Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16441
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów
Zgłaszający: Magdalena Sroka
Data wpływu: 08-04-2026
Szanowna Pani Minister,
z najnowszego raportu NIK wynika, że takie usługi jak asystencja osobista czy opieka wytchnieniowa nie są realizowane w sposób stabilny i ciągły, co prowadzi do sytuacji, w której beneficjenci pozostają okresowo bez wsparcia. Raport wskazuje również na poważne nieprawidłowości w zakresie finansowania i rozliczania środków publicznych, w tym przypadki podwójnego finansowania tych samych usług oraz wydatków nieposiadających odpowiedniej dokumentacji. Tego rodzaju sytuacje budzą uzasadnione wątpliwości co do efektywności i przejrzystości systemu.
Kolejnym istotnym problemem jest brak jednolitych standardów realizacji usług na poziomie jednostek samorządu terytorialnego, co skutkuje znacznymi różnicami w dostępie do wsparcia w zależności od miejsca zamieszkania. Taki stan rzeczy prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz sprawiedliwości społecznej, a także obowiązku szczególnej pomocy osobom z niepełnosprawnościami.
NIK wskazała również na niewystarczający nadzór ze strony administracji rządowej nad realizacją programów oraz brak skutecznego monitorowania efektów podejmowanych działań. W konsekwencji państwo nie dysponuje pełną wiedzą na temat realnej skuteczności systemu wsparcia.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania naprawcze zostały podjęte przez ministerstwo po publikacji raportu NIK?
Czy jest planowane wprowadzenie systemowych, ustawowych rozwiązań gwarantujących ciągłość usług takich jak asystencja osobista i opieka wytchnieniowa?
Ilu beneficjentów w latach objętych kontrolą nie otrzymało wsparcia mimo spełniania kryteriów?
Jakie środki finansowe zostały zakwestionowane lub uznane za wydatkowane nieprawidłowo oraz czy podjęto działania w celu ich odzyskania?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie jednolitych standardów realizacji usług na terenie całego kraju?
Jakie działania zostaną podjęte w celu zwiększenia nadzoru nad realizacją programów oraz poprawy systemu monitorowania ich efektywności?
Czy jest rozważane zwiększenie finansowania systemu wsparcia w związku z rosnącymi potrzebami osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów?
W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić równość dostępu do wsparcia niezależnie od miejsca zamieszkania?
Z uwagi na skalę ujawnionych nieprawidłowości oraz ich bezpośredni wpływ na jakość życia osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin, ta sprawa wymaga pilnej reakcji oraz wdrożenia kompleksowych rozwiązań systemowych.
Z wyrazami szacunku Magdalena Sroka
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Maja Nowak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7384 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.235.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16441 Pani Posłanki Magdaleny Sroki w sprawie
„nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami
oraz ich opiekunów stwierdzonych w trakcie kontroli Najwyższej Izby Kontroli nr I/24/001
– Realizacja przez organizacje pozarządowe z województwa śląskiego zadań w ramach
wybranych Programów finansowanych z Funduszu Solidarnościowego w latach 2022-
2023”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Najwyższa Izby Kontroli (NIK) przeprowadziła Kontrolę nr I/24/001 – Realizacja przez
organizacje pozarządowe z województwa śląskiego zadań w ramach wybranych
Programów finansowanych z Funduszu Solidarnościowego w latach 2022-2023 na
podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli.
Jej wyniki przedstawiono w wystąpieniach pokontrolnych skierowanych do ośmiu
skontrolowanych jednostek (organizacji pozarządowych), realizujących usługi asystencji
osobistej w ramach Programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnościami" -
edycje 2022 i 2023. Opublikowana dokumentacja zawiera opis stanu faktycznego i ocenę
kontrolowanej działalności, w tym opis ustalonych na podstawie materiałów dowodowych
nieprawidłowości z uwzględnieniem ich przyczyn, zakresu, skutków oraz wskazaniem osób
za nie odpowiedzialnych. W wystąpieniu zawarte są także uwagi i wnioski adresowane
do skontrolowanych jednostek w sprawie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Co istotne, jeżeli kierownik skontrolowanej jednostki ma zastrzeżenia do wystąpienia,
może je zgłosić na piśmie dyrektorowi właściwej jednostki NIK w terminie do 21 dni od
dnia przekazania wystąpienia. Zastrzeżenia rozpatruje komisja rozstrzygająca. O terminie
posiedzenia zawiadomione są obie strony: kontrolująca i kontrolowana, którym potem
przekazywana jest uchwała komisji w sprawie zastrzeżeń. Zgodnie z uchwałą dyrektor
jednostki kontrolującej NIK dokonuje zmian w wystąpieniu pokontrolnym, podpisuje
zmieniony dokument i przesyła kierownikowi jednostki kontrolowanej. Względem takiego
wystąpienia nie przysługuje już prawo zgłaszania zastrzeżeń.
Adresaci wystąpień pokontrolnych mają obowiązek, w terminie określonym w wystąpieniu
i nie krótszym niż 14 dni, poinformować Izbę o sposobie wykorzystania uwag i wniosków
oraz o podjętych działaniach lub przyczynach ich niepodjęcia.
Wystąpienia pokontrolne i materiały dowodowe zgromadzone w aktach kontroli
są podstawą sporządzenia informacji o wynikach kontroli, która jest końcowym
dokumentem opracowanym w jej toku. Prezes NIK przesyła informację o wynikach
kontroli właściwym naczelnym lub centralnym organom państwowym, które w ciągu 14
dni od jej otrzymania mogą przedstawić swoje stanowisko, dołączane później
do informacji. Prezes NIK może do stanowiska dołączyć również swoją opinię.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W świetle powyższego, informuję że do dnia dzisiejszego NIK nie opublikowała Informacji
o wynikach kontroli.
Należy też zauważyć, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie został
poinformowane przez NIK o zrealizowanych kontrolach, a wiedzę w tym zakresie pozyskał
z publikacji w Internecie. Jednocześnie w resorcie konsekwentnie monitorowane są
ustalenia w tej sprawie, zwłaszcza pod kątem dalszej współpracy ze skontrolowanymi
podmiotami.
Wobec braku stosownych informacji nie jest możliwe ustalenie ilu beneficjentów w latach
objętych kontrolą nie otrzymało wsparcia pomimo spełniania kryteriów oraz jakie środki
finansowe zostały zakwestionowane lub uznane przez NIK za wydatkowane
nieprawidłowo.
Odnośnie do wprowadzenia ustawowych rozwiązań w zakresie wsparcia osób
z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów informuję, że aktualnie trwają prace
w powołanej 4 grudnia 2025 r. nadzwyczajnej podkomisji sejmowej Komisji Polityki
Społecznej i Rodziny do rozpatrzenia ustawy o asystencji osobistej. Projekt ustawy został
przyjęty przez Radę Ministrów 28 października 2025 r. i skierowany do Sejmu, a 21
listopada 2025 r. odbyło się jego pierwsze czytanie.
Nadrzędnym celem projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami
jest systemowe uregulowanie dostępu do tej formy wsparcia. Dzięki wprowadzeniu
ustawy w życie w sposób znaczący wzrośnie szansa na niezależne życie osób
wymagających intensywnego wsparcia. Asystencja osobista, polegająca na indywidualnym
wspieraniu osób z niepełnosprawnościami w wykonywaniu codziennych czynności ma na
celu ich aktywne włączenie oraz umożliwienie im pełnego udział w życiu społecznym
i zawodowym.
Funkcjonujące obecnie rozwiązania nie zapewniają trwałych i powszechnych warunków
realizacji takiej usługi, ponieważ mają charakter projektowy (m.in. Program „Asystent
osobisty osoby z niepełnosprawnością”, subsydiarny i realizowany przez uprawnione
podmioty na zasadzie dobrowolności) lub tylko regionalny. Wprowadzenie ustawy
ujednolici standardy realizacji usługi asystencji osobistej na terenie całego kraju
i zagwarantuje osobom potrzebującym równy dostęp do wsparcia niezależnie od ich
miejsca zamieszkania.
W przypadku wsparcia kierowanego bezpośrednio do opiekunów osób
z niepełnosprawnościami opieka wytchnieniowa została wyodrębniona w Strategii na
rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030, gdzie jako podstawę wypracowania
systemowego wsparcia w tym zakresie wskazano programy „Opieka wytchnieniowa” dla
Jednostek Samorządu Terytorialnego oraz „Opieka wytchnieniowa” dla Organizacji
Pozarządowych. Prace zmierzające do uczynienia tej usługi stałym elementem systemu
wsparcia są procesem złożonym i ze względu na specyfikę ich materii (z którą wiąże się
m.in. konieczność przygotowania opiekunów do wykonywania odpowiednich czynności
i procedur medycznych) wymagającym międzyresortowego zaangażowania.
Ważnym krokiem w tym kierunku jest podjęcie współpracy w ramach powołanej w maju
2024 r. Grupy Roboczej do Spraw Opieki Długoterminowej, która wchodzi w skład
Międzyresortowego Zespołu do Spraw Systemowych Rozwiązań Związanych z Opieką
nad Osobami Starszymi. Celem prac grupy jest między innymi wsparcie realizacji reformy
opieki długoterminowej, w szczególności w zakresie jej priorytetowych założeń w ramach
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Za koordynację prac
zespołu odpowiedzialny jest Minister właściwy do spraw Polityki Senioralnej.
Informuję przy tym, że 2 kwietnia 2026 r. uchwałą nr 7/2026 Krajowej Rady
Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych powołano doraźny zespół
problemowy do spraw opieki wytchnieniowej. Zespół ma charakter doradczy i jego
zadania związane są ze wsparciem pracowników Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób
Niepełnosprawnych w kształtowaniu zapisów przyszłorocznej edycji programów „Opieka
wytchnieniowa”, finansowanych ze środków Funduszu Solidarnościowego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --