Strona 1 z 8
Warszawa, 13 marca 2024 r.
Znak sprawy: DOS.dws.058.2.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na Interpelację nr 1652 Posłów na Sejm RP Joanny Borowiak, Lidii
Burzyńskiej, Zbigniewa Hoffmanna
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do Interpelacji z 21 lutego 2024 r. Państwa Posłów na Sejm RP Joanny
Borowiak, Lidii Burzyńskiej, Zbigniewa Hoffmanna w sprawie działań podejmowanych
przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na postulaty protestujących
polskich rolników, przekazuję następujące informacje.
Na terenie Polski odbył się największy od lat strajk generalny polskich rolników
protestujących przeciw napływowi produktów rolnych z Ukrainy oraz przeciw
wymogom narzucanym polskim rolnikom w ramach Europejskiego Zielonego Ładu.
Rolnicze protesty miały już miejsce jesienią 2023 r. i były pochodną błędów
podejmowanych przez poprzednio rządzących.
Rolnicy protestują w słusznej sprawie, bo zachowanie produkcji rolnej decyduje o
bezpieczeństwie żywnościowym kraju.
Nowe kierownictwo resortu od samego początku prowadziło i w dalszym ciągu
prowadzi rozmowy z protestującymi rolnikami. Główne postulaty zgłaszane przez
rolników to, m. in.:
- konieczność uproszczenia i ograniczenia nieracjonalnych wymogów
Europejskiego Zielonego Ładu;
- ograniczenie nadmiernego napływu towarów rolno-spożywczych z Ukrainy;

-- 1 of 8 --

2
- poprawa opłacalności produkcji rolnej.
W obszarze Europejskiego Zielonego Ładu Komisja Europejska (KE) po interwencjach
wycofała się z ograniczenia o 50% stosowania środków ochrony roślin. Ponadto KE
uprościła zasadę ugorowania 4% gruntów ornych, dając możliwość uprawy roślin
motylkowatych i międzyplonów.
Produkty importowane muszą spełniać wymogi unijne lub ekwiwalentne do unijnych w
obszarze bezpieczeństwa żywności i zdrowia. Określone kategorie produktów podlegają
kontrolom weterynaryjnym, fitosanitarnym, sanitarnym lub jakościowym zgodnie z
procedurami określonymi przez unijne i krajowe przepisy. Jeśli chodzi o pozostałe unijne
wymogi produkcji (środowiskowe i inne związane ze zrównoważonym rozwojem) KE
próbuje przy pomocy różnych dostępnych instrumentów doprowadzić do zwiększenia
zakresu ich stosowania przez partnerów handlowych z krajów trzecich. Ministrowie
rolnictwa krajów UE, w tym polski minister rolnictwa, na forum Rady AGRIFISH
popierają działania i podkreślają potrzebę sięgnięcia przez KE po skuteczne środki
warunkujące dostęp do rynku UE produktów wytworzonych w warunkach
analogicznych jak unijne. KE zwraca przy tym uwagę, że propozycje nałożenia nowych
wymogów na import wymagają przed ich wprowadzeniem uważnej analizy. Analiza
powinna dotyczyć zarówno ryzyka ich zaskarżenia, jako niezgodnych z zasadami
Światowej Organizacji Handlu (WTO) czy dwustronnymi umowami handlowymi, jak i
technicznej możliwości weryfikacji przez służby UE przestrzegania takich standardów w
krajach pozaunijnych. Powinna również uwzględniać ocenę korzyści z wprowadzenia
takich środków na tle wynikających z nich kosztów.
Wprowadzenie przez Polskę restrykcji czy zakazów w imporcie spoza UE mogłoby
narazić nasz kraj na zarzuty niezgodności z zobowiązaniami międzynarodowymi. Ryzyko
takie byłoby tym większe, gdyby takie środki były wprowadzone jednostronnie, bez
zgody KE i bez uzasadnienia względami dopuszczalnymi w świetle prawa UE. Mogłoby
to również spowodować działania odwetowe wobec polskiego eksportu rolno-
spożywczego ze strony krajów trzecich objętych takimi potencjalnymi restrykcjami.
Dlatego też popieram poszukiwanie rozwiązań na poziomie UE, które spowodują
większe egzekwowanie unijnych norm i wymogów produkcji rolnej od produktów rolno-
spożywczych importowanych z krajów trzecich.

-- 2 of 8 --

3
Jakie działania podjęło dotychczas i podejmuje Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
pod Pana kierownictwem w odpowiedzi na postulaty protestujących polskich
rolników?
Ministerstwo ma stale na uwadze problem nadmiernego importu rolno-spożywczego
z Ukrainy. Od wielu tygodni angażujemy się w dyskusje na forum UE dotyczące
przedłużenia tzw. autonomicznych środków handlowych (ATM), tj. środków na mocy
których UE jednostronnie zawiesiła w imporcie z Ukrainy cła możliwe jeszcze do
zastosowania na podstawie Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina. Ministerstwo
wskazywało, że nie popiera kolejnego przedłużenia ATM, będących środkami
jednostronnymi i liberalizującymi w pełni cła bez okresów przejściowych, a opowiada się
za liberalizacją stopniową i wzajemną.
31 stycznia 2024 r. KE opublikowała projekt rozporządzenia przedłużającego ATM o
kolejny rok, tj. od 6 czerwca 2024 r. do 5 czerwca 2025 r. Przewidziano w nim, m.in.,
mechanizm automatycznego przywracania ceł w imporcie mięsa drobiowego, jaj i cukru
po przekroczeniu przez import z Ukrainy określonych wielkości progowych. Co do
zasady popieram ten mechanizm, uważam jednak, że wielkości progowe, których
przekroczenie skutkowałoby jego uruchomieniem, są zbyt wysokie. Dlatego też
Ministerstwo zgłosiło postulat, aby za okres referencyjny dla ich wyliczenia przyjąć
średnią wielkość importu z Ukrainy nie w latach 2022-2023, jak proponuje KE, ale w
latach 2019-2021, sygnalizując jednocześnie gotowość do akceptacji innych okresów:
2020-2022 lub ostatecznie 2021-2023. Ministerstwo apeluje także do KE o
wprowadzenie takiego mechanizmu już teraz, na podstawie obowiązujących regulacji
prawnych, nie czekając na wejście w życie rozporządzenia przedłużającego ATM
(tj. 6 czerwca 2024 r).
Zgłaszano zastrzeżenia również do innych elementów projektu rozporządzenia.
Wymaga ono modyfikacji, aby:
- zapewnić możliwość zastosowania środków ochronnych wobec wszystkich
towarów rolnych bez wyjątku. Tymczasem projekt KE wyłącza z tej możliwości
produkty, w przypadku których UE zobowiązała się w Układzie
stowarzyszeniowym UE-Ukraina do stosowania zerowej stawki celnej (np.
rzepak, owoce miękkie),
- usunąć przepis projektu rozporządzenia zawieszający w stosunku do produktów
importowanych z Ukrainy możliwość samodzielnego wprowadzenia przez
państwa członkowskie, w wyjątkowych sytuacjach, nadzwyczajnych środków
służących ochronie zdrowia i bezpieczeństwa publicznego.

-- 3 of 8 --

4
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) przekazał powyższe i inne postulaty
dotyczące projektu rozporządzenia przedłużającego ATM wiceprzewodniczącemu KE,
komisarzowi UE ds. handlu Valdisowi Dombrovskisowi (oraz do wiadomości
komisarzowi UE ds. rolnictwa Januszowi Wojciechowskiemu) w piśmie z 12 lutego
2024 r. MRiRW będzie nadal zabiegać w dyskusji na krajowym i unijnym forum
o najkorzystniejsze dla polskich producentów rolnych rozwiązania w tej sprawie.
6 lutego br. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zapowiedziała
wycofanie przez KE projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w
sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin i w sprawie zmiany
rozporządzenia (UE) 2021/2115 – sztandarowego projektu, który miał realizować
ograniczenia dotyczące stosowania w rolnictwie środków ochrony roślin, ujęte w
Strategii od Pola do Stołu oraz Europejskim Zielonym Ładzie. Projekt ten, wcześniej
odrzucony przez Parlament Europejski, zawiera nieracjonalne i nieakceptowalne dla
Polski cele w zakresie ograniczenia stosowania środków ochrony roślin.
Należy podkreślić, że Polska, od początku prac nad projektem, jednoznacznie i
konsekwentnie sprzeciwiała się jego założeniom. Polska podkreślała, że proponowane
rozwiązania miałyby negatywny wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe i
konkurencyjność unijnego rolnictwa, a także prowadziłyby do zwiększenia uzależnienia
unijnego systemu żywnościowego od importu żywności. Powyższe zastrzeżenia stały się
szczególnie aktualne w kontekście zdarzeń zakłócających łańcuchy dostaw, jak
pandemia COVID-19 i wojna w Ukrainie. Projekt nakładający na rolników szereg
nowych oraz nieuzasadnionych obowiązków i ograniczeń uderzałby też w opłacalność
produkcji rolnej.
Niekwestionowana potrzeba ochrony dla przyszłych pokoleń zasobów środowiska
naturalnego nie może naruszać podstawowej funkcji rolnictwa, jaką jest zaspokojenie
potrzeb żywnościowych obywateli UE. Co więcej, obserwowane zamiany klimatyczne,
utrudniające lub wręcz wykluczające produkcję rolną w niektórych obszarach naszego
globu powodują, iż UE powinna zwiększać swoją rolę w systemie globalnego
bezpieczeństwa żywnościowego.
Sprzeciwiając się przyjęciu nieracjonalnych rozwiązań Polska prowadziła aktywnie – i jak
widać skuteczne – działania na poziomie organów UE. Wokół stanowiska Polski udało
się bowiem zbudować silną koalicję państw członkowskich podzielających te same
zastrzeżenia, co miało kluczowe znaczenie dla braku akceptacji tego projektu na
poziomie Rady UE. Tym samym Polska skutecznie blokowała przyjęcie na poziomie

-- 4 of 8 --

5
Rady UE przepisów wdrażających Europejski Zielony Ład, które istotnie uderzyłyby w
polskie rolnictwo.
Podjęte i planowane działania w celu odwrócenia zapisów w obszarze Wspólnej
Polityki Rolnej.
Mając na względzie trudną sytuację rolników, istotne jest jak najszybsze wprowadzenie
uproszczeń i zmniejszenie obciążeń administracyjnych.
W ocenie MRiRW priorytetowe działania w zakresie uproszczeń powinny się skupić na
przepisach UE, szczególnie na tych, które wzbudzają największą krytykę i negatywne
reakcje. Przygotowując polski Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata
2023-2027 (PS WPR) wprowadzono wiele rozwiązań, które ukierunkowane były na
zmniejszenie obciążeń administracyjnych. MRiRW analizuje na bieżąco możliwości
wprowadzenia dodatkowych uproszczeń. Jednakże wprowadzenie zmian obecnie
postulowanych przez rolników wymaga zmiany przepisów unijnych.
Za najbardziej istotne uważam zmiany w odniesieniu do GAEC, czyli norm w ramach
zasady warunkowości.
Obowiązek ugorowania gruntów wynikający z normy GAEC 8 jest przykładem
nadmiernych i niezrozumiałych obciążeń nakładanych na rolników. Nie można co roku,
w odpowiedzi na niesprzyjającą sytuację w rolnictwie, wprowadzać derogacji, która tak,
jak ta z tego roku, nie odpowiada w pełni na potrzeby rolników. W opinii MRiRW należy
wprowadzić rozwiązania o charakterze trwałym. Dlatego należy usunąć wymogi GAEC 8
z obowiązkowej warunkowości i wprowadzić je jako dobrowolne dla rolników (np. jako
ekoschemat).
W tym kontekście należy również mieć na względzie, że zaproponowana przez KE
derogacja od stosowania normy GAEC 8 w 2024 r. nie rozwiązuje problemów, z którymi
mierzą się teraz rolnicy zarówno w Polsce, jak i Europie, dlatego konieczne jest
niezwłoczne podjęcie przez KE kroków prawnych w celu ponownego ustanowienia
derogacji od stosowania normy GAEC 8. Absolutnie niezbędne jest zastosowanie w
roku 2024 odstępstwa od stosowania normy GAEC 8 poprzez całkowite odstąpienie od
obowiązku przeznaczania 4% powierzchni na obszary lub elementy nieprodukcyjne, w
tym grunty ugorowane. Jest to odstępstwo odmienne od tego, które miało miejsce w
2023 r., zgodnie z którym rolnicy nadal deklarowali ugory, na których prowadzili jednak
uprawy.
MRiRW uważa również, że należy zmienić normę GAEC 6, w ramach której rolnicy
zobowiązani są do utrzymywania okrywy ochronnej gleby co najmniej od 1 listopada do

-- 5 of 8 --

6
15 lutego kolejnego roku (I) na powierzchni stanowiącej co najmniej 80% gruntów
ornych w gospodarstwie oraz (II) w międzyrzędziach na plantacjach drzew owocowych.
W opinii MRiRW powinna ona być skierowana wyłącznie na obszary, na których
występuje erozja wodna i wietrzna, a nie na cały kraj.
W przypadku normy GAEC 7 korzystnym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie
odstępstwa polegającego na uznaniu - na potrzeby zmianowania - możliwości uprawy
w roku 2024 takiej samej uprawy, jaka była na danej powierzchni w roku 2023 oraz o
odstąpienie od innych wymogów w ramach tej normy, np. dywersyfikacji upraw.
MRiRW wnioskuje też o odstąpienie od stosowania sankcji za nieprzestrzeganie
warunkowości, jeżeli wynika to z trudnej sytuacji panującej obecnie na rynku. Popieram
inicjatywę Komisji w tym zakresie, jednak konieczne jest
wydanie przez nią prawnie wiążącego aktu (a nie tylko wytycznych) uznającego tę
trudną sytuację za nadzwyczajne okoliczności lub siłę wyższą.
MRiRW popiera zatem proponowane działania, jednak aby mogły być skuteczne, muszą
zostać wdrożone w odpowiedniej, prawnie wiążącej formie, np. przez uznanie ich za
nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia PE i Rady
(UE) nr 2021/2116. Skuteczność tych działań wymaga także odpowiedniego tempa
prac, aby rozwiązania te mogły zostać zakomunikowane rolnikom jeszcze przed
rozpoczęciem kampanii 2024 r. i żeby możliwe było ich wykonanie przez państwa
członkowskie.
Państwa członkowskie muszą ponadto mieć możliwość elastycznego reagowania na
pojawiające się wyzwania i oczekiwania rolników. KE powinna wykazywać się większą
elastycznością, jeśli chodzi o przyjmowanie zmian PS WPR proponowanych przez
państwa członkowskie. Dotyczy to zmian, które mają charakter uproszczeniowy, a które
są zgodne z przepisami UE lub takich, które uzyskały zgodę KE - w przypadku PS WPR
innych państw członkowskich (np. propozycja zmiany polskiego PS WPR polegająca na
zniesieniu dywersyfikacji w ramach GAEC 7). Mając na uwadze, że polski PS WPR został
zatwierdzony jako jeden z pierwszych, wielokrotnie zastrzegaliśmy możliwość
dostosowania już zatwierdzonego PS WPR w przypadku, gdyby w odniesieniu do
później zatwierdzanych PS WPR KE zastosowała mniej wymagające podejście. Takie
zmiany często są kwestionowane przez KE, ponieważ w jej opinii prowadzą do
osłabienia ambicji środowiskowych.
Ponadto istotne jest również wprowadzenie następujących uproszczeń: (I) zniesienie
obowiązku kontroli warunkowości w odniesieniu do gospodarstw o maksymalnej
powierzchni gospodarstwa do 10 ha; (II) zwolnienie z norm GAEC 2 (Ochrona terenów

-- 6 of 8 --

7
podmokłych i torfowisk), GAEC 4 (strefy buforowe wzdłuż cieków wodnych), GAEC 5
(właściwe prowadzenie produkcji na stokach o nachyleniu co najmniej 14%) i GAEC 6
(minimalna pokrywa glebowa w najwrażliwszych okresach) gospodarstw, których
maksymalna wielkość nie przekracza 10 hektarów; (III) ustanowienie uproszczonego
systemu kontroli warunkowości dla rolników, których maksymalna wielkość
gospodarstwa nie przekracza 10 hektarów, zamiast 5 hektarów; (IV) zmniejszenie sankcji
w ramach warunkowości oraz zmniejszenie poziomu kar w przypadku nieumyślnej
niezgodności.
MRiRW uważa, że:
- potrzebna jest większa elastyczność w zakresie systemu monitorowania
obszaru. To państwo członkowskie powinno zdecydować, które interwencje i
warunki kwalifikowalności zostaną objęte tym systemem, biorąc pod uwagę
specyficzne warunki występujące w danym państwie członkowskim;
- należy umożliwić rolnikom większą elastyczność w zakresie modyfikacji
wniosków po ostatecznym terminie tak, aby mogli lepiej reagować na
zmieniającą się sytuację w rolnictwie;
- należy zmienić przepisy UE dotyczące dopuszczalnej liczby zmian PS WPR oraz
czasu na zatwierdzanie zmian.
Dyskusja na temat potrzeby wprowadzenia uproszczeń prowadzona była na
posiedzeniu Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa 26 lutego 2024 r. KE przedstawiła
wstępną ocenę propozycji zgłoszonych przez państwa członkowskie i wskazała
rozwiązania, w tym krótkoterminowe bez potrzeby zmiany rozporządzeń.
Uregulowanie handlu rolnego z Ukrainą jest jednym z priorytetów resortu rolnictwa.
Podtrzymany został krajowy zakaz importu do Polski zbóż, rzepaku i słonecznika oraz
niektórych produktów przetwórstwa, tj. mąki pszennej, śruty, otrębów i makuchów.
Jednocześnie dążymy do wypracowania porozumienia dwustronnego z Ukrainą, które
rozszerzałoby zakres ochrony rynku o inne wrażliwe produkty, takie jak: cukier, drób,
jaja, owoce miękkie, miód, sok jabłkowy, oleje.
W roku 2022 Polska odnotowała nadwyżkę w handlu ogółem z Ukrainą w kwocie ok.
3,5 mld euro. Natomiast w przypadku handlu rolno-spożywczego wartość eksportu z
Polski do Ukrainy w roku 2023 wyniosła 1,033 mld euro, z kolei wartość importu z
Ukrainy to 1,69 mld euro, stąd powstaje deficyt w wysokości 656 mln euro. Całkowite
zamknięcie granicy może spowodować wstrzymanie polskiego eksportu towarów
rolnych do Ukrainy, co może skutkować likwidacją wielu miejsc pracy.

-- 7 of 8 --

8
Od 6 do 11 marca do ponad 50 tys. rolników trafiły 204 mln zł w ramach dopłat do
kukurydzy. W kolejnych dniach płatności będą kontynuowane. Wnioski o taką pomoc
złożyło już ponad 172 tys. rolników. Wznowione zostanie także udzielanie 2-
procentowych kredytów płynnościowych.
MRiRW zabiega o zwiększenie dodatkowej pomocy finansowej dla rolników.
Przedstawiliśmy na forum rządu potrzeby finansowe wynikające ze zgłaszanych przez
rolników programów pomocowych, m.in., dopłat do zbóż, dopłat do nawozów oraz
podwyższenia dopłat do paliwa do 2 zł.
Chciałbym także podkreślić, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi otwarte jest na
dialog z rolnikami i analizuje wszystkie zgłoszone postulaty rolników i organizacji
rolniczych. MRiRW wspólnie z Premierem Donaldem Tuskiem prowadzi rozmowy z
liderami protestujących rolników, które mają na celu opracowanie programu pomocy,
który ma doprowadzić do zminimalizowania nadwyżki zboża, jak również rozwiązanie
problemów w rolnictwie wynikających z obecnego kształtu Europejskiego Zielonego
Ładu.
Z wyrazami szacunku
z. up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 8 of 8 --