Interpelacja nr 16543
Interpelacja w sprawie skutków zmian w zasadach rozliczania przez NFZ części badań diagnostycznych oraz ich wpływu na dostęp pacjentów do świadczeń
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skutków zmian w zasadach rozliczania przez NFZ części badań diagnostycznych oraz ich wpływu na dostęp pacjentów do świadczeń
Interpelacja nr 16543
do ministra zdrowia
w sprawie skutków zmian w zasadach rozliczania przez NFZ części badań diagnostycznych oraz ich wpływu na dostęp pacjentów do świadczeń
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Bożenna Hołownia, Łukasz Osmalak, Piotr Paweł Strach, Ewa Schädler, Wioleta Tomczak
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku ze zmianami wprowadzonymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia w zakresie rozliczania części ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych zwracam się z interpelacją w sprawie wpływu tych decyzji na sytuację pacjentów oraz funkcjonowanie publicznych szpitali.
Od 1 kwietnia 2026 r. zaczęły obowiązywać nowe zasady rozliczania nadwykonań dotyczących m.in. rezonansu magnetycznego, tomografii komputerowej, gastroskopii i kolonoskopii. Dochodzą do nas niepokojące sygnały, że placówki publiczne, obawiając się dalszego pogłębiania zadłużenia, zmuszone są ograniczać liczbę realizowanych badań diagnostycznych, mimo że dysponują personelem, sprzętem i zapleczem umożliwiającym ich wykonywanie. W praktyce może to oznaczać wydłużenie kolejek, opóźnienie diagnostyki, a w części przypadków przerzucenie kosztów na pacjentów, którzy będą zmuszeni finansować badania prywatnie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jaka była dokładna treść i zakres zmian wprowadzonych przez NFZ od 1 kwietnia 2026 r. w odniesieniu do rozliczania nadwykonań badań diagnostycznych, w szczególności rezonansu magnetycznego, tomografii komputerowej, gastroskopii i kolonoskopii?
2. Jakie były przesłanki merytoryczne i finansowe wprowadzenia tych zmian?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia oraz NFZ przeprowadziły ocenę skutków tych zmian dla dostępności badań diagnostycznych dla pacjentów?
4. Czy przed wejściem w życie nowych zasad przeprowadzono analizę ryzyka wydłużenia kolejek do badań oraz przesuwania już wyznaczonych terminów świadczeń?
5. Ilu świadczeniodawców zgłosiło już do NFZ lub Ministerstwa Zdrowia problemy wynikające z nowych zasad rozliczania?
6. Czy ministerstwo dysponuje danymi, ile badań zostało odwołanych, przełożonych lub ograniczonych od momentu wejścia w życie nowych przepisów?
7. Jaki wpływ, według szacunków ministerstwa i NFZ, będą miały te zmiany na średni czas oczekiwania na rezonans magnetyczny, tomografię komputerową, gastroskopię i kolonoskopię?
8. Czy prawdą jest, że po wyczerpaniu środków z umowy NFZ finansuje nadwykonania w tych świadczeniach jedynie częściowo i rozlicza je dopiero po zakończeniu roku? Jeśli tak, to dlaczego przyjęto właśnie taki model?
9. Czy ministerstwo uważa, że diagnostyka obrazowa i endoskopowa jest właściwym obszarem do szukania oszczędności w systemie ochrony zdrowia, skoro opóźniona diagnostyka może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia pacjentów i wyższych kosztów leczenia w przyszłości?
10. Jakie działania zostaną podjęte, aby pacjenci, którym przełożono terminy badań, mogli uzyskać świadczenia w rozsądnym czasie i bez konieczności ponoszenia kosztów prywatnych?
11. Czy planowane jest cofnięcie tych zmian, ich korekta lub wprowadzenie dodatkowych mechanizmów zabezpieczających placówki przed ograniczaniem liczby badań?
12. Czy ministerstwo zamierza zwiększyć środki przeznaczone na diagnostykę kosztochłonną w 2026 r., aby zapobiec dalszemu pogarszaniu dostępności świadczeń?
13. Jakie mechanizmy monitoringu zostały wdrożone, by na bieżąco oceniać wpływ nowych zasad na sytuację pacjentów oraz kondycję finansową szpitali? NFZ zapowiadał taki monitoring.
14. Czy ministerstwo przeanalizowało, czy skutkiem nowych zasad nie będzie wzrost nierówności w dostępie do diagnostyki między pacjentami, których stać na badania prywatne, a tymi, którzy są zdani wyłącznie na system publiczny?
15. Czy ministerstwo przygotowuje plan naprawczy dla finansowania diagnostyki w sytuacji, gdy sam NFZ wskazuje na silną presję budżetową i potrzebę oszczędności?
W mojej ocenie wszelkie zmiany w systemie finansowania ochrony zdrowia powinny być projektowane w taki sposób, aby nie uderzały bezpośrednio w pacjentów i nie prowadziły do ograniczenia dostępu do podstawowej diagnostyki. Diagnostyka nie jest obszarem drugorzędnym, lecz fundamentem skutecznego leczenia. Ograniczanie do niej dostępu oznacza ryzyko późniejszego rozpoznania chorób, pogorszenia rokowań pacjentów i wzrostu kosztów całego systemu.
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Kamil Wnuk
Interpelacja nr 16543
do ministra zdrowia
w sprawie skutków zmian w zasadach rozliczania przez NFZ części badań diagnostycznych oraz ich wpływu na dostęp pacjentów do świadczeń
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Bożenna Hołownia, Łukasz Osmalak, Piotr Paweł Strach, Ewa Schädler, Wioleta Tomczak
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku ze zmianami wprowadzonymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia w zakresie rozliczania części ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych zwracam się z interpelacją w sprawie wpływu tych decyzji na sytuację pacjentów oraz funkcjonowanie publicznych szpitali.
Od 1 kwietnia 2026 r. zaczęły obowiązywać nowe zasady rozliczania nadwykonań dotyczących m.in. rezonansu magnetycznego, tomografii komputerowej, gastroskopii i kolonoskopii. Dochodzą do nas niepokojące sygnały, że placówki publiczne, obawiając się dalszego pogłębiania zadłużenia, zmuszone są ograniczać liczbę realizowanych badań diagnostycznych, mimo że dysponują personelem, sprzętem i zapleczem umożliwiającym ich wykonywanie. W praktyce może to oznaczać wydłużenie kolejek, opóźnienie diagnostyki, a w części przypadków przerzucenie kosztów na pacjentów, którzy będą zmuszeni finansować badania prywatnie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jaka była dokładna treść i zakres zmian wprowadzonych przez NFZ od 1 kwietnia 2026 r. w odniesieniu do rozliczania nadwykonań badań diagnostycznych, w szczególności rezonansu magnetycznego, tomografii komputerowej, gastroskopii i kolonoskopii?
2. Jakie były przesłanki merytoryczne i finansowe wprowadzenia tych zmian?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia oraz NFZ przeprowadziły ocenę skutków tych zmian dla dostępności badań diagnostycznych dla pacjentów?
4. Czy przed wejściem w życie nowych zasad przeprowadzono analizę ryzyka wydłużenia kolejek do badań oraz przesuwania już wyznaczonych terminów świadczeń?
5. Ilu świadczeniodawców zgłosiło już do NFZ lub Ministerstwa Zdrowia problemy wynikające z nowych zasad rozliczania?
6. Czy ministerstwo dysponuje danymi, ile badań zostało odwołanych, przełożonych lub ograniczonych od momentu wejścia w życie nowych przepisów?
7. Jaki wpływ, według szacunków ministerstwa i NFZ, będą miały te zmiany na średni czas oczekiwania na rezonans magnetyczny, tomografię komputerową, gastroskopię i kolonoskopię?
8. Czy prawdą jest, że po wyczerpaniu środków z umowy NFZ finansuje nadwykonania w tych świadczeniach jedynie częściowo i rozlicza je dopiero po zakończeniu roku? Jeśli tak, to dlaczego przyjęto właśnie taki model?
9. Czy ministerstwo uważa, że diagnostyka obrazowa i endoskopowa jest właściwym obszarem do szukania oszczędności w systemie ochrony zdrowia, skoro opóźniona diagnostyka może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia pacjentów i wyższych kosztów leczenia w przyszłości?
10. Jakie działania zostaną podjęte, aby pacjenci, którym przełożono terminy badań, mogli uzyskać świadczenia w rozsądnym czasie i bez konieczności ponoszenia kosztów prywatnych?
11. Czy planowane jest cofnięcie tych zmian, ich korekta lub wprowadzenie dodatkowych mechanizmów zabezpieczających placówki przed ograniczaniem liczby badań?
12. Czy ministerstwo zamierza zwiększyć środki przeznaczone na diagnostykę kosztochłonną w 2026 r., aby zapobiec dalszemu pogarszaniu dostępności świadczeń?
13. Jakie mechanizmy monitoringu zostały wdrożone, by na bieżąco oceniać wpływ nowych zasad na sytuację pacjentów oraz kondycję finansową szpitali? NFZ zapowiadał taki monitoring.
14. Czy ministerstwo przeanalizowało, czy skutkiem nowych zasad nie będzie wzrost nierówności w dostępie do diagnostyki między pacjentami, których stać na badania prywatne, a tymi, którzy są zdani wyłącznie na system publiczny?
15. Czy ministerstwo przygotowuje plan naprawczy dla finansowania diagnostyki w sytuacji, gdy sam NFZ wskazuje na silną presję budżetową i potrzebę oszczędności?
W mojej ocenie wszelkie zmiany w systemie finansowania ochrony zdrowia powinny być projektowane w taki sposób, aby nie uderzały bezpośrednio w pacjentów i nie prowadziły do ograniczenia dostępu do podstawowej diagnostyki. Diagnostyka nie jest obszarem drugorzędnym, lecz fundamentem skutecznego leczenia. Ograniczanie do niej dostępu oznacza ryzyko późniejszego rozpoznania chorób, pogorszenia rokowań pacjentów i wzrostu kosztów całego systemu.
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Kamil Wnuk
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
11%
Konkretność
89%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
9.8 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5013 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLF.050.19.2026.SK
Warszawa, 28 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16543, z dnia 17 kwietnia 2026 r., Pana Kamila Wnuka,
Posła na Sejm RP wraz z grupą posłów, w sprawie skutków zmian w zasadach rozliczania
przez NFZ części badań diagnostycznych oraz ich wpływu na dostęp pacjentów
do świadczeń, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
W zarządzeniu Nr 132/2024/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia
31 grudnia 2024 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna wprowadzono
zmiany w sposobie rozliczania części świadczeń z zakresu ambulatoryjnych świadczeń
diagnostycznych kosztochłonnych (ASDK). Zmiany te polegają na finansowaniu świadczeń
udzielonych osobom powyżej 18 roku życia ponad wartość zobowiązania określoną
w umowie.
Należy zauważyć, że największy udział w świadczeniach nielimitowanych mają świadczenia
w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Na przestrzeni lat wartość wykonanych
świadczeń w tym zakresie wzrosła kilkukrotnie więcej niż ich liczba.
Ostatecznie wdrożone zmiany w finansowaniu nadwykonań dla czterech świadczeń
zaliczanych do ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych mają uwolnić
ok. 625 mln zł, co w efekcie ma pozwolić na utrzymanie priorytetowego dostępu do
świadczeń dla pacjentów onkologicznych z kartą DiLO, dzieci i innych pacjentów, którzy
wymagają pilnej interwencji medycznej.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Wyjaśnienia wymaga również, że Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia zbierała opinie
i uwagi do przedmiotowego projektu zarządzenia do 24 marca 2026 r.
Konsultacje społeczne trwały dwa tygodnie. W ich wyniku przychylono się do zgłaszanych
sugestii i podwyższono stawkę z proponowanego pierwotnie poziomu 40% do:
60% w endoskopii (gastroskopia i kolonoskopia);
50% w diagnostyce obrazowej (tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny).
Uwzględniono również postulaty przesunięcia zmiany na II kwartał 2026 r., dlatego nowy
model rozliczania nadwykonań będzie dotyczył świadczeń udzielonych od 1 kwietnia br.
Świadczenia wykonane w I kw. 2026 r. zostaną rozliczone na dotychczasowych zasadach.
Wprowadzane rozwiązania stanowią element działań mających na celu zapewnienie
stabilności finansowej systemu ochrony zdrowia oraz bardziej efektywne wykorzystanie
środków publicznych przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Pozwala to na kontrolę wydatków publicznych i ograniczenie ryzyka niekontrolowanego
wzrostu kosztów.
Należy podkreślić, że wprowadzone zmiany są zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy
z dnia z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.) oraz wpisują się w ramy prawne
regulujące funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia w Polsce.
Przyjęte regulacje sprzyjają także racjonalizacji udzielania świadczeń przez
świadczeniodawców, motywując ich do efektywnego planowania realizacji badań
diagnostycznych. W praktyce oznacza to konieczność lepszego dostosowania
harmonogramów pracy pracowni diagnostycznych do rzeczywistego zapotrzebowania
pacjentów. Jednocześnie regulacje te sprzyjają optymalnemu wykorzystaniu dostępnych
zasobów kadrowych i sprzętowych, tak aby zapewnić możliwie najwyższą liczbę wykonanych
badań przy zachowaniu odpowiedniej jakości świadczeń. Wprowadzone rozwiązania
pozwalają także na lepsze monitorowanie rzeczywistego zapotrzebowania na diagnostykę,
co może stanowić podstawę do bardziej adekwatnego planowania świadczeń w przyszłości.
Dodatkowo należy podkreślić, że wprowadzone rozwiązania wpisują się w kierunek
modernizacji systemu ochrony zdrowia, oparty na efektywności kosztowej oraz racjonalnym
gospodarowaniu środkami publicznymi, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa
zdrowotnego pacjentów.
Niezależnie od powyższego, prowadzone są analizy realizacji i finansowania świadczeń,
zatem NFZ będzie wnikliwie monitorował realizację świadczeń dla pacjentów, po to, aby
ocenić rezultat wprowadzonych zmian.
Jednocześnie w komunikacie NFZ poinformował, o utworzeniu specjalnego zespołu
ekspertów z udziałem m.in. prof. Edyty Szurowskiej, konsultant krajowej w dziedzinie
radiologii i diagnostyki obrazowej, który przygotuje m.in. standard kierowania na wybrane
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
badania obrazowe oraz standard w zakresie opisu/interpretacji badania radiologicznego dla
wybranych wskazań.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLF.050.19.2026.SK
Warszawa, 28 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16543, z dnia 17 kwietnia 2026 r., Pana Kamila Wnuka,
Posła na Sejm RP wraz z grupą posłów, w sprawie skutków zmian w zasadach rozliczania
przez NFZ części badań diagnostycznych oraz ich wpływu na dostęp pacjentów
do świadczeń, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
W zarządzeniu Nr 132/2024/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia
31 grudnia 2024 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna wprowadzono
zmiany w sposobie rozliczania części świadczeń z zakresu ambulatoryjnych świadczeń
diagnostycznych kosztochłonnych (ASDK). Zmiany te polegają na finansowaniu świadczeń
udzielonych osobom powyżej 18 roku życia ponad wartość zobowiązania określoną
w umowie.
Należy zauważyć, że największy udział w świadczeniach nielimitowanych mają świadczenia
w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Na przestrzeni lat wartość wykonanych
świadczeń w tym zakresie wzrosła kilkukrotnie więcej niż ich liczba.
Ostatecznie wdrożone zmiany w finansowaniu nadwykonań dla czterech świadczeń
zaliczanych do ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych mają uwolnić
ok. 625 mln zł, co w efekcie ma pozwolić na utrzymanie priorytetowego dostępu do
świadczeń dla pacjentów onkologicznych z kartą DiLO, dzieci i innych pacjentów, którzy
wymagają pilnej interwencji medycznej.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Wyjaśnienia wymaga również, że Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia zbierała opinie
i uwagi do przedmiotowego projektu zarządzenia do 24 marca 2026 r.
Konsultacje społeczne trwały dwa tygodnie. W ich wyniku przychylono się do zgłaszanych
sugestii i podwyższono stawkę z proponowanego pierwotnie poziomu 40% do:
60% w endoskopii (gastroskopia i kolonoskopia);
50% w diagnostyce obrazowej (tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny).
Uwzględniono również postulaty przesunięcia zmiany na II kwartał 2026 r., dlatego nowy
model rozliczania nadwykonań będzie dotyczył świadczeń udzielonych od 1 kwietnia br.
Świadczenia wykonane w I kw. 2026 r. zostaną rozliczone na dotychczasowych zasadach.
Wprowadzane rozwiązania stanowią element działań mających na celu zapewnienie
stabilności finansowej systemu ochrony zdrowia oraz bardziej efektywne wykorzystanie
środków publicznych przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Pozwala to na kontrolę wydatków publicznych i ograniczenie ryzyka niekontrolowanego
wzrostu kosztów.
Należy podkreślić, że wprowadzone zmiany są zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy
z dnia z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.) oraz wpisują się w ramy prawne
regulujące funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia w Polsce.
Przyjęte regulacje sprzyjają także racjonalizacji udzielania świadczeń przez
świadczeniodawców, motywując ich do efektywnego planowania realizacji badań
diagnostycznych. W praktyce oznacza to konieczność lepszego dostosowania
harmonogramów pracy pracowni diagnostycznych do rzeczywistego zapotrzebowania
pacjentów. Jednocześnie regulacje te sprzyjają optymalnemu wykorzystaniu dostępnych
zasobów kadrowych i sprzętowych, tak aby zapewnić możliwie najwyższą liczbę wykonanych
badań przy zachowaniu odpowiedniej jakości świadczeń. Wprowadzone rozwiązania
pozwalają także na lepsze monitorowanie rzeczywistego zapotrzebowania na diagnostykę,
co może stanowić podstawę do bardziej adekwatnego planowania świadczeń w przyszłości.
Dodatkowo należy podkreślić, że wprowadzone rozwiązania wpisują się w kierunek
modernizacji systemu ochrony zdrowia, oparty na efektywności kosztowej oraz racjonalnym
gospodarowaniu środkami publicznymi, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa
zdrowotnego pacjentów.
Niezależnie od powyższego, prowadzone są analizy realizacji i finansowania świadczeń,
zatem NFZ będzie wnikliwie monitorował realizację świadczeń dla pacjentów, po to, aby
ocenić rezultat wprowadzonych zmian.
Jednocześnie w komunikacie NFZ poinformował, o utworzeniu specjalnego zespołu
ekspertów z udziałem m.in. prof. Edyty Szurowskiej, konsultant krajowej w dziedzinie
radiologii i diagnostyki obrazowej, który przygotuje m.in. standard kierowania na wybrane
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
badania obrazowe oraz standard w zakresie opisu/interpretacji badania radiologicznego dla
wybranych wskazań.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --