Interpelacja w sprawie udziału polskich przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16431
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie udziału polskich przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 07-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnim czasie do mojego biura poselskiego napływają liczne sygnały od przedsiębiorców dotyczące ograniczonego udziału polskich firm w zamówieniach publicznych, w szczególności w dużych projektach infrastrukturalnych.
Z przekazywanych informacji wynika, że w wielu postępowaniach przetargowych dominującą pozycję uzyskują podmioty zagraniczne, podczas gdy krajowe przedsiębiorstwa pełnią jedynie rolę podwykonawców, często na mniej korzystnych warunkach ekonomicznych. Jednocześnie pojawiają się obawy o odpływ znaczącej części środków publicznych poza polską gospodarkę.
Dane wskazują, że choć udział zagranicznych wykonawców liczony liczbą zamówień bywa relatywnie niewielki (ok. 2% postępowań), to ich udział wartościowy w największych kontraktach jest istotny. Przykładowo, w ostatnich latach zagraniczne firmy zdobywały kontrakty infrastrukturalne o bardzo dużej wartości – w 2025 r. łączna wartość takich kontraktów sięgnęła dziesiątek miliardów euro.
Jednocześnie przedsiębiorcy wskazują, że polskie firmy napotykają bariery formalne, finansowe oraz organizacyjne, które utrudniają im samodzielne konkurowanie w dużych przetargach.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jak kształtował się udział polskich przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych w latach 2020-2025, zarówno pod względem liczby udzielonych zamówień, jak i ich łącznej wartości?
2. Jak kształtował się w tym samym okresie udział wykonawców zagranicznych (w tym z państw UE oraz tzw. państw trzecich) w polskim rynku zamówień publicznych?
3. W ilu przypadkach polskie przedsiębiorstwa występowały jako podwykonawcy w kontraktach realizowanych przez podmioty zagraniczne?
4. Czy rząd analizował skalę odpływu środków publicznych za granicę w związku z realizacją zamówień publicznych przez podmioty zagraniczne? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz?
5. Jakie działania zostały podjęte w latach 2020-2025 w celu zwiększenia udziału polskich firm w zamówieniach publicznych, w szczególności w największych inwestycjach infrastrukturalnych?
6. Czy w analizowanym okresie stosowano mechanizmy preferujące udział krajowych wykonawców, zgodne z prawem Unii Europejskiej?
7. Jakie są efekty nowelizacji przepisów dotyczących ograniczenia dostępu do zamówień publicznych dla wykonawców z państw trzecich, wprowadzonej w 2025 r.?
8. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie dodatkowych rozwiązań wspierających polskie przedsiębiorstwa, tak aby mogły one częściej występować w roli generalnych wykonawców, a nie jedynie podwykonawców?
9. Czy prowadzone są analizy dotyczące barier udziału polskich firm w przetargach (np. wymogów finansowych, referencyjnych, konsolidacji rynku)?
10. Jakie działania planowane są na lata 2026-2030 w celu zwiększenia konkurencyjności polskich przedsiębiorstw na rynku zamówień publicznych w kraju i za granicą?
Z poważaniem
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17212 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPG-V.054.4.2026
Warszawa, 05 maja 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 16431 w sprawie udziału polskich przedsiębiorstw
w zamówieniach publicznych
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16431 Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pani Lidii
Czechak w sprawie udziału polskich przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych,
przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
Ad 1. i Ad 2.1
Udział polskich wykonawców w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego w
latach 2021-2024 kształtował się następująco:
Rok Liczba postępowań Łączna wartość zamówień
(euro)
2021 124 749 34 858 342 752,73
2022 135 112 67 626 714 185,08
2023 150 707 53 859 119 958,92
2024 127 932 74 838 224 607,47
Udział wykonawców zagranicznych w latach 2021-2024 w postępowaniach o udzielenie
zamówienia publicznych na polskim rynku kształtował się następująco:
Unia Europejska, oprócz Polski
Rok Liczba postępowań Łączna wartość zamówień
(euro)
2021 1 015 514 791 342,01
2022 994 5 407 087 198,34
2023 1 127 660 959 529,23
2024 1 225 958 430 275,38
Państwa Trzecie:
Rok Liczba postępowań Łączna wartość zamówień
(euro)
2021 121 295 581 874,25
2022 142 3 410 628 447,07
1 Prezentowane dane dotyczą postępowań o udzielenie zamówienia publicznego o wartości przekraczającej próg UE
-- 1 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
2023 152 325 576 679,72
2024 165 782 303 682,48
Dane za 2020 rok nie zostały zebrane, gdyż analiza danych dotyczy okresu obowiązywania
ustawy z 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (dalej: „ustawa Pzp”), która
weszła w życie z dniem 1 stycznia 2021 roku. Dane zaś za rok 2025 są wciąż w trakcie
procesu ich kompletowania i weryfikacji, więc na ten moment nie mogą zostać
udostępnione.
Ad 3.
Dane w zakresie udziału podwykonawców w realizacji zamówień publicznych, w tym
udziału polskich przedsiębiorców jako podwykonawców w ramach kontraktów
realizowanych przez podmioty zagraniczne, nie są aktualnie przetwarzane.
Ad 4.
Opierając się o aktualne dane dotyczące udziału i łącznej wartości zamówień publicznych
realizowanych przez podmioty zagraniczne wobec udziału i łącznej wartości zamówień
publicznych realizowanych przez podmioty krajowe, Ministerstwo Rozwoju i Technologii
nie prowadzi obecnie szczegółowych analiz w zakresie odpływu środków publicznych za
granicę.
Ad 5.
W latach 2020–2025 Ministerstwo Rozwoju i Technologii podejmowało szereg działań
legislacyjnych, strategicznych i operacyjnych, których celem było zwiększenie udziału
polskich firm – zwłaszcza MŚP – w rynku zamówień publicznych, w tym w dużych
inwestycjach infrastrukturalnych.
Najważniejsze zmiany legislacyjne:
1) wprowadzono możliwość ograniczania udziału wykonawców z państw trzecich, co
chroni rynek przed nieuczciwą konkurencją – ustawa z dnia 9 lipca 2025 r.
o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o umowie koncesji
na roboty budowlane lub usługi (Dz.U. z 2025 r. poz. 1165),
2) podniesienie progu stosowania ustawy Pzp (do 170 tys. zł), dzięki czemu nastąpiło
uproszczenie procedur dla zamówień o mniejszych wartościach oraz szybszy dostęp
firm – szczególnie MŚP – do rynku zamówień – ustawa z dnia z 25 lipca 2025 r.
o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. z 2025 r. poz. 1173),
3) ułatwienie udziału firm w przetargach poprzez wprowadzenie możliwości uzyskania
certyfikatu potwierdzającego ich wiarygodności i zdolności do udziału
w postępowaniu o udzielenie zamówienia – ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r.
o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1235).
Kluczowym instrumentem strategicznym była także Polityka zakupowa państwa 2022–
2025, która:
a) powiązała zamówienia publiczne z celami gospodarczymi państwa (np. rozwój
krajowego przemysłu),
b) wskazała rozwój potencjału MŚP jako jeden z trzech głównych priorytetów,
c) promowała wykorzystanie zamówień jako narzędzia polityki przemysłowej (np. przy
dużych inwestycjach infrastrukturalnych).
Ważnym czynnikiem dla zapewnienia realnego i efektywnego dostępu do rynku zamówień
publicznych pozostaje poziom wiedzy wykonawców w zakresie zasad udziału
-- 2 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
w postępowaniach oraz stosowania obowiązujących przepisów. W tym kontekście
działania edukacyjne mają fundamentalne znaczenie – stanowią podstawowe narzędzie
wzmacniania kompetencji przedsiębiorców, w szczególności sektora MŚP. Systematyczne
podnoszenie świadomości prawnej i proceduralnej przekłada się bezpośrednio na
zwiększenie zdolności firm do skutecznego ubiegania się o zamówienia publiczne,
poprawę jakości składanych ofert oraz wzrost ich konkurencyjności, a w konsekwencji –
na większy udział polskich wykonawców w rynku zamówień publicznych.
Udział polskich firm w zamówieniach publicznych, w tym w największych inwestycjach
infrastrukturalnych, jest uzależniony nie tylko od potencjału, jakim dysponują polskie firmy
zamierzające ubiegać się o zamówienie publiczne, który musi być wystarczający do
realizacji danego zamówienia, ale przede wszystkim od wiedzy wykonawców
o wszczynanym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.
Z myślą o przedsiębiorcach, Ministerstwo Rozwoju i Technologii w latach 2023-2025
zorganizowało cykl jednodniowych bezpłatnych szkoleń pn. „Jak pozyskać zamówienie
i podpisać umowę – procedura uzyskania zamówienia krok po kroku. Szkolenie praktyczne
dla wykonawców”. W jego ramach przeprowadzono łącznie 48 szkoleń w całej Polsce, we
wszystkich województwach, w tym 32 spotkania odbyły się w ramach zamówienia
podstawowego, po dwa w każdym województwie. Dodatkowo 16 szkoleń, z uwagi na
duże zainteresowanie przedsiębiorców tego typu ofertą edukacyjną, zostało
zorganizowanych dodatkowych 16 szkoleń.
Był to nowatorski projekt, jakiego dotąd nie było na rynku szkoleniowym, gdyż skierowany
był do przedsiębiorców i osób zatrudnionych w sektorze MŚP i uwzględniał ich punkt
widzenia. Szkolenia były prowadzone przez doświadczonych trenerów, którzy
w przystępny sposób wskazywali na praktyczne aspekty związane z udziałem
w zamówieniach publicznych, począwszy od umiejętności znajdowania ogłoszeń
o zamówieniach, poprzez praktyczne zagadnienia przygotowania i złożenia oferty, po
warunki udziału i kryteria oceny ofert. Uczestnicy mieli zagwarantowane wsparcie i pomoc
przy składaniu realnych ofert. W ramach wszystkich spotkań przeszkolono około 1500
osób. Nowa Polityka zakupowa państwa na lata 2026-2029 będzie kontynuowała ten
projekt w formie cyklu bezpłatnych szkoleń dla przedsiębiorców z grupy MŚP.
Dodatkowo, Prezes Urzędu Zamówień Publicznych realizuje szereg działań edukacyjnych
mających na celu ułatwienie wykonawcom, w tym wykonawcom z sektora MŚP, udziału
w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego takich jak: szkolenia, konferencje,
materiały edukacyjne, publikacje. Urząd opracował również materiały dotyczące
zagranicznych systemów zamówień publicznych, dokonał aktualizacji istniejących
publikacji. Wszystkie są ogólnodostępne na stronie internetowej UZP. Ponadto Prezes
UZP kontynuuje działania służące standaryzacji formularzy i dokumentacji przetargowej,
przygotowując i upowszechniając przykładowe wzory umów w sprawach zamówień
publicznych, rekomendowanych klauzul (np. waloryzacyjnych), regulaminów oraz innych
dokumentów stosowanych przy udzielaniu zamówień.
Ad 6.
Obowiązujące przepisy w zakresie zamówień publicznych, zarówno na poziomie
krajowym, jak i wynikające z regulacji Unii Europejskiej, nie przewidują mechanizmów
uprzywilejowujących wykonawców krajowych względem podmiotów zagranicznych.
System ten opiera się na fundamentalnych zasadach rynku wewnętrznego,
w szczególności zasadzie równego traktowania wykonawców, niedyskryminacji ze
względu na przynależność państwową, przejrzystości oraz uczciwej konkurencji.
-- 3 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Jednocześnie należy wskazać, że system zamówień publicznych zawiera instrumenty,
które – choć mają charakter neutralny z punktu widzenia narodowości wykonawców –
mogą w praktyce sprzyjać udziałowi podmiotów krajowych. Dotyczy to w szczególności
rozwiązań mających na celu ułatwienie dostępu do rynku zamówień publicznych dla MŚP,
takich jak możliwość dzielenia zamówień na części, stosowanie proporcjonalnych
warunków udziału w postępowaniu czy ograniczanie nadmiernych wymagań formalnych.
Kluczowym mechanizmem wprowadzonym nowelizacją – opartym na wnioskach
wynikających z orzecznictwa TSUE (tzw. „Kolin”) – jest przyznanie zamawiającym
uprawnienia do decydowania o dopuszczeniu lub wykluczeniu wykonawców z państw
trzecich, które nie są objęte odpowiednimi umowami międzynarodowymi z Unią
Europejską. W praktyce oznacza to odejście od zasady automatycznego dostępu tych
podmiotów do rynku zamówień publicznych oraz umożliwienie bardziej świadomego
kształtowania polityki zakupowej, z uwzględnieniem interesu gospodarczego
i bezpieczeństwa rynku.
Wprowadzone rozwiązania stwarzają potencjalne warunki do poprawy konkurencyjności
polskich przedsiębiorców, w szczególności w sektorach o znaczeniu strategicznym oraz
w przypadku dużych inwestycji infrastrukturalnych, gdzie dotychczas obserwowano
istotną konkurencję ze strony podmiotów spoza UE.
Jednocześnie należy podkreślić, że rzeczywiste efekty nowelizacji są w znacznym stopniu
uzależnione od działań o charakterze pozalegislacyjnym. Szczególne znaczenie mają
działania edukacyjne oraz upowszechnianie wiedzy wśród zamawiających i wykonawców,
które umożliwiają prawidłowe i świadome stosowanie nowych przepisów. Istotną rolę
odgrywa również prowadzenie analiz rynku, pozwalających na identyfikację potencjału
krajowych wykonawców i dostosowanie wymagań w zakresie postępowań o udzielenie
zamówienia publicznego do realiów rynkowych.
W tym kontekście należy wskazać na znaczenie wsparcia sektora MŚP, który jest
reprezentowany zasadniczo przez podmioty krajowe. Podnoszenie kompetencji tych
przedsiębiorstw, w szczególności w zakresie znajomości procedur zamówień publicznych,
ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia ich udziału w rynku.
Dodatkowo warto zaznaczyć, że w ramach trwającego obecnie przeglądu unijnych ram
prawnych w dziedzinie zamówień publicznych rozważane jest wprowadzenie preferencji
unijnych w kluczowych sektorach strategicznych, z tym że wyłączną kompetencję w tym
zakresie posiada Unia Europejska.
Ad 7.
Nowelizacja przepisów Ustawy Pzp wprowadzona ustawą z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie
ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o umowie koncesji na roboty
budowlane lub usługi (Dz.U. z 2025 r. poz. 1165) dotycząca ograniczenia dostępu do
zamówień publicznych dla wykonawców z państw trzecich wywarła istotny, ograniczający
wpływ na skuteczność podmiotów pochodzących z tych państw w uzyskiwaniu zamówień
publicznych.
Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez zamawiających, aktywnie wykorzystują oni
możliwości zawarte w tej nowelizacji, zaś Urząd Zamówień Publicznych podczas
prowadzonych spotkań, szkoleń i konferencji spotyka się z dużym zainteresowaniem tym
tematem i pytaniami dotyczącymi możliwości jego stosowania. Uzyskiwana jest także
-- 4 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
deklaracja o wykorzystywaniu tych przepisów w praktyce. Z uwagi jednak na relatywnie
krótki okres od momentu wejścia ww. nowelizacji, na chwilę obecną brak jest bardziej
szczegółowych informacji pozwalających na ocenę skali i stopnia efektów będących
wynikiem oddziaływania nowych przepisów.
Ad 8.
Udział polskich przedsiębiorstw w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego
prowadzonych na podstawie Ustawy Pzp w roli wykonawców jest uzależniony przede
wszystkim od potencjału, jakim dysponują polscy przedsiębiorcy tj. czy mogą dysponować
odpowiednimi zasobami umożliwiającymi im należytą realizację danego zamówienia.
Zasoby te obejmują w szczególności potencjał sprzętowy, ludzki (umiejętności
i doświadczenie) oraz finansowy. Są to elementy wynikające z kondycji danego
przedsiębiorstwa, w tym prowadzonej przez nie działalności gospodarczej, a decyzje
o ubieganie się o zamówienie publiczne w roli wykonawcy (generalnego wykonawcy) albo
wzięcie udziału w realizacji zamówienia publicznego w roli podwykonawcy są z tym
powiązane, należą do decyzji biznesowych i polityki tego konkretnego przedsiębiorstwa.
Istotnym narzędziem wspierającym polskich przedsiębiorców, w szczególności zaś
z sektora MŚP, są działania edukacyjne i szkoleniowe, które sukcesywnie będą dalej
prowadzone przez Ministerstwo, jak również przez Urząd Zamówień Publicznych.
Ad 9.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie prowadzi szczegółowych analiz dotyczących
barier udziału polskich firm w przetargach. Jednocześnie podkreślić należy, że nie zostały
zidentyfikowane bariery o charakterze legislacyjnym w ustawie Pzp, które ograniczałyby
udział polskich przedsiębiorców w rynku zamówień publicznych. Dodatkowo, poprzez
prowadzone działania edukacyjne oraz formułowane zalecenia dla zamawiających,
uwzględnia się postulaty zgłaszane przez przedsiębiorców, wskazując na instrumenty
przewidziane w ustawie Pzp, które sprzyjają zwiększeniu udziału polskich firm, w tym
sektora MŚP, w systemie zamówień publicznych.
Ad 10.
W zakresie udziału polskich przedsiębiorców w zamówieniach publicznych za granicą
wskazać należy, że kontynuowane będą przez Urząd Zamówień Publicznych działania
edukacyjne i informacyjne mające na celu wsparcie wiedzy wykonawców w zakresie
udziału w zagranicznych zamówieniach publicznych.
Ponadto, w ramach planowanych działań należy zauważyć, że Rada Ministrów w dniu 31
marca br. przyjęła Politykę zakupową państwa na lata 2026-2029, w której przewidziano
szereg działań służących budowaniu konkurencyjności i potencjału polskiej gospodarki.
Nowa Polityka wyznacza cele strategiczne dla zamówień, wpisujące się w priorytety
gospodarcze rządu i wskazuje, że zamówienia publiczne są ważnym instrumentem
realizacji polityki państwa, w tym budowy potencjału polskich przedsiębiorców
i kreowania warunków, które sprzyjają prowadzeniu działalności gospodarczej, a także
rozwojowi krajowego łańcucha dostaw poprzez wzmocnienie współpracy zamawiających
z krajowymi dostawcami i instytucjami badawczo-rozwojowymi.
Istotnymi planowanymi narzędziami realizacji celów Polityki są:
a) zaangażowanie zamawiających w lepsze przygotowanie postępowań o udzielenie
zamówienia publicznego – zachęcenie ich, w trakcie planowania i przygotowywania
postępowań, do dokładnego zbadania i analizowania ofert lokalnych
-- 5 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
przedsiębiorców, a także podjęcia z nimi dialogu, na co pozwalają przepisy ustawy
Pzp,
b) promowanie rozwiązań uwzględniających interesy wykonawców, takie jak podział
zamówień na części, stosowanie częściowych płatności, udzielanie zaliczek oraz
częstsze stosowanie umów ramowych – rozwiązania te posłużą zwiększeniu
zainteresowania przedsiębiorców z sektora MŚP udziałem w rynku zamówień
publicznych,
c) zalecenie dla zamawiających do przeprowadzania Testu MŚP w celu zwiększenia
obecności przedsiębiorców z sektora MŚP w zamówieniach publicznych – Test MŚP
to praktyczne narzędzie dla zamawiających, zawierające kluczowe kroki wspierające
małe i średnie przedsiębiorstwa w ubieganiu się o zamówienia publiczne. Dzięki tej
liście, zamawiający mogą w sposób usystematyzowany sprawdzać, czy
projektowane, a później prowadzone postępowanie nie eliminuje wykonawców
z sektora MŚP oraz czy tworzy dla nich realne szanse na udział w zamówieniu,
d) zapewnienie kontynuacji wsparcia MŚP w formie cyklu bezpłatnych szkoleń
dotyczących udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia przez ministra
właściwego do spraw gospodarki – celem szkoleń jest wzmocnienie kompetencji dla
MŚP oraz zapewnienie dostępu do wiedzy niezbędnej do efektywnego udziału
w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego,
e) uproszczenia w komunikacji: zamawiający powinni posługiwać się możliwie prostym
i przyjaznym językiem, w taki sposób, aby adresaci mogli zrozumieć ich sens
niezależnie od wykształcenia i profilu działalności, już po pierwszym zapoznaniu się
z ich treścią. Zostaną podjęte działania służące wdrożeniu prostego języka
w komunikacji pomiędzy zamawiającym a wykonawcą.
Działania edukacyjne skierowane w stronę przedsiębiorców z sektora MŚP mają
szczególne znaczenie, jako że sektor ten jest reprezentowany na polskim rynku zamówień
publicznych zasadniczo wyłącznie przez podmioty krajowe.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 6 of 6 --