Interpelacja nr 16413
Interpelacja w sprawie powrotu zabytków wojskowych znajdujących się w zbiorach polskich instytucji emigracyjnych, na przykładzie oryginalnego sztandaru 1. Batalionu Strzelców w Chojnicach - jednostki Wojska Polskiego utworzonej w 1926 r. i trwale związanej z miastem Chojnice
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie powrotu zabytków wojskowych znajdujących się w zbiorach polskich instytucji emigracyjnych, na przykładzie oryginalnego sztandaru 1. Batalionu Strzelców w Chojnicach - jednostki Wojska Polskiego utworzonej w 1926 r. i trwale związanej z miastem Chojnice
Interpelacja nr 16413
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie powrotu zabytków wojskowych znajdujących się w zbiorach polskich instytucji emigracyjnych, na przykładzie oryginalnego sztandaru 1. Batalionu Strzelców w Chojnicach - jednostki Wojska Polskiego utworzonej w 1926 r. i trwale związanej z miastem Chojnice
Zgłaszający: Michał Kowalski
Data wpływu: 06-04-2026
Szanowna Pani Minister,
w zasobach Instytutu Polskiego i Muzeum im. Gen. Sikorskiego w Londynie znajduje się oryginalny sztandar 1. Batalionu Strzelców w Chojnicach – jednostki Wojska Polskiego utworzonej w 1926 roku i trwale związanej z miastem Chojnice do wybuchu II wojny światowej. Sztandar ten stanowi jeden z najważniejszych materialnych symboli dziedzictwa historycznego miasta oraz świadectwo walk prowadzonych przez żołnierzy batalionu we wrześniu 1939 roku.
Z dostępnych informacji wynika, że po kampanii wrześniowej sztandar dostał się w ręce niemieckie, a następnie – dzięki staraniom żołnierzy Wojska Polskiego – został odzyskany i przekazany do Londynu, gdzie znajduje się do dziś. Jednocześnie w 2015 roku, z inicjatywy środowisk lokalnych oraz przy wsparciu Miasta Chojnice, wykonano wierną replikę sztandaru, która obecnie jest przechowywana w sali obrad Rady Miejskiej w Chojnicach.
W tym samym okresie były podejmowane próby doprowadzenia do wymiany: przekazania repliki do Londynu i sprowadzenia oryginału do Chojnic. Mimo podjętych działań, nie doszło wówczas do finalizacji tego przedsięwzięcia. W kontekście zbliżającej się 100. rocznicy utworzenia 1. Batalionu Strzelców ta sprawa ponownie nabiera szczególnego znaczenia dla lokalnej społeczności. Powrót sztandaru do Chojnic miałby istotny wymiar historyczny, edukacyjny i symboliczny – stanowiłby formę upamiętnienia żołnierzy jednostki oraz element odbudowy materialnego dziedzictwa miasta, które w wyniku działań wojennych poniosło znaczące straty.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie możliwości sprowadzenia do Polski sztandaru 1. Batalionu Strzelców przechowywanego w Instytucie Polskim i Muzeum im. Gen. Sikorskiego w Londynie?
2. Czy ministerstwo prowadziło dotychczas jakiekolwiek działania lub rozmowy dotyczące ewentualnego powrotu tego typu zabytków wojskowych znajdujących się w zbiorach polskich instytucji emigracyjnych?
3. Jakie formalne, prawne i organizacyjne warunki musiałyby zostać spełnione, aby możliwe było:
- trwałe przekazanie sztandaru do Polski,
- jego depozyt czasowy,
- bądź dokonanie wymiany na wierną replikę?
4. Czy ministerstwo jest gotowe podjąć się roli mediatora lub partnera instytucjonalnego w rozmowach między miastem Chojnice a Instytutem Polskim i Muzeum im. Gen. Sikorskiego w Londynie?
5. Czy istnieją programy lub instrumenty wsparcia (prawne, organizacyjne lub finansowe), które mogłyby zostać wykorzystane do realizacji takiego przedsięwzięcia?
6. Czy w ocenie ministerstwa jest możliwe objęcie tej inicjatywy patronatem państwowym w związku z 100. rocznicą utworzenia 1. Batalionu Strzelców?
Zwracam się z prośbą o udzielenie szczegółowej odpowiedzi oraz wskazanie możliwych ścieżek dalszego postępowania w tej sprawie.
Z poważaniem
Michał Kowalski
Interpelacja nr 16413
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie powrotu zabytków wojskowych znajdujących się w zbiorach polskich instytucji emigracyjnych, na przykładzie oryginalnego sztandaru 1. Batalionu Strzelców w Chojnicach - jednostki Wojska Polskiego utworzonej w 1926 r. i trwale związanej z miastem Chojnice
Zgłaszający: Michał Kowalski
Data wpływu: 06-04-2026
Szanowna Pani Minister,
w zasobach Instytutu Polskiego i Muzeum im. Gen. Sikorskiego w Londynie znajduje się oryginalny sztandar 1. Batalionu Strzelców w Chojnicach – jednostki Wojska Polskiego utworzonej w 1926 roku i trwale związanej z miastem Chojnice do wybuchu II wojny światowej. Sztandar ten stanowi jeden z najważniejszych materialnych symboli dziedzictwa historycznego miasta oraz świadectwo walk prowadzonych przez żołnierzy batalionu we wrześniu 1939 roku.
Z dostępnych informacji wynika, że po kampanii wrześniowej sztandar dostał się w ręce niemieckie, a następnie – dzięki staraniom żołnierzy Wojska Polskiego – został odzyskany i przekazany do Londynu, gdzie znajduje się do dziś. Jednocześnie w 2015 roku, z inicjatywy środowisk lokalnych oraz przy wsparciu Miasta Chojnice, wykonano wierną replikę sztandaru, która obecnie jest przechowywana w sali obrad Rady Miejskiej w Chojnicach.
W tym samym okresie były podejmowane próby doprowadzenia do wymiany: przekazania repliki do Londynu i sprowadzenia oryginału do Chojnic. Mimo podjętych działań, nie doszło wówczas do finalizacji tego przedsięwzięcia. W kontekście zbliżającej się 100. rocznicy utworzenia 1. Batalionu Strzelców ta sprawa ponownie nabiera szczególnego znaczenia dla lokalnej społeczności. Powrót sztandaru do Chojnic miałby istotny wymiar historyczny, edukacyjny i symboliczny – stanowiłby formę upamiętnienia żołnierzy jednostki oraz element odbudowy materialnego dziedzictwa miasta, które w wyniku działań wojennych poniosło znaczące straty.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie możliwości sprowadzenia do Polski sztandaru 1. Batalionu Strzelców przechowywanego w Instytucie Polskim i Muzeum im. Gen. Sikorskiego w Londynie?
2. Czy ministerstwo prowadziło dotychczas jakiekolwiek działania lub rozmowy dotyczące ewentualnego powrotu tego typu zabytków wojskowych znajdujących się w zbiorach polskich instytucji emigracyjnych?
3. Jakie formalne, prawne i organizacyjne warunki musiałyby zostać spełnione, aby możliwe było:
- trwałe przekazanie sztandaru do Polski,
- jego depozyt czasowy,
- bądź dokonanie wymiany na wierną replikę?
4. Czy ministerstwo jest gotowe podjąć się roli mediatora lub partnera instytucjonalnego w rozmowach między miastem Chojnice a Instytutem Polskim i Muzeum im. Gen. Sikorskiego w Londynie?
5. Czy istnieją programy lub instrumenty wsparcia (prawne, organizacyjne lub finansowe), które mogłyby zostać wykorzystane do realizacji takiego przedsięwzięcia?
6. Czy w ocenie ministerstwa jest możliwe objęcie tej inicjatywy patronatem państwowym w związku z 100. rocznicą utworzenia 1. Batalionu Strzelców?
Zwracam się z prośbą o udzielenie szczegółowej odpowiedzi oraz wskazanie możliwych ścieżek dalszego postępowania w tej sprawie.
Z poważaniem
Michał Kowalski
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4735 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2468221.10977619.10369167
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16413 posła Michała Kowalskiego z 17 kwietnia 2026 roku
w sprawie powrotu zabytków wojskowych znajdujących się w zbiorach polskich instytucji
emigracyjnych, na przykładzie oryginalnego sztandaru 1. Batalionu Strzelców w Chojnicach
- jednostki Wojska Polskiego utworzonej w 1926 r. i trwale związanej z miastem Chojnice,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego docenia wszelkie inicjatywy służące
zachowaniu pamięci o ważnych wydarzeniach w historii Polski, w tym ochronie
i upowszechnianiu polskiego dziedzictwa kulturowego. Dostrzega także historyczne
i symboliczne znaczenie sztandaru 1. Batalionu Strzelców zarówno dla społeczności lokalnej,
jak i w szerszym kontekście dziedzictwa narodowego.
Sztandar znajduje się w zbiorach Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego
w Londynie i jest jego własnością. Instytut, będący podmiotem brytyjskim, działającym na
podstawie brytyjskiego porządku prawnego, posiada autonomię w zakresie zarządzania
swoimi kolekcjami. W konsekwencji, wszelkie decyzje dotyczące ewentualnego przekazania
bądź wypożyczenia sztandaru do Polski pozostają w gestii tej instytucji.
Ad 2.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie podejmowało działań zmierzających do
zmiany statusu lub lokalizacji cennych artefaktów o charakterze wojskowym, będących
własnością polskich instytucji emigracyjnych, w tym Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen.
Sikorskiego. Również obecnie nie planuje się działań w tym zakresie. Resort kultury
podejmuje natomiast działania mające na celu zabezpieczenie, digitalizację oraz zwiększenie
dostępności zgromadzonych przez Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego zbiorów –
w celu ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego i tożsamości państwowej oraz zgodnie z
możliwościami stwarzanymi przez nowe technologie i współczesne standardy instytucji
kultury takich jak muzea, biblioteki i archiwa.
Ad 3.
Zarówno trwałe przekazanie sztandaru do Polski, jak i przekazanie go w depozyt polskiej
instytucji czy ewentualna wymiana obiektu na jego wierną kopię wymagałyby uzyskania
zgody właściciela obiektu, w tym przypadku prywatnego podmiotu brytyjskiego, oraz
spełnienia wymogów prawnych obowiązujących w Wielkiej Brytanii oraz w Polsce.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 4.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego swoją rolę widzi przede wszystkim we
wspieraniu działań skutkujących zabezpieczeniem, uporządkowaniem i udostępnianiem
zbiorów zgromadzonych w Instytucie, w szczególności w celach badawczych
i popularyzatorskich.
Ad 5.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wspiera instytucje emigracyjne
posiadające zbiory istotne dla polskiego dziedzictwa kulturowego, w tym także Instytut
Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego. Wsparcie to realizowane jest przede wszystkim
w ramach programu „Wspieranie Archiwów, Bibliotek i Muzeów poza Krajem”, w ramach
którego finansowane są różnorakie działania związane z opracowywaniem,
zabezpieczaniem, digitalizacją i popularyzacją zasobów archiwalnych oraz muzealnych
Instytutu. Celem jest zachowanie w jak najlepszym stanie materialnych śladów polskiego
dziedzictwa kulturowego znajdującego się poza granicami RP oraz upowszechnianie wiedzy
na jego temat. Regulamin programu nie przewiduje możliwości finansowania przedsięwzięć
służących celom innym niż wspomniane powyżej.
Ad 6.
Inicjatywa związana z upamiętnieniem 100. rocznicy utworzenia 1. Batalionu Strzelców
może zostać objęta honorowym patronatem ministra kultury i dziedzictwa narodowego pod
warunkiem spełnienia wymogów formalnych oraz uznania jej za istotną z punktu widzenia
ochrony dziedzictwa narodowego. W tym celu konieczne jest złożenie stosownego wniosku.
Zasady przyznawania honorowego patronatu oraz wzór formularza są dostępne pod
adresem https://www.gov.pl/web/kultura/patronaty-honorowe.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2468221.10977619.10369167
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16413 posła Michała Kowalskiego z 17 kwietnia 2026 roku
w sprawie powrotu zabytków wojskowych znajdujących się w zbiorach polskich instytucji
emigracyjnych, na przykładzie oryginalnego sztandaru 1. Batalionu Strzelców w Chojnicach
- jednostki Wojska Polskiego utworzonej w 1926 r. i trwale związanej z miastem Chojnice,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego docenia wszelkie inicjatywy służące
zachowaniu pamięci o ważnych wydarzeniach w historii Polski, w tym ochronie
i upowszechnianiu polskiego dziedzictwa kulturowego. Dostrzega także historyczne
i symboliczne znaczenie sztandaru 1. Batalionu Strzelców zarówno dla społeczności lokalnej,
jak i w szerszym kontekście dziedzictwa narodowego.
Sztandar znajduje się w zbiorach Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego
w Londynie i jest jego własnością. Instytut, będący podmiotem brytyjskim, działającym na
podstawie brytyjskiego porządku prawnego, posiada autonomię w zakresie zarządzania
swoimi kolekcjami. W konsekwencji, wszelkie decyzje dotyczące ewentualnego przekazania
bądź wypożyczenia sztandaru do Polski pozostają w gestii tej instytucji.
Ad 2.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie podejmowało działań zmierzających do
zmiany statusu lub lokalizacji cennych artefaktów o charakterze wojskowym, będących
własnością polskich instytucji emigracyjnych, w tym Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen.
Sikorskiego. Również obecnie nie planuje się działań w tym zakresie. Resort kultury
podejmuje natomiast działania mające na celu zabezpieczenie, digitalizację oraz zwiększenie
dostępności zgromadzonych przez Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego zbiorów –
w celu ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego i tożsamości państwowej oraz zgodnie z
możliwościami stwarzanymi przez nowe technologie i współczesne standardy instytucji
kultury takich jak muzea, biblioteki i archiwa.
Ad 3.
Zarówno trwałe przekazanie sztandaru do Polski, jak i przekazanie go w depozyt polskiej
instytucji czy ewentualna wymiana obiektu na jego wierną kopię wymagałyby uzyskania
zgody właściciela obiektu, w tym przypadku prywatnego podmiotu brytyjskiego, oraz
spełnienia wymogów prawnych obowiązujących w Wielkiej Brytanii oraz w Polsce.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 4.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego swoją rolę widzi przede wszystkim we
wspieraniu działań skutkujących zabezpieczeniem, uporządkowaniem i udostępnianiem
zbiorów zgromadzonych w Instytucie, w szczególności w celach badawczych
i popularyzatorskich.
Ad 5.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wspiera instytucje emigracyjne
posiadające zbiory istotne dla polskiego dziedzictwa kulturowego, w tym także Instytut
Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego. Wsparcie to realizowane jest przede wszystkim
w ramach programu „Wspieranie Archiwów, Bibliotek i Muzeów poza Krajem”, w ramach
którego finansowane są różnorakie działania związane z opracowywaniem,
zabezpieczaniem, digitalizacją i popularyzacją zasobów archiwalnych oraz muzealnych
Instytutu. Celem jest zachowanie w jak najlepszym stanie materialnych śladów polskiego
dziedzictwa kulturowego znajdującego się poza granicami RP oraz upowszechnianie wiedzy
na jego temat. Regulamin programu nie przewiduje możliwości finansowania przedsięwzięć
służących celom innym niż wspomniane powyżej.
Ad 6.
Inicjatywa związana z upamiętnieniem 100. rocznicy utworzenia 1. Batalionu Strzelców
może zostać objęta honorowym patronatem ministra kultury i dziedzictwa narodowego pod
warunkiem spełnienia wymogów formalnych oraz uznania jej za istotną z punktu widzenia
ochrony dziedzictwa narodowego. W tym celu konieczne jest złożenie stosownego wniosku.
Zasady przyznawania honorowego patronatu oraz wzór formularza są dostępne pod
adresem https://www.gov.pl/web/kultura/patronaty-honorowe.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --