Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.0500.28.2026.AS
4328344.17695990.14394903
Warszawa, 12-05-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Dariusza Piątkowskiego (znak: K10INT16428)
Temat: rosnąca liczebność żubrów oraz bezpieczeństwo mieszkańców terenów przyleśnych
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT16428 Posła Dariusza Piątkowskiego przekazuję
następujące informacje.
Ad. 1. Jakie są aktualne dane dotyczące liczebności populacji żubra w Polsce oraz jej dynamiki
w ostatnich latach?
Liczebność żubra na całym świecie, w tym w Polsce, od 1947 r. jest stale monitorowana
i podawana – z wyszczególnieniem miejsca pobytu każdego osobnika – w Księdze
Rodowodowej Żubrów. Według jej redakcji na koniec 2015 r. żyło w Polsce (na wolności
i w hodowlach zamkniętych) łącznie 1566 osobników tego gatunku, na koniec 2016 r. –
1698, na koniec 2017 r. – 1873, na koniec 2018 r. – 1820, na koniec 2019 r. – 2269, na
koniec 2020 r. – 2316, na koniec 2021 r. – 2429, na koniec 2022 r. – 2696, na koniec 2023 r.
– 2820, zaś na koniec 2024 r. – 3060.
Największa dziko żyjąca populacja żubra w Polsce zamieszkuje Puszczę Białowieską.
W 2024 r. policzono tam 870 osobników – o 22 mniej niż rok wcześniej. Wahania w tym
zakresie wynikają z faktu, iż od 2022 r. jedno ze stad przechodzi przez dolinę Narwi na
obrzeża Puszczy Knyszyńskiej. W 2015 r. populacja białowieska liczyła 578 osobników.
Według danych za 2024 r. do dziko żyjących populacji o znacznej liczebności należą również
populacje w Bieszczadach (764 osobniki), Puszczy Knyszyńskiej (562), na terenie
województwa zachodniopomorskiego (465) oraz w Puszczy Boreckiej (138). W 2015 r. było
to odpowiednio 344, 134, 184 i 107 osobników.
Ad. 2. Czy Ministerstwo przewiduje wprowadzenie nowych rozwiązań systemowych mających na
celu ograniczenie konfliktów na linii człowiek–żubr?
Kwestia systemowego podejścia do zarządzania krajową populacją żubra jest przedmiotem
wieloaspektowych debat toczonych na posiedzeniach Zespołu do spraw utworzenia
rekomendacji w zakresie ochrony i zarządzania żubrem (Bison bonasus), powołanego przez
Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Do zadań tego zespołu, należy ocena
aktualnej sytuacji, diagnoza problemów i przygotowanie rekomendacji zawierających

-- 1 of 4 --

w szczególności informacje o: kierunkach prowadzenia populacji dzikiej
w dotychczasowych stadach, tworzeniu nowych stad i sposobie zarządzania nimi,
wyznaczeniu lokalizacji tych stad oraz ich zarządców, utworzeniu nowych ośrodków
hodowli, utworzeniu podmiotu koordynującego działania ochronne, niwelacji konfliktów na
linii człowiek – żubr, edukacji społeczeństwa, kierunkach współpracy z zagranicą, czasie
i miejscu wykonywania poszczególnych działań, podmiotach odpowiedzialnych za nie oraz
ich kosztach i potencjalnych źródłach finansowania.
Ad. 3. Jakie działania są obecnie podejmowane w zakresie monitorowania przemieszczania się
stad żubrów oraz zapobiegania ich wchodzeniu na tereny zamieszkałe?
Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze od października 2024 r. realizuje projekt
pn.: „Rozwój populacji żubrów na Pomorzu Zachodnim w zgodzie z lokalnymi
społecznościami” współfinansowany w ramach działania FENX.01.05. Ochrona przyrody
i rozwój zielonej infrastruktury, priorytetu FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka
i środowisko z Funduszu Spójności programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021-2027. Głównym celem tego projektu jest utrzymanie wysokiego
poziomu akceptacji społecznej dla wolno żyjących żubrów przy stałym wzroście populacji
w okresie projektu do co najmniej 500 osobników. Działania przewidziane w tym celu to:
a) minimalizacja szkód ekonomicznych powodowanych przez żubry przez
zorganizowanie zimowego nęcenia i przepłaszanie zwierząt z pól uprawnych.
Utworzenie Zespołu Terenowego jako wysoko wykwalifikowanej grupy, która
będzie prowadziła działania z żubrami, odpowiadając na potrzeby społeczności
lokalnych,
b) optymalizacja struktury przestrzennej populacji, utrzymanie niskiego zagęszczenia
żubrów (poniżej 3 osobników/1000 ha),
c) utrzymanie co najmniej 15% osobników monitorowanych za pomocą obroży
telemetrycznych w populacji, planowanie i realizacja zadań projektowych w oparciu
o ciągłą analizę danych telemetrycznych,
d) utrzymanie populacji w dobrym zdrowiu przez stałe monitorowanie stanu zdrowia,
e) ścisła współpraca z lokalnymi społecznościami w celu zbudowania i utrzymania
wysokiego poziomu akceptacji społecznej dla żubrów. Prowadzenie warsztatów
zwiększających bezpieczeństwo relacji żubr – człowiek.
Sezonowe migracje (między areałami zimowymi obejmującymi tereny otwarte a letnimi
w głębi kompleksów leśnych) żubrów bytujących w rejonie Puszczy Białowieskiej i Puszczy
Knyszyńskiej są przedmiotem badań naukowców z Instytutu Biologii Ssaków Polskiej
Akademii Nauk.
Metodą przeciwdziałania sytuacjom konfliktowym jest również zimowe dokarmianie
żubrów. Zasadniczo preferowane jest dokarmianie żubrów paszą możliwie zbliżoną
do naturalnego sposobu odżywiania: sianem, sianokiszonką i burakami pastewnymi. Formą
zimowego dokarmiania, prowadzoną w zależności od finansowania posiadanego przez
zarządcę terenu, jest kontraktowanie łąk dla żubrów w miejscach, gdzie zwierzęta te
regularnie czynią szkody na łąkach lub w zebranym sianie. Nadleśnictwo lub park narodowy
w oparciu o podpisaną umowę płaci rolnikowi za przygotowanie siana i pozostawienie
go na potrzeby żubrów. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych wskazuje na szanse, jakie
dla ochrony żubra stwarza implementacja Nature Restoration Law1 w zakresie wypasu
zwierząt w wybranych lasach.
1 Rozporządzenie (UE) 2024/1991 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 czerwca 2024 r.
w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych i zmiany rozporządzenia (UE) 2022/869

-- 2 of 4 --

Ad. 4. Czy planowane jest zwiększenie wsparcia dla samorządów oraz mieszkańców terenów
dotkniętych tym problemem, np. w zakresie zabezpieczenia posesji lub rekompensat za szkody?
Możliwość uzyskania dotacji na montaż ogrodzenia elektrycznego w celu ochrony upraw
i gospodarstw przed żubrami istnieje m.in. w ramach projektu pn. „Zarządzanie migracją
żubra we wschodniej Polsce” realizowanego od 2024 r. z perspektywą do końca 2029 r.
przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Białymstoku przy współpracy
Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie. Głównym celem tego projektu,
współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze
Europejskie dla Polski Wschodniej 2021 – 2027, jest wzrost obszaru zajmowanego przez
żubra dzięki poprawie skuteczności migracji osobników pomiędzy poszczególnymi
populacjami a także minimalizacja konfliktów, których źródłem może być żubr.
Od początku 2025 r. (z perspektywą do końca 2029 r.) realizowany jest projekt SGGW
i Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku „Szlakiem żubra przez Polskę
Wschodnią” dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze
Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027. Jednym z celów tego projektu jest
podniesienie kompetencji pracowników podmiotów realizujących zadania służące ochronie
różnorodności biologicznej (lokalne samorządy, rdoś, GDOŚ) do sprawniejszego zarządzania
i realizacji działań z zakresu czynnej ochrony przyrody, czemu służyć mają warsztaty
terenowe.
Odnośnie do wsparcia dla mieszkańców należy zauważyć, że zgodnie z art. 126 ustawy
z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody2 (dalej: „UoP”), za szkody wyrządzone przez
żubry odpowiada Skarb Państwa. Łączna wartość odszkodowań wypłacanych rocznie na tej
podstawie (głównie za szkody w zbożu i uprawach rzepaku) według danych gromadzonych
przez GDOŚ wzrosła z 309,2 tys. zł w 2014 r. do 4 882,2 tys. zł w 2024 r. Najwięcej szkód
żubry wyrządzają w województwie podlaskim (głównie w powiecie hajnowskim); w 2024 r.
wypłacono tam łącznie 4 204,6 tys. zł odszkodowań. W województwie warmińsko-
mazurskim w 2024 r. wypłacono 261,4 tys. zł przy ogólnej sumie ok. 10 mln zł za szkody od
zwierząt objętych ochroną gatunkową. W województwie zachodniopomorskim,
podkarpackim, lubuskim i wielkopolskim za szkody od żubrów w 2024 r. wypłacono
odpowiednio 366,1 tys. zł, 32,3 tys. zł, 15,4 tys. zł oraz 2,5 tys. zł.
Ad. 5. Czy rozważane są działania takie jak translokacja części populacji, tworzenie nowych
obszarów bytowania lub inne formy zarządzania populacją?
Działania takie były już w ostatnich latach prowadzone m.in. w ramach projektu
„Kompleksowa ochrona żubra przez Lasy Państwowe” finansowanego ze środków
Funduszu Leśnego w l. 2017-2020 oraz projektu „Kompleksowa ochrona żubra w Polsce”,
realizowanego w l. 2019-2023 przez SGGW we współpracy z Białowieskim Parkiem
Narodowym i 25 jednostkami Lasów Państwowych. W ramach tych projektów wsiedlono
żubry na teren Puszczy Augustowskiej, Puszczy Rominckiej, Lasów Janowskich
i Nadleśnictwa Stuposiany. Obecnie planowane jest podjęcie takich działań m.in. na słabo
zaludnionych i objętych granicami obszarów chronionych terenach w Beskidzie Niskim.
Nadleśnictwo Rymanów w ramach ww. projektu pn. „Zarządzanie migracją żubra we
wschodniej Polsce” złożyło w marcu 2026 r. wniosek o wyrażenie zgody na odstępstwo od
zakazu wprowadzania gatunków zwierząt do rezerwatu przyrody „Źródliska Jasiołki”.
Wybór miejsc wsiedlania żubrów musi być podyktowany nie tylko preferencjami
siedliskowymi tego gatunku, ale przede wszystkim minimalnym ryzykiem konfliktów
2 t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 13, 426

-- 3 of 4 --

z rolnikami oraz minimalną dostępnością upraw groźnych dla zdrowia zwierzęcia ze względu
na stosowane chemiczne środki ochrony roślin.
Odnośnie do zagadnienia translokacji należy odnotować możliwość przekazywania
osobników żubra partnerom zagranicznym. Obecnie prowadzone są na ten temat rozmowy
z rządem Republiki Mołdawii, zainteresowanym pozyskaniem osobników z Polski dla
wzmocnienia tamtejszej populacji. Niezależnie jednak od ich ostatecznego efektu, skala
takich przedsięwzięć – ograniczana przez ich znaczne koszty związane z organizacją
odpowiedniego transportu oraz zapewnieniem bezpieczeństwa sanitarnego – zdaniem
ekspertów nie pozwala na traktowanie ich jako odpowiedzi na konflikty na linii człowiek –
żubr w Polsce.
Eliminacja co do zasady obejmuje akceptowalnie społeczne przypadki osobników chorych
i jest podyktowana względami sanitarnymi bądź potrzebą skrócenia cierpienia osobników
ranionych w wypadkach komunikacyjnych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM

-- 4 of 4 --