pełnego finansowania nadwykonań? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie skali tego zjawiska i sposobu monitorowania.
9. Jaki jest wynik konsultacji publicznych projektu zmian ogłoszonego przez NFZ 11 marca 2026 r. dotyczącego rozliczania nadwykonań w tomografii komputerowej, rezonansie magnetycznym, gastroskopii i kolonoskopii, oraz jakie stanowisko zajmuje w tej sprawie Ministerstwo Zdrowia?
10. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie jednolitych, ogólnokrajowych zasad rozliczania nadwykonań limitowanych, w tym minimalnych standardów płatności, terminów rozliczeń oraz jawnych kryteriów dla wszystkich oddziałów wojewódzkich NFZ? Jeżeli tak, proszę o wskazanie harmonogramu prac.
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
14%
Konkretność
86%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
11 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.7 / 1k zn.
- Zawiera 11 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12829 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLF.050.18.2026.KK
Warszawa, 06 maja 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 16551 Pana Jarosława Krajewskiego, Posła na Sejm RP, i grupy
posłów, z dnia 17 kwietnia 2026 r.
w sprawie zasad rozliczania i finansowania nadwykonań
świadczeń zdrowotnych przez NFZ oraz ich wpływu na płynność finansową szpitali
i dostępność świadczeń dla pacjentów, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
informacji.
Dane przekazane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, dotyczące wartości nadwykonań
za lata 2024 i 2025 oraz nierozliczonych nadwykonań według stanu na dzień zamknięcia
ksiąg rachunkowych OW NFZ za 2025 r i na 31 marca 2026 r., zostały przedstawione
w załączniku do niniejszej interpelacji.
Ponadto informuję, że zgodnie z zapewnieniami NFZ w latach 2024-2025 finansowanie
świadczeń opieki zdrowotnej w ramach zawartych umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej nie było objęte rozliczaniem po stawkach niższych od nominalnych. Stosowanie
stawek niższych od nominalnych miało zastosowanie wyłącznie do rozliczenia niektórych
nadwykonań limitowanych za 2024 i 2025 r.
Odnosząc się do kwestii decyzji finansowych i organizacyjnych, jakie zostały podjęte przez
Ministerstwo Zdrowia od 1 stycznia 2025 r. w celu zapewnienia terminowego rozliczania
nadwykonań, pragnę wskazać, że zaplanowana pierwotnie dotacja podmiotowa z budżetu
państwa dla NFZ na 2025 r. wyniosła 18,35 mld zł (ponad dwukrotnie więcej niż
zaplanowana pierwotnie na 2024 r.), natomiast dzięki decyzjom Minister Zdrowia oraz
Ministra Finansów, środki te wyniosły ostatecznie blisko 33 mld zł.
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Dodatkowe środki dotacji podmiotowej dla NFZ na 2025 r. pozwoliły m.in. na sfinansowanie
nadwykonań za rok 2024 w zakresach limitowanych, zabezpieczenie finansowania nowego
zakresu świadczeń w podstawowej opiece zdrowotnej (program „Moje Zdrowie”),
uzupełnienie środków na sfinansowanie nadwykonań nielimitowanych za I kwartał 2025 r.
oraz skutków rekomendacji nr 72/2025 z dnia 24 czerwca 2025 r. Prezesa AOTMiT.
Dzięki decyzjom Ministra Finansów oraz Minister Zdrowia, w 2025 r. zostały przyznane
również środki finansowe dla NFZ w kwocie blisko 1,77 mld zł, przeznaczone na zwiększenie
funduszu zapasowego NFZ.
Minister Finansów i Gospodarki wyemitował także obligacje skarbowe przeznaczone na
podwyższenie funduszu zapasowego Narodowego Funduszu Zdrowia. Wyemitowane
obligacje o łącznej wartości nominalnej 922 mln zł, które pozwoliły na sfinansowanie
w szczególności: nadwykonań świadczeń nielimitowanych za I-IX 2025 r., wartości
nadwykonań w lekach w programach lekowych oraz chemioterapii za I-IX 2025 r.
Jednocześnie wejście w życie nowelizacji ustawy o Funduszu Medycznym pozwoliło
na przekazanie do NFZ z Funduszu Medycznego 3,56 mld zł z przeznaczeniem
na sfinansowanie pełnej kwoty wartości nadwykonań świadczeń opieki zdrowotnej
zrealizowanych na rzecz osób poniżej 18 roku życia w 2025 r.
Dotacja podmiotowa dla NFZ zaplanowana pierwotnie w 2026 r. wynosiła 26 mld zł.
Jednocześnie w marcu br. NFZ otrzymał dodatkowe środki z budżetu państwa w kwocie
4 mld zł, zwiększając jednocześnie dotację podmiotową dla NFZ zaplanowaną na bieżący rok
do 30 mld zł.
W ramach ww. dodatkowych środków budżetu państwa:
- w dniu 18 marca br. Prezes NFZ dokonał zwiększenia do planu finansowego NFZ na 2026 r.
o kwotę 1,7 mld zł, z przeznaczeniem na uzupełnienie środków na sfinansowanie,
niesfinansowanych w ramach rozliczenia 2025 r., nadwykonań nielimitowanych świadczeń
opieki zdrowotnej oraz leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego objętych programami lekowymi i leków stosowanych w chemioterapii;
- w dniu 24 marca br. Prezes NFZ dokonał zwiększenia do planu finansowego NFZ na 2026 r.
o kwotę 300 mln zł, z przeznaczeniem na uzupełnienie środków finansowanie w 2026 r.
ryczałtu PSZ w związku z dokonanym przeliczeniem jego wartości zgodnie z przepisami
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 września 2017 r. w sprawie sposobu ustalania
ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej
(Dz. U. z 2025 r. poz. 878, z późn. zm.).
Dodatkowo, w ramach powyższych środków w dniu 15 kwietnia br. Prezes NFZ dokonał
zwiększenia do planu finansowego NFZ na 2026 r. o kwotę 363,66 mln. zł, z przeznaczeniem
na sfinansowanie nadwykonań z 2025 r. w następujących zakresach świadczeń:
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
14.2140.029.04 świadczenia zespołu długoterminowej opieki domowej - dla pacjentów
wentylowanych mechanicznie;
14.5170.029.04 świadczenia w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym dla pacjentów
wentylowanych mechanicznie / opiekuńczo-leczniczym dla pacjentów wentylowanych
mechanicznie;
11.0000.047.02 żywienie pozajelitowe w warunkach domowych;
11.0000.048.02 żywienie dojelitowe w warunkach domowych;
11.4132.001.02 dializoterapia otrzewnowa;
11.4132.002.12 hemodializoterapia;
11.4132.003.12 hemodializoterapia - z zapewnieniem 24-godzinnego dyżuru;
04.4730.021.02 świadczenia w psychiatrii sądowej w warunkach podstawowego
zabezpieczenia;
04.4732.021.02 świadczenia w psychiatrii sądowej w warunkach wzmocnionego
zabezpieczenia.
Kolejne zwiększenia zaplanowanej dotacji podmiotowej dla NFZ na bieżący rok będą
możliwe na podstawie art. 131d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych, wobec czego, podobnie jak w latach 2024-2025, należy spodziewać
się istotnego zwiększenia dotacji podmiotowej dla NFZ w bieżącym roku.
W temacie wpływu płatności za nadwykonania na udzielane świadczenia zdrowotne należy
wyjaśnić, że mechanizm rozliczania świadczeń ponadlimitowych funkcjonuje w systemie
od wielu lat i stanowi element równoważenia potrzeb zdrowotnych pacjentów
z możliwościami finansowymi płatnika publicznego. Świadczenia te, jako wykraczające poza
zakres zobowiązań wynikających z zawartych umów, wymagają szczególnej rozwagi
w kontekście zachowania stabilności finansów Narodowego Funduszu Zdrowia oraz
przestrzegania zasad dyscypliny finansów publicznych.
Pragnę podkreślić, że Ministerstwo Zdrowia wspólnie z Narodowym Funduszem Zdrowia na
bieżąco monitoruje czas oczekiwania na świadczenia opieki zdrowotnej oraz analizuje
dostępność świadczeń w poszczególnych zakresach. Na tej m.in. podstawie NFZ podejmuje
decyzje o ewentualnym zwiększeniu wartości umów w sytuacji dostępności środków
w planach finansowych poszczególnych oddziałów wojewódzkich.
Odnosząc się do podstawy i metodologii ustalania stawek niższych od minimalnej uprzejmie
informuję, że zgodnie przepisem art. 132c ust. 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (dalej: ustawa), kwota wynagrodzenia wynikająca
z umowy zawartej na podstawie wniosku świadczeniodawcy o wypłatę wynagrodzenie
za świadczenia udzielone świadczeniobiorcom w okresie obowiązywania umowy
o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej ponad kwotę zobowiązania, o której mowa w art.
136 ust. 1 pkt 5 ustawy, jest ustalana zgodnie z kryteriami, o których mowa w art. 132c ust. 4
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
ustawy o świadczeniach, z zastrzeżeniem, że ceny świadczeń opieki zdrowotnej objętych tą
umową nie mogą być wyższe od odpowiednich cen określonych w umowie o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej z tego samego zakresu. Do sposobu ustalenia kwoty
wynagrodzenia przepisy dotyczące szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń
opieki zdrowotnej określone przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 2
ustawy stosuje się odpowiednio.
W odniesieniu do działań poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ należy wskazać, że
zasady rozliczania nadwykonań limitowanych wynikają z przepisów art. 132c ustawy oraz
zarządzenia nr 69/2021/DEF Prezesa NFZ z dnia 14 kwietnia 2021 r. w sprawie
szczegółowych warunków umów o sfinansowanie świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych
świadczeniobiorcom w okresie obowiązywania umowy o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej ponad kwotę zobowiązania. W związku z powyższym wszystkie oddziały
wojewódzkie stosują jednolite zasady finansowania nadwykonań. Należy jednak zauważyć,
że możliwości finansowe poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ uwarunkowane są
wysokością środków dostępnych w planie finansowym oddziału wojewódzkiego NFZ
wynikającą z ogólnej kwoty środków przeznaczonych na pokrycie kosztów finansowania
przez oddziały świadczeń opieki zdrowotnej dla ubezpieczonych i algorytmu podziału
środków pomiędzy oddziały wojewódzkie NFZ określonego w przepisach art. 118 ust. 3
ustawy.
Odnosząc się do pytania dotyczącego przypadków ograniczania przyjęć planowych,
przesuwania terminów zabiegów, badań lub rehabilitacji z powodu ryzyka braku pełnego
finansowania nadwykonań informuję, że kwestia terminów przyjmowania pacjentów
na zabiegi została uregulowana w zapisach § 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zgodnie z którymi
świadczeniodawca zobowiązany jest do udzielania świadczeń przez cały okres
obowiązywania umowy, zgodnie z określonym w umowie harmonogramem oraz planem
rzeczowo finansowym. Plan przyjęć jest realizowany zgodnie z wpisami na listę oczekujących
i wynika z trybu skierowania (pilny/stabilny). Nadwykonania nie są częścią umowy i są
zależne od wykonania, a zatem organizacja pracy świadczeniodawcy i czas realizacji danego
świadczenia jest zawsze zależny od określonego w umowie limitu finansowania.
W odniesieniu do projektu zarządzenia Nr 34/2026/DSOZ w zakresie modyfikacji
finansowania nadwykonań w zakresie ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych
kosztochłonnych (ASDK) informuję, że Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia zbierała
opinie i uwagi do przedmiotowego projektu zarządzenia do 24 marca 2026 r.
Konsultacje społeczne trwały dwa tygodnie. W ich wyniku przychylono się do zgłaszanych
sugestii i podwyższono stawkę z proponowanego pierwotnie poziomu 40% do:
60% w endoskopii (gastroskopia i kolonoskopia);
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
50% w diagnostyce obrazowej (tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny).
Uwzględniono również postulaty przesunięcia zmiany na II kwartał 2026 r., dlatego nowy
model rozliczania nadwykonań będzie dotyczył świadczeń udzielonych od 1 kwietnia br.
Świadczenia wykonane w I kw. 2026 r. zostaną rozliczone na dotychczasowych zasadach.
Wprowadzane rozwiązania stanowią element działań mających na celu zapewnienie
stabilności finansowej systemu ochrony zdrowia oraz bardziej efektywne wykorzystanie
środków publicznych przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Pozwala to na kontrolę wydatków publicznych i ograniczenie ryzyka niekontrolowanego
wzrostu kosztów.
Należy podkreślić, że wprowadzone zmiany są zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy
z dnia z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.) oraz wpisują się w ramy prawne
regulujące funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia w Polsce.
Przyjęte regulacje sprzyjają także racjonalizacji udzielania świadczeń przez
świadczeniodawców, motywując ich do efektywnego planowania realizacji badań
diagnostycznych. W praktyce oznacza to konieczność lepszego dostosowania
harmonogramów pracy pracowni diagnostycznych do rzeczywistego zapotrzebowania
pacjentów. Jednocześnie regulacje te sprzyjają optymalnemu wykorzystaniu dostępnych
zasobów kadrowych i sprzętowych, tak aby zapewnić możliwie najwyższą liczbę wykonanych
badań przy zachowaniu odpowiedniej jakości świadczeń. Wprowadzone rozwiązania
pozwalają także na lepsze monitorowanie rzeczywistego zapotrzebowania na diagnostykę,
co może stanowić podstawę do bardziej adekwatnego planowania świadczeń w przyszłości.
Dodatkowo należy podkreślić, że wprowadzone rozwiązania wpisują się w kierunek
modernizacji systemu ochrony zdrowia, oparty na efektywności kosztowej oraz racjonalnym
gospodarowaniu środkami publicznymi, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa
zdrowotnego pacjentów.
Niezależnie od powyższego, prowadzone są analizy realizacji i finansowania świadczeń,
zatem NFZ będzie wnikliwie monitorował realizację świadczeń dla pacjentów, po to, aby
ocenić rezultat wprowadzonych zmian.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLF.050.18.2026.KK
Warszawa, 06 maja 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 16551 Pana Jarosława Krajewskiego, Posła na Sejm RP, i grupy
posłów, z dnia 17 kwietnia 2026 r.
w sprawie zasad rozliczania i finansowania nadwykonań
świadczeń zdrowotnych przez NFZ oraz ich wpływu na płynność finansową szpitali
i dostępność świadczeń dla pacjentów, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
informacji.
Dane przekazane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, dotyczące wartości nadwykonań
za lata 2024 i 2025 oraz nierozliczonych nadwykonań według stanu na dzień zamknięcia
ksiąg rachunkowych OW NFZ za 2025 r i na 31 marca 2026 r., zostały przedstawione
w załączniku do niniejszej interpelacji.
Ponadto informuję, że zgodnie z zapewnieniami NFZ w latach 2024-2025 finansowanie
świadczeń opieki zdrowotnej w ramach zawartych umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej nie było objęte rozliczaniem po stawkach niższych od nominalnych. Stosowanie
stawek niższych od nominalnych miało zastosowanie wyłącznie do rozliczenia niektórych
nadwykonań limitowanych za 2024 i 2025 r.
Odnosząc się do kwestii decyzji finansowych i organizacyjnych, jakie zostały podjęte przez
Ministerstwo Zdrowia od 1 stycznia 2025 r. w celu zapewnienia terminowego rozliczania
nadwykonań, pragnę wskazać, że zaplanowana pierwotnie dotacja podmiotowa z budżetu
państwa dla NFZ na 2025 r. wyniosła 18,35 mld zł (ponad dwukrotnie więcej niż
zaplanowana pierwotnie na 2024 r.), natomiast dzięki decyzjom Minister Zdrowia oraz
Ministra Finansów, środki te wyniosły ostatecznie blisko 33 mld zł.
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Dodatkowe środki dotacji podmiotowej dla NFZ na 2025 r. pozwoliły m.in. na sfinansowanie
nadwykonań za rok 2024 w zakresach limitowanych, zabezpieczenie finansowania nowego
zakresu świadczeń w podstawowej opiece zdrowotnej (program „Moje Zdrowie”),
uzupełnienie środków na sfinansowanie nadwykonań nielimitowanych za I kwartał 2025 r.
oraz skutków rekomendacji nr 72/2025 z dnia 24 czerwca 2025 r. Prezesa AOTMiT.
Dzięki decyzjom Ministra Finansów oraz Minister Zdrowia, w 2025 r. zostały przyznane
również środki finansowe dla NFZ w kwocie blisko 1,77 mld zł, przeznaczone na zwiększenie
funduszu zapasowego NFZ.
Minister Finansów i Gospodarki wyemitował także obligacje skarbowe przeznaczone na
podwyższenie funduszu zapasowego Narodowego Funduszu Zdrowia. Wyemitowane
obligacje o łącznej wartości nominalnej 922 mln zł, które pozwoliły na sfinansowanie
w szczególności: nadwykonań świadczeń nielimitowanych za I-IX 2025 r., wartości
nadwykonań w lekach w programach lekowych oraz chemioterapii za I-IX 2025 r.
Jednocześnie wejście w życie nowelizacji ustawy o Funduszu Medycznym pozwoliło
na przekazanie do NFZ z Funduszu Medycznego 3,56 mld zł z przeznaczeniem
na sfinansowanie pełnej kwoty wartości nadwykonań świadczeń opieki zdrowotnej
zrealizowanych na rzecz osób poniżej 18 roku życia w 2025 r.
Dotacja podmiotowa dla NFZ zaplanowana pierwotnie w 2026 r. wynosiła 26 mld zł.
Jednocześnie w marcu br. NFZ otrzymał dodatkowe środki z budżetu państwa w kwocie
4 mld zł, zwiększając jednocześnie dotację podmiotową dla NFZ zaplanowaną na bieżący rok
do 30 mld zł.
W ramach ww. dodatkowych środków budżetu państwa:
- w dniu 18 marca br. Prezes NFZ dokonał zwiększenia do planu finansowego NFZ na 2026 r.
o kwotę 1,7 mld zł, z przeznaczeniem na uzupełnienie środków na sfinansowanie,
niesfinansowanych w ramach rozliczenia 2025 r., nadwykonań nielimitowanych świadczeń
opieki zdrowotnej oraz leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego objętych programami lekowymi i leków stosowanych w chemioterapii;
- w dniu 24 marca br. Prezes NFZ dokonał zwiększenia do planu finansowego NFZ na 2026 r.
o kwotę 300 mln zł, z przeznaczeniem na uzupełnienie środków finansowanie w 2026 r.
ryczałtu PSZ w związku z dokonanym przeliczeniem jego wartości zgodnie z przepisami
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 września 2017 r. w sprawie sposobu ustalania
ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej
(Dz. U. z 2025 r. poz. 878, z późn. zm.).
Dodatkowo, w ramach powyższych środków w dniu 15 kwietnia br. Prezes NFZ dokonał
zwiększenia do planu finansowego NFZ na 2026 r. o kwotę 363,66 mln. zł, z przeznaczeniem
na sfinansowanie nadwykonań z 2025 r. w następujących zakresach świadczeń:
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
14.2140.029.04 świadczenia zespołu długoterminowej opieki domowej - dla pacjentów
wentylowanych mechanicznie;
14.5170.029.04 świadczenia w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym dla pacjentów
wentylowanych mechanicznie / opiekuńczo-leczniczym dla pacjentów wentylowanych
mechanicznie;
11.0000.047.02 żywienie pozajelitowe w warunkach domowych;
11.0000.048.02 żywienie dojelitowe w warunkach domowych;
11.4132.001.02 dializoterapia otrzewnowa;
11.4132.002.12 hemodializoterapia;
11.4132.003.12 hemodializoterapia - z zapewnieniem 24-godzinnego dyżuru;
04.4730.021.02 świadczenia w psychiatrii sądowej w warunkach podstawowego
zabezpieczenia;
04.4732.021.02 świadczenia w psychiatrii sądowej w warunkach wzmocnionego
zabezpieczenia.
Kolejne zwiększenia zaplanowanej dotacji podmiotowej dla NFZ na bieżący rok będą
możliwe na podstawie art. 131d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych, wobec czego, podobnie jak w latach 2024-2025, należy spodziewać
się istotnego zwiększenia dotacji podmiotowej dla NFZ w bieżącym roku.
W temacie wpływu płatności za nadwykonania na udzielane świadczenia zdrowotne należy
wyjaśnić, że mechanizm rozliczania świadczeń ponadlimitowych funkcjonuje w systemie
od wielu lat i stanowi element równoważenia potrzeb zdrowotnych pacjentów
z możliwościami finansowymi płatnika publicznego. Świadczenia te, jako wykraczające poza
zakres zobowiązań wynikających z zawartych umów, wymagają szczególnej rozwagi
w kontekście zachowania stabilności finansów Narodowego Funduszu Zdrowia oraz
przestrzegania zasad dyscypliny finansów publicznych.
Pragnę podkreślić, że Ministerstwo Zdrowia wspólnie z Narodowym Funduszem Zdrowia na
bieżąco monitoruje czas oczekiwania na świadczenia opieki zdrowotnej oraz analizuje
dostępność świadczeń w poszczególnych zakresach. Na tej m.in. podstawie NFZ podejmuje
decyzje o ewentualnym zwiększeniu wartości umów w sytuacji dostępności środków
w planach finansowych poszczególnych oddziałów wojewódzkich.
Odnosząc się do podstawy i metodologii ustalania stawek niższych od minimalnej uprzejmie
informuję, że zgodnie przepisem art. 132c ust. 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (dalej: ustawa), kwota wynagrodzenia wynikająca
z umowy zawartej na podstawie wniosku świadczeniodawcy o wypłatę wynagrodzenie
za świadczenia udzielone świadczeniobiorcom w okresie obowiązywania umowy
o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej ponad kwotę zobowiązania, o której mowa w art.
136 ust. 1 pkt 5 ustawy, jest ustalana zgodnie z kryteriami, o których mowa w art. 132c ust. 4
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
ustawy o świadczeniach, z zastrzeżeniem, że ceny świadczeń opieki zdrowotnej objętych tą
umową nie mogą być wyższe od odpowiednich cen określonych w umowie o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej z tego samego zakresu. Do sposobu ustalenia kwoty
wynagrodzenia przepisy dotyczące szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń
opieki zdrowotnej określone przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 2
ustawy stosuje się odpowiednio.
W odniesieniu do działań poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ należy wskazać, że
zasady rozliczania nadwykonań limitowanych wynikają z przepisów art. 132c ustawy oraz
zarządzenia nr 69/2021/DEF Prezesa NFZ z dnia 14 kwietnia 2021 r. w sprawie
szczegółowych warunków umów o sfinansowanie świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych
świadczeniobiorcom w okresie obowiązywania umowy o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej ponad kwotę zobowiązania. W związku z powyższym wszystkie oddziały
wojewódzkie stosują jednolite zasady finansowania nadwykonań. Należy jednak zauważyć,
że możliwości finansowe poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ uwarunkowane są
wysokością środków dostępnych w planie finansowym oddziału wojewódzkiego NFZ
wynikającą z ogólnej kwoty środków przeznaczonych na pokrycie kosztów finansowania
przez oddziały świadczeń opieki zdrowotnej dla ubezpieczonych i algorytmu podziału
środków pomiędzy oddziały wojewódzkie NFZ określonego w przepisach art. 118 ust. 3
ustawy.
Odnosząc się do pytania dotyczącego przypadków ograniczania przyjęć planowych,
przesuwania terminów zabiegów, badań lub rehabilitacji z powodu ryzyka braku pełnego
finansowania nadwykonań informuję, że kwestia terminów przyjmowania pacjentów
na zabiegi została uregulowana w zapisach § 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zgodnie z którymi
świadczeniodawca zobowiązany jest do udzielania świadczeń przez cały okres
obowiązywania umowy, zgodnie z określonym w umowie harmonogramem oraz planem
rzeczowo finansowym. Plan przyjęć jest realizowany zgodnie z wpisami na listę oczekujących
i wynika z trybu skierowania (pilny/stabilny). Nadwykonania nie są częścią umowy i są
zależne od wykonania, a zatem organizacja pracy świadczeniodawcy i czas realizacji danego
świadczenia jest zawsze zależny od określonego w umowie limitu finansowania.
W odniesieniu do projektu zarządzenia Nr 34/2026/DSOZ w zakresie modyfikacji
finansowania nadwykonań w zakresie ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych
kosztochłonnych (ASDK) informuję, że Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia zbierała
opinie i uwagi do przedmiotowego projektu zarządzenia do 24 marca 2026 r.
Konsultacje społeczne trwały dwa tygodnie. W ich wyniku przychylono się do zgłaszanych
sugestii i podwyższono stawkę z proponowanego pierwotnie poziomu 40% do:
60% w endoskopii (gastroskopia i kolonoskopia);
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
50% w diagnostyce obrazowej (tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny).
Uwzględniono również postulaty przesunięcia zmiany na II kwartał 2026 r., dlatego nowy
model rozliczania nadwykonań będzie dotyczył świadczeń udzielonych od 1 kwietnia br.
Świadczenia wykonane w I kw. 2026 r. zostaną rozliczone na dotychczasowych zasadach.
Wprowadzane rozwiązania stanowią element działań mających na celu zapewnienie
stabilności finansowej systemu ochrony zdrowia oraz bardziej efektywne wykorzystanie
środków publicznych przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Pozwala to na kontrolę wydatków publicznych i ograniczenie ryzyka niekontrolowanego
wzrostu kosztów.
Należy podkreślić, że wprowadzone zmiany są zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy
z dnia z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.) oraz wpisują się w ramy prawne
regulujące funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia w Polsce.
Przyjęte regulacje sprzyjają także racjonalizacji udzielania świadczeń przez
świadczeniodawców, motywując ich do efektywnego planowania realizacji badań
diagnostycznych. W praktyce oznacza to konieczność lepszego dostosowania
harmonogramów pracy pracowni diagnostycznych do rzeczywistego zapotrzebowania
pacjentów. Jednocześnie regulacje te sprzyjają optymalnemu wykorzystaniu dostępnych
zasobów kadrowych i sprzętowych, tak aby zapewnić możliwie najwyższą liczbę wykonanych
badań przy zachowaniu odpowiedniej jakości świadczeń. Wprowadzone rozwiązania
pozwalają także na lepsze monitorowanie rzeczywistego zapotrzebowania na diagnostykę,
co może stanowić podstawę do bardziej adekwatnego planowania świadczeń w przyszłości.
Dodatkowo należy podkreślić, że wprowadzone rozwiązania wpisują się w kierunek
modernizacji systemu ochrony zdrowia, oparty na efektywności kosztowej oraz racjonalnym
gospodarowaniu środkami publicznymi, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa
zdrowotnego pacjentów.
Niezależnie od powyższego, prowadzone są analizy realizacji i finansowania świadczeń,
zatem NFZ będzie wnikliwie monitorował realizację świadczeń dla pacjentów, po to, aby
ocenić rezultat wprowadzonych zmian.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --