Interpelacja w sprawie niewystarczającego nadzoru nad instalacjami odprowadzającymi ścieki przemysłowe oraz systemem kontroli zrzutów do środowiska
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16434
do ministra infrastruktury
w sprawie niewystarczającego nadzoru nad instalacjami odprowadzającymi ścieki przemysłowe oraz systemem kontroli zrzutów do środowiska
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 07-04-2026
Szanowna Pani Minister,
w ostatnim czasie pojawia się coraz więcej sygnałów od mieszkańców oraz przedstawicieli samorządów dotyczących niewystarczającego nadzoru nad instalacjami odprowadzającymi ścieki przemysłowe oraz nieskutecznego systemu kontroli zrzutów ścieków do środowiska.
Zgłaszane przypadki wskazują, że instytucje odpowiedzialne za ochronę środowiska podejmują działania kontrolne dopiero po interwencjach mieszkańców, doniesieniach medialnych lub zgłoszeniach ze strony samorządów. Taka sytuacja budzi poważne wątpliwości co do skuteczności mechanizmów prewencyjnych oraz bieżącego monitoringu.
Dodatkowo wskazuje się, że obowiązujące kary za nielegalne lub nieprawidłowe zrzuty ścieków są niewspółmiernie niskie w stosunku do skali potencjalnych szkód środowiskowych oraz korzyści ekonomicznych osiąganych przez podmioty naruszające przepisy. W efekcie sankcje te mogą nie spełniać funkcji odstraszającej.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jak funkcjonuje obecnie system monitorowania instalacji odprowadzających ścieki przemysłowe w Polsce, w szczególności w zakresie bieżącej kontroli zrzutów do wód i gleby?
2. Ile kontroli przeprowadzono w latach 2020-2025 w zakresie odprowadzania ścieków przemysłowych oraz jakie były ich wyniki?
3. W ilu przypadkach ujawniono naruszenia przepisów dotyczących zrzutu ścieków oraz jakie sankcje zostały nałożone?
4. Czy ministerstwo analizowało, dlaczego organy kontrolne reagują często dopiero po zgłoszeniach mieszkańców, samorządów lub mediów, zamiast działać w sposób systemowy i prewencyjny?
5. Czy obecny system nadzoru (w tym działania inspekcji ochrony środowiska) jest, zdaniem ministerstwa, wystarczająco skuteczny i odpowiednio finansowany?
6. Czy ministerstwo uważa, że obecny poziom kar za naruszenia w zakresie odprowadzania ścieków do środowiska jest adekwatny i spełnia funkcję odstraszającą?
7. Czy prowadzone są prace nad zaostrzeniem sankcji wobec podmiotów dopuszczających się nielegalnych zrzutów ścieków lub przekroczeń norm?
8. Czy rozważane jest wprowadzenie obowiązkowego, ciągłego monitoringu (np. online) zrzutów ścieków dla wybranych instalacji przemysłowych?
9. Jakie działania planowane są w celu zwiększenia skuteczności nadzoru oraz szybszego reagowania na potencjalne zagrożenia dla środowiska?
10. Czy ministerstwo planuje wzmocnienie współpracy z samorządami oraz mieszkańcami w zakresie zgłaszania i przeciwdziałania nieprawidłowościom?
W ocenie wielu obywateli obecny system kontroli wymaga pilnych zmian, tak aby ochrona środowiska nie była uzależniona od reakcji społecznej, lecz opierała się na sprawnie działającym, proaktywnym nadzorze instytucjonalnym.
Z poważaniem
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Marchewka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (16)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (16)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24096 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-5.054.4.2026
Warszawa, 11 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację1 nr 16434 z dnia 15 kwietnia 2026 r., Posła na Sejm RP,
Pani Lidii Czechak, przekazuję poniżej stosowne informacje.
Nadzór i kontrola nad wprowadzaniem ścieków do środowiska są prowadzone w ramach
zadań ustawowych przez Inspekcję Ochrony Środowiska (dalej „IOŚ”) i Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej „PGW WP”).
Zgodnie z obowiązującymi przepisami zakłady korzystające z usług wodnych, które
na podstawie posiadanych pozwoleń wodnoprawnych lub zintegrowanych wprowadzają
ścieki do wód lub do ziemi, w tym ścieki przemysłowe, mają obowiązek wykonywania
pomiarów ilości i jakości odprowadzanych ścieków oraz przedkładania ich wyników
właściwym organom IOŚ oraz PGW WP. Organy IOŚ na bieżąco dokonują oceny
przedkładanych wyników pomiarów, a w przypadku stwierdzenia przekroczenia
warunków pozwoleń podejmują określone prawem działania pokontrolne, w tym –
w drodze decyzji – wymierzają opłaty podwyższone, które mają charakter
administracyjnych kar pieniężnych.
Ponadto, organy IOŚ przeprowadzają terenowe kontrole oczyszczalni ścieków zgodnie
z ustalanymi przez WIOŚ rocznymi planami działalności kontrolnej – art. 5a ustawy z dnia
20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska2. Podczas tych kontroli jest również
sprawdzane przestrzeganie warunków ustalonych w pozwoleniach, w tym dotyczących
ilości i jakości ścieków.
PGW WP w celu nadzoru i kontroli wykorzystuje ustawowe instrumenty przewidziane
ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne3, w szczególności takie jak: przeglądy
pozwoleń wodnoprawnych, kontrole gospodarowania wodami, a także system opłat
za usługi wodne.
Regionalne zarządy gospodarki wodnej PGW WP w latach 2020-2025 przeprowadziły
łącznie 1 087 kontroli terenowych, które miały na celu ustalenia stanu faktycznego
w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, obejmującego także
1 Interpelacja przekazana do Ministra Infrastruktury przez Ministra Klimatu i Środowiska zgodnie
z właściwością przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2026 r., znak: BM-WP.0500.22.2026.DI.
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 425, z późn. zm.
3 Dz. U. z 2025 r. poz. 960 i 1535, z 2026 r. poz. 445.
-- 1 of 9 --
2
wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych (419 kontrole dotyczyły ścieków
przemysłowych, w tym w przypadku 325 kontroli w ich toku stwierdzono
nieprawidłowości).
Ponadto należy zaznaczyć, że w sytuacjach, w których podmioty działały bez pozwoleń
wodnoprawnych od 1 stycznia 2024 r.4 są przeprowadzane, za zgodą kontrolowanego,
kontrole zdalne (dokumentacji) w celu ustalenia wielkości i okresu korzystania z wód
na potrzeby ustalenia opłaty zmiennej oraz wszczęcia postępowania w sprawie
administracyjnej kary pieniężnej. Ww. forma kontroli jest podejmowana celem
usprawnienia czynności kontrolnych w przypadku, gdy sposób i zakres korzystania z wód
umożliwia pozyskanie danych. Za realizację kontroli zdalnych odpowiadają PGW Wody
Polskie zarządy zlewni.
W latach 2024-2025 przeprowadzono łącznie 4 867 kontroli gospodarowania wodami
w trybie zdalnym (obejmujących korzystanie w okresie jednego lub więcej kwartałów).
W toku ww. 419 kontroli gospodarowania wodami wykonywanych w terenie związanych
z wprowadzaniem ścieków przemysłowych, w latach 2020-2025 stwierdzono
nieprawidłowości w toku prowadzonych 325 kontroli, w tym dotyczące:
braku pozwolenia wodnoprawnego — 128 przypadków,
przekroczenia warunków pozwolenia w zakresie parametrów ścieków — 100
przypadków,
innych naruszeń — 132 przypadki.
Jednocześnie informuję, że w związku ze stwierdzonymi naruszeniami zastosowano
następujące działania:
skierowano wnioski albo przekazano sprawę do właściwych organów, w tym
w sprawach: cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego,
wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, naliczenia opłaty podwyższonej –
145 przypadków,
skierowano wystąpienia do organów ścigania (policji/prokuratury) – 17
przypadków,
nałożono grzywny w formie mandatu karnego – 22 przypadki.
Ponadto informuję, że do 31 grudnia 2023 r. korzystanie z usługi wodnej polegającej
na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia
wodnoprawnego było objęte konsekwencją opłaty podwyższonej, stanowiącej 500%
opłaty zmiennej za tę usługę wodną.
Za korzystanie z usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi
bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia wodnoprawnego wystawiono:
4 W związku z wejściem w życie przepisu art. 13 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki
Odry, którym dodano do art. 272 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku – Prawo wodne ust. 6b dotyczący
ustalania w toku kontroli gospodarowania wodami (przeprowadzanej na potrzeby opłaty zmiennej)
ścieków wprowadzonych do wód lub ziemi w przypadku, gdy podmiot dokonuje takiego
wprowadzania bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.
Zgodnie z ww. przepisem, przy określaniu ww. ilości wprowadzanych ścieków, przyjmuje się
maksymalną techniczną wydajność eksploatowanych instalacji lub urządzeń do poboru wód
w okresie eksploatacji.
-- 2 of 9 --
3
w 2022 r. – 2 471 informacji ustalających wysokość opłaty podwyższonej,
w 2021 r. – 2 810 informacji ustalających wysokość opłaty podwyższonej,
w 2022 r. – 2 970 informacji ustalających wysokość opłaty podwyższonej,
w 2023 r. – 3 089 informacji ustalających wysokość opłaty podwyższonej.
Od 1 stycznia 2024 r. działanie takie jest objęte sankcją w formie administracyjnej kary
pieniężnej, wymierzanej na podstawie art. 472aa ustawy – Prawo wodne (dodanego
art. 13 pkt 32 ustawy z 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry5). Podstawę jej
wymierzenia stanowi 500% opłaty zmiennej za tę usługę wodną. Tym samym
administracyjne kary pieniężne zastąpiły opłatę podwyższoną za wprowadzanie ścieków
do wód lub do ziemi.
Za korzystanie w latach 2024-2025 z usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków
do wód lub do ziemi bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia wodnoprawnego
wydano łącznie 3 982 decyzje wymierzające administracyjną karę pieniężną.
Jak poinformował Minister Klimatu i Środowiska, Główny Inspektor Ochrony Środowiska
w 2020 r. nie prowadził ewidencji umożliwiającej wygenerowanie danych liczbowych
w zakresie odprowadzania ścieków przemysłowych i ich wyników.
W latach 2021-2025 Wojewódzcy Inspektorzy Ochrony Środowiska (dalej: „WIOŚ”)
przeprowadzili łącznie 17 150 kontroli podmiotów, które na podstawie pozwoleń
wodnoprawnych lub zintegrowanych korzystają z usług wodnych poprzez wprowadzanie
ścieków do wód lub do ziemi. 4 901 z tych kontroli odbyło się w terenie, a 12 249 stanowiły
kontrole automonitoringowe, przeprowadzone na podstawie wyników pomiarów jakości
ścieków wykonywanych przez podmioty korzystające z usług wodnych, zobowiązane do
wykonywania takich pomiarów i przedkładania ich wyników właściwym organom, w tym
wojewódzkim inspektorom ochrony środowiska.
Kontrolą zostały objęte oczyszczalnie ścieków:
nieuwzględnione w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych6
(dalej: „KPOŚK”), z których odprowadzane są ścieki bytowe i komunalne,
uwzględnione w KPOŚK, z których odprowadzane są ścieki bytowe i komunalne,
nieuwzględnione w KPOŚK, z których odprowadzane są ścieki przemysłowe.
W odniesieniu do ścieków przemysłowych, w latach 2021-2025 WIOŚ przeprowadzili
w terenie łącznie 1 030 kontroli oczyszczalni ścieków nieuwzględnionych w KPOŚK,
z których do wód lub do ziemi odprowadzane są ww. ścieki.
W 2021 r. WIOŚ stwierdzili naruszenia w 87 kontrolach oczyszczalni ścieków spośród 136
przeprowadzonych kontroli, w tym:
55 (63%) naruszeń, w wyniku których nie nastąpiło zagrożenie
lub zanieczyszczenie środowiska (klasa 1),
32 (37%) naruszenia, w wyniku których może nastąpić lub nastąpiło
zanieczyszczenie środowiska (klasa 2).
5 Dz. U. poz. 1963.
6 KPOŚK zatwierdzony przez Radę Ministrów w dniu 16 grudnia 2003 r. wraz z VI aktualizacją
zatwierdzoną przez Radę Ministrów w dniu 5 maja 2022 r.
-- 3 of 9 --
4
Ponadto w 2021 r. wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska przeprowadzili 438
kontroli automonitoringowych oczyszczalni ścieków nieuwzględnionych w KPOŚK,
z których odprowadzane są ścieki przemysłowe. W wyniku przeprowadzonych czynności
kontrolnych stwierdzono 70 naruszeń.
W związku ze stwierdzonym przekroczeniem warunków pozwolenia w zakresie ilości
i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi wydano 21 decyzji wymierzających
opłaty podwyższone.
W 2022 r. WIOŚ stwierdzili naruszenia w 37 kontrolach oczyszczalni ścieków spośród 211
przeprowadzonych kontroli, w tym:
82 (57%) naruszenia, w wyniku których nie nastąpiło zagrożenie
lub zanieczyszczenie środowiska (klasa 1),
62 (43%) naruszenia, w wyniku których może nastąpić lub nastąpiło
zanieczyszczenie środowiska (klasa 2).
Ponadto w 2022 r. wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska przeprowadzili 397
kontroli automonitoringowych oczyszczalni ścieków nieuwzględnionych w KPOŚK,
z których odprowadzane są ścieki przemysłowe. W wyniku przeprowadzonych czynności
kontrolnych stwierdzono 53 naruszenia.
W związku ze stwierdzonym przekroczeniem warunków pozwolenia w zakresie ilości
i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi wydano 18 decyzji wymierzających
opłaty podwyższone.
W 2023 r. WIOŚ stwierdzili naruszenia w 112 kontrolach oczyszczalni ścieków spośród 198
przeprowadzonych kontroli, w tym:
70 (62,5%) kontroli z naruszeniami, w wyniku których nie nastąpiło zagrożenie
lub zanieczyszczenie środowiska,
42 (37,5%) kontrole z naruszeniami, w wyniku których mogło nastąpić
lub nastąpiło zanieczyszczenie środowiska.
Ponadto, w 2023 r. wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska przeprowadzili 508
kontroli automonitoringowych oczyszczalni ścieków nieuwzględnionych w KPOŚK,
z których odprowadzane są ścieki przemysłowe. W 65 przypadkach stwierdzono
przekroczenie warunków pozwolenia w zakresie ilości, stanu lub składu ścieków
w ocenianych okresach obowiązywania pozwolenia, w związku z czym wydano 31,
w tym 25 ostatecznych, decyzji wymierzających opłaty podwyższone.
W 2024 r. WIOŚ stwierdzili naruszenia w 173 kontrolach oczyszczalni ścieków spośród 271
przeprowadzonych kontroli, w tym:
119 (69%) kontroli z naruszeniami, w wyniku których nie nastąpiło zagrożenie
lub zanieczyszczenie środowiska,
54 (31%) kontrole z naruszeniami, w wyniku których mogło nastąpić lub nastąpiło
zanieczyszczenie środowiska.
Ponadto w 2024 r. WIOŚ przeprowadzili 580 kontroli dokumentacyjnych z badań
automonitoringowych oczyszczalni ścieków nieuwzględnionych w KPOŚK, z których
odprowadzane są ścieki przemysłowe. W 100 przypadkach stwierdzono przekroczenie
warunków pozwolenia w zakresie ilości, stanu lub składu ścieków w ocenianych okresach
-- 4 of 9 --
5
obowiązywania pozwolenia, w związku z czym wydano 67, w tym 65 ostatecznych, decyzji
wymierzających opłaty podwyższone.
W 2025 r. WIOŚ stwierdzili naruszenia w 123 kontrolach oczyszczalni ścieków spośród 214
przeprowadzonych kontroli, w tym:
91 (74%) kontroli z naruszeniami, w wyniku których nie nastąpiło zagrożenie
lub zanieczyszczenie środowiska,
32 (26%) kontrole z naruszeniami, w wyniku których mogło nastąpić lub nastąpiło
zanieczyszczenie środowiska.
Ponadto w 2025 r. WIOŚ przeprowadzili 599 kontroli dokumentacyjnych z badań
automonitoringowych oczyszczalni ścieków nieuwzględnionych w KPOŚK, z których
odprowadzane są ścieki przemysłowe. W 124 przypadkach stwierdzono przekroczenie
warunków pozwolenia w zakresie ilości, stanu lub składu ścieków w ocenianych okresach
obowiązywania pozwolenia, w związku z czym wydano 123, w tym 100 ostatecznych,
decyzji wymierzających opłaty podwyższone.
Natomiast kontrole ilości i jakości odprowadzanych ścieków bytowych i ścieków
przemysłowych oraz kontrole przestrzegania warunków wprowadzania ścieków
do urządzeń kanalizacyjnych przez zakłady wykonują przedsiębiorstwa wodociągowo-
kanalizacyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym
zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków7.
Uzupełniając informacje przedstawione powyżej, Minister Klimatu i Środowiska wyjaśnił,
że w przypadku stwierdzenia ww. naruszeń, WIOŚ w ramach działań pokontrolnych
podejmowali przewidziane prawem działania, tj.:
wydawali zarządzenia pokontrolne,
kierowali wystąpienia do organów Wód Polskich oraz do innych właściwych
w sprawie organów,
wydawali decyzje wymierzające opłaty podwyższone za wprowadzanie ścieków
do wód lub do ziemi z przekroczeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego
lub zintegrowanego.
Szczegółowe informacje dotyczące działań kontrolnych i pokontrolnych podejmowanych
przez WIOŚ w latach 2020-2024 zawarte są w Informacjach o realizacji zadań Inspekcji
Ochrony Środowiska za poszczególne lata i są dostępne na stronie internetowej
w zakładce Raporty, publikacje, opracowania8.
W okresie 2020-2024 za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków z przekroczeniem
warunków pozwolenia WIOŚ wydali:
470 decyzji w sprawie wymierzenia administracyjnych kar pieniężnych,
2 140 decyzji w sprawie wymierzenia opłat podwyższonych.
Odnosząc się do kwestii systemowego działania organów kontroli informuję,
że jak wskazał Minister Klimatu i Środowiska, zgodnie z art. 5a ustawy z dnia 20 lipca
7 Dz. U. z 2024 r. poz. 757 z późn. zm.
8 https://www.gov.pl/web/gios/raporty-publikacje-opracowania.
-- 5 of 9 --
6
1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska9, WIOŚ sporządzają roczny plan działalności
kontrolnej, który obejmuje, m.in. wykaz zakładów objętych planem, w tym:
instalacji wymagających uzyskania pozwolenia zintegrowanego,
zakładów o zwiększonym ryzyku i zakładów o dużym ryzyku wystąpienia poważnej
awarii przemysłowej w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska.
W odniesieniu do instalacji wymagających uzyskania pozwolenia zintegrowanego okres
pomiędzy kontrolami nie przekracza:
roku dla instalacji stwarzających największe zagrożenie,
3 lat dla instalacji, której prowadzącym instalację jest organizacja zarejestrowana
w systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) lub dla instalacji stwarzających
najmniejsze zagrożenie.
Częstotliwość kontroli jest ustalana z uwzględnieniem systematycznej oceny zagrożeń
dla środowiska stwarzanych przez daną instalację oraz przepisów dotyczących
częstotliwości prowadzenia kontroli, w tym wynikających z ustawy – Prawo
przedsiębiorców10.
W myśl art. 55a ww. ustawy, organ kontroli może przeprowadzić kontrolę planową
przedsiębiorcy, który został przypisany do jednej z kategorii ryzyka, o których mowa
w art. 47 ust. 1, w przypadku:
niskiego ryzyka – nie częściej niż raz w ciągu 5 lat,
średniego ryzyka – nie częściej niż raz w ciągu 3 lat,
wysokiego ryzyka – tak często, jak to jest konieczne dla zapewnienia skutecznego
stosowania odpowiednich przepisów, z uwzględnieniem wysokiego ryzyka
wystąpienia nieprawidłowości oraz środków niezbędnych do jego ograniczania.
Natomiast pozaplanowe kontrole przeprowadza się w szczególności w celu
jak najszybszego zbadania skarg i wniosków o interwencje, wystąpienia poważnych
awarii, stwierdzenia naruszeń wymogów określonych w pozwoleniach.
Odnosząc się natomiast do kontroli gospodarowania wodami realizowanych przez PGW
WP należy wskazać, że są one podejmowane nie tylko w związku ze zgłaszanymi
interwencjami, ale również zgodnie z rocznym Planem kontroli. Należy zaznaczyć, że przy
sporządzaniu planów, kontrole związane z zanieczyszczeniem wód stanowią jeden
z głównych obszarów, co wskazuje, że podejmowane działania mają charakter systemowy.
Odnosząc się do pytań dotyczących planowanych zmian legislacyjnych w zakresie
zwiększenia częstotliwości kontroli oraz zaostrzających kary za nielegalne zrzuty ścieków
i zanieczyszczanie środowiska oraz nadzoru nad gospodarką ściekową przedsiębiorstw
przedstawiam następujące informacje.
W polskim prawie istnieje cały system przepisów mających na różnych poziomach
zapobiegać tego typu naruszeniom – nielegalnym zrzutom ścieków.
W zakresie przepisów będących we właściwości Ministra Klimatu i Środowiska, wskazał
on, że w przypadku stwierdzonych przekroczeń dopuszczalnych norm określonych
9 Dz. U. z 2024 r. poz. 425, z późn. zm.
10 Dz. U. 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.
-- 6 of 9 --
7
w pozwoleniach wodnoprawnych albo zintegrowanych w zakresie odprowadzania
ścieków do środowiska, w tym niewykonania pomiarów lub wykonania pomiarów
budzących zastrzeżenia, obecne regulacje prawne przewidują dotkliwe sankcje pieniężne,
wymierzane przez WIOŚ w drodze decyzji. Stanowi to realizację zasady „zanieczyszczający
płaci” wyrażonej w dyrektywie 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie
polityki wodnej11. Dyrektywa ta, w art. 23, zobowiązuje państwa członkowskie
do określenia kar za naruszenia krajowych przepisów przyjętych na jej podstawie, które
powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Obowiązek ten w prawie krajowym został zrealizowany poprzez:
określenie stawek kar/opłat podwyższonych (zł/kg substancji zanieczyszczającej)
– przy czym określone stawki uzależnione są od stopnia szkodliwości danego
wskaźnika zanieczyszczeń dla środowiska - poszczególnym wskaźnikom
zanieczyszczeń zostały przypisane w aktach prawnych stawki kar/opłat
podwyższonych, corocznie waloryzowane,
ustanowienie art. 290 ustawy – Prawo wodne. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli
podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne nie prowadzi
wymaganych pomiarów wielkości, ustalenia ilości, stanu i składu ścieków albo
minimalnego procentu redukcji substancji zanieczyszczających w procesie
oczyszczania ścieków, a w przypadku ścieków przemysłowych, dopuszczalnej
ilości substancji zanieczyszczających, w szczególności substancji szczególnie
szkodliwych dla środowiska wodnego, o których mowa w przepisach wydanych
na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo wodne12, wyrażonych
w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca,
materiału, paliwa lub powstającego produktu, minimalnej procentowej redukcji
stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji, w tym substancji szczególnie
szkodliwych dla środowiska wodnego, w odprowadzanych ściekach przypadającej
na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa
lub wytworzonego produktu, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok
kalendarzowy lub pomiary nasuwają zastrzeżenia, przyjmuje się, że warunki
wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniu
wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym, dla każdego z tych
pomiarów, zostały przekroczone:
80% – w przypadku składu ścieków,
10% – w przypadku minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji
w ściekach,
w stopniu powodującym zastosowanie maksymalnej stawki opłaty
podwyższonej – w przypadku stanu ścieków,
10% – w przypadku ilości ścieków.
11 Dz. Urz. UE. L Nr 327, str. 1.
12 Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r.
w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy
spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód
opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1311).
-- 7 of 9 --
8
W przypadku stwierdzenia, że warunki pozwolenia zostały przekroczone wojewódzki
inspektor ochrony środowiska jest zobowiązany do wymierzenia opłaty podwyższonej.
Ponadto należy wskazać, że na poziomie przepisów karnych, zawartych w Rozdziale XXII.
„Przestępstwa przeciwko środowisku” ustawy – Kodeks karny, funkcjonuje typ zabroniony
stypizowany w art. 182 § 1 ustawy – Kodeks Karny. Zgodnie z tym przepisem kto
zanieczyszcza w szczególności wodę substancją albo promieniowaniem jonizującym
w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka
lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi
lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega
karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. W art. 182 § 3 Kodeksu Karnego
wskazuje się typ kwalifikowany czynu odnoszący się do czynu wskazanego w § 1
popełnionego w związku z eksploatacją instalacji działającej w ramach zakładu, w zakresie
korzystania ze środowiska, na które wymagane jest pozwolenie. Sprawca podlega
wówczas karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. Tym samym w zakresie
poważnych przestępstw mających istotny wpływ na środowisko wodne w polskim
prawodawstwie występują surowe sankcje – nawet pozbawienia wolności do aż 10 lat.
Na poziomie przepisów karnych w ustawie – Prawo wodne wprowadzono sankcje m.in.
w art. 476 ust 1. Zgodnie z tym przepisem kto w szczególności z przekroczeniem
warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym lub pozwoleniu zintegrowanym
korzysta z wód, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny w wysokości
od 1000 zł do 7500 zł. Tej samej karze podlega, kto nie wykonuje obowiązków określonych
w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego (ust. 2).
Natomiast zgodnie z art. 472aa ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo wodne administracyjnej karze
pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389 , art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1
w szczególności korzysta z wód, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego
lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.
Wysokość takiej administracyjnej kary pieniężnej, w przypadku wprowadzania ścieków
do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia
zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi, określa się biorąc
za podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowiącą 500% opłaty zmiennej
za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi (ust. 3).
Przedmiotowe przepisy sankcyjne mają charakter prewencyjny jak i represyjny,
co pozwala odpowiednio zapobiegać działalności negatywnie oddziałującej na środowisko
wodne.
Należy wskazać, że odpowiednie kompetencje w zakresie kontroli działalności mogącej
negatywnie wpływać na środowisko wodne zostały przyznane w ramach kontroli
gospodarowania wodami.
Zgodnie z art. 334 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo wodne kontrola gospodarowania wodami
dotyczy w szczególności korzystania z wód oraz ochrony zasobów wodnych (pkt 1) oraz
przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy (pkt 2).
-- 8 of 9 --
9
Ponadto w art. 343 ust. 6 ustawy – Prawo wodne wprowadzono konkretny instrument
prawny pozwalający natychmiast podejmować działania w celu ochrony wód. Zgodnie
z tym przepisem jeżeli w toku kontroli zostanie ustalone, że zakład działa
bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, właściwy organ Wód Polskich może,
w drodze decyzji, zakazać korzystania z wód. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej
wykonalności. Należy podkreślić, że dzięki nadaniu decyzji ww. rygoru można natychmiast
podejmować działania wobec podmiotu, które negatywnie oddziałuje na środowisko
bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Dodatkowo w art. 190a ustawy – Prawo wodne wprowadzono dodatkowe instrument
prawny w postaci działań właściwych organów. Zgodnie z tym przepisem można
uniemożliwić lub ograniczyć korzystanie z urządzenia wodnego wykonanego
bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia wodnoprawnego
lub urządzenia wodnego, z którego korzystanie z wód odbywa się bez wymaganego
pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia wodnoprawnego, lub pozwolenia
zintegrowanego, które stanowi wylot urządzenia służącego do wprowadzania ścieków
do wód, ziemi lub urządzeń wodnych przez zastosowanie środków lub urządzeń służących
odpowiednio do zablokowania odprowadzania ścieków lub wód z tego urządzenia.
W związku z przedstawionymi licznymi instrumentami sankcyjnymi i prewencyjnymi
na chwilę obecną Ministerstwo Infrastruktury nie przewiduje zmian w powyższym
zakresie.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
dokument podpisany elektronicznie przez:
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
-- 9 of 9 --