Interpelacja nr 16373
Interpelacja w sprawie emisji pyłu węglowego wydostającego się z terenów portowych w Gdańsku oraz nadzoru nad operatorami składującymi węgiel
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Klimat, Energia i Środowisko (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie emisji pyłu węglowego wydostającego się z terenów portowych w Gdańsku oraz nadzoru nad operatorami składującymi węgiel
Interpelacja nr 16373
do ministra infrastruktury
w sprawie emisji pyłu węglowego wydostającego się z terenów portowych w Gdańsku oraz nadzoru nad operatorami składującymi węgiel
Zgłaszający: Kacper Płażyński
Data wpływu: 02-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z powtarzającymi się znaczącymi przekroczeniami emisji pyłu węglowego z terenów portowych w Gdańsku w dzielnicach Letnica i Nowy Port, spowodowanymi działalnością przeładunkową i składowaniem węgla, zwracam się z prośbą o udzielenie informacji oraz podjęcie działań nadzorczych w tej sprawie.
Problem pyłu węglowego był wielokrotnie zgłaszany przez mieszkańców oraz przedstawicieli samorządu. Również osobiście interweniowałem w tej sprawie w Zarządzie Morskiego Portu w Gdańsku w maju 2023 roku. W ostatnim czasie dochodzi do powtarzających się sytuacji przekroczenia norm emisji pyłu m.in. 13 marca 2026 roku.
Podczas spotkania zainteresowanych radnych z przedstawicielami spółki Port Gdański Eksploatacja SA wskazano, że źródłem emisji pyłu są nie tylko przeładunki i składowanie materiałów sypkich, ale również ich sortowanie, a także ruch ciężkich pojazdów i wtórne unoszenie pyłu z powierzchni placów i dróg.
Jednocześnie z uzyskanych informacji, które padły podczas spotkania wynika, że działania ograniczające emisję pyłu są podejmowane w różnym zakresie przez poszczególnych operatorów działających na terenach portowych, ale brak jest jednolitych, powszechnie obowiązujących i skutecznie egzekwowanych standardów.
Część operatorów prywatnych prowadzi działalność na podstawie umów zawartych z Zarządem Morskiego Portu Gdańsk SA, jednak zakres obowiązków środowiskowych oraz sposób ich egzekwowania nie są transparentne, a podmioty nie stosują się do obostrzeń.
Dodatkowo według mieszkańców i radnych stosowane obecnie środki (m.in. zraszanie hałd, polewanie dróg) są niewystarczające w walce z pyłem węglowym.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie obowiązki w zakresie ograniczania emisji pyłu są nakładane na operatorów działających na terenach portu w Gdańsku, na podstawie obowiązujących przepisów oraz umów dzierżawy lub użytkowania terenów portowych?
Czy Ministerstwo Infrastruktury posiada informacje na temat zakresu zapisów umownych stosowanych przez Zarząd Morskiego Portu Gdańsk wobec operatorów prywatnych w zakresie ochrony środowiska, w tym ograniczania emisji pyłu?
W jaki sposób egzekwowane są obowiązki środowiskowe wobec operatorów działających na terenach portowych? Czy stosowane są kontrole, sankcje lub inne środki nadzorcze?
Czy w ocenie Ministerstwa Infrastruktury obecne regulacje – zarówno na poziomie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, jak i zapisów umownych – są wystarczające do skutecznego ograniczania emisji pyłu z terenów portowych zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej?
Czy rozważane jest wprowadzenie jednolitych, ogólnokrajowych standardów dotyczących ograniczania emisji pyłu dla operatorów działających na terenach portów morskich, obejmujących m. in.:
- obowiązek stosowania określonych rozwiązań technicznych (np. systemów zraszania, zabezpieczeń składowisk, ograniczeń przy niekorzystnych warunkach pogodowych),
- obowiązek monitoringu zapylenia,
- procedury ograniczania działalności w warunkach zwiększonego ryzyka emisji pyłu?
Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje działania nadzorcze wobec podmiotów zarządzających portami morskimi w zakresie zapewnienia skutecznego i jednolitego egzekwowania obowiązków środowiskowych wobec wszystkich operatorów?
Czy analizowane są rozwiązania stosowane w innych portach europejskich (np. w zakresie ograniczania emisji pyłu z materiałów sypkich), które mogłyby zostać wdrożone w polskich portach?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 16373
do ministra infrastruktury
w sprawie emisji pyłu węglowego wydostającego się z terenów portowych w Gdańsku oraz nadzoru nad operatorami składującymi węgiel
Zgłaszający: Kacper Płażyński
Data wpływu: 02-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z powtarzającymi się znaczącymi przekroczeniami emisji pyłu węglowego z terenów portowych w Gdańsku w dzielnicach Letnica i Nowy Port, spowodowanymi działalnością przeładunkową i składowaniem węgla, zwracam się z prośbą o udzielenie informacji oraz podjęcie działań nadzorczych w tej sprawie.
Problem pyłu węglowego był wielokrotnie zgłaszany przez mieszkańców oraz przedstawicieli samorządu. Również osobiście interweniowałem w tej sprawie w Zarządzie Morskiego Portu w Gdańsku w maju 2023 roku. W ostatnim czasie dochodzi do powtarzających się sytuacji przekroczenia norm emisji pyłu m.in. 13 marca 2026 roku.
Podczas spotkania zainteresowanych radnych z przedstawicielami spółki Port Gdański Eksploatacja SA wskazano, że źródłem emisji pyłu są nie tylko przeładunki i składowanie materiałów sypkich, ale również ich sortowanie, a także ruch ciężkich pojazdów i wtórne unoszenie pyłu z powierzchni placów i dróg.
Jednocześnie z uzyskanych informacji, które padły podczas spotkania wynika, że działania ograniczające emisję pyłu są podejmowane w różnym zakresie przez poszczególnych operatorów działających na terenach portowych, ale brak jest jednolitych, powszechnie obowiązujących i skutecznie egzekwowanych standardów.
Część operatorów prywatnych prowadzi działalność na podstawie umów zawartych z Zarządem Morskiego Portu Gdańsk SA, jednak zakres obowiązków środowiskowych oraz sposób ich egzekwowania nie są transparentne, a podmioty nie stosują się do obostrzeń.
Dodatkowo według mieszkańców i radnych stosowane obecnie środki (m.in. zraszanie hałd, polewanie dróg) są niewystarczające w walce z pyłem węglowym.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie obowiązki w zakresie ograniczania emisji pyłu są nakładane na operatorów działających na terenach portu w Gdańsku, na podstawie obowiązujących przepisów oraz umów dzierżawy lub użytkowania terenów portowych?
Czy Ministerstwo Infrastruktury posiada informacje na temat zakresu zapisów umownych stosowanych przez Zarząd Morskiego Portu Gdańsk wobec operatorów prywatnych w zakresie ochrony środowiska, w tym ograniczania emisji pyłu?
W jaki sposób egzekwowane są obowiązki środowiskowe wobec operatorów działających na terenach portowych? Czy stosowane są kontrole, sankcje lub inne środki nadzorcze?
Czy w ocenie Ministerstwa Infrastruktury obecne regulacje – zarówno na poziomie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, jak i zapisów umownych – są wystarczające do skutecznego ograniczania emisji pyłu z terenów portowych zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej?
Czy rozważane jest wprowadzenie jednolitych, ogólnokrajowych standardów dotyczących ograniczania emisji pyłu dla operatorów działających na terenach portów morskich, obejmujących m. in.:
- obowiązek stosowania określonych rozwiązań technicznych (np. systemów zraszania, zabezpieczeń składowisk, ograniczeń przy niekorzystnych warunkach pogodowych),
- obowiązek monitoringu zapylenia,
- procedury ograniczania działalności w warunkach zwiększonego ryzyka emisji pyłu?
Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje działania nadzorcze wobec podmiotów zarządzających portami morskimi w zakresie zapewnienia skutecznego i jednolitego egzekwowania obowiązków środowiskowych wobec wszystkich operatorów?
Czy analizowane są rozwiązania stosowane w innych portach europejskich (np. w zakresie ograniczania emisji pyłu z materiałów sypkich), które mogłyby zostać wdrożone w polskich portach?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Marchewka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
27%
Konkretność
73%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11679 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGMiZS-7-1.054.4.2026
Warszawa, 22 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16373 złożoną przez Posła na Sejm RP pana Kacpra
Płażyńskiego w dniu 8 kwietnia br., niniejszym przedstawiam następujące informacje.
Zgodnie z danymi stacji monitoringu Fundacji „Agencja Regionalnego Monitoringu
Atmosfery Gdańsk-Gdynia-Sopot” (dalej: ARMAG) w całym 2025 roku odnotowano
zaledwie dwa przypadki przekroczeń stężenia dobowego pyłu PM10 w rejonie Nowego
Portu – wobec normy dopuszczającej aż 35 takich dni w roku. Dane te wskazują zatem na
dobry stan jakości powietrza w omawianym obszarze, a nie na stan alarmujący.
Przekroczenie z dnia 13 marca 2026 r., przywołane w interpelacji jako jeden z aktualnych
przykładów, było zdarzeniem incydentalnym, spowodowanym wyjątkowo silnym
wiatrem, utrzymującymi się niskimi temperaturami oraz inwersją termiczną, które łącznie
wywołały zjawisko tzw. pylenia wtórnego – uniesienia pyłu z placów przeładunkowych
zlokalizowanych przede wszystkim we wschodniej części Kanału Portowego. Podkreślenia
wymaga, że zdarzenie to nie było poprzedzone prognozami wskazującymi na tak
ekstremalne warunki pogodowe. Była to zatem sytuacja obiektywnie wyjątkowa, nie zaś
przejaw systematycznej emisji. W I kwartale 2026 r. co prawda odnotowano podwyższoną
liczbę dobowych przekroczeń stężeń pyłu PM10, niemniej zjawisko to miało charakter
aglomeracyjny: stacja AM3 Gdańsk Nowy Port wykazała 17 przekroczeń, stacja AM1
Gdańsk Śródmieście – 16, stacja AM5 Gdańsk Lawendowe Wzgórze – 16, stacja AM18
Gdańsk al. Grunwaldzka – 29, a stacja AM7 Gdańsk Matarnia – 8. Potwierdza to
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku (dalej: WIOŚ), który rejestruje
przekroczenia na terenie całej aglomeracji trójmiejskiej. Przyczyny bowiem leżą w
warunkach meteorologicznych charakterystycznych dla całej aglomeracji takich jak niskie
temperatury, inwersje termiczne sprzyjającej akumulacji zanieczyszczeń, wzmożona
emisja niska ze źródeł grzewczych oraz wiosenne sprzątanie ulic, a nie w stałej działalności
prowadzonej na terenach administrowanych przez ZMPG S.A.
W związku z tym należy wskazać, że nie można jednoznacznie stwierdzić,
iż odnotowywane epizody podwyższonych stężeń pyłu spowodowane są wyłącznie
działalnością przeładunkową i składowaniem węgla na terenach pozostających w
użytkowaniu wieczystym ZMPG S.A. Nie bez znaczenia jest również fakt, że istotne źródło
pyłu stanowi ruch pojazdów ciężarowych oraz wtórne unoszenie pyłu z powierzchni dróg
i ulic.
Pomimo powyższego, ZMPG S.A. od lat konsekwentnie podejmuje działania zmierzające
do minimalizowania uciążliwości pyłowych. Na bieżąco czyszczone są ciągi komunikacyjne
-- 1 of 4 --
2
na nieruchomościach gruntowych pozostających we władaniu ZMPG S.A. metodą na
mokro, z wykorzystaniem dedykowanego sprzętu. Operatorzy prowadzą – stosownie do
bieżących warunków atmosferycznych – zraszanie placów składowych, stosują kurtyny
i armaty wodne, a pojazdy wyjeżdżające ze składów poddawane są myciu kół i podwozi.
W przypadku naruszania przez operatorów zasad dotyczących prędkości transportu lub
zabezpieczenia ładunku plandekami, ZMPG S.A. współpracuje z Policją w celu
egzekwowania obowiązujących przepisów.
W zakresie monitoringu stężenia pyłów, należy wskazać, że w dniu 2 stycznia 2026 r.
ZMPG S.A. podpisał kolejną umowę z SeaData Sp. z o.o. zawartą na okres 48 miesięcy,
obejmującą obsługę rozbudowanej sieci czujników monitorujących stężenie pyłów PM2.5,
PM10 oraz PM40-PM100. Operatorzy portowi codziennie otrzymują „Prognozę ryzyka
pylenia z materiałów sypkich oraz akumulacji pyłów PM10/PM2.5” dla obszaru Portu
Gdańsk, co umożliwia im dostosowanie harmonogramu przeładunków, a przy wysokim
ryzyku pylenia – wstrzymanie prac.
Od 1 stycznia 2026 r., w ramach współpracy z Fundacją ARMAG i Uniwersytetem
Gdańskim, prowadzony jest codzienny pobór prób pyłów PM2.5 oraz TSP do analiz
grawimetrycznych i chemicznych z wykorzystaniem niskoprzepływowego pobornika pyłu
zawieszonego z dwoma głowicami Digitel DPA14. Celem tych badań jest precyzyjne
określenie sezonowej zmienności epizodów wysokich stężeń, identyfikacja potencjalnych
źródeł zanieczyszczeń oraz ich lokalizacja przestrzenna.
Skala nakładów finansowych poniesionych przez ZMPG S.A. w 2025 r. świadczy o powadze
z jaką ZMPG S.A. traktuje ochronę środowiska w rejonie Portu Gdańsk. Z tytułu
monitoringu zapylenia, dzierżawy i serwisu urządzeń pomiarowych oraz prognozowania
ryzyka pylenia wydatkowano 142 560,00 zł, a z tytułu bieżącego utrzymania porządku
i czystości na terenach portowych (zamiatanie i zraszanie 4 831 109,00 zł. Równocześnie
kontrahenci ZMPG S.A. ponieśli w tym samym okresie koszty działań minimalizujących
uciążliwości w łącznej wysokości 4 764 353,00 zł.
ZMPG S.A. zawiera umowy użytkowania, dzierżawy lub najmu ze wszystkimi podmiotami
na zasadach zapewniających przejrzystość, równy dostęp oraz efektywne wykorzystanie
środków publicznych, przy zachowaniu zasad niedyskryminacji i reguł konkurencji.
Warunki Korzystania ze Środowiska stanowią integralną część wszystkich umów
zawieranych przez ZMPG S.A. i są publicznie dostępne na stronie internetowej pod
adresem https://www.portgdansk.pl/biznes/tereny-inwestycyjne/, a ich przestrzeganie
jest obowiązkowe dla każdego najemcy i dzierżawcy bez wyjątku. Analogiczne zasady
dotyczą wytycznych dotyczących szkód, które nakładają na wszystkich kontrahentów
obowiązek niezwłocznego informowania ZMPG S.A. oraz właściwych organów o wszelkich
zagrożeniach dla nieruchomości, środowiska i osób trzecich.
Obowiązki w zakresie ograniczania emisji pyłu nakładane na operatorów, działających na
terenach portowych wynikają z kilku wzajemnie uzupełniających się źródeł. Podstawę
stanowią przepisy powszechnie obowiązującego prawa, w tym ustawy z dnia 20 grudnia
1996 r. o portach i przystaniach morskich, której art. 7 precyzyjnie określa, że przedmiot
działalności podmiotu zarządzającego obejmuje m.in. zarządzanie nieruchomościami
i infrastrukturą portową, świadczenie usług związanych z korzystaniem z infrastruktury
portowej oraz zapewnienie dostępu do portowych urządzeń odbiorczych odpadów ze
-- 2 of 4 --
3
statków w celu przekazania ich do odzysku lub unieszkodliwiania. Ustawa ta wyraźnie
przesądza przy tym, że przedmiotem działalności podmiotu zarządzającego nie może być
świadczenie w granicach portu usług portowych, takich jak magazynowanie,
rozformowywanie, przepakowywanie oraz inne usługi związane z obsługą ładunku – co
oznacza ścisły podział ról między ZMPG S.A. a operatorami eksploatacyjnymi.
Jednocześnie odnosząc się do kwestii pylenia należy zaznaczyć, że § 81 pkt 1 i 2
Zarządzenia Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni – Przepisy Portowe z dnia 16 lipca
2018 r. jednoznacznie wskazuje, że przeładunek powinien być zabezpieczony przed
przesypywaniem się i wypadaniem towarów do wody, na nabrzeża oraz przed pyleniem
wynikającym z niewłaściwej technologii przeładunku i składowania, a po zakończeniu
przeładunku, przeładowca obowiązany jest natychmiast oczyścić miejsca przeładunku
z pozostałości towarów i odpadów. Uzupełnienie tworzą przepisy o ochronie środowiska,
miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego oraz umowy zawierane przez ZMPG
S.A. z operatorami, których obligatoryjną i publicznie dostępną częścią są Warunki
Korzystania ze Środowiska. Zgodnie z tymi umowami, nieruchomości mogą być używane
wyłącznie zgodnie z obowiązującym prawem, a najemcy i dzierżawcy zobowiązani są do
powstrzymywania się od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich
ponad przeciętną miarę.
ZMPG S.A. prowadzi cykliczne inspekcje i nadzór, a zidentyfikowane naruszenia muszą być
usuwane przez kontrahentów bezzwłocznie i na ich własny koszt. Coroczny monitoring
jakości powietrza prowadzony przez niezależnych operatorów urządzeń oraz jego
publiczne raportowanie gwarantują przejrzystość całego systemu nadzoru. Operatorzy
każdego dnia otrzymują prognozy ryzyka pylenia i są zobowiązani do wdrażania
odpowiednich działań technicznych – w tym zraszania placów, uruchamiania kurtyn
i armat wodnych oraz wstrzymywania prac przeładunkowych przy wysokim ryzyku.
W przypadku naruszeń dotyczących ruchu pojazdów ZMPG S.A. współpracuje z Policją.
Prawny wymiar ochrony uzupełniają przepisy prawa cywilnego: roszczenie negatoryjne
uregulowane w art. 222 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: k.c.)
przysługuje przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez
pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą. Właścicielowi przysługuje
wówczas roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
Roszczenia te mogą i powinny być kierowane bezpośrednio do sprawcy naruszenia. Na
podstawie art. 344 § 1 k.c. posiadaczowi przysługuje roszczenie o przywrócenie stanu
poprzedniego i o zaniechanie naruszeń przeciwko temu, kto samowolnie naruszył
posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło.
Obowiązujące regulacje – zarówno na poziomie prawa powszechnego, jak i postanowień
umownych oraz wytycznych ZMPG S.A. – są adekwatne do efektywnego ograniczania
emisji pyłu z terenów portowych. Potwierdzają to wyniki kontroli WIOŚ wskazujące na
systematyczną poprawę sytuacji w ostatnich latach, a także dane z niezależnych stacji
pomiarowych ARMAG, dokumentujące dobry stan powietrza w rejonie Nowego Portu
(zaledwie 2 przekroczenia stężenia dobowego PM10 w całym 2025 r. wobec normy 35
dni). Kluczem jest niemnożenie szczegółowych regulacji technicznych, lecz egzekwowanie
zasady zgodności z prawem ochrony środowiska, co jest realizowane.
Skuteczne i jednolite egzekwowanie obowiązków środowiskowych jest zapewnione
poprzez standaryzowane Warunki Korzystania ze Środowiska wspólne dla wszystkich
-- 3 of 4 --
4
dzierżawców i najemców, jednolity reżim egzekucji naruszeń oraz mechanizmy nadzoru
ZMPG S.A. i organów zewnętrznych (WIOŚ, Straż Miejska). Ponadto, utrzymywanie
w umowach szczegółowego katalogu minimalnych technologii ograniczania pyłu byłoby
rozwiązaniem nieefektywnym, a nawet mogłoby przynieść odwrotny efekt od
zamierzonego, bowiem szybki postęp technologiczny sprawia, że takie postanowienia
szybko ulegają dezaktualizacji i mogłyby prowadzić do wymuszania stosowania rozwiązań
przestarzałych. Właściwym kryterium nadzoru pozostaje efektywność osiąganych
wyników środowiskowych, a nie stosowana metoda.
ZMPG S.A. i operatorzy na bieżąco monitorują rozwiązania i praktyki stosowane w portach
europejskich w zakresie ograniczania emisji pyłu z materiałów sypkich. W Porcie Gdańsk
wdrażane są elastyczne rozwiązania techniczne: systemy ciągłego monitoringu stężeń
pyłu, codzienny system prognozowania ryzyka pylenia umożliwiający operatywne
dostosowanie działań lub wstrzymanie przeładunków, zraszanie hałd i placów, stosowanie
kurtyn i armat wodnych oraz mycie pojazdów.
Mając na względzie powyższe, Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A., działając jako
podmiot o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa łańcuchów dostaw, podejmuje
wszelkie możliwe i uzasadnione ekonomicznie działania zmierzające do minimalizowania
uciążliwości środowiskowych związanych z przeładunkiem węgla, przy jednoczesnym
zachowaniu zasad transparentności, równego traktowania wszystkich operatorów
i racjonalnego gospodarowania powierzonym mieniem publicznym.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 4 of 4 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGMiZS-7-1.054.4.2026
Warszawa, 22 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16373 złożoną przez Posła na Sejm RP pana Kacpra
Płażyńskiego w dniu 8 kwietnia br., niniejszym przedstawiam następujące informacje.
Zgodnie z danymi stacji monitoringu Fundacji „Agencja Regionalnego Monitoringu
Atmosfery Gdańsk-Gdynia-Sopot” (dalej: ARMAG) w całym 2025 roku odnotowano
zaledwie dwa przypadki przekroczeń stężenia dobowego pyłu PM10 w rejonie Nowego
Portu – wobec normy dopuszczającej aż 35 takich dni w roku. Dane te wskazują zatem na
dobry stan jakości powietrza w omawianym obszarze, a nie na stan alarmujący.
Przekroczenie z dnia 13 marca 2026 r., przywołane w interpelacji jako jeden z aktualnych
przykładów, było zdarzeniem incydentalnym, spowodowanym wyjątkowo silnym
wiatrem, utrzymującymi się niskimi temperaturami oraz inwersją termiczną, które łącznie
wywołały zjawisko tzw. pylenia wtórnego – uniesienia pyłu z placów przeładunkowych
zlokalizowanych przede wszystkim we wschodniej części Kanału Portowego. Podkreślenia
wymaga, że zdarzenie to nie było poprzedzone prognozami wskazującymi na tak
ekstremalne warunki pogodowe. Była to zatem sytuacja obiektywnie wyjątkowa, nie zaś
przejaw systematycznej emisji. W I kwartale 2026 r. co prawda odnotowano podwyższoną
liczbę dobowych przekroczeń stężeń pyłu PM10, niemniej zjawisko to miało charakter
aglomeracyjny: stacja AM3 Gdańsk Nowy Port wykazała 17 przekroczeń, stacja AM1
Gdańsk Śródmieście – 16, stacja AM5 Gdańsk Lawendowe Wzgórze – 16, stacja AM18
Gdańsk al. Grunwaldzka – 29, a stacja AM7 Gdańsk Matarnia – 8. Potwierdza to
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku (dalej: WIOŚ), który rejestruje
przekroczenia na terenie całej aglomeracji trójmiejskiej. Przyczyny bowiem leżą w
warunkach meteorologicznych charakterystycznych dla całej aglomeracji takich jak niskie
temperatury, inwersje termiczne sprzyjającej akumulacji zanieczyszczeń, wzmożona
emisja niska ze źródeł grzewczych oraz wiosenne sprzątanie ulic, a nie w stałej działalności
prowadzonej na terenach administrowanych przez ZMPG S.A.
W związku z tym należy wskazać, że nie można jednoznacznie stwierdzić,
iż odnotowywane epizody podwyższonych stężeń pyłu spowodowane są wyłącznie
działalnością przeładunkową i składowaniem węgla na terenach pozostających w
użytkowaniu wieczystym ZMPG S.A. Nie bez znaczenia jest również fakt, że istotne źródło
pyłu stanowi ruch pojazdów ciężarowych oraz wtórne unoszenie pyłu z powierzchni dróg
i ulic.
Pomimo powyższego, ZMPG S.A. od lat konsekwentnie podejmuje działania zmierzające
do minimalizowania uciążliwości pyłowych. Na bieżąco czyszczone są ciągi komunikacyjne
-- 1 of 4 --
2
na nieruchomościach gruntowych pozostających we władaniu ZMPG S.A. metodą na
mokro, z wykorzystaniem dedykowanego sprzętu. Operatorzy prowadzą – stosownie do
bieżących warunków atmosferycznych – zraszanie placów składowych, stosują kurtyny
i armaty wodne, a pojazdy wyjeżdżające ze składów poddawane są myciu kół i podwozi.
W przypadku naruszania przez operatorów zasad dotyczących prędkości transportu lub
zabezpieczenia ładunku plandekami, ZMPG S.A. współpracuje z Policją w celu
egzekwowania obowiązujących przepisów.
W zakresie monitoringu stężenia pyłów, należy wskazać, że w dniu 2 stycznia 2026 r.
ZMPG S.A. podpisał kolejną umowę z SeaData Sp. z o.o. zawartą na okres 48 miesięcy,
obejmującą obsługę rozbudowanej sieci czujników monitorujących stężenie pyłów PM2.5,
PM10 oraz PM40-PM100. Operatorzy portowi codziennie otrzymują „Prognozę ryzyka
pylenia z materiałów sypkich oraz akumulacji pyłów PM10/PM2.5” dla obszaru Portu
Gdańsk, co umożliwia im dostosowanie harmonogramu przeładunków, a przy wysokim
ryzyku pylenia – wstrzymanie prac.
Od 1 stycznia 2026 r., w ramach współpracy z Fundacją ARMAG i Uniwersytetem
Gdańskim, prowadzony jest codzienny pobór prób pyłów PM2.5 oraz TSP do analiz
grawimetrycznych i chemicznych z wykorzystaniem niskoprzepływowego pobornika pyłu
zawieszonego z dwoma głowicami Digitel DPA14. Celem tych badań jest precyzyjne
określenie sezonowej zmienności epizodów wysokich stężeń, identyfikacja potencjalnych
źródeł zanieczyszczeń oraz ich lokalizacja przestrzenna.
Skala nakładów finansowych poniesionych przez ZMPG S.A. w 2025 r. świadczy o powadze
z jaką ZMPG S.A. traktuje ochronę środowiska w rejonie Portu Gdańsk. Z tytułu
monitoringu zapylenia, dzierżawy i serwisu urządzeń pomiarowych oraz prognozowania
ryzyka pylenia wydatkowano 142 560,00 zł, a z tytułu bieżącego utrzymania porządku
i czystości na terenach portowych (zamiatanie i zraszanie 4 831 109,00 zł. Równocześnie
kontrahenci ZMPG S.A. ponieśli w tym samym okresie koszty działań minimalizujących
uciążliwości w łącznej wysokości 4 764 353,00 zł.
ZMPG S.A. zawiera umowy użytkowania, dzierżawy lub najmu ze wszystkimi podmiotami
na zasadach zapewniających przejrzystość, równy dostęp oraz efektywne wykorzystanie
środków publicznych, przy zachowaniu zasad niedyskryminacji i reguł konkurencji.
Warunki Korzystania ze Środowiska stanowią integralną część wszystkich umów
zawieranych przez ZMPG S.A. i są publicznie dostępne na stronie internetowej pod
adresem https://www.portgdansk.pl/biznes/tereny-inwestycyjne/, a ich przestrzeganie
jest obowiązkowe dla każdego najemcy i dzierżawcy bez wyjątku. Analogiczne zasady
dotyczą wytycznych dotyczących szkód, które nakładają na wszystkich kontrahentów
obowiązek niezwłocznego informowania ZMPG S.A. oraz właściwych organów o wszelkich
zagrożeniach dla nieruchomości, środowiska i osób trzecich.
Obowiązki w zakresie ograniczania emisji pyłu nakładane na operatorów, działających na
terenach portowych wynikają z kilku wzajemnie uzupełniających się źródeł. Podstawę
stanowią przepisy powszechnie obowiązującego prawa, w tym ustawy z dnia 20 grudnia
1996 r. o portach i przystaniach morskich, której art. 7 precyzyjnie określa, że przedmiot
działalności podmiotu zarządzającego obejmuje m.in. zarządzanie nieruchomościami
i infrastrukturą portową, świadczenie usług związanych z korzystaniem z infrastruktury
portowej oraz zapewnienie dostępu do portowych urządzeń odbiorczych odpadów ze
-- 2 of 4 --
3
statków w celu przekazania ich do odzysku lub unieszkodliwiania. Ustawa ta wyraźnie
przesądza przy tym, że przedmiotem działalności podmiotu zarządzającego nie może być
świadczenie w granicach portu usług portowych, takich jak magazynowanie,
rozformowywanie, przepakowywanie oraz inne usługi związane z obsługą ładunku – co
oznacza ścisły podział ról między ZMPG S.A. a operatorami eksploatacyjnymi.
Jednocześnie odnosząc się do kwestii pylenia należy zaznaczyć, że § 81 pkt 1 i 2
Zarządzenia Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni – Przepisy Portowe z dnia 16 lipca
2018 r. jednoznacznie wskazuje, że przeładunek powinien być zabezpieczony przed
przesypywaniem się i wypadaniem towarów do wody, na nabrzeża oraz przed pyleniem
wynikającym z niewłaściwej technologii przeładunku i składowania, a po zakończeniu
przeładunku, przeładowca obowiązany jest natychmiast oczyścić miejsca przeładunku
z pozostałości towarów i odpadów. Uzupełnienie tworzą przepisy o ochronie środowiska,
miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego oraz umowy zawierane przez ZMPG
S.A. z operatorami, których obligatoryjną i publicznie dostępną częścią są Warunki
Korzystania ze Środowiska. Zgodnie z tymi umowami, nieruchomości mogą być używane
wyłącznie zgodnie z obowiązującym prawem, a najemcy i dzierżawcy zobowiązani są do
powstrzymywania się od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich
ponad przeciętną miarę.
ZMPG S.A. prowadzi cykliczne inspekcje i nadzór, a zidentyfikowane naruszenia muszą być
usuwane przez kontrahentów bezzwłocznie i na ich własny koszt. Coroczny monitoring
jakości powietrza prowadzony przez niezależnych operatorów urządzeń oraz jego
publiczne raportowanie gwarantują przejrzystość całego systemu nadzoru. Operatorzy
każdego dnia otrzymują prognozy ryzyka pylenia i są zobowiązani do wdrażania
odpowiednich działań technicznych – w tym zraszania placów, uruchamiania kurtyn
i armat wodnych oraz wstrzymywania prac przeładunkowych przy wysokim ryzyku.
W przypadku naruszeń dotyczących ruchu pojazdów ZMPG S.A. współpracuje z Policją.
Prawny wymiar ochrony uzupełniają przepisy prawa cywilnego: roszczenie negatoryjne
uregulowane w art. 222 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: k.c.)
przysługuje przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez
pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą. Właścicielowi przysługuje
wówczas roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
Roszczenia te mogą i powinny być kierowane bezpośrednio do sprawcy naruszenia. Na
podstawie art. 344 § 1 k.c. posiadaczowi przysługuje roszczenie o przywrócenie stanu
poprzedniego i o zaniechanie naruszeń przeciwko temu, kto samowolnie naruszył
posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło.
Obowiązujące regulacje – zarówno na poziomie prawa powszechnego, jak i postanowień
umownych oraz wytycznych ZMPG S.A. – są adekwatne do efektywnego ograniczania
emisji pyłu z terenów portowych. Potwierdzają to wyniki kontroli WIOŚ wskazujące na
systematyczną poprawę sytuacji w ostatnich latach, a także dane z niezależnych stacji
pomiarowych ARMAG, dokumentujące dobry stan powietrza w rejonie Nowego Portu
(zaledwie 2 przekroczenia stężenia dobowego PM10 w całym 2025 r. wobec normy 35
dni). Kluczem jest niemnożenie szczegółowych regulacji technicznych, lecz egzekwowanie
zasady zgodności z prawem ochrony środowiska, co jest realizowane.
Skuteczne i jednolite egzekwowanie obowiązków środowiskowych jest zapewnione
poprzez standaryzowane Warunki Korzystania ze Środowiska wspólne dla wszystkich
-- 3 of 4 --
4
dzierżawców i najemców, jednolity reżim egzekucji naruszeń oraz mechanizmy nadzoru
ZMPG S.A. i organów zewnętrznych (WIOŚ, Straż Miejska). Ponadto, utrzymywanie
w umowach szczegółowego katalogu minimalnych technologii ograniczania pyłu byłoby
rozwiązaniem nieefektywnym, a nawet mogłoby przynieść odwrotny efekt od
zamierzonego, bowiem szybki postęp technologiczny sprawia, że takie postanowienia
szybko ulegają dezaktualizacji i mogłyby prowadzić do wymuszania stosowania rozwiązań
przestarzałych. Właściwym kryterium nadzoru pozostaje efektywność osiąganych
wyników środowiskowych, a nie stosowana metoda.
ZMPG S.A. i operatorzy na bieżąco monitorują rozwiązania i praktyki stosowane w portach
europejskich w zakresie ograniczania emisji pyłu z materiałów sypkich. W Porcie Gdańsk
wdrażane są elastyczne rozwiązania techniczne: systemy ciągłego monitoringu stężeń
pyłu, codzienny system prognozowania ryzyka pylenia umożliwiający operatywne
dostosowanie działań lub wstrzymanie przeładunków, zraszanie hałd i placów, stosowanie
kurtyn i armat wodnych oraz mycie pojazdów.
Mając na względzie powyższe, Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A., działając jako
podmiot o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa łańcuchów dostaw, podejmuje
wszelkie możliwe i uzasadnione ekonomicznie działania zmierzające do minimalizowania
uciążliwości środowiskowych związanych z przeładunkiem węgla, przy jednoczesnym
zachowaniu zasad transparentności, równego traktowania wszystkich operatorów
i racjonalnego gospodarowania powierzonym mieniem publicznym.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 4 of 4 --