telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.39.2026.OK
Warszawa, 20 maja 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16531, złożoną przez Posła Wiesława Krajewskiego,
w sprawie dostępności podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oraz jej roli w systemie
ochrony zdrowia, proszę o przyjęcie poniższego.
W ramach świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej pacjenci
mają zagwarantowaną dostępność do realizacji świadczeń zdrowotnych codziennie od
poniedziałku do piątku w godzinach 8.00 - 18.001. W przypadkach uzasadnionych stanem
zdrowia pacjenta świadczenia udzielane są w dniu zgłoszenia, natomiast w pozostałych
przypadkach – w terminie uzgodnionym ze świadczeniobiorcą. Poza godzinami pracy POZ
dostęp do świadczeń zapewniają placówki nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. POZ
pełni kluczową rolę w systemie ochrony zdrowia jako pierwszy poziom kontaktu pacjenta.
Skutecznie funkcjonująca podstawowa opieka zdrowotna:
 umożliwia wczesne wykrywanie chorób,
 zapewnia leczenie na poziomie ambulatoryjnym,
 ogranicza konieczność hospitalizacji,
 zmniejsza presję na ambulatoryjną opiekę specjalistyczną i szpitale.
Rozwijane programy profilaktyczne oraz opieka koordynowana dodatkowo wzmacniają tę
rolę. Przykładem jest program „Moje Zdrowie”, skoncentrowany na profilaktyce,
monitoringu stanu zdrowia oraz wczesnym wykrywaniu schorzeń. Inicjatywa promuje
rozszerzone badania przesiewowe i bilanse zdrowotne na poziomie podstawowym, co
sprzyja proaktywnej opiece, lepszemu zarządzaniu chorobami przewlekłymi oraz redukcji
czynników ryzyka. W ten sposób program podnosi znaczenie POZ, czyniąc ją centralnym
ogniwem prewencji i leczenia w systemie ochrony zdrowia.
W tym miejscy należy wskazać, że zarówno Ministerstwo Zdrowia jak również Narodowy
Fundusz Zdrowia (dalej jako: NFZ) prowadzą stały monitoring dostępności świadczeń POZ,
obejmujący zarówno potencjał kadrowy, jak i rzeczywistą realizację świadczeń.
Ministerstwo Zdrowia przedstawia informacje na dedykowanej platformie:
https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-2026/analizy/podstawowa-opieka-
zdrowotna/. Ww. analizy koncentrują się na kluczowych aspektach, takich jak dostępność
usług, sezonowość leczenia oraz wdrożenie innowacyjnych modeli organizacyjnych.
Analizowane dane obejmują m.in.:
 liczbę pacjentów zapisanych do danego podmiotu udzielającego świadczenia z
zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (tzw. „listy aktywne”),
 zakres realizowanych świadczeń i teleporad,
 skalę osób korzystających z POZ,
 wskaźniki pacjentów „out-of-care”, czyli tych, którzy pozostają poza systemem
regularnej opieki zdrowotnej.
1 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych
z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1427 z późn. zm.).

-- 1 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Analizy prowadzone są z podziałem na województwa, powiaty, grupy wiekowe, płeć, typy
obszarów zamieszkania oraz zakresy świadczeń, co pozwala na identyfikację dysproporcji
regionalnych i lokalnych w organizacji POZ. Najniższe wskaźniki liczby lekarzy na 100 tys.
mieszkańców w 2024 r. odnotowano w województwach:
 warmińsko-mazurskim – 90,4,
 zachodniopomorskim – 96,7,
 lubuskim – 98,9.
Najwyższe wartości występują m.in. w województwach:
 łódzkim – 142,7,
 śląskim – 139,2.
- różnice te przekładają się na lokalne trudności w dostępie do świadczeń, szczególnie na
obszarach mniej zurbanizowanych. Niemniej jednak, zarówno Ministerstwo Zdrowia jak
również narodowy płatnik podejmują działania adekwatne do występujących trudności,
m.in. poprzez:
 umożliwienie zawierania i rozszerzania umów z NFZ w trybie ciągłym w celu
tworzenia nowych miejsc udzielania świadczeń,
 wsparcie organizacyjne i informacyjne dla świadczeniodawców,
 możliwość przekazywania deklaracji pacjentów w przypadku zaprzestania
działalności przez dotychczasowy podmiot,
 tworzenie filii placówek POZ na obszarach o ograniczonej dostępności,
 współpracę z jednostkami samorządu terytorialnego.
Prowadzona jest również systematyczna ewaluacja budżetu powierzonego
diagnostycznego oraz budżetu powierzonego opieki koordynowanej, w tym poziom
uczestnictwa świadczeniodawców i pacjentów w tych programach. Ewaluacja danych
wskazuje, że system jest stale rozwijany i dostosowywany do aktualnych potrzeb
środowiska, a dostępność świadczeń pozostaje zróżnicowana regionalnie, co wynika m.in. z
uwarunkowań demograficznych i kadrowych.
Należy także mieć na uwadze, że w system opieki zdrowotnej w Polsce również zmaga się
problemami wynikającymi z ujemnego przyrostu naturalnego, m.in.:
 rośnie udział lekarzy bez specjalizacji (często w trakcie szkolenia),
 obserwowane są różnice w strukturze specjalizacji,
 występują wyzwania związane z zastępowalnością pokoleniową, szczególnie
w dziedzinie chorób wewnętrznych.
W tym zakresie, Ministerstwo Zdrowia stale monitoruje stan kadry lekarskiej i podejmuje
adekwatne działania polegające na zwiększaniu naboru na studia lekarskie oraz
otwieraniu możliwości studiowania tego kierunku studiów w nowych uczelniach, co może
przynieść oczekiwane rezultaty w dłuższej perspektywie. Z analizy zastępowalności
pokoleniowej specjalistów wynika, iż liczba lekarzy w trakcie szkolenia specjalizacyjnego z
medycyny rodzinnej i pediatrii przewyższa liczbę lekarzy osiągających wiek emerytalny w
najbliższych latach. Należy przy tym podkreślić, że wskaźnik ten jest zróżnicowany
regionalnie. W przypadku lekarzy specjalistów w dziedzinie chorób wewnętrznych liczba
lekarzy, którzy osiągną wiek emerytalny w najbliższych latach przewyższa liczbę lekarzy,
którzy potencjalnie wejdą na rynek pracy, co może powodować problem z zapewnieniem
zastępowalności pokoleniowej lekarzy specjalistów w tej dziedzinie medycyny.
Ponadto, w ostatnich latach wprowadzono szereg rozwiązań, które wpływają na
zwiększenie liczby lekarzy i lekarzy specjalistów we wszystkich dziedzinach medycyny.
W przypadku medycyny rodzinnej i pediatrii liczba lekarzy w trakcie specjalizacji
przewyższa liczbę osób odchodzących na emeryturę, co pozwala pozytywnie oceniać
perspektywy w tych obszarach. W 2024 r. w ramach POZ zatrudnionych było 43 900
lekarzy co stanowiło 117,1 lekarzy w przeliczeniu na 100 tys. ludności. W latach 2019 -
2024 wzrosła liczba lekarzy pracujących ogółem w ramach POZ o 25% w przeliczeniu na
100 tys. ludności.

-- 2 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Od 2016 r. Minister Zdrowia sukcesywnie zwiększa limit przyjęć na kierunek lekarski, przez
co corocznie wzrasta liczba absolwentów tego kierunku, a w konsekwencji - wzrasta liczba
lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne. Od postępowania kwalifikacyjnego „jesień
2022” wprowadzono zmiany w procesie naboru na szkolenie specjalizacyjne lekarzy i
lekarzy dentystów, dzięki czemu większa liczba miejsc szkoleniowych jest wykorzystana
(tzw. nabór centralny). Nabór centralny na specjalizacje daje lekarzom
i lekarzom dentystom możliwość ubiegania się o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego we
wszystkich województwach jednocześnie oraz możliwość wskazania 15 wyborów
obejmujących dziedzinę, tryb i miejsce odbywania szkolenia specjalizacyjnego
w preferowanej kolejności. W przypadku niezakwalifikowania się lekarza do odbywania
specjalizacji w preferowanym województwie lub w preferowanej dziedzinie może on zostać
zakwalifikowany na jeden z kolejnych „wyborów” wskazanych we wniosku
o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego, co wcześniej nie mogło mieć miejsca.
Wprowadzenie tego rozwiązania znacznie zwiększa szanse młodych lekarzy na
zakwalifikowanie się na szkolenie specjalizacyjne.
Mimo znacznego wzrostu liczby lekarzy wykonujących zawód na terenie Polski, występują
istotne dysproporcje w dostępie do lekarzy specjalistów między poszczególnymi regionami.
W części z nich liczba specjalistów jest bardzo duża, a w innych występują braki kadrowe.
Wynika to z faktu, że lekarze najchętniej odbywają szkolenie specjalizacyjne w dużych
ośrodkach miejskich, gdzie sytuacja kadrowa jest dobra, a czasem nawet liczba lekarzy w
trakcie szkolenia specjalizacyjnego jest zbyt duża, podczas gdy w mniejszych
miejscowościach miejsca szkoleniowe są puste przez kilka lat. Zgodnie z przepisami, to
lekarz, w ramach dostępnych miejsc szkoleniowych, wybierał miejsce odbywania szkolenia
specjalizacyjnego, co nie sprzyjało równomiernemu rozłożeniu kadr lekarskich w kraju.
Dlatego w znowelizowanej w 2026 r. ustawie zawodowej wprowadzono modyfikacje zasad
naboru, organizacji, odbywania i nadzoru nad odbywaniem szkolenia specjalizacyjnego.
Zmiany w zakresie naboru na szkolenie specjalizacyjne objęły kierowanie lekarzy i lekarzy
dentystów do odbywania szkolenia specjalizacyjnego w jednostkach akredytowanych,
które znajdują się na obszarach danego województwa, gdzie występuje największe
zapotrzebowanie na specjalistów w danej dziedzinie medycyny. Zakłada się, że dzięki tym
rozwiązaniom na terenach, gdzie występują deficyty kadry lekarskiej zwiększy się
dostępność do świadczeń udzielanych przez lekarzy.
Podstawowa opieka zdrowotna w Polsce pozostaje kluczowym elementem systemu
ochrony zdrowia. Pomimo zauważalnej poprawy w zakresie liczby lekarzy i narzędzi
organizacyjnych, nadal występują wyzwania związane z dostępnością – zwłaszcza
o charakterze regionalnym. Podejmowane działania koncentrują się na dalszym
wzmocnieniu POZ, zwiększeniu jej efektywności oraz roli w profilaktyce i koordynacji
leczenia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 3 of 3 --