Interpelacja nr 16541
Interpelacja w sprawie ograniczonej dostępności mieszkań dla młodych osób oraz pogłębiającej się niesamodzielności mieszkaniowej młodego pokolenia
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (81%)
Podatki, Finanse i Budżet (70%)
Klimat, Energia i Środowisko (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ograniczonej dostępności mieszkań dla młodych osób oraz pogłębiającej się niesamodzielności mieszkaniowej młodego pokolenia
Interpelacja nr 16541
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie ograniczonej dostępności mieszkań dla młodych osób oraz pogłębiającej się niesamodzielności mieszkaniowej młodego pokolenia
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Łukasz Osmalak, Piotr Paweł Strach, Bożenna Hołownia, Ewa Schädler, Piotr Górnikiewicz, Adam Gomoła, Wioleta Tomczak, Paulina Matysiak
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie wyników badań dotyczących sytuacji mieszkaniowej młodych dorosłych w Polsce zwracam się z interpelacją w sprawie narastającego kryzysu dostępności mieszkaniowej, który coraz silniej uderza w osoby wchodzące w dorosłość, podejmujące pracę, zakładające rodziny i próbujące osiągnąć samodzielność ekonomiczną.
Przywoływane w badaniach dane wskazują, że mimo wzrostu wynagrodzeń jedną z podstawowych barier zakupu mieszkania pozostają restrykcyjne kryteria zdolności kredytowej. W efekcie młodzi dorośli są szczególnie mocno narażeni są na tzw. lukę czynszową – sytuację, w której nie kwalifikują się do zakupu mieszkania na kredyt, a jednocześnie nie są w stanie ponosić stale rosnących kosztów najmu na rynku komercyjnym.
Skala problemu jest alarmująca. Według przywoływanych badań ceny najmu w Polsce wzrosły w ostatniej dekadzie o około 73%, a więc ponad trzykrotnie bardziej niż średnio w Unii Europejskiej. Jednocześnie aż 68,3% młodych dorosłych poniżej 34. roku życia mieszka z rodzicami lub pozostaje od nich finansowo zależnych, co stanowi jeden z najwyższych wskaźników w Europie. Dane te pokazują, że brak dostępnych mieszkań i wysokie koszty samodzielnego zamieszkania stają się jedną z kluczowych barier usamodzielnienia młodego pokolenia.
W badaniach wskazuje się również, że oparcie modelu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych głównie na zasobach rodzinnych prowadzi do utrwalania nierówności społecznych i tzw. dziedziczenia statusu. Około 20% młodych użytkowników pozyskało mieszkanie w drodze spadku lub darowizny, co oznacza, że coraz częściej o szansach mieszkaniowych nie decyduje aktywność zawodowa czy pracowitość, lecz wsparcie rodzinne i majątek zgromadzony przez poprzednie pokolenia. Taki model ogranicza mobilność przestrzenną, zmniejsza szanse rozwojowe młodych osób i pogłębia podziały społeczne.
Problem ma również wymiar infrastrukturalny i publiczny. Według szacunków na jedno miejsce w domu studenckim przypada średnio aż osiem osób ubiegających się o zakwaterowanie. To pokazuje, że również publiczne zaplecze mieszkaniowe i socjalne nie nadąża za realnymi potrzebami młodych ludzi.
Dane GUS i Eurostatu wskazują także, że problem nie dotyczy wyłącznie osób bezrobotnych lub biernych zawodowo. W Polsce znaczna część młodych dorosłych mieszkających z rodzicami pracuje na pełen etat, co świadczy o strukturalnym deficycie mieszkań dostępnych cenowo, a nie wyłącznie o indywidualnych trudnościach życiowych. Brak samodzielności mieszkaniowej coraz częściej nie jest więc wyborem, lecz konsekwencją niesprawności systemu mieszkaniowego.
Jednocześnie, mimo wzrostu liczby mieszkań, ich struktura własnościowa i sposób wykorzystania nie rozwiązują problemu dostępności. W Polsce utrzymuje się bardzo wysoki udział mieszkań własnościowych, przy niewielkim udziale zasobu gminnego, a ponadto według danych spisowych istnieje około 1,8 mln lokali niezamieszkanych, stanowiących znaczący, niewykorzystany zasób mieszkaniowy. Rodzi to poważne pytania o skuteczność polityki mieszkaniowej państwa oraz o brak narzędzi wspierających efektywniejsze wykorzystanie istniejącego zasobu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak Ministerstwo Rozwoju i Technologii ocenia aktualną skalę niesamodzielności mieszkaniowej młodych dorosłych w Polsce?
2. Czy ministerstwo uznaje rosnące ceny najmu oraz ograniczoną dostępność kredytów hipotecznych za jedne z głównych przyczyn opóźnionego usamodzielniania się młodych Polaków?
3. Jakie działania podejmuje obecnie ministerstwo w celu ograniczenia luki czynszowej wśród młodych dorosłych?
4. Czy w ministerstwie prowadzone są analizy dotyczące wpływu wysokich cen najmu i niskiej dostępności mieszkań na decyzje młodych ludzi o założeniu rodziny, podjęciu samodzielnego życia oraz mobilności zawodowej?
5. Jakie konkretne instrumenty polityki mieszkaniowej państwa mają służyć zwiększeniu dostępności mieszkań dla osób młodych, które nie posiadają zdolności kredytowej, ale osiągają dochody z pracy?
6. Czy ministerstwo planuje zwiększenie wsparcia dla społecznego budownictwa czynszowego, w szczególności dla mieszkań dostępnych dla młodych osób aktywnych zawodowo?
7. Czy rozważane są rozwiązania służące zwiększeniu podaży stabilnego, dostępnego cenowo najmu długoterminowego?
8. Czy ministerstwo analizuje możliwość lepszego wykorzystania pustostanów i niezamieszkanych lokali jako elementu polityki mieszkaniowej państwa? Jeśli tak, to jakie rozwiązania są obecnie rozważane?
9. Jakie działania planowane są w zakresie poprawy sytuacji mieszkaniowej studentów, w szczególności w kontekście niedoboru miejsc w domach studenckich?
10. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące wpływu dziedziczenia mieszkań i transferów rodzinnych na pogłębianie nierówności społecznych oraz ograniczenie równości szans młodych ludzi na rynku mieszkaniowym?
11. Czy planowane są działania, które ograniczą uzależnienie startu mieszkaniowego młodego pokolenia od wsparcia rodzinnego, spadków i darowizn?
12. Jak ministerstwo ocenia fakt, że w Polsce ponad dwie trzecie osób w wieku 18-34 lat mieszka z rodzicami lub pozostaje od nich finansowo zależnych, mimo że znaczna część tych osób pracuje zawodowo?
13. Czy ministerstwo planuje przygotowanie długofalowej strategii mieszkaniowej skierowanej specjalnie do młodych dorosłych, obejmującej zarówno segment najmu, jak i budownictwa społecznego, akademickiego oraz dostępnego cenowo?
14. Czy rząd przewiduje działania legislacyjne lub finansowe, które miałyby zahamować dalszy wzrost kosztów najmu i poprawić bezpieczeństwo mieszkaniowe młodego pokolenia?
15. W jakim terminie ministerstwo przedstawi kompleksowe rozwiązania odpowiadające na problem ograniczonej dostępności mieszkań dla młodych dorosłych?
Problem mieszkaniowy młodego pokolenia przestaje być wyłącznie kwestią społeczną, a staje się jednym z najważniejszych wyzwań rozwojowych państwa. Brak dostępu do samodzielnego mieszkania opóźnia decyzje o założeniu rodziny, osłabia mobilność zawodową, zwiększa zależność ekonomiczną od rodziców i pogłębia nierówności. Państwo nie może pozostawać bierne wobec sytuacji, w której praca na pełen etat coraz częściej nie wystarcza do uzyskania samodzielności mieszkaniowej.
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Kamil Wnuk
Interpelacja nr 16541
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie ograniczonej dostępności mieszkań dla młodych osób oraz pogłębiającej się niesamodzielności mieszkaniowej młodego pokolenia
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Łukasz Osmalak, Piotr Paweł Strach, Bożenna Hołownia, Ewa Schädler, Piotr Górnikiewicz, Adam Gomoła, Wioleta Tomczak, Paulina Matysiak
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie wyników badań dotyczących sytuacji mieszkaniowej młodych dorosłych w Polsce zwracam się z interpelacją w sprawie narastającego kryzysu dostępności mieszkaniowej, który coraz silniej uderza w osoby wchodzące w dorosłość, podejmujące pracę, zakładające rodziny i próbujące osiągnąć samodzielność ekonomiczną.
Przywoływane w badaniach dane wskazują, że mimo wzrostu wynagrodzeń jedną z podstawowych barier zakupu mieszkania pozostają restrykcyjne kryteria zdolności kredytowej. W efekcie młodzi dorośli są szczególnie mocno narażeni są na tzw. lukę czynszową – sytuację, w której nie kwalifikują się do zakupu mieszkania na kredyt, a jednocześnie nie są w stanie ponosić stale rosnących kosztów najmu na rynku komercyjnym.
Skala problemu jest alarmująca. Według przywoływanych badań ceny najmu w Polsce wzrosły w ostatniej dekadzie o około 73%, a więc ponad trzykrotnie bardziej niż średnio w Unii Europejskiej. Jednocześnie aż 68,3% młodych dorosłych poniżej 34. roku życia mieszka z rodzicami lub pozostaje od nich finansowo zależnych, co stanowi jeden z najwyższych wskaźników w Europie. Dane te pokazują, że brak dostępnych mieszkań i wysokie koszty samodzielnego zamieszkania stają się jedną z kluczowych barier usamodzielnienia młodego pokolenia.
W badaniach wskazuje się również, że oparcie modelu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych głównie na zasobach rodzinnych prowadzi do utrwalania nierówności społecznych i tzw. dziedziczenia statusu. Około 20% młodych użytkowników pozyskało mieszkanie w drodze spadku lub darowizny, co oznacza, że coraz częściej o szansach mieszkaniowych nie decyduje aktywność zawodowa czy pracowitość, lecz wsparcie rodzinne i majątek zgromadzony przez poprzednie pokolenia. Taki model ogranicza mobilność przestrzenną, zmniejsza szanse rozwojowe młodych osób i pogłębia podziały społeczne.
Problem ma również wymiar infrastrukturalny i publiczny. Według szacunków na jedno miejsce w domu studenckim przypada średnio aż osiem osób ubiegających się o zakwaterowanie. To pokazuje, że również publiczne zaplecze mieszkaniowe i socjalne nie nadąża za realnymi potrzebami młodych ludzi.
Dane GUS i Eurostatu wskazują także, że problem nie dotyczy wyłącznie osób bezrobotnych lub biernych zawodowo. W Polsce znaczna część młodych dorosłych mieszkających z rodzicami pracuje na pełen etat, co świadczy o strukturalnym deficycie mieszkań dostępnych cenowo, a nie wyłącznie o indywidualnych trudnościach życiowych. Brak samodzielności mieszkaniowej coraz częściej nie jest więc wyborem, lecz konsekwencją niesprawności systemu mieszkaniowego.
Jednocześnie, mimo wzrostu liczby mieszkań, ich struktura własnościowa i sposób wykorzystania nie rozwiązują problemu dostępności. W Polsce utrzymuje się bardzo wysoki udział mieszkań własnościowych, przy niewielkim udziale zasobu gminnego, a ponadto według danych spisowych istnieje około 1,8 mln lokali niezamieszkanych, stanowiących znaczący, niewykorzystany zasób mieszkaniowy. Rodzi to poważne pytania o skuteczność polityki mieszkaniowej państwa oraz o brak narzędzi wspierających efektywniejsze wykorzystanie istniejącego zasobu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak Ministerstwo Rozwoju i Technologii ocenia aktualną skalę niesamodzielności mieszkaniowej młodych dorosłych w Polsce?
2. Czy ministerstwo uznaje rosnące ceny najmu oraz ograniczoną dostępność kredytów hipotecznych za jedne z głównych przyczyn opóźnionego usamodzielniania się młodych Polaków?
3. Jakie działania podejmuje obecnie ministerstwo w celu ograniczenia luki czynszowej wśród młodych dorosłych?
4. Czy w ministerstwie prowadzone są analizy dotyczące wpływu wysokich cen najmu i niskiej dostępności mieszkań na decyzje młodych ludzi o założeniu rodziny, podjęciu samodzielnego życia oraz mobilności zawodowej?
5. Jakie konkretne instrumenty polityki mieszkaniowej państwa mają służyć zwiększeniu dostępności mieszkań dla osób młodych, które nie posiadają zdolności kredytowej, ale osiągają dochody z pracy?
6. Czy ministerstwo planuje zwiększenie wsparcia dla społecznego budownictwa czynszowego, w szczególności dla mieszkań dostępnych dla młodych osób aktywnych zawodowo?
7. Czy rozważane są rozwiązania służące zwiększeniu podaży stabilnego, dostępnego cenowo najmu długoterminowego?
8. Czy ministerstwo analizuje możliwość lepszego wykorzystania pustostanów i niezamieszkanych lokali jako elementu polityki mieszkaniowej państwa? Jeśli tak, to jakie rozwiązania są obecnie rozważane?
9. Jakie działania planowane są w zakresie poprawy sytuacji mieszkaniowej studentów, w szczególności w kontekście niedoboru miejsc w domach studenckich?
10. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące wpływu dziedziczenia mieszkań i transferów rodzinnych na pogłębianie nierówności społecznych oraz ograniczenie równości szans młodych ludzi na rynku mieszkaniowym?
11. Czy planowane są działania, które ograniczą uzależnienie startu mieszkaniowego młodego pokolenia od wsparcia rodzinnego, spadków i darowizn?
12. Jak ministerstwo ocenia fakt, że w Polsce ponad dwie trzecie osób w wieku 18-34 lat mieszka z rodzicami lub pozostaje od nich finansowo zależnych, mimo że znaczna część tych osób pracuje zawodowo?
13. Czy ministerstwo planuje przygotowanie długofalowej strategii mieszkaniowej skierowanej specjalnie do młodych dorosłych, obejmującej zarówno segment najmu, jak i budownictwa społecznego, akademickiego oraz dostępnego cenowo?
14. Czy rząd przewiduje działania legislacyjne lub finansowe, które miałyby zahamować dalszy wzrost kosztów najmu i poprawić bezpieczeństwo mieszkaniowe młodego pokolenia?
15. W jakim terminie ministerstwo przedstawi kompleksowe rozwiązania odpowiadające na problem ograniczonej dostępności mieszkań dla młodych dorosłych?
Problem mieszkaniowy młodego pokolenia przestaje być wyłącznie kwestią społeczną, a staje się jednym z najważniejszych wyzwań rozwojowych państwa. Brak dostępu do samodzielnego mieszkania opóźnia decyzje o założeniu rodziny, osłabia mobilność zawodową, zwiększa zależność ekonomiczną od rodziców i pogłębia nierówności. Państwo nie może pozostawać bierne wobec sytuacji, w której praca na pełen etat coraz częściej nie wystarcza do uzyskania samodzielności mieszkaniowej.
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Kamil Wnuk
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 33 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (33)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
32048 znaków
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-V.054.3.2026
Warszawa, 19 czerwca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 16541
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 16541 Pana Posła Kamila Wnuka wraz z grupą posłów w
sprawie ograniczonej dostępności mieszkań dla młodych osób oraz pogłębiającej się
niesamodzielności mieszkaniowej młodego pokolenia, przedstawiam następujące
informacje w zakresie właściwości ministra właściwego ds. budownictwa, planowania i
zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.
I. Wyjaśnienia analityczne
Ministerstwo Rozwoju i Technologii dostrzega, że dostęp do stabilnego i przystępnego
cenowo mieszkania jest jednym z istotnych czynników wpływających na decyzje życiowe
młodych ludzi. Badania społeczne i ekonomiczne wskazują, że poczucie bezpieczeństwa
mieszkaniowego sprzyja podejmowaniu długoterminowych zobowiązań rodzinnych.
Wszelkie dane i analizy dotyczące problemu mieszkaniowego we wszystkich krajach
europejskich i w różnych uwarunkowaniach historycznych sprowadzają się do konkluzji,
że problem w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych szczególnie koncentruje się wśród
osób młodych. Jest to oczywiste ze względu na fakt, że osoby takie po osiągnięciu
pewnego wieku dążą do zakładania i rozwijania rodziny, a właściwe warunki mieszkaniowe
sprzyjają tym decyzjom. Kwestia samodzielności lub braku samodzielności
w zamieszkiwaniu, a także kwestia posiadania dzieci są jednak o wiele bardziej złożone i
nie sprowadzają się tylko do dostępności mieszkań.
Najważniejszym wskaźnikiem określającym zjawisko niesamodzielnego zamieszkiwania
(tzw. gniazdownictwo) jest udział osób w wieku 25-34 lata zamieszkujących wspólnie
z rodzicami. W Polsce udział ten jeszcze w 2019 r. wynosił 43,9%. Gwałtowny wzrost
nastąpił w latach 2020-2021 (do 48,8%). Spowodowane było to zjawiskami związanymi
z pandemią COVID-19. Czasowe zamknięcie uczelni i stacjonarnych miejsc pracy,
a następnie upowszechnienie modelu nauki i pracy zdalnej spowodowało, że część
młodych osób wynajmujących mieszkania w dużych miastach powróciła do rodzinnych
miejscowości i ponownie zamieszkała z rodzicami. Spowodowało to również zwiększenie
liczby pustostanów w miastach, co odnotowano w trakcie Narodowego Spisu
Powszechnego przeprowadzanego w szczytowym momencie pandemii w marcu 2021 r.
-- 1 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Rosyjska agresja na Ukrainę w 2022 r. spowodowała skutki społeczne (napływ migrantów
z zagrożonych wojną regionów Ukrainy), gwałtowny wzrost cen energii, inflację i wzrost
stóp procentowych. Zjawiska te bezpośrednio znalazły negatywne konsekwencje na rynku
mieszkaniowym; napływ migrantów miał istotny wpływ na wzrost stawek czynszu na
rynku najmu. Powyższe czynniki sprawiły, że udział osób w wieku 25-34 lata
zamieszkujących wspólnie z rodzicami wzrósł do rekordowej wartości 53,8% w 2024 r.
Można więc znaleźć korelację między zjawiskami zachodzącymi w gospodarce z faktem
współzamieszkiwania młodych ludzi z rodzicami i opóźnianiem decyzji o usamodzielnianiu
się.
Zgodnie z danymi opublikowanymi w raporcie AMRON-SARFIN w latach 2022-2024
czynsze wzrosły w największych miastach o ok. 15-30%. Ceny transakcyjne mieszkań
na rynku również wzrosły, w zależności od lokalizacji o ok. 30-50%. Spowodowało to
zmniejszenie dostępności mieszkań. Za przeciętną pensję w 2019 r. można było nabyć
0,95 m2 mieszkania, zaś w ciągu kilku lat do 2024 r. wartość ta spadła do 0,90 m2.
Przyczyniło się do tego również funkcjonowanie w latach 2023-2024 preferencyjnego
kredytu 2%, wprowadzonego przez poprzedni rząd, co jest przykładem jak nieprzemyślane
instrumenty wsparcia, kierowane z założenia do ludzi młodych, mogą w ostatecznym
rozrachunku pogorszyć sytuację w zakresie dostępności mieszkań. Warto przy tym
podkreślić, że sytuacja rynkowa dla młodych osób obecnie jest jeszcze trudniejsza, gdyż
dane z Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że przeciętne wynagrodzenie spada
wraz ze zmniejszeniem wieku i stażu pracy. Przeciętne wynagrodzenie osób
w wieku do 24 lat jest niższe o 29,8% od przeciętnego wynagrodzenia ogółem, zaś w
wieku 25-34 lata jest niższe o 4,7% od przeciętnego wynagrodzenia ogółem. Biorąc pod
uwagę staż pracy przeciętne wynagrodzenie osób o stażu pracy do 1,9 roku jest niższe o
18,3% od przeciętnego wynagrodzenia ogółem, o stażu pracy 2-4,9 lat jest niższe o 11%
od przeciętnego wynagrodzenia ogółem, a o stażu pracy 5-9,9 lat jest niższe o 2,5% od
przeciętnego wynagrodzenia ogółem. Ze względu na przeciętnie niższe zarobki osób
młodych, odpowiednio niższa jest więc realna dostępność mieszkań, liczona jako liczba
metrów kwadratowych mieszkania możliwych do nabycia za przeciętne wynagrodzenie.
Analizując dane statystyczne należy stwierdzić, że rok 2024 był przełomowy. Po
zakończeniu udzielania kredytów w ramach programu BK2% rynek mieszkaniowy zaczął
się stabilizować. Spadek inflacji spowodował również stopniowe obniżanie stóp
procentowych. Dodatkowo, w szybkim tempie rosły realne wynagrodzenia. Polityka
mieszkaniowa rządu priorytetowo zaczęła traktować inwestycje w nowe budownictwo
dostępne dla osób o niskich i przeciętnych dochodach – budownictwo komunalne oraz
budownictwo społeczne czynszowe. Dlatego dostępne dane za 2025 rok wskazują na
przełom w trendach obrazujących dostępność mieszkań. Wzrost płac szybszy niż wzrost
mieszkań spowodował, że według wstępnych danych w 2025 rok wzrosła przeciętna
liczba m2 mieszkania możliwa do nabycia za przeciętne wynagrodzenie (z 0,90 m2 do 0,94
m2). Ustabilizowały się wysokości czynszów rynkowych. Zwiększył się udział
mieszkalnictwa społecznego w mieszkaniach oddanych do użytkowania (z 1,5% w 2023
roku do 3% w 2025 roku). Zmniejszyła się liczba gospodarstw domowych oczekujących na
najem mieszkania komunalnego (z 123,9 tys. w 2023 r. do 117,8 tys. w 2025 r.). Te
pozytywne zjawiska sprawiły, że w 2025 roku po raz pierwszy od 2019 roku zmniejszył się
udział osób w wieku 25-34 lata zamieszkujących z rodzicami. Wskaźnik ten w stosunku do
2024 roku spadł z 53,8% do 51,0%.
Wracając do kwestii przyczyn utrzymywania się w Polsce dużego poziomu wskaźnika
gniazdownictwa, pomimo szans na jego zmniejszanie w kolejnych latach, należy wskazać,
-- 2 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
że w grę wchodzą tu zarówno czynniki mieszkaniowe jak i kulturowo-społeczne. Wskaźnik
ten pozostaje niski w krajach Europy północnej, gdzie młodzi ludzie chcą się szybko
usamodzielnić. Tymczasem w krajach Europy południowej wskaźniki te są najwyższe,
niezależnie od poziomu ekonomicznego lub dostępności mieszkań (tzw. efekt bamboccioni
we Włoszech). W Polsce głębsza analiza tego efektu została przeprowadzona w badaniu
Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) w 2025 roku. Z badania tego wynika,
że niemal w takim samym stopniu zjawisko współzamieszkiwania jest wynikiem
konieczności, jak wynikiem dobrowolnej decyzji. Należy podkreślić, że według CBOS
odsetek osób w wieku 25-34 lat współzamieszkujących z rodzicami jest niższy niż w
danych Eurostatu i wynosi 39%. Z odpowiedzi udzielonych przez respondentów wynika,
że 51% badanych wskazuje, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami, ponieważ nie ma
własnego mieszkania. Jednocześnie jednak 48% respondentów jako przyczynę
współzamieszkiwania wskazuje własny wybór związany z dobrymi warunkami
mieszkaniowymi w domu rodziców. Ponadto respondenci wskazywali, że mieszkają
wspólnie z rodzicami z powodu niższych kosztów utrzymania, braku własnej rodziny,
wsparcia rodziców, przywiązania emocjonalnego do rodziców itp.
Z dostępnych analiz wynika, że warunki mieszkaniowe są szczególnie istotne nie tyle przy
podejmowaniu decyzji o założeniu rodziny, co przy rozważaniu powiększenia rodziny
o kolejne dziecko. Z cytowanych w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. wyników
raportu powstałego na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pt.
„Zbadanie i określenie warunków do poprawy kondycji demograficznej Polski” wynika, że
określając bariery dotyczące decyzji o kolejnym dziecku w przypadku rodziców jednego
dziecka tylko 10% wskazało jako barierę brak odpowiednich warunków mieszkaniowych.
W tej grupie aż 30% wskazało odpowiedź, że kolejne dziecko to zbyt duża
odpowiedzialność. Również na chęć pozostania wolnym/niezależnym wskazało 30%
ankietowanych. Natomiast w przypadku rodziców z co najmniej 2 dzieci, brak
odpowiednich warunków mieszkaniowych stanowił najważniejszą barierę decyzji
o kolejnym dziecku (odpowiedź taką wskazało 39% ankietowanych).
Reasumując wątek analityczny, kwestia powiązania warunków mieszkaniowych
społeczeństwa z kwestiami demograficznymi jest dość skomplikowana i niejednoznaczna.
Z badań i analiz wynika, że młode osoby mają szczególnie trudną sytuację na rynku
mieszkaniowym ze względu na przeciętnie niższe zarobki, mniejszą stabilność na rynku
pracy i brak oszczędności. Dlatego powinni być główną grupą docelową polityki
mieszkaniowej prowadzonej przez władze publiczne na różnych szczeblach. Natomiast
sama możliwość poprawy warunków mieszkaniowych nie powoduje automatycznie chęci
usamodzielnienia się młodych ludzi. Nie jest także podstawowym problemem w założeniu
rodziny i posiadaniu dzieci. Dopiero w przypadku rodzin z większą liczbą dzieci, warunki
mieszkaniowe zaczynają poważnie wpływać na ewentualne plany dotyczące powiększenia
rodziny.
II. Najważniejsze instrumenty wsparcia
W polityce mieszkaniowej kluczową kwestią jest współpraca rządu, jako głównego
kreatora polityki mieszkaniowej, z jednostkami samorządu terytorialnego, szczególnie
gminami, którym Konstytucja RP powierzyła obowiązek zaspokajania potrzeb
mieszkaniowych mieszkańców. Gmina jest zobowiązana do prowadzenia polityki
sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, co obejmuje tworzenie
warunków do uzyskania mieszkań, w tym poprzez realizację programów mieszkaniowych
i wspieranie rozwoju budownictwa komunalnego. Gminy mają zagwarantowaną
-- 3 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
samodzielność w kształtowaniu lokalnej polityki mieszkaniowej oraz charakteru
posiadanych zasobów, a rolą rządu jest natomiast wspieranie ich w realizacji tej polityki.
Pomoc państwa w tym zakresie oferowana jest zarówno w zakresie finansowym
(bezpośrednie wsparcie pieniężne), jak i niefinansowym (działania legislacyjne, dostęp do
gruntów).
Jednym z głównych zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i
zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa jest tworzenie rozwiązań
służących zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych Polaków, w tym poprawa
dostępności mieszkań, w szczególności dla osób o dochodach utrudniających samodzielne
nabycie lub wynajęcie mieszkania na zasadach komercyjnych. Choć własność pozostaje
dominującym modelem zamieszkiwania w Polsce, nowoczesna polityka mieszkaniowa
wymaga równoległego rozwoju dostępnego i bezpiecznego rynku najmu, w tym
społecznego budownictwa czynszowego oraz mieszkań komunalnych. Działania rządu
ukierunkowane są na rozwój zasobu mieszkań na wynajem, w szczególności instrumenty
wspierające społeczne budownictwo czynszowe, w tym komunalne, rozwój społecznych
agencji najmu i zasobu akademików oraz instrumenty oferujące gospodarstwom
domowym wsparcie w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych. Od wielu lat funkcjonują
programy rządowe wspierające przede wszystkim samorządy, spółki gminne, a także spółki
budujące mieszkania społeczne w tworzeniu zasobu mieszkaniowego.
Program budownictwa społecznego i komunalnego (BSK)
Pierwszym z nich jest rządowy program budownictwa społecznego i komunalnego (dalej:
BSK), który obejmuje bezzwrotne finansowe wsparcie na tworzenie lokali mieszkalnych dla
osób o najniższych dochodach. Program realizowany jest na podstawie ustawy z dnia 8
grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych (Dz.U.
z 2026 r. poz. 511). Beneficjentami programu są głównie samorządy. W ramach programu
finansowane jest co do zasady 80% kosztów tworzenia nowych lokali mieszkalnych.
Tworzenie nowych lokali mieszkalnych może odbyć się poprzez budowę nowych
budynków, adaptację i remonty istniejących lokali czy też zakup lokali. Podkreślić należy,
że od kilku lat samorządy mogą pozyskać 80% dofinansowania ze środków programu na
remont pustostanów. Dzięki tym rozwiązaniom nieużywane budynki czy lokale mogą
poszerzyć ofertę mieszkań dla młodych osób poszukujących mieszkania. W ramach
programu finansowane jest także tworzenie mieszkań wspomaganych i treningowych oraz
tzw. zasobu interwencyjnego – miejsc w schroniskach dla osób bezdomnych,
ogrzewalniach i noclegowniach.
Ponadto mając na uwadze potrzebę poprawy sytuacji mieszkaniowej studentów od
stycznia 2026 r. program BSK został uzupełniony o nowy instrument, tj. możliwość
dofinansowania pomieszczeń służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych studentów
i doktorantów (instrument ten wprowadzono ustawą z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy
o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa oraz niektórych innych ustaw). W ramach
tego instrumentu uczelnie publiczne mogą ubiegać się o finansowe wsparcie na remont
bądź budowę pomieszczeń służących zapewnieniu potrzeb mieszkaniowych studentów
i doktorantów. Wparcie z budżetu państwa dla tego typu inwestycji wynosi 80%. Z
informacji posiadanych przez ministerstwo, uczelnie publiczne wyrażają duże
zainteresowanie aplikowaniem o środki w ramach instrumentu.
Osoby młode, które chciałaby wynająć mieszkanie utworzone przy wykorzystaniu
finansowego wsparcia powinny udać się do właściwego miejscowo urzędu gminy. Tam
-- 4 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
pozyskają informacje o ofercie dostępnych na wynajem lokali mieszkalnych,
progach dochodowych, jakie musi spełnić najemca takiego lokalu, tym, jakie dokumenty
należy złożyć, aby wynająć takie mieszkanie, czy procedurach związanych z przydziałem
mieszkania.
Program BSK cieszy się dużym zainteresowaniem beneficjentów, głównie gmin. W 2025
roku środki, jakimi dostępne w programie pozwoliły na zakwalifikowanie 393 wnioski na
dofinansowanie 10.328 lokali mieszkalnych oraz 100 miejsc tymczasowego schronienia. W
2026 roku w I kwartale 2026 r. BGK zakwalifikował 806 wniosków na łączną kwotę blisko
3.466 mln zł, co pozwoli na dofinansowanie 17.911 lokali mieszkalnych oraz 428 miejsc
tymczasowego schronienia.
Program popierania budownictwa mieszkaniowego (SBC)
Nowe mieszkania dostępne dla osób z tzw. luki czynszowej oferują także SIM/TBS, spółki
gminne czy spółdzielnie mieszkaniowe. Społeczne inicjatywy mieszkaniowe
(SIM)/towarzystwa budownictwa społecznego (TBS) czy spółki gminne mogą pozyskać w
ramach rządowego programu popierania budownictwa mieszkaniowego (SBC)
preferencyjny kredyt na budowę lokali mieszkalnych na wynajem (z ustawowo limitowaną
stawką czynszu). Taki kredyt mogą także pozyskać spółdzielnie mieszkaniowe na budowę
lokali mieszkalnych, dla których ustanowione zostanie spółdzielcze lokatorskie prawo do
lokalu mieszkalnego
Program realizowany jest na podstawie ustawy z dnia 26 października 1995 r.
o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 1273 z późn. zm.). W
2025 r. w ramach programu SBC zakwalifikowano 72 wnioski o finansowanie zwrotne,
obejmujące utworzenie 3 380 lokali mieszkalnych.
Lokale mieszkalne utworzone w ramach programu SBC są adresowane do osób, których
dochody są zbyt wysokie, aby mogły ubiegać się o lokal komunalny, a jednocześnie
niewystarczające do samodzielnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych na rynku
prywatnym, tym samym również w ramach tego programu można wskazać, że osoby
młode pośrednio będą jego adresatami, choć nie wyłącznie.
Osoba wynajmująca mieszkanie z zasobu SIM/TBS nie może posiadać tytułu prawnego do
innego lokalu mieszkalnego w tym samym mieście. Drugim warunkiem jest, aby suma
przeciętnych miesięcznych dochodów, uzyskiwanych przez osoby wspólnie wynajmujące
lokal mieszkalny w SIM (czyli członków tzw. gospodarstwa domowego), nie przekraczała
ustawowo określonego maksimum. Należy pamiętać, że kwoty te mogą się różnić w
zależności od tego, w jakim województwie i w jakiej miejscowości (mieście wojewódzkim
czy w innym) położone jest mieszkanie.
Każda spółka działając w ramach obowiązujących przepisów prawa ma możliwość
opracowania i stosowania dodatkowych kryteriów kwalifikacji najemców (np.
w regulaminie naboru najemców), oprócz ww. kryteriów ustawowych. Kryteria te mogą
być ustalane przez SIM w sposób odpowiadający lokalnym potrzebom społecznym czy też
polityce mieszkaniowej gminy, pod warunkiem, że pozostają one zgodne z prawem i nie
mają charakteru wykraczającego poza główny cel ustawy.
W celu zapoznania się z ofertą dostępnych na wynajem lokali mieszkalnych, dokładnymi
informacjami o progach dochodowych, jakie musi spełnić najemca takiego lokalu, jakie
-- 5 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
dokumenty należy złożyć, aby wynająć takie mieszkanie, wszelkich opłatach oraz
procedurach związanych z przydziałem mieszkania, należy kontaktować się bezpośrednio
ze spółkami działającymi w wybranej lokalizacji lub z właściwym miejscowo urzędem
miasta/gminy/dzielnicy.
Instrument „Mieszkanie na Start”
Od 2019 roku funkcjonuje instrument „Mieszkanie na Start” oferujący wsparcie ze
środków budżetu państwa w formie dopłat do czynszu najemcom mieszkań powstałych w
ramach inwestycji mieszkaniowych realizowanych przez inwestora we współpracy z gminą
na podstawie zawartej umowy. Dopłaty są realizowane na podstawie ustawy z dnia 20
lipca 2018 r. o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych
latach najmu mieszkania (Dz. U. z 2024 r. poz. 1704 z poźn. zm., dalej: uMnS).
W ramach instrumentu „Mieszkanie na Start” finansowym wsparciem mogą zostać objęte
mieszkania wybudowane przez inwestora, np. społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM), z
którym gmina podpisała stosowną umowę. Wsparciem mogą być także objęte mieszkania
oddane do użytkowania w wyniku działań rewitalizacyjnych, mieszkania pozyskane przez
gminę w formule „lokal za grunt” lub w ramach umowy pomiędzy gminą a społeczną
agencją najmu (SAN).
Dopłaty pokrywają część czynszu za najem mieszkania płaconego przez najemcę i są
stosowane przez okres 15 lat, licząc od miesiąca dokonania pierwszej wpłaty dopłaty na
rachunek wynajmującego. O dopłaty mogą ubiegać się najemcy spełniający określone
warunki, m.in. dochodowe, majątkowe czy związane z używaniem mieszkania. Choć o
dopłaty do czynszu mogą ubiegać się najemcy bez ograniczeń wiekowych, dane wskazują
na wysoki udział osób w przedziale wiekowym 21-30 lat – stanowią one 26% wszystkich
beneficjentów według stanu na I kwartał 2026 r. (dane Banku Gospodarstwa Krajowego).
Konta Mieszkaniowe
Osoby młode, które nie posiadają zdolności kredytowej, ale osiągają dochody z pracy
mogą skorzystać z instrumentu Konta Mieszkaniowego, realizowanego na podstawie
ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1704, z późn. zm.). Instrument ten adresowany jest do osób, które
obecnie nie są w stanie nabyć pierwszego mieszkania, ale planują jego zakup w
perspektywie następnych lat. Rozwiązanie to skierowane jest do osób od 13 roku życia,
nieposiadających prawa własności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Konto
Mieszkaniowe może zostać otworzone także dla dziecka powyżej 13 roku życia, w imieniu
którego umowę o prowadzenie Konta zawiera przedstawiciel ustawowy. Z instrumentu
może skorzystać także osoba, która w jednym posiadanym niewielkim lokalu mieszka z co
najmniej dwójką własnych lub przysposobionych dzieci. W takim przypadku obowiązują
limity powierzchni zajmowanego lokalu: do 50 m2 przy dwojgu dzieci, 75 m2 przy trojgu
dzieci oraz 90 m2 przy czworgu dzieci, dla rodzin z pięciorgiem lub większą liczbą dzieci
limit powierzchni nie obowiązuje.
Konto Mieszkaniowe to specjalne konto oszczędnościowe prowadzone przez banki
komercyjne uczestniczące w programie z możliwością uzyskania dodatkowej premii
mieszkaniowej finansowanej z budżetu państwa. Okres oszczędzania wynosi 10 lat, jednak
warunkiem uzyskania premii mieszkaniowej jest dokonywanie systematycznych wpłat
przez co najmniej 3 lata i co najmniej 11 wpłat w każdym roku kalendarzowym w
-- 6 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
wysokości od 300 zł do 2 000 zł. Premia mieszkaniowa naliczana jest za każdy rok
oszczędzania i wypłacana razem ze środkami zgromadzonymi na Koncie na realizację
jednego z celów mieszkaniowych określonych w ustawie (np. zakupu mieszkania lub domu
albo jego budowy). Odsetki zgromadzone na Koncie są zwolnione z podatku od zysków
kapitałowych (tzw. podatku Belki). Po zakończeniu oszczędzania właściciel Konta ma 5 lat
na wykorzystanie zgromadzonych środków zgodnie z warunkami instrumentu. W
przypadku osób, które zakończyły oszczędzanie przed ukończeniem 18. roku życia, okres
ten liczy się od dnia osiągnięcia pełnoletności.
Kontynuacja rozwiązań wspierających tworzenie lokali mieszkalnych.
MRiT przygotowało projekt ustawy o społecznych zasobach mieszkaniowych oraz
wsparciu inwestycji mieszkaniowych1, której celem jest stworzenie nowoczesnego
systemu finansowania budownictwa społecznego oraz budowa i remont co najmniej 25
tysięcy mieszkań rocznie. Projektowana ustawa ma wzmacniać ofertę mieszkań na
wynajem dla rodzin z tzw. luki czynszowej, wprowadza preferencyjne kredyty i granty na
budowę mieszkań społecznych, komunalnych i spółdzielczych oraz zwiększa dostępność
systemu TBS i SIM poprzez wyższe limity dochodowe, niższą partycypację najemców i
stabilniejsze warunki najmu.
Projekt przede wszystkim ma usprawnić działanie systemu zaspokajania mieszkaniowych
potrzeb gospodarstw domowych o niskich i umiarkowanych dochodach. Cel ten będzie
osiągnięty poprzez zwiększenie spójności i efektywności prawnych oraz finansowych
instrumentów temu służących, głównie poprzez wsparcie rozwoju spółdzielni
mieszkaniowych, TBS-ów oraz SIM-ów. Na bazie proponowanych przepisów szacowana
skala wartości inwestycji mieszkaniowych w okresie najbliższych 10 lat to ponad 200 mld
zł. Umożliwi ją przede wszystkim proponowana reforma modelu finansowania inwestycji
w obszarze mieszkalnictwa społecznego. Projekt przewiduje, że środki z budżetu państwa
na budowę takich mieszkań skierowane zostaną do spółek TBS/SIM oraz do spółdzielni
mieszkaniowych bez pośrednictwa gmin, co uprości procedurę ich przydziału. Granty na
inwestycje mieszkaniowe będą mogły być wsparte preferencyjnymi kredytami udzielanymi
przez BGK – oprocentowanie stałe w zależności od rodzaju inwestycji 1% lub 2%, kredyt
spłacany przez 50 lat (obecnie 30 lat). Kredyty i granty będą przyznawane na bazie
jednego wniosku (a nie dwóch osobnych jak obecnie), co stanowi kolejne uproszczenie
procesu. Wsparcie dla gmin na tworzenie mieszkań komunalnych będzie utrzymane,
jednak jego wysokość będzie uzależniona od sytuacji finansowej samorządu oraz
aktywności w prowadzeniu lokalnej polityki mieszkaniowej. Dofinansowanie otrzymają
także – tak jak do tej pory – uczelnie publiczne budujące i remontujące domy studenckie.
Dużemu wzmocnieniu ulegnie rola gmin w nadzorze nad prowadzącymi je podmiotami.
Samorządy otrzymają nowe uprawnienia do zawierania i kontrolowania umów z
inwestorami społecznymi. Będą też miały prawo do stosowania środków nadzorczych
w przypadku stwierdzenia niewywiązywania się przez nich z obowiązków wobec
najemców. Zmniejszona zostanie wpłata własna wnoszona przez najemców mieszkań
społecznych (tzw. partycypacja), która obecnie może wynosić do 30% kosztów budowy
najmowanego mieszkania. Projekt zakłada, że będzie to maksymalnie 10% wspomnianych
kosztów. Dodatkowo w pewnej puli mieszkań przeznaczonej dla osób, które nie ukończyły
35 lat, taka wpłata nie będzie w ogóle wymagana.
1 Projekt został zamieszczony w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem
UA13.
-- 7 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Mając na uwadze powyższe, funkcjonowanie wskazanych instrumentów dowodzi, że
państwo prowadzi rozbudowaną politykę wspierającą dostęp do mieszkań i podejmuje
działania zwiększające dostępność mieszkań, w tym także dla młodych ludzi planujących
założenie rodziny.
III. Strategia mieszkaniowa
Odnosząc się natomiast do pytania dotyczącego długofalowej strategii mieszkaniowej
należy poinformować, że długofalowe ramy polityki mieszkaniowej państwa określi
średniookresowa strategia rozwoju kraju, tj. Strategia rozwoju Polski do 2035 r. Za jej
przygotowanie w części mieszkaniowej odpowiada Minister Finansów i Gospodarki.
Zaproponowane w strategii cele i kierunki realizacji polityki mieszkaniowej państwa na
najbliższe lata oraz planowane w obszarze mieszkalnictwa działania uwzględniają wnioski
z diagnozy sytuacji mieszkaniowej w Polsce, w tym wyzwania, z jakimi mierzą się młodzi
dorośli w sferze mieszkaniowej.
Jednym z priorytetów nowej strategii jest zwiększenie dostępności mieszkań. Realizacja
proponowanych w ramach tego priorytetu działań ma przyczynić się do osiągnięcia dwóch
podstawowych celów polityki mieszkaniowej państwa, czyli do łatwiejszego dostępu do
mieszkań, zwłaszcza dla gospodarstw domowych mających trudności z samodzielnym
zaspokajaniem własnych potrzeb mieszkaniowych w godnych warunkach na zasadach
rynkowych, oraz do poprawy warunków mieszkaniowych.
Choć podstawowym modelem zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w Polsce pozostaje
używanie mieszkania w formule własności, działania władz publicznych będą zmierzały do
zapewnienia równowagi między dostępnością mieszkań na własność i dostępnością
mieszkań na wynajem. Proponowane kierunki działań obejmują w związku z tym
różnorodne działania finansowe, prawne i organizacyjne ukierunkowane na rozwój zasobu
mieszkań na wynajem, w szczególności instrumenty wspierające społeczne budownictwo
czynszowe, w tym komunalne, rozwój społecznych agencji najmu i zasobu akademików
oraz instrumenty oferujące gospodarstwom domowym wsparcie w ponoszeniu wydatków
mieszkaniowych. Uzupełnieniem tych działań są rozwiązania łagodzące niekorzystne
zjawiska rynkowe, które dotykają osoby aspirujące do własności mieszkania. Obejmują
one wsparcie w nabyciu mieszkania, w tym ochronę nabywców mieszkań i zwiększenie
transparentności rynku mieszkaniowego, wsparcie oszczędzania na cele mieszkaniowe,
a także upowszechnienie alternatywnych formuł dochodzenia do własności.
Poza działaniami wspierającymi podaż mieszkań i możliwości gospodarstw domowych,
a w następstwie zwiększanie dostępności mieszkań, działania władz publicznych będą
koncentrowały się na tworzeniu warunków do zwiększenia jakości zamieszkiwania
w tworzonych i istniejących zasobach mieszkaniowych. Działania te będą służyły
w szczególności poprawie podstawowych parametrów opisujących zasób mieszkaniowy,
stanu technicznego budynków oraz efektywności energetycznej. Państwo aktywnie
finansuje programy zapewniające poprawę efektywności energetycznej budynków oraz
jakości powietrza (programy: Czyste Powietrze, ulga termomodernizacyjna, TERMO),
rozwój pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych (programy” Mój Prąd, Moje Ciepło,
grant OZE), dostępność budynków dla osób starszych i niepełnosprawnych (Fundusz
Dostępności).
Efektem tych działań będzie zapewnienie osobom pragnącym mieszkać w Polsce
możliwości wyboru pomiędzy różnymi formułami zaspokajania potrzeb mieszkaniowych
-- 8 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
oraz godnej jakości zamieszkiwania. Realizacja obu tych celów będzie jednocześnie
sprzyjać dzietności. Dzięki zwiększeniu dostępności mieszkań osoby młode planujące
założenie rodziny lub pragnące rozwijać rodzinę będą miały łatwiejszy dostęp do
mieszkania oraz szersze możliwości zmiany już używanego mieszkania na bardziej
odpowiadające potrzebom rodziny w danym czasie. Dzięki poprawie warunków
mieszkaniowych zyskają natomiast adekwatne do potrzeb, bezpieczne, zdrowe i mniej
uciążliwe finansowo warunki zamieszkiwania, otwarte na dobro rodziny i jej rozwój.
IV. Koszty najmu
Przechodząc do wyjaśnień w zakresie wzrostu kosztów najmu należy poinformować, że
resort na bieżąco analizuje, w jaki sposób sytuacja społeczno-gospodarcza wpływa na
zdolność najemców, w tym młodego pokolenia do ponoszenia wydatków związanych z
utrzymaniem najmowanego mieszkania. Podkreślić należy, że obowiązujące przepisy
ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie
gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725) szczegółowo regulują
zasady podwyższania czynszu. W przypadku standardowych umów najmu zawieranych na
zasadach ogólnych (forma zwykła) najemcy mają prawo kwestionować wysokość
podwyżki czynszu, w wyniku których wysokość czynszu przekroczy w skali roku 3%
wartości odtworzeniowej lokalu albo następuje z poziomu wyższego niż 3% wartości
odtworzeniowej lokalu (uprawnienie to nie dotyczy umów najmu okazjonalnego oraz
instytucjonalnego). Podwyżka czynszu, w wyniku której stawka czynszu po podwyżce
będzie przekraczała 3% wartości odtworzeniowej lokalu w skali roku może nastąpić
wyłącznie w uzasadnionych przypadkach (tj. czynsz ma pozwolić na pokrycie kosztów
utrzymania lokalu, zwrot kapitału i zysk; inflacja), zaś lokator w takiej sytuacji może
zażądać od właściciela przedstawienia na piśmie przyczyny podwyżki i jej kalkulacji.
Właściciel jest zobowiązany do ich przedstawienia w terminie 14 dni od otrzymania tego
żądania pod rygorem nieważności podwyżki. Lokator może taką podwyżkę czynszu
zakwestionować (w ciągu 2 miesięcy od wypowiedzenia) wnosząc do sądu pozew o
ustalenie, że jest niezasadna albo jest zasadna, lecz w innej wysokości. Udowodnienie
zasadności podwyżki ciąży na właścicielu. Do czasu wydania prawomocnego wyroku przez
sąd lokator płaci czynsz w dotychczasowej, niepodwyższonej wysokości, zaś od decyzji
sądu zależeć będzie wysokość płaconego czynszu. Podwyżkę czynszu albo innych opłat za
używanie lokalu w wysokości nieprzekraczającej w danym roku kalendarzowym
średniorocznego wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w
poprzednim roku kalendarzowym uważa się za uzasadnioną.
Natomiast w przypadku umowy najmu okazjonalnego oraz umowy najmu
instytucjonalnego właściciel może podwyższyć czynsz wyłącznie zgodnie z warunkami
określonymi w umowie.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że najemcy, którzy nie są w stanie udźwignąć
ciężaru kosztów związanych z utrzymaniem najmowanego mieszkania oraz spełnią kryteria
dochodowe i powierzchniowe, mają możliwość skorzystania ze wsparcia w formie dodatku
mieszkaniowego na zasadach uregulowanych w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r.
o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335).
-- 9 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia należy dodać, że kwestie związane ze wsparciem
młodego pokolenia poprzez szeroko pojęte transfery rodzinne, dziedziczenie mieszkań,
spadki i darowizny pozostają poza właściwością Ministerstwa Rozwoju i Technologii.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 10 of 10 --
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-V.054.3.2026
Warszawa, 19 czerwca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 16541
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 16541 Pana Posła Kamila Wnuka wraz z grupą posłów w
sprawie ograniczonej dostępności mieszkań dla młodych osób oraz pogłębiającej się
niesamodzielności mieszkaniowej młodego pokolenia, przedstawiam następujące
informacje w zakresie właściwości ministra właściwego ds. budownictwa, planowania i
zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.
I. Wyjaśnienia analityczne
Ministerstwo Rozwoju i Technologii dostrzega, że dostęp do stabilnego i przystępnego
cenowo mieszkania jest jednym z istotnych czynników wpływających na decyzje życiowe
młodych ludzi. Badania społeczne i ekonomiczne wskazują, że poczucie bezpieczeństwa
mieszkaniowego sprzyja podejmowaniu długoterminowych zobowiązań rodzinnych.
Wszelkie dane i analizy dotyczące problemu mieszkaniowego we wszystkich krajach
europejskich i w różnych uwarunkowaniach historycznych sprowadzają się do konkluzji,
że problem w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych szczególnie koncentruje się wśród
osób młodych. Jest to oczywiste ze względu na fakt, że osoby takie po osiągnięciu
pewnego wieku dążą do zakładania i rozwijania rodziny, a właściwe warunki mieszkaniowe
sprzyjają tym decyzjom. Kwestia samodzielności lub braku samodzielności
w zamieszkiwaniu, a także kwestia posiadania dzieci są jednak o wiele bardziej złożone i
nie sprowadzają się tylko do dostępności mieszkań.
Najważniejszym wskaźnikiem określającym zjawisko niesamodzielnego zamieszkiwania
(tzw. gniazdownictwo) jest udział osób w wieku 25-34 lata zamieszkujących wspólnie
z rodzicami. W Polsce udział ten jeszcze w 2019 r. wynosił 43,9%. Gwałtowny wzrost
nastąpił w latach 2020-2021 (do 48,8%). Spowodowane było to zjawiskami związanymi
z pandemią COVID-19. Czasowe zamknięcie uczelni i stacjonarnych miejsc pracy,
a następnie upowszechnienie modelu nauki i pracy zdalnej spowodowało, że część
młodych osób wynajmujących mieszkania w dużych miastach powróciła do rodzinnych
miejscowości i ponownie zamieszkała z rodzicami. Spowodowało to również zwiększenie
liczby pustostanów w miastach, co odnotowano w trakcie Narodowego Spisu
Powszechnego przeprowadzanego w szczytowym momencie pandemii w marcu 2021 r.
-- 1 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Rosyjska agresja na Ukrainę w 2022 r. spowodowała skutki społeczne (napływ migrantów
z zagrożonych wojną regionów Ukrainy), gwałtowny wzrost cen energii, inflację i wzrost
stóp procentowych. Zjawiska te bezpośrednio znalazły negatywne konsekwencje na rynku
mieszkaniowym; napływ migrantów miał istotny wpływ na wzrost stawek czynszu na
rynku najmu. Powyższe czynniki sprawiły, że udział osób w wieku 25-34 lata
zamieszkujących wspólnie z rodzicami wzrósł do rekordowej wartości 53,8% w 2024 r.
Można więc znaleźć korelację między zjawiskami zachodzącymi w gospodarce z faktem
współzamieszkiwania młodych ludzi z rodzicami i opóźnianiem decyzji o usamodzielnianiu
się.
Zgodnie z danymi opublikowanymi w raporcie AMRON-SARFIN w latach 2022-2024
czynsze wzrosły w największych miastach o ok. 15-30%. Ceny transakcyjne mieszkań
na rynku również wzrosły, w zależności od lokalizacji o ok. 30-50%. Spowodowało to
zmniejszenie dostępności mieszkań. Za przeciętną pensję w 2019 r. można było nabyć
0,95 m2 mieszkania, zaś w ciągu kilku lat do 2024 r. wartość ta spadła do 0,90 m2.
Przyczyniło się do tego również funkcjonowanie w latach 2023-2024 preferencyjnego
kredytu 2%, wprowadzonego przez poprzedni rząd, co jest przykładem jak nieprzemyślane
instrumenty wsparcia, kierowane z założenia do ludzi młodych, mogą w ostatecznym
rozrachunku pogorszyć sytuację w zakresie dostępności mieszkań. Warto przy tym
podkreślić, że sytuacja rynkowa dla młodych osób obecnie jest jeszcze trudniejsza, gdyż
dane z Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że przeciętne wynagrodzenie spada
wraz ze zmniejszeniem wieku i stażu pracy. Przeciętne wynagrodzenie osób
w wieku do 24 lat jest niższe o 29,8% od przeciętnego wynagrodzenia ogółem, zaś w
wieku 25-34 lata jest niższe o 4,7% od przeciętnego wynagrodzenia ogółem. Biorąc pod
uwagę staż pracy przeciętne wynagrodzenie osób o stażu pracy do 1,9 roku jest niższe o
18,3% od przeciętnego wynagrodzenia ogółem, o stażu pracy 2-4,9 lat jest niższe o 11%
od przeciętnego wynagrodzenia ogółem, a o stażu pracy 5-9,9 lat jest niższe o 2,5% od
przeciętnego wynagrodzenia ogółem. Ze względu na przeciętnie niższe zarobki osób
młodych, odpowiednio niższa jest więc realna dostępność mieszkań, liczona jako liczba
metrów kwadratowych mieszkania możliwych do nabycia za przeciętne wynagrodzenie.
Analizując dane statystyczne należy stwierdzić, że rok 2024 był przełomowy. Po
zakończeniu udzielania kredytów w ramach programu BK2% rynek mieszkaniowy zaczął
się stabilizować. Spadek inflacji spowodował również stopniowe obniżanie stóp
procentowych. Dodatkowo, w szybkim tempie rosły realne wynagrodzenia. Polityka
mieszkaniowa rządu priorytetowo zaczęła traktować inwestycje w nowe budownictwo
dostępne dla osób o niskich i przeciętnych dochodach – budownictwo komunalne oraz
budownictwo społeczne czynszowe. Dlatego dostępne dane za 2025 rok wskazują na
przełom w trendach obrazujących dostępność mieszkań. Wzrost płac szybszy niż wzrost
mieszkań spowodował, że według wstępnych danych w 2025 rok wzrosła przeciętna
liczba m2 mieszkania możliwa do nabycia za przeciętne wynagrodzenie (z 0,90 m2 do 0,94
m2). Ustabilizowały się wysokości czynszów rynkowych. Zwiększył się udział
mieszkalnictwa społecznego w mieszkaniach oddanych do użytkowania (z 1,5% w 2023
roku do 3% w 2025 roku). Zmniejszyła się liczba gospodarstw domowych oczekujących na
najem mieszkania komunalnego (z 123,9 tys. w 2023 r. do 117,8 tys. w 2025 r.). Te
pozytywne zjawiska sprawiły, że w 2025 roku po raz pierwszy od 2019 roku zmniejszył się
udział osób w wieku 25-34 lata zamieszkujących z rodzicami. Wskaźnik ten w stosunku do
2024 roku spadł z 53,8% do 51,0%.
Wracając do kwestii przyczyn utrzymywania się w Polsce dużego poziomu wskaźnika
gniazdownictwa, pomimo szans na jego zmniejszanie w kolejnych latach, należy wskazać,
-- 2 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
że w grę wchodzą tu zarówno czynniki mieszkaniowe jak i kulturowo-społeczne. Wskaźnik
ten pozostaje niski w krajach Europy północnej, gdzie młodzi ludzie chcą się szybko
usamodzielnić. Tymczasem w krajach Europy południowej wskaźniki te są najwyższe,
niezależnie od poziomu ekonomicznego lub dostępności mieszkań (tzw. efekt bamboccioni
we Włoszech). W Polsce głębsza analiza tego efektu została przeprowadzona w badaniu
Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) w 2025 roku. Z badania tego wynika,
że niemal w takim samym stopniu zjawisko współzamieszkiwania jest wynikiem
konieczności, jak wynikiem dobrowolnej decyzji. Należy podkreślić, że według CBOS
odsetek osób w wieku 25-34 lat współzamieszkujących z rodzicami jest niższy niż w
danych Eurostatu i wynosi 39%. Z odpowiedzi udzielonych przez respondentów wynika,
że 51% badanych wskazuje, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami, ponieważ nie ma
własnego mieszkania. Jednocześnie jednak 48% respondentów jako przyczynę
współzamieszkiwania wskazuje własny wybór związany z dobrymi warunkami
mieszkaniowymi w domu rodziców. Ponadto respondenci wskazywali, że mieszkają
wspólnie z rodzicami z powodu niższych kosztów utrzymania, braku własnej rodziny,
wsparcia rodziców, przywiązania emocjonalnego do rodziców itp.
Z dostępnych analiz wynika, że warunki mieszkaniowe są szczególnie istotne nie tyle przy
podejmowaniu decyzji o założeniu rodziny, co przy rozważaniu powiększenia rodziny
o kolejne dziecko. Z cytowanych w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. wyników
raportu powstałego na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pt.
„Zbadanie i określenie warunków do poprawy kondycji demograficznej Polski” wynika, że
określając bariery dotyczące decyzji o kolejnym dziecku w przypadku rodziców jednego
dziecka tylko 10% wskazało jako barierę brak odpowiednich warunków mieszkaniowych.
W tej grupie aż 30% wskazało odpowiedź, że kolejne dziecko to zbyt duża
odpowiedzialność. Również na chęć pozostania wolnym/niezależnym wskazało 30%
ankietowanych. Natomiast w przypadku rodziców z co najmniej 2 dzieci, brak
odpowiednich warunków mieszkaniowych stanowił najważniejszą barierę decyzji
o kolejnym dziecku (odpowiedź taką wskazało 39% ankietowanych).
Reasumując wątek analityczny, kwestia powiązania warunków mieszkaniowych
społeczeństwa z kwestiami demograficznymi jest dość skomplikowana i niejednoznaczna.
Z badań i analiz wynika, że młode osoby mają szczególnie trudną sytuację na rynku
mieszkaniowym ze względu na przeciętnie niższe zarobki, mniejszą stabilność na rynku
pracy i brak oszczędności. Dlatego powinni być główną grupą docelową polityki
mieszkaniowej prowadzonej przez władze publiczne na różnych szczeblach. Natomiast
sama możliwość poprawy warunków mieszkaniowych nie powoduje automatycznie chęci
usamodzielnienia się młodych ludzi. Nie jest także podstawowym problemem w założeniu
rodziny i posiadaniu dzieci. Dopiero w przypadku rodzin z większą liczbą dzieci, warunki
mieszkaniowe zaczynają poważnie wpływać na ewentualne plany dotyczące powiększenia
rodziny.
II. Najważniejsze instrumenty wsparcia
W polityce mieszkaniowej kluczową kwestią jest współpraca rządu, jako głównego
kreatora polityki mieszkaniowej, z jednostkami samorządu terytorialnego, szczególnie
gminami, którym Konstytucja RP powierzyła obowiązek zaspokajania potrzeb
mieszkaniowych mieszkańców. Gmina jest zobowiązana do prowadzenia polityki
sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, co obejmuje tworzenie
warunków do uzyskania mieszkań, w tym poprzez realizację programów mieszkaniowych
i wspieranie rozwoju budownictwa komunalnego. Gminy mają zagwarantowaną
-- 3 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
samodzielność w kształtowaniu lokalnej polityki mieszkaniowej oraz charakteru
posiadanych zasobów, a rolą rządu jest natomiast wspieranie ich w realizacji tej polityki.
Pomoc państwa w tym zakresie oferowana jest zarówno w zakresie finansowym
(bezpośrednie wsparcie pieniężne), jak i niefinansowym (działania legislacyjne, dostęp do
gruntów).
Jednym z głównych zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i
zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa jest tworzenie rozwiązań
służących zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych Polaków, w tym poprawa
dostępności mieszkań, w szczególności dla osób o dochodach utrudniających samodzielne
nabycie lub wynajęcie mieszkania na zasadach komercyjnych. Choć własność pozostaje
dominującym modelem zamieszkiwania w Polsce, nowoczesna polityka mieszkaniowa
wymaga równoległego rozwoju dostępnego i bezpiecznego rynku najmu, w tym
społecznego budownictwa czynszowego oraz mieszkań komunalnych. Działania rządu
ukierunkowane są na rozwój zasobu mieszkań na wynajem, w szczególności instrumenty
wspierające społeczne budownictwo czynszowe, w tym komunalne, rozwój społecznych
agencji najmu i zasobu akademików oraz instrumenty oferujące gospodarstwom
domowym wsparcie w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych. Od wielu lat funkcjonują
programy rządowe wspierające przede wszystkim samorządy, spółki gminne, a także spółki
budujące mieszkania społeczne w tworzeniu zasobu mieszkaniowego.
Program budownictwa społecznego i komunalnego (BSK)
Pierwszym z nich jest rządowy program budownictwa społecznego i komunalnego (dalej:
BSK), który obejmuje bezzwrotne finansowe wsparcie na tworzenie lokali mieszkalnych dla
osób o najniższych dochodach. Program realizowany jest na podstawie ustawy z dnia 8
grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych (Dz.U.
z 2026 r. poz. 511). Beneficjentami programu są głównie samorządy. W ramach programu
finansowane jest co do zasady 80% kosztów tworzenia nowych lokali mieszkalnych.
Tworzenie nowych lokali mieszkalnych może odbyć się poprzez budowę nowych
budynków, adaptację i remonty istniejących lokali czy też zakup lokali. Podkreślić należy,
że od kilku lat samorządy mogą pozyskać 80% dofinansowania ze środków programu na
remont pustostanów. Dzięki tym rozwiązaniom nieużywane budynki czy lokale mogą
poszerzyć ofertę mieszkań dla młodych osób poszukujących mieszkania. W ramach
programu finansowane jest także tworzenie mieszkań wspomaganych i treningowych oraz
tzw. zasobu interwencyjnego – miejsc w schroniskach dla osób bezdomnych,
ogrzewalniach i noclegowniach.
Ponadto mając na uwadze potrzebę poprawy sytuacji mieszkaniowej studentów od
stycznia 2026 r. program BSK został uzupełniony o nowy instrument, tj. możliwość
dofinansowania pomieszczeń służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych studentów
i doktorantów (instrument ten wprowadzono ustawą z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy
o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa oraz niektórych innych ustaw). W ramach
tego instrumentu uczelnie publiczne mogą ubiegać się o finansowe wsparcie na remont
bądź budowę pomieszczeń służących zapewnieniu potrzeb mieszkaniowych studentów
i doktorantów. Wparcie z budżetu państwa dla tego typu inwestycji wynosi 80%. Z
informacji posiadanych przez ministerstwo, uczelnie publiczne wyrażają duże
zainteresowanie aplikowaniem o środki w ramach instrumentu.
Osoby młode, które chciałaby wynająć mieszkanie utworzone przy wykorzystaniu
finansowego wsparcia powinny udać się do właściwego miejscowo urzędu gminy. Tam
-- 4 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
pozyskają informacje o ofercie dostępnych na wynajem lokali mieszkalnych,
progach dochodowych, jakie musi spełnić najemca takiego lokalu, tym, jakie dokumenty
należy złożyć, aby wynająć takie mieszkanie, czy procedurach związanych z przydziałem
mieszkania.
Program BSK cieszy się dużym zainteresowaniem beneficjentów, głównie gmin. W 2025
roku środki, jakimi dostępne w programie pozwoliły na zakwalifikowanie 393 wnioski na
dofinansowanie 10.328 lokali mieszkalnych oraz 100 miejsc tymczasowego schronienia. W
2026 roku w I kwartale 2026 r. BGK zakwalifikował 806 wniosków na łączną kwotę blisko
3.466 mln zł, co pozwoli na dofinansowanie 17.911 lokali mieszkalnych oraz 428 miejsc
tymczasowego schronienia.
Program popierania budownictwa mieszkaniowego (SBC)
Nowe mieszkania dostępne dla osób z tzw. luki czynszowej oferują także SIM/TBS, spółki
gminne czy spółdzielnie mieszkaniowe. Społeczne inicjatywy mieszkaniowe
(SIM)/towarzystwa budownictwa społecznego (TBS) czy spółki gminne mogą pozyskać w
ramach rządowego programu popierania budownictwa mieszkaniowego (SBC)
preferencyjny kredyt na budowę lokali mieszkalnych na wynajem (z ustawowo limitowaną
stawką czynszu). Taki kredyt mogą także pozyskać spółdzielnie mieszkaniowe na budowę
lokali mieszkalnych, dla których ustanowione zostanie spółdzielcze lokatorskie prawo do
lokalu mieszkalnego
Program realizowany jest na podstawie ustawy z dnia 26 października 1995 r.
o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 1273 z późn. zm.). W
2025 r. w ramach programu SBC zakwalifikowano 72 wnioski o finansowanie zwrotne,
obejmujące utworzenie 3 380 lokali mieszkalnych.
Lokale mieszkalne utworzone w ramach programu SBC są adresowane do osób, których
dochody są zbyt wysokie, aby mogły ubiegać się o lokal komunalny, a jednocześnie
niewystarczające do samodzielnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych na rynku
prywatnym, tym samym również w ramach tego programu można wskazać, że osoby
młode pośrednio będą jego adresatami, choć nie wyłącznie.
Osoba wynajmująca mieszkanie z zasobu SIM/TBS nie może posiadać tytułu prawnego do
innego lokalu mieszkalnego w tym samym mieście. Drugim warunkiem jest, aby suma
przeciętnych miesięcznych dochodów, uzyskiwanych przez osoby wspólnie wynajmujące
lokal mieszkalny w SIM (czyli członków tzw. gospodarstwa domowego), nie przekraczała
ustawowo określonego maksimum. Należy pamiętać, że kwoty te mogą się różnić w
zależności od tego, w jakim województwie i w jakiej miejscowości (mieście wojewódzkim
czy w innym) położone jest mieszkanie.
Każda spółka działając w ramach obowiązujących przepisów prawa ma możliwość
opracowania i stosowania dodatkowych kryteriów kwalifikacji najemców (np.
w regulaminie naboru najemców), oprócz ww. kryteriów ustawowych. Kryteria te mogą
być ustalane przez SIM w sposób odpowiadający lokalnym potrzebom społecznym czy też
polityce mieszkaniowej gminy, pod warunkiem, że pozostają one zgodne z prawem i nie
mają charakteru wykraczającego poza główny cel ustawy.
W celu zapoznania się z ofertą dostępnych na wynajem lokali mieszkalnych, dokładnymi
informacjami o progach dochodowych, jakie musi spełnić najemca takiego lokalu, jakie
-- 5 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
dokumenty należy złożyć, aby wynająć takie mieszkanie, wszelkich opłatach oraz
procedurach związanych z przydziałem mieszkania, należy kontaktować się bezpośrednio
ze spółkami działającymi w wybranej lokalizacji lub z właściwym miejscowo urzędem
miasta/gminy/dzielnicy.
Instrument „Mieszkanie na Start”
Od 2019 roku funkcjonuje instrument „Mieszkanie na Start” oferujący wsparcie ze
środków budżetu państwa w formie dopłat do czynszu najemcom mieszkań powstałych w
ramach inwestycji mieszkaniowych realizowanych przez inwestora we współpracy z gminą
na podstawie zawartej umowy. Dopłaty są realizowane na podstawie ustawy z dnia 20
lipca 2018 r. o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych
latach najmu mieszkania (Dz. U. z 2024 r. poz. 1704 z poźn. zm., dalej: uMnS).
W ramach instrumentu „Mieszkanie na Start” finansowym wsparciem mogą zostać objęte
mieszkania wybudowane przez inwestora, np. społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM), z
którym gmina podpisała stosowną umowę. Wsparciem mogą być także objęte mieszkania
oddane do użytkowania w wyniku działań rewitalizacyjnych, mieszkania pozyskane przez
gminę w formule „lokal za grunt” lub w ramach umowy pomiędzy gminą a społeczną
agencją najmu (SAN).
Dopłaty pokrywają część czynszu za najem mieszkania płaconego przez najemcę i są
stosowane przez okres 15 lat, licząc od miesiąca dokonania pierwszej wpłaty dopłaty na
rachunek wynajmującego. O dopłaty mogą ubiegać się najemcy spełniający określone
warunki, m.in. dochodowe, majątkowe czy związane z używaniem mieszkania. Choć o
dopłaty do czynszu mogą ubiegać się najemcy bez ograniczeń wiekowych, dane wskazują
na wysoki udział osób w przedziale wiekowym 21-30 lat – stanowią one 26% wszystkich
beneficjentów według stanu na I kwartał 2026 r. (dane Banku Gospodarstwa Krajowego).
Konta Mieszkaniowe
Osoby młode, które nie posiadają zdolności kredytowej, ale osiągają dochody z pracy
mogą skorzystać z instrumentu Konta Mieszkaniowego, realizowanego na podstawie
ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1704, z późn. zm.). Instrument ten adresowany jest do osób, które
obecnie nie są w stanie nabyć pierwszego mieszkania, ale planują jego zakup w
perspektywie następnych lat. Rozwiązanie to skierowane jest do osób od 13 roku życia,
nieposiadających prawa własności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Konto
Mieszkaniowe może zostać otworzone także dla dziecka powyżej 13 roku życia, w imieniu
którego umowę o prowadzenie Konta zawiera przedstawiciel ustawowy. Z instrumentu
może skorzystać także osoba, która w jednym posiadanym niewielkim lokalu mieszka z co
najmniej dwójką własnych lub przysposobionych dzieci. W takim przypadku obowiązują
limity powierzchni zajmowanego lokalu: do 50 m2 przy dwojgu dzieci, 75 m2 przy trojgu
dzieci oraz 90 m2 przy czworgu dzieci, dla rodzin z pięciorgiem lub większą liczbą dzieci
limit powierzchni nie obowiązuje.
Konto Mieszkaniowe to specjalne konto oszczędnościowe prowadzone przez banki
komercyjne uczestniczące w programie z możliwością uzyskania dodatkowej premii
mieszkaniowej finansowanej z budżetu państwa. Okres oszczędzania wynosi 10 lat, jednak
warunkiem uzyskania premii mieszkaniowej jest dokonywanie systematycznych wpłat
przez co najmniej 3 lata i co najmniej 11 wpłat w każdym roku kalendarzowym w
-- 6 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
wysokości od 300 zł do 2 000 zł. Premia mieszkaniowa naliczana jest za każdy rok
oszczędzania i wypłacana razem ze środkami zgromadzonymi na Koncie na realizację
jednego z celów mieszkaniowych określonych w ustawie (np. zakupu mieszkania lub domu
albo jego budowy). Odsetki zgromadzone na Koncie są zwolnione z podatku od zysków
kapitałowych (tzw. podatku Belki). Po zakończeniu oszczędzania właściciel Konta ma 5 lat
na wykorzystanie zgromadzonych środków zgodnie z warunkami instrumentu. W
przypadku osób, które zakończyły oszczędzanie przed ukończeniem 18. roku życia, okres
ten liczy się od dnia osiągnięcia pełnoletności.
Kontynuacja rozwiązań wspierających tworzenie lokali mieszkalnych.
MRiT przygotowało projekt ustawy o społecznych zasobach mieszkaniowych oraz
wsparciu inwestycji mieszkaniowych1, której celem jest stworzenie nowoczesnego
systemu finansowania budownictwa społecznego oraz budowa i remont co najmniej 25
tysięcy mieszkań rocznie. Projektowana ustawa ma wzmacniać ofertę mieszkań na
wynajem dla rodzin z tzw. luki czynszowej, wprowadza preferencyjne kredyty i granty na
budowę mieszkań społecznych, komunalnych i spółdzielczych oraz zwiększa dostępność
systemu TBS i SIM poprzez wyższe limity dochodowe, niższą partycypację najemców i
stabilniejsze warunki najmu.
Projekt przede wszystkim ma usprawnić działanie systemu zaspokajania mieszkaniowych
potrzeb gospodarstw domowych o niskich i umiarkowanych dochodach. Cel ten będzie
osiągnięty poprzez zwiększenie spójności i efektywności prawnych oraz finansowych
instrumentów temu służących, głównie poprzez wsparcie rozwoju spółdzielni
mieszkaniowych, TBS-ów oraz SIM-ów. Na bazie proponowanych przepisów szacowana
skala wartości inwestycji mieszkaniowych w okresie najbliższych 10 lat to ponad 200 mld
zł. Umożliwi ją przede wszystkim proponowana reforma modelu finansowania inwestycji
w obszarze mieszkalnictwa społecznego. Projekt przewiduje, że środki z budżetu państwa
na budowę takich mieszkań skierowane zostaną do spółek TBS/SIM oraz do spółdzielni
mieszkaniowych bez pośrednictwa gmin, co uprości procedurę ich przydziału. Granty na
inwestycje mieszkaniowe będą mogły być wsparte preferencyjnymi kredytami udzielanymi
przez BGK – oprocentowanie stałe w zależności od rodzaju inwestycji 1% lub 2%, kredyt
spłacany przez 50 lat (obecnie 30 lat). Kredyty i granty będą przyznawane na bazie
jednego wniosku (a nie dwóch osobnych jak obecnie), co stanowi kolejne uproszczenie
procesu. Wsparcie dla gmin na tworzenie mieszkań komunalnych będzie utrzymane,
jednak jego wysokość będzie uzależniona od sytuacji finansowej samorządu oraz
aktywności w prowadzeniu lokalnej polityki mieszkaniowej. Dofinansowanie otrzymają
także – tak jak do tej pory – uczelnie publiczne budujące i remontujące domy studenckie.
Dużemu wzmocnieniu ulegnie rola gmin w nadzorze nad prowadzącymi je podmiotami.
Samorządy otrzymają nowe uprawnienia do zawierania i kontrolowania umów z
inwestorami społecznymi. Będą też miały prawo do stosowania środków nadzorczych
w przypadku stwierdzenia niewywiązywania się przez nich z obowiązków wobec
najemców. Zmniejszona zostanie wpłata własna wnoszona przez najemców mieszkań
społecznych (tzw. partycypacja), która obecnie może wynosić do 30% kosztów budowy
najmowanego mieszkania. Projekt zakłada, że będzie to maksymalnie 10% wspomnianych
kosztów. Dodatkowo w pewnej puli mieszkań przeznaczonej dla osób, które nie ukończyły
35 lat, taka wpłata nie będzie w ogóle wymagana.
1 Projekt został zamieszczony w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem
UA13.
-- 7 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Mając na uwadze powyższe, funkcjonowanie wskazanych instrumentów dowodzi, że
państwo prowadzi rozbudowaną politykę wspierającą dostęp do mieszkań i podejmuje
działania zwiększające dostępność mieszkań, w tym także dla młodych ludzi planujących
założenie rodziny.
III. Strategia mieszkaniowa
Odnosząc się natomiast do pytania dotyczącego długofalowej strategii mieszkaniowej
należy poinformować, że długofalowe ramy polityki mieszkaniowej państwa określi
średniookresowa strategia rozwoju kraju, tj. Strategia rozwoju Polski do 2035 r. Za jej
przygotowanie w części mieszkaniowej odpowiada Minister Finansów i Gospodarki.
Zaproponowane w strategii cele i kierunki realizacji polityki mieszkaniowej państwa na
najbliższe lata oraz planowane w obszarze mieszkalnictwa działania uwzględniają wnioski
z diagnozy sytuacji mieszkaniowej w Polsce, w tym wyzwania, z jakimi mierzą się młodzi
dorośli w sferze mieszkaniowej.
Jednym z priorytetów nowej strategii jest zwiększenie dostępności mieszkań. Realizacja
proponowanych w ramach tego priorytetu działań ma przyczynić się do osiągnięcia dwóch
podstawowych celów polityki mieszkaniowej państwa, czyli do łatwiejszego dostępu do
mieszkań, zwłaszcza dla gospodarstw domowych mających trudności z samodzielnym
zaspokajaniem własnych potrzeb mieszkaniowych w godnych warunkach na zasadach
rynkowych, oraz do poprawy warunków mieszkaniowych.
Choć podstawowym modelem zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w Polsce pozostaje
używanie mieszkania w formule własności, działania władz publicznych będą zmierzały do
zapewnienia równowagi między dostępnością mieszkań na własność i dostępnością
mieszkań na wynajem. Proponowane kierunki działań obejmują w związku z tym
różnorodne działania finansowe, prawne i organizacyjne ukierunkowane na rozwój zasobu
mieszkań na wynajem, w szczególności instrumenty wspierające społeczne budownictwo
czynszowe, w tym komunalne, rozwój społecznych agencji najmu i zasobu akademików
oraz instrumenty oferujące gospodarstwom domowym wsparcie w ponoszeniu wydatków
mieszkaniowych. Uzupełnieniem tych działań są rozwiązania łagodzące niekorzystne
zjawiska rynkowe, które dotykają osoby aspirujące do własności mieszkania. Obejmują
one wsparcie w nabyciu mieszkania, w tym ochronę nabywców mieszkań i zwiększenie
transparentności rynku mieszkaniowego, wsparcie oszczędzania na cele mieszkaniowe,
a także upowszechnienie alternatywnych formuł dochodzenia do własności.
Poza działaniami wspierającymi podaż mieszkań i możliwości gospodarstw domowych,
a w następstwie zwiększanie dostępności mieszkań, działania władz publicznych będą
koncentrowały się na tworzeniu warunków do zwiększenia jakości zamieszkiwania
w tworzonych i istniejących zasobach mieszkaniowych. Działania te będą służyły
w szczególności poprawie podstawowych parametrów opisujących zasób mieszkaniowy,
stanu technicznego budynków oraz efektywności energetycznej. Państwo aktywnie
finansuje programy zapewniające poprawę efektywności energetycznej budynków oraz
jakości powietrza (programy: Czyste Powietrze, ulga termomodernizacyjna, TERMO),
rozwój pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych (programy” Mój Prąd, Moje Ciepło,
grant OZE), dostępność budynków dla osób starszych i niepełnosprawnych (Fundusz
Dostępności).
Efektem tych działań będzie zapewnienie osobom pragnącym mieszkać w Polsce
możliwości wyboru pomiędzy różnymi formułami zaspokajania potrzeb mieszkaniowych
-- 8 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
oraz godnej jakości zamieszkiwania. Realizacja obu tych celów będzie jednocześnie
sprzyjać dzietności. Dzięki zwiększeniu dostępności mieszkań osoby młode planujące
założenie rodziny lub pragnące rozwijać rodzinę będą miały łatwiejszy dostęp do
mieszkania oraz szersze możliwości zmiany już używanego mieszkania na bardziej
odpowiadające potrzebom rodziny w danym czasie. Dzięki poprawie warunków
mieszkaniowych zyskają natomiast adekwatne do potrzeb, bezpieczne, zdrowe i mniej
uciążliwe finansowo warunki zamieszkiwania, otwarte na dobro rodziny i jej rozwój.
IV. Koszty najmu
Przechodząc do wyjaśnień w zakresie wzrostu kosztów najmu należy poinformować, że
resort na bieżąco analizuje, w jaki sposób sytuacja społeczno-gospodarcza wpływa na
zdolność najemców, w tym młodego pokolenia do ponoszenia wydatków związanych z
utrzymaniem najmowanego mieszkania. Podkreślić należy, że obowiązujące przepisy
ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie
gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725) szczegółowo regulują
zasady podwyższania czynszu. W przypadku standardowych umów najmu zawieranych na
zasadach ogólnych (forma zwykła) najemcy mają prawo kwestionować wysokość
podwyżki czynszu, w wyniku których wysokość czynszu przekroczy w skali roku 3%
wartości odtworzeniowej lokalu albo następuje z poziomu wyższego niż 3% wartości
odtworzeniowej lokalu (uprawnienie to nie dotyczy umów najmu okazjonalnego oraz
instytucjonalnego). Podwyżka czynszu, w wyniku której stawka czynszu po podwyżce
będzie przekraczała 3% wartości odtworzeniowej lokalu w skali roku może nastąpić
wyłącznie w uzasadnionych przypadkach (tj. czynsz ma pozwolić na pokrycie kosztów
utrzymania lokalu, zwrot kapitału i zysk; inflacja), zaś lokator w takiej sytuacji może
zażądać od właściciela przedstawienia na piśmie przyczyny podwyżki i jej kalkulacji.
Właściciel jest zobowiązany do ich przedstawienia w terminie 14 dni od otrzymania tego
żądania pod rygorem nieważności podwyżki. Lokator może taką podwyżkę czynszu
zakwestionować (w ciągu 2 miesięcy od wypowiedzenia) wnosząc do sądu pozew o
ustalenie, że jest niezasadna albo jest zasadna, lecz w innej wysokości. Udowodnienie
zasadności podwyżki ciąży na właścicielu. Do czasu wydania prawomocnego wyroku przez
sąd lokator płaci czynsz w dotychczasowej, niepodwyższonej wysokości, zaś od decyzji
sądu zależeć będzie wysokość płaconego czynszu. Podwyżkę czynszu albo innych opłat za
używanie lokalu w wysokości nieprzekraczającej w danym roku kalendarzowym
średniorocznego wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w
poprzednim roku kalendarzowym uważa się za uzasadnioną.
Natomiast w przypadku umowy najmu okazjonalnego oraz umowy najmu
instytucjonalnego właściciel może podwyższyć czynsz wyłącznie zgodnie z warunkami
określonymi w umowie.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że najemcy, którzy nie są w stanie udźwignąć
ciężaru kosztów związanych z utrzymaniem najmowanego mieszkania oraz spełnią kryteria
dochodowe i powierzchniowe, mają możliwość skorzystania ze wsparcia w formie dodatku
mieszkaniowego na zasadach uregulowanych w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r.
o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335).
-- 9 of 10 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia należy dodać, że kwestie związane ze wsparciem
młodego pokolenia poprzez szeroko pojęte transfery rodzinne, dziedziczenie mieszkań,
spadki i darowizny pozostają poza właściwością Ministerstwa Rozwoju i Technologii.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 10 of 10 --