Interpelacja nr 16448
Interpelacja w sprawie zasad łączenia emerytury wypracowanej z tytułu aktywności zawodowej ze świadczeniem przysługującym matkom wychowującym co najmniej czworo dzieci
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad łączenia emerytury wypracowanej z tytułu aktywności zawodowej ze świadczeniem przysługującym matkom wychowującym co najmniej czworo dzieci
Interpelacja nr 16448
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad łączenia emerytury wypracowanej z tytułu aktywności zawodowej ze świadczeniem przysługującym matkom wychowującym co najmniej czworo dzieci
Zgłaszający: Paweł Papke
Data wpływu: 09-04-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą systemowego problemu związanego z zasadami przyznawania oraz łączenia świadczeń emerytalnych w przypadku kobiet, które z jednej strony wypracowały prawo do emerytury na podstawie kilku–kilkunastoletniej aktywności zawodowej, a z drugiej – spełniają kryteria do uzyskania świadczenia przysługującego matkom wychowującym co najmniej czworo dzieci.
Obowiązujące przepisy prowadzą w praktyce do sytuacji, w której świadczenia te nie podlegają sumowaniu w sposób korzystny dla świadczeniobiorcy. Kobieta, która nabyła prawo do emerytury, lecz jej wysokość – z uwagi na relatywnie krótki okres składkowy (np. około 10 lat) – jest niższa niż najniższa emerytura krajowa, nie otrzymuje dwóch odrębnych świadczeń. Zamiast tego jej emerytura zostaje jedynie podwyższona do poziomu najniższej emerytury, a różnica pokrywana jest ze świadczenia dedykowanego matkom czwórki dzieci.
W efekcie:
lata pracy zawodowej nie przekładają się na realne zwiększenie dochodu powyżej minimum,
świadczenie dla matek wielodzietnych pełni de facto funkcję wyrównawczą, a nie dodatkową,
beneficjentki systemu otrzymują świadczenie na poziomie minimalnym, bez możliwości poprawy swojej sytuacji finansowej poprzez aktywność zawodową.
Dodatkowym problemem jest brak możliwości podejmowania pracy zarobkowej bez ryzyka utraty świadczenia przysługującego matkom czwórki dzieci. W praktyce oznacza to, że kobiety, które zdecydowały się na wychowanie licznego potomstwa – często kosztem kariery zawodowej – są w późniejszym wieku niejako „uwięzione” w systemie świadczeń na poziomie minimalnym, bez realnej możliwości zwiększenia swoich dochodów.
Powyższa sytuacja rodzi istotne wątpliwości co do zgodności obecnych rozwiązań z zasadami sprawiedliwości społecznej, motywowania do aktywności zawodowej oraz doceniania zarówno pracy opiekuńczej, jak i zawodowej.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaki był podstawowy cel wprowadzenia świadczenia przysługującego matkom wychowującym co najmniej czworo dzieci?
Czy zamiarem ustawodawcy było stworzenie świadczenia o charakterze uzupełniającym (gwarancyjnym), czy też realnego dodatku zwiększającego dochód tej grupy?
Czy obecna interpretacja przepisów, zgodnie z którą świadczenie to nie łączy się w pełnej wysokości z emeryturą wypracowaną, jest zgodna z pierwotnymi założeniami ustawodawcy?
Jeśli tak, jakie argumenty przemawiają za takim rozwiązaniem?
Dlaczego okresy aktywności zawodowej kobiet, które wychowały co najmniej czworo dzieci, nie skutkują realnym wzrostem ich świadczenia ponad poziom minimalny, lecz jedynie zmniejszają udział świadczenia uzupełniającego?
Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów w kierunku umożliwienia przynajmniej częściowego łączenia obu świadczeń w sposób korzystny dla świadczeniobiorców (np. poprzez wprowadzenie dodatku za lata pracy)?
Jakie jest uzasadnienie dla ograniczeń w podejmowaniu pracy zarobkowej przez osoby pobierające świadczenie dla matek czwórki dzieci?
Dlaczego aktywność zawodowa skutkuje utratą świadczenia zamiast jego proporcjonalnego zmniejszenia?
Czy analizowano wpływ obecnych regulacji na aktywizację zawodową kobiet w wieku emerytalnym oraz ich sytuację materialną?
Jeśli tak, jakie są wnioski z tych analiz?
Czy planowane są zmiany legislacyjne, które umożliwią beneficjentkom tego świadczenia podejmowanie pracy zarobkowej bez ryzyka całkowitej utraty wsparcia, np. poprzez wprowadzenie progów dochodowych?
Czy ministerstwo dostrzega ryzyko demotywującego wpływu obecnych regulacji na podejmowanie legalnej pracy przez świadczeniobiorców oraz potencjalnego wzrostu szarej strefy?
Przedstawiony problem ma charakter systemowy i dotyka grupy osób, które łączyły wychowanie licznego potomstwa z – choćby ograniczoną – aktywnością zawodową. Obecne rozwiązania nie tylko nie premiują takiej postawy, ale w praktyce prowadzą do jej marginalizacji ekonomicznej.
Z poważaniem
Paweł Papke
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 16448
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad łączenia emerytury wypracowanej z tytułu aktywności zawodowej ze świadczeniem przysługującym matkom wychowującym co najmniej czworo dzieci
Zgłaszający: Paweł Papke
Data wpływu: 09-04-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą systemowego problemu związanego z zasadami przyznawania oraz łączenia świadczeń emerytalnych w przypadku kobiet, które z jednej strony wypracowały prawo do emerytury na podstawie kilku–kilkunastoletniej aktywności zawodowej, a z drugiej – spełniają kryteria do uzyskania świadczenia przysługującego matkom wychowującym co najmniej czworo dzieci.
Obowiązujące przepisy prowadzą w praktyce do sytuacji, w której świadczenia te nie podlegają sumowaniu w sposób korzystny dla świadczeniobiorcy. Kobieta, która nabyła prawo do emerytury, lecz jej wysokość – z uwagi na relatywnie krótki okres składkowy (np. około 10 lat) – jest niższa niż najniższa emerytura krajowa, nie otrzymuje dwóch odrębnych świadczeń. Zamiast tego jej emerytura zostaje jedynie podwyższona do poziomu najniższej emerytury, a różnica pokrywana jest ze świadczenia dedykowanego matkom czwórki dzieci.
W efekcie:
lata pracy zawodowej nie przekładają się na realne zwiększenie dochodu powyżej minimum,
świadczenie dla matek wielodzietnych pełni de facto funkcję wyrównawczą, a nie dodatkową,
beneficjentki systemu otrzymują świadczenie na poziomie minimalnym, bez możliwości poprawy swojej sytuacji finansowej poprzez aktywność zawodową.
Dodatkowym problemem jest brak możliwości podejmowania pracy zarobkowej bez ryzyka utraty świadczenia przysługującego matkom czwórki dzieci. W praktyce oznacza to, że kobiety, które zdecydowały się na wychowanie licznego potomstwa – często kosztem kariery zawodowej – są w późniejszym wieku niejako „uwięzione” w systemie świadczeń na poziomie minimalnym, bez realnej możliwości zwiększenia swoich dochodów.
Powyższa sytuacja rodzi istotne wątpliwości co do zgodności obecnych rozwiązań z zasadami sprawiedliwości społecznej, motywowania do aktywności zawodowej oraz doceniania zarówno pracy opiekuńczej, jak i zawodowej.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaki był podstawowy cel wprowadzenia świadczenia przysługującego matkom wychowującym co najmniej czworo dzieci?
Czy zamiarem ustawodawcy było stworzenie świadczenia o charakterze uzupełniającym (gwarancyjnym), czy też realnego dodatku zwiększającego dochód tej grupy?
Czy obecna interpretacja przepisów, zgodnie z którą świadczenie to nie łączy się w pełnej wysokości z emeryturą wypracowaną, jest zgodna z pierwotnymi założeniami ustawodawcy?
Jeśli tak, jakie argumenty przemawiają za takim rozwiązaniem?
Dlaczego okresy aktywności zawodowej kobiet, które wychowały co najmniej czworo dzieci, nie skutkują realnym wzrostem ich świadczenia ponad poziom minimalny, lecz jedynie zmniejszają udział świadczenia uzupełniającego?
Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów w kierunku umożliwienia przynajmniej częściowego łączenia obu świadczeń w sposób korzystny dla świadczeniobiorców (np. poprzez wprowadzenie dodatku za lata pracy)?
Jakie jest uzasadnienie dla ograniczeń w podejmowaniu pracy zarobkowej przez osoby pobierające świadczenie dla matek czwórki dzieci?
Dlaczego aktywność zawodowa skutkuje utratą świadczenia zamiast jego proporcjonalnego zmniejszenia?
Czy analizowano wpływ obecnych regulacji na aktywizację zawodową kobiet w wieku emerytalnym oraz ich sytuację materialną?
Jeśli tak, jakie są wnioski z tych analiz?
Czy planowane są zmiany legislacyjne, które umożliwią beneficjentkom tego świadczenia podejmowanie pracy zarobkowej bez ryzyka całkowitej utraty wsparcia, np. poprzez wprowadzenie progów dochodowych?
Czy ministerstwo dostrzega ryzyko demotywującego wpływu obecnych regulacji na podejmowanie legalnej pracy przez świadczeniobiorców oraz potencjalnego wzrostu szarej strefy?
Przedstawiony problem ma charakter systemowy i dotyka grupy osób, które łączyły wychowanie licznego potomstwa z – choćby ograniczoną – aktywnością zawodową. Obecne rozwiązania nie tylko nie premiują takiej postawy, ale w praktyce prowadzą do jej marginalizacji ekonomicznej.
Z poważaniem
Paweł Papke
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12063 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.239.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16448 Pana Posła Pawła Papkego, w sprawie zasad
łączenia emerytury wypracowanej z tytułu aktywności zawodowej ze świadczeniem
przysługującym matkom wychowującym co najmniej czworo dzieci, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Świadczenie przewidziane w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim
świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1577) nie jest emeryturą ani dodatkiem
do emerytury, tylko świadczeniem nieskładkowym, finansowanym z budżetu państwa.
W przeciwieństwie do emerytury będącej świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, ma
ono de facto charakter świadczenia z zakresu pomocy społecznej.
Osoba, która nie ma prawa do żadnego innego świadczenia może uzyskać świadczenie
uzupełniające w wysokości nieprzekraczającej kwoty najniższej emerytury (od 1 marca
2026 r. jest to 1978,49 zł). Z kolei osoba pobierająca świadczenie niższe od minimalnej
emerytury może liczyć na jego uzupełnienie do tej wysokości. W przypadku kobiet
pobierających świadczenie emerytalne w kwocie niższej od minimalnej gwarantowanej
emerytury ze względu na posiadanie niepełnego stażu ubezpieczeniowego (wynoszącego
20 lat składkowych i nieskładkowych) obowiązujące warunki otrzymywania rodzicielskiego
świadczenia uzupełniającego powodują uzupełnienie wysokości pobieranej przez nie
emerytury do kwoty emerytury minimalnej.
Przyjęte rozwiązania służą poprawie poziomu zabezpieczenia emerytalnego tych osób,
gwarantując im wypłatę rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na poziomie
nieprzekraczającym kwoty najniższej emerytury, określającej maksymalny poziom wsparcia
tych świadczeniobiorców (w 2025 r. przeciętna wypłata świadczenia wyniosła 1025,63 zł).
Z kolei w przypadku osób aktywnych zawodowo, posiadających 30-40 letni staż
ubezpieczeniowy, wysokość najniższej emerytury stanowi dolny próg wysokości ich
świadczenia emerytalnego, zaś faktyczna wysokość emerytury uzależniona jest w nowym
systemie emerytalnym od wysokości zgromadzonego kapitału emerytalnego i wieku,
w którym dana osoba przeszła na emeryturę. Nie mają zatem miejsca sytuacje, w których
osoby aktywne zawodowo stawiane byłyby w sytuacji mniej korzystnej względem
pobierających rodzicielskie świadczenie uzupełniające.
W resorcie rodziny stale prowadzone są poszukiwania najlepszych rozwiązań i modyfikacji
systemu emerytalnego, w szczególności w zakresie niedyskryminowania rodziców
obniżonym wymiarem świadczeń emerytalnych. Ich efektem jest m.in. nowelizacja
przepisów dotyczących opieki nad dzieckiem dla pracowników przebywających na urlopie
wychowawczym. Do 31 grudnia 1998 r. nie było obowiązku odprowadzania za te okresy
składek - wliczano je do emerytury jako okresy nieskładkowe, co znacznie obniżało
wysokość świadczenia. Dopiero od 1 stycznia 1999 r. za okres sprawowania opieki nad
dzieckiem na urlopie wychowawczym pracownicy mają opłacane składki z budżetu
państwa. Wprowadzona w maju 2015 r. nowelizacja ustawy emerytalnej dla osób
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
urodzonych po 31 grudnia 1948 r. pozwala ponadto uwzględnić czas sprawowania opieki
nad dzieckiem w trakcie urlopu wychowawczego oraz bezpłatnego (w systemie
zabezpieczenia społecznego) w emeryturze (w kapitale początkowym), liczony jak okres
składkowy niezależnie od tego, kiedy kobieta z niego korzystała.
Oznacza to, że również kobiety, które wychowywały dzieci w latach 70-tych, 80-tych i 90-
tych mogą skorzystać z przeliczenia, a zatem podwyższenia emerytury. W obecnym stanie
prawnym istnieją regulacje mające zrekompensować konieczność przerwania pracy
z powodu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, choć nie przewidują one
dodatkowego zwiększenia emerytury z tytułu urodzenia dzieci. Świadczenia emerytalno-
rentowe mają bowiem charakter praw podmiotowych, nabytych przez osobę ubezpieczoną
w związku z opłacaniem przez nią składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
W obowiązującym od 1999 r. zreformowanym systemie emerytalnym, określonym
przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm.), źródłem finansowania
świadczeń emerytalno-rentowych jest fundusz tworzony ze składek pracowników
i pracodawców. Z systemu usunięto większość elementów nieubezpieczeniowych
i socjalnych, tak aby powiązać wysokość przyszłego świadczenia z sumą składek
odprowadzanych od przychodów ubezpieczonego w całym okresie jego aktywności
zawodowej.
Obecnie, na gruncie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (FUS), wypłacane są jedynie dwa rodzaje dodatków – dodatek pielęgnacyjny
oraz dodatek dla sierot zupełnych. Obydwa są świadczeniami o charakterze
ubezpieczeniowym, związanymi z ryzykami ubezpieczeniowymi w postaci niezdolności do
pracy i samodzielnej egzystencji oraz utraty żywiciela. Ich wypłata ma miejsce w sytuacji
spełnienia się wskazanych ryzyk i jest związana z obowiązkiem opłacania składki
ubezpieczeniowej. Funkcjonujące dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych są
powiązane z innymi świadczeniami, odrębnym ryzykiem i odrębnymi warunkami nabycia
prawa do świadczenia.
W dyskusji nad wprowadzeniem dodatków emerytalnych dla matek pracujących
i wychowujących czworo lub więcej dzieci nie można pominąć wyników badań1. W ramach
jednego z nich uczestniczki i uczestników zapytano, czy emerytura kobiet i mężczyzn
powinna być zwiększana wraz z liczbą wychowywanych dzieci (nie wskazano ich liczby
granicznej). Większość badanych (46%) opowiedziała się przeciw takiemu rozwiązaniu.
Jednocześnie obowiązujące rozwiązanie, tj. powiązanie uprawnień do świadczenia
w wysokości nieprzekraczającej kwoty emerytury minimalnej z wychowaniem co najmniej
czwórki dzieci, uzyskało poparcie 57% respondentów.
Podstawowym celem wprowadzenia świadczenia przysługującego osobom, które
wychowały co najmniej czworo dzieci było zapewnienie im minimalnych środków
utrzymania skoro ze względu na wykonywanie obowiązków opiekuńczych nie nabyły prawa
do emerytury albo nabyły je w wysokości niewystarczającej do zabezpieczenia
podstawowych potrzeb życiowych. Zamierzeniem ustawodawcy było ustanowienie
świadczenia o charakterze uzupełniającym (gwarancyjnym), a nie takiego, które stanowiłoby
1 Przyszłość systemu emerytalnego i sprawiedliwe rozwiązania. Raport z badań, IBRIS na zamówienie Centrum im.
Ignacego Daszyńskiego, Warszawa 2022, [w:], Co to jest sprawiedliwa emerytura? Raport z badań, S. Gajewski, K.
Duda, B. Machalica, Warszawa 2022, s. 28-29.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dodatek zwiększający dochód ponad poziom minimalnej emerytury – jego celem jest
zapewnienie minimalnego poziomu zabezpieczenia socjalnego.
Obowiązująca interpretacja przepisów oraz praktyka organów rentowych, zgodnie z którą
świadczenie nie podlega łączeniu w pełnej wysokości z emeryturą wypracowaną, są zgodne
z założeniami ustawodawcy oraz konstrukcją świadczenia jako instrumentu o charakterze
subsydiarnym. Za obecnym rozwiązaniem przemawia w szczególności konieczność
zachowania spójności systemu ubezpieczeń społecznych opartego na zasadzie powiązania
wysokości świadczenia z wysokością opłaconych składek, przy jednoczesnym zapewnieniu
wsparcia osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji materialnej. Działania takie
wymagają ograniczenia ryzyka nieuzasadnionego uprzywilejowania określonych grup
świadczeniobiorców oraz zachowania równowagi finansów publicznych.
Okresy aktywności zawodowej skutkują wzrostem świadczenia emerytalnego wynikającego
z systemu ubezpieczeniowego. Jednocześnie maksymalna wysokość rodzicielskiego
świadczenia uzupełniającego (w wysokości minimalnej emerytury) ulega odpowiedniemu
obniżeniu w przypadku posiadania prawa do emerytury. Mechanizm ten wynika ze
wskazanego wcześniej gwarancyjnego i uzupełniającego charakteru świadczenia. Kwota
podwyższenia pochodzi z budżetu państwa. Rozwiązanie to stanowi racjonalizację
wydatków.
Informuję, że obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są
prowadzone prace, których celem byłoby włączenie do systemu emerytalnego nowych
dodatków. Nie oznacza to jednak, że nie zostaną one podjęte w przyszłości. Należy jednak
zdawać sobie sprawę, że działania tego typu mają w systemie ubezpieczeń społecznych
szczególny i wyjątkowy charakter. Biorąc pod uwagę aktualną i prognozowaną sytuację
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych decyzja o ich rozpoczęciu wiązałaby się z
koniecznością zwiększenia dotacji do funduszu z budżetu państwa. Z tego powodu
kluczowe w tych sprawach pozostaje stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki.
Prawo do świadczenia przysługuje osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji, które
pozbawione są niezbędnych środków utrzymania. Stąd też na prawo i wysokość
rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego mają wpływ przychody uzyskiwane przez
emeryta z pracy. Brak podwyższenia w okresie podjęcia zatrudnienia przez emeryta wynika
z poprawy jego sytuacji finansowej. Przekroczenie określonego poziomu dochodów
skutkuje utratą prawa do świadczenia, gdyż oznacza ustanie podstawowej przesłanki jego
przyznania. Konstrukcja ta jest właściwa dla świadczeń o charakterze socjalnym. Osoba
rezygnująca z zatrudnienia może ponownie wystąpić z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych o rodzicielskie świadczenie uzupełniające.
Wpływ obowiązujących regulacji na sytuację materialną świadczeniobiorców oraz ich
aktywność zawodową podlega bieżącym analizom w ramach monitorowania systemu
zabezpieczenia społecznego. Zebrane dane potwierdzają, że świadczenie skutecznie
realizuje swój zasadniczy cel, jakim jest ograniczenie ubóstwa wśród osób w wieku
emerytalnym, które nie nabyły odpowiednich uprawnień emerytalnych.
Aktualnie nie są prowadzone prace legislacyjne zmierzające do wdrożenia rozwiązań
umożliwiających pobieranie świadczenia przy jednoczesnym osiąganiu dochodów z pracy
w szerszym zakresie niż obecnie obowiązujący.
Kwestia potencjalnego wpływu tych regulacji na aktywność zawodową oraz ryzyko
podejmowania pracy nierejestrowanej jest przedmiotem analiz. Należy jednak podkreślić, że
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podstawowym celem świadczenia pozostaje zapewnienie minimalnego poziomu
zabezpieczenia socjalnego osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej.
Każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą poważne konsekwencje finansowe
i dotyczy szerokiej grupy obywateli, dlatego propozycje nowych rozwiązań w tym obszarze
muszą być drobiazgowo analizowane. Jednocześnie polityka państwa dotycząca
zabezpieczenia społecznego uwzględnia znaczenie macierzyństwa i wychowywania dzieci
poprzez rozwiązania systemowe, w szczególności w zakresie zaliczania okresów opieki nad
dzieckiem do stażu emerytalnego oraz finansowania składek za osoby przebywające na
urlopach związanych z opieką nad dzieckiem. Należy podkreślić, że system ubezpieczeń
społecznych oparty jest na zasadzie równego traktowania ubezpieczonych, co wymaga
powiązania wysokości świadczeń z okresem ubezpieczenia oraz sumą odprowadzonych
składek. Wprowadzenie dodatkowych mechanizmów różnicujących sytuację
poszczególnych grup świadczeniobiorców musi każdorazowo uwzględniać tę zasadę, a
także konieczność zachowania równowagi systemowej i stabilności finansów publicznych.
Funkcjonujące rozwiązania należy zatem postrzegać jako kompromis pomiędzy funkcją
socjalną państwa a stabilnością i spójnością systemu ubezpieczeń społecznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.239.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16448 Pana Posła Pawła Papkego, w sprawie zasad
łączenia emerytury wypracowanej z tytułu aktywności zawodowej ze świadczeniem
przysługującym matkom wychowującym co najmniej czworo dzieci, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Świadczenie przewidziane w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim
świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1577) nie jest emeryturą ani dodatkiem
do emerytury, tylko świadczeniem nieskładkowym, finansowanym z budżetu państwa.
W przeciwieństwie do emerytury będącej świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, ma
ono de facto charakter świadczenia z zakresu pomocy społecznej.
Osoba, która nie ma prawa do żadnego innego świadczenia może uzyskać świadczenie
uzupełniające w wysokości nieprzekraczającej kwoty najniższej emerytury (od 1 marca
2026 r. jest to 1978,49 zł). Z kolei osoba pobierająca świadczenie niższe od minimalnej
emerytury może liczyć na jego uzupełnienie do tej wysokości. W przypadku kobiet
pobierających świadczenie emerytalne w kwocie niższej od minimalnej gwarantowanej
emerytury ze względu na posiadanie niepełnego stażu ubezpieczeniowego (wynoszącego
20 lat składkowych i nieskładkowych) obowiązujące warunki otrzymywania rodzicielskiego
świadczenia uzupełniającego powodują uzupełnienie wysokości pobieranej przez nie
emerytury do kwoty emerytury minimalnej.
Przyjęte rozwiązania służą poprawie poziomu zabezpieczenia emerytalnego tych osób,
gwarantując im wypłatę rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na poziomie
nieprzekraczającym kwoty najniższej emerytury, określającej maksymalny poziom wsparcia
tych świadczeniobiorców (w 2025 r. przeciętna wypłata świadczenia wyniosła 1025,63 zł).
Z kolei w przypadku osób aktywnych zawodowo, posiadających 30-40 letni staż
ubezpieczeniowy, wysokość najniższej emerytury stanowi dolny próg wysokości ich
świadczenia emerytalnego, zaś faktyczna wysokość emerytury uzależniona jest w nowym
systemie emerytalnym od wysokości zgromadzonego kapitału emerytalnego i wieku,
w którym dana osoba przeszła na emeryturę. Nie mają zatem miejsca sytuacje, w których
osoby aktywne zawodowo stawiane byłyby w sytuacji mniej korzystnej względem
pobierających rodzicielskie świadczenie uzupełniające.
W resorcie rodziny stale prowadzone są poszukiwania najlepszych rozwiązań i modyfikacji
systemu emerytalnego, w szczególności w zakresie niedyskryminowania rodziców
obniżonym wymiarem świadczeń emerytalnych. Ich efektem jest m.in. nowelizacja
przepisów dotyczących opieki nad dzieckiem dla pracowników przebywających na urlopie
wychowawczym. Do 31 grudnia 1998 r. nie było obowiązku odprowadzania za te okresy
składek - wliczano je do emerytury jako okresy nieskładkowe, co znacznie obniżało
wysokość świadczenia. Dopiero od 1 stycznia 1999 r. za okres sprawowania opieki nad
dzieckiem na urlopie wychowawczym pracownicy mają opłacane składki z budżetu
państwa. Wprowadzona w maju 2015 r. nowelizacja ustawy emerytalnej dla osób
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
urodzonych po 31 grudnia 1948 r. pozwala ponadto uwzględnić czas sprawowania opieki
nad dzieckiem w trakcie urlopu wychowawczego oraz bezpłatnego (w systemie
zabezpieczenia społecznego) w emeryturze (w kapitale początkowym), liczony jak okres
składkowy niezależnie od tego, kiedy kobieta z niego korzystała.
Oznacza to, że również kobiety, które wychowywały dzieci w latach 70-tych, 80-tych i 90-
tych mogą skorzystać z przeliczenia, a zatem podwyższenia emerytury. W obecnym stanie
prawnym istnieją regulacje mające zrekompensować konieczność przerwania pracy
z powodu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, choć nie przewidują one
dodatkowego zwiększenia emerytury z tytułu urodzenia dzieci. Świadczenia emerytalno-
rentowe mają bowiem charakter praw podmiotowych, nabytych przez osobę ubezpieczoną
w związku z opłacaniem przez nią składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
W obowiązującym od 1999 r. zreformowanym systemie emerytalnym, określonym
przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm.), źródłem finansowania
świadczeń emerytalno-rentowych jest fundusz tworzony ze składek pracowników
i pracodawców. Z systemu usunięto większość elementów nieubezpieczeniowych
i socjalnych, tak aby powiązać wysokość przyszłego świadczenia z sumą składek
odprowadzanych od przychodów ubezpieczonego w całym okresie jego aktywności
zawodowej.
Obecnie, na gruncie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (FUS), wypłacane są jedynie dwa rodzaje dodatków – dodatek pielęgnacyjny
oraz dodatek dla sierot zupełnych. Obydwa są świadczeniami o charakterze
ubezpieczeniowym, związanymi z ryzykami ubezpieczeniowymi w postaci niezdolności do
pracy i samodzielnej egzystencji oraz utraty żywiciela. Ich wypłata ma miejsce w sytuacji
spełnienia się wskazanych ryzyk i jest związana z obowiązkiem opłacania składki
ubezpieczeniowej. Funkcjonujące dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych są
powiązane z innymi świadczeniami, odrębnym ryzykiem i odrębnymi warunkami nabycia
prawa do świadczenia.
W dyskusji nad wprowadzeniem dodatków emerytalnych dla matek pracujących
i wychowujących czworo lub więcej dzieci nie można pominąć wyników badań1. W ramach
jednego z nich uczestniczki i uczestników zapytano, czy emerytura kobiet i mężczyzn
powinna być zwiększana wraz z liczbą wychowywanych dzieci (nie wskazano ich liczby
granicznej). Większość badanych (46%) opowiedziała się przeciw takiemu rozwiązaniu.
Jednocześnie obowiązujące rozwiązanie, tj. powiązanie uprawnień do świadczenia
w wysokości nieprzekraczającej kwoty emerytury minimalnej z wychowaniem co najmniej
czwórki dzieci, uzyskało poparcie 57% respondentów.
Podstawowym celem wprowadzenia świadczenia przysługującego osobom, które
wychowały co najmniej czworo dzieci było zapewnienie im minimalnych środków
utrzymania skoro ze względu na wykonywanie obowiązków opiekuńczych nie nabyły prawa
do emerytury albo nabyły je w wysokości niewystarczającej do zabezpieczenia
podstawowych potrzeb życiowych. Zamierzeniem ustawodawcy było ustanowienie
świadczenia o charakterze uzupełniającym (gwarancyjnym), a nie takiego, które stanowiłoby
1 Przyszłość systemu emerytalnego i sprawiedliwe rozwiązania. Raport z badań, IBRIS na zamówienie Centrum im.
Ignacego Daszyńskiego, Warszawa 2022, [w:], Co to jest sprawiedliwa emerytura? Raport z badań, S. Gajewski, K.
Duda, B. Machalica, Warszawa 2022, s. 28-29.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dodatek zwiększający dochód ponad poziom minimalnej emerytury – jego celem jest
zapewnienie minimalnego poziomu zabezpieczenia socjalnego.
Obowiązująca interpretacja przepisów oraz praktyka organów rentowych, zgodnie z którą
świadczenie nie podlega łączeniu w pełnej wysokości z emeryturą wypracowaną, są zgodne
z założeniami ustawodawcy oraz konstrukcją świadczenia jako instrumentu o charakterze
subsydiarnym. Za obecnym rozwiązaniem przemawia w szczególności konieczność
zachowania spójności systemu ubezpieczeń społecznych opartego na zasadzie powiązania
wysokości świadczenia z wysokością opłaconych składek, przy jednoczesnym zapewnieniu
wsparcia osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji materialnej. Działania takie
wymagają ograniczenia ryzyka nieuzasadnionego uprzywilejowania określonych grup
świadczeniobiorców oraz zachowania równowagi finansów publicznych.
Okresy aktywności zawodowej skutkują wzrostem świadczenia emerytalnego wynikającego
z systemu ubezpieczeniowego. Jednocześnie maksymalna wysokość rodzicielskiego
świadczenia uzupełniającego (w wysokości minimalnej emerytury) ulega odpowiedniemu
obniżeniu w przypadku posiadania prawa do emerytury. Mechanizm ten wynika ze
wskazanego wcześniej gwarancyjnego i uzupełniającego charakteru świadczenia. Kwota
podwyższenia pochodzi z budżetu państwa. Rozwiązanie to stanowi racjonalizację
wydatków.
Informuję, że obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są
prowadzone prace, których celem byłoby włączenie do systemu emerytalnego nowych
dodatków. Nie oznacza to jednak, że nie zostaną one podjęte w przyszłości. Należy jednak
zdawać sobie sprawę, że działania tego typu mają w systemie ubezpieczeń społecznych
szczególny i wyjątkowy charakter. Biorąc pod uwagę aktualną i prognozowaną sytuację
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych decyzja o ich rozpoczęciu wiązałaby się z
koniecznością zwiększenia dotacji do funduszu z budżetu państwa. Z tego powodu
kluczowe w tych sprawach pozostaje stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki.
Prawo do świadczenia przysługuje osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji, które
pozbawione są niezbędnych środków utrzymania. Stąd też na prawo i wysokość
rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego mają wpływ przychody uzyskiwane przez
emeryta z pracy. Brak podwyższenia w okresie podjęcia zatrudnienia przez emeryta wynika
z poprawy jego sytuacji finansowej. Przekroczenie określonego poziomu dochodów
skutkuje utratą prawa do świadczenia, gdyż oznacza ustanie podstawowej przesłanki jego
przyznania. Konstrukcja ta jest właściwa dla świadczeń o charakterze socjalnym. Osoba
rezygnująca z zatrudnienia może ponownie wystąpić z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych o rodzicielskie świadczenie uzupełniające.
Wpływ obowiązujących regulacji na sytuację materialną świadczeniobiorców oraz ich
aktywność zawodową podlega bieżącym analizom w ramach monitorowania systemu
zabezpieczenia społecznego. Zebrane dane potwierdzają, że świadczenie skutecznie
realizuje swój zasadniczy cel, jakim jest ograniczenie ubóstwa wśród osób w wieku
emerytalnym, które nie nabyły odpowiednich uprawnień emerytalnych.
Aktualnie nie są prowadzone prace legislacyjne zmierzające do wdrożenia rozwiązań
umożliwiających pobieranie świadczenia przy jednoczesnym osiąganiu dochodów z pracy
w szerszym zakresie niż obecnie obowiązujący.
Kwestia potencjalnego wpływu tych regulacji na aktywność zawodową oraz ryzyko
podejmowania pracy nierejestrowanej jest przedmiotem analiz. Należy jednak podkreślić, że
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podstawowym celem świadczenia pozostaje zapewnienie minimalnego poziomu
zabezpieczenia socjalnego osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej.
Każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą poważne konsekwencje finansowe
i dotyczy szerokiej grupy obywateli, dlatego propozycje nowych rozwiązań w tym obszarze
muszą być drobiazgowo analizowane. Jednocześnie polityka państwa dotycząca
zabezpieczenia społecznego uwzględnia znaczenie macierzyństwa i wychowywania dzieci
poprzez rozwiązania systemowe, w szczególności w zakresie zaliczania okresów opieki nad
dzieckiem do stażu emerytalnego oraz finansowania składek za osoby przebywające na
urlopach związanych z opieką nad dzieckiem. Należy podkreślić, że system ubezpieczeń
społecznych oparty jest na zasadzie równego traktowania ubezpieczonych, co wymaga
powiązania wysokości świadczeń z okresem ubezpieczenia oraz sumą odprowadzonych
składek. Wprowadzenie dodatkowych mechanizmów różnicujących sytuację
poszczególnych grup świadczeniobiorców musi każdorazowo uwzględniać tę zasadę, a
także konieczność zachowania równowagi systemowej i stabilności finansów publicznych.
Funkcjonujące rozwiązania należy zatem postrzegać jako kompromis pomiędzy funkcją
socjalną państwa a stabilnością i spójnością systemu ubezpieczeń społecznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --