Interpelacja w sprawie jakości powietrza na obszarach miejskich
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16357
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie jakości powietrza na obszarach miejskich
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 02-04-2026
Zanieczyszczenie powietrza w miastach prowadzi do problemów zdrowotnych, w tym chorób układu oddechowego i krążenia. Źródłami emisji są zarówno transport, przemysł, jak i indywidualne ogrzewanie gospodarstw domowych.
Obecne działania, takie jak wymiana źródeł ciepła i ograniczenie emisji przemysłowej, są niewystarczające w obliczu rosnącej liczby mieszkańców i pojazdów. Konieczne jest kompleksowe podejście obejmujące regulacje prawne, inwestycje w infrastrukturę i działania edukacyjne.
Pytania:
Jakie są aktualne poziomy zanieczyszczeń powietrza w głównych miastach Polski?
Jakie źródła emisji stanowią największe zagrożenie dla jakości powietrza?
Jakie programy inwestycyjne są realizowane w celu poprawy jakości powietrza?
Czy prowadzone są działania edukacyjne i informacyjne dla mieszkańców?
Jak ministerstwo ocenia skuteczność obecnych regulacji i norm środowiskowych?
Jakie są plany monitorowania i ograniczania zanieczyszczeń powietrza w nadchodzących latach?
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (11)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
23392 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPN-WJP.0500.2.2026.MB
4317939.17518719.14292881
Warszawa, 23-04-2026
Odpowiedź na interpelację K10INT16357
Dotyczy: jakości powietrza na obszarach miejskich
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję poniżej odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
1. Jakie są aktualne poziomy zanieczyszczeń powietrza w głównych miastach Polski?
W tabeli poniżej zestawiono informacje o stężeniach średnich rocznych (Sr. Sa) dla: pyłu
zawieszonego PM10 i PM2,5, benzo(a)pirenie oznaczanym w pyle zawieszonym PM10
i dwutlenku azotu, dla 28 dużych miast w Polsce, w 2025 r.
Tabela. Stężenia średnie roczne dla wybranych zanieczyszczeń powietrza, w 28 miastach, w
Polsce, w 2025 r. [opracowanie: GIOŚ]
Lp. Miasto Sr. Sa PM10
[μg/m3]
Sr. Sa PM2,5
[μg/m3]
Sr. Sa B(a)P
[ng/m3]
Sr. Sa NO2
[μg/m3]
1. Legnica 27,3 18,3 2,55 16,4
2. Wałbrzych 22,6 14,4 2,93 11,9
3. Bydgoszcz 22,6 14,2 1,60 14,5
4. Toruń 19,8 15,0 0,92 13,4
5. Włocławek 19,6 16,7 1,40 16,9
6. Lublin 20,8 15,8 0,93 16,7
7. Gorzów Wielkopolski 18,3 13,2 0,65 16,6
8. Zielona Góra 17,5 11,8 0,52 12,3
9. Łódź 24,2 16,5 1,48 17,3
10. Kraków 24,8 16,7 1,45 28,1
11. Tarnów 19,7 14,8 1,43 20,0
12. Płock 20,0 14,5 0,64 13,1
13. Radom 22,4 16,8 1,52 15,6
14. Warszawa 21,2 14,7 0,85 22,5
-- 1 of 9 --
15. Opole 21,9 15,2 1,83 13,6
16. Rzeszów 21,0 15,0 1,40 17,9
17. Białystok 18,4 13,4 0,90 15,9
18. Gdańsk 17,7 13,9 0,59 18,5
19. Bielsko-Biała 21,9 20,9 2,11 20,4
20. Częstochowa 25,7 24,9 1,50 22,2
21. Katowice 27,9 18,0 1,38 24,5
22. Kielce 22,0 14,2 2,48 24,0
23. Elbląg 17,7 12,3 0,63 10,8
24. Olsztyn 16,8 12,2 0,52 10,6
25. Kalisz 26,3 19,8 1,28 14,1
26. Poznań 24,6 18,2 0,60 14,8
27. Koszalin 15,7 10,9 0,63 13,8
28. Szczecin 19,6 12,7 0,46 16,7
Norma średnia roczna dla pyłu zawieszonego PM10 [2] wynosi 40 μg/m3. W żadnym z 28
miast nie wystąpiło przekroczenie dla tego zanieczyszczenia. Najwyższe stężenie,
wynoszące 27,9 μg/m3, wystąpiło w Katowicach, a najniższe w Koszalinie – 15,7 μg/m3.
Norma średnia roczna dla pyłu zawieszonego PM2,5 wynosi 20 μg/m3 i została ona
przekroczona w Częstochowie (24,9 μg/m3) i Bielsku-Białej (20,9 μg/m3). Najniższe
stężenie tego zanieczyszczenia wystąpiło w Koszalinie – 10,9 μg/m3.
Norma średnia roczna dla benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 wynosi 1 ng/m3.
Zgodnie z zasadami zaokrąglania wyników norma średnia roczna B(a)P w pyle
zawieszonym PM10 nie jest przekroczona, gdy wartości średnioroczne są niższe niż 1,50
ng/m3. Norma średnia roczna B(a)P w pyle zawieszonym PM10 została przekroczona w:
Wałbrzychu (2,93 ng/m3), Legnicy (2,55 ng/m3), Kielcach (2,48 ng/m3), Bielsku-Białej
(2,11 ng/m3), Opolu (1,83 ng/m3), Bydgoszczy (1,60 ng/m3), Radomiu (1,52 ng/m3) i
Częstochowie (1,50 ng/m3).
Norma średnia roczna dla dwutlenku azotu wynosi 40 μg/m3. W żadnym z 28 miast nie
wystąpiło przekroczenie dla tego zanieczyszczenia. Najwyższe stężenie, wynoszące 28,1
μg/m3, wystąpiło w Krakowie, a najniższe w Olsztynie – 10,6 μg/m3.
Ze względu na warunki meteorologiczne (ujemne temperatury powietrza) panujące w I
kwartale br., i w związku z tym zwiększoną emisję głównie związaną z ogrzewaniem
indywidualnym w sektorze komunalno-bytowym, odnotowano w Polsce pogorszenie
jakości powietrza pod względem stężeń pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 oraz
bezno(a)pirenu oznaczanego w pyle zawieszonym PM10. W tym czasie Główny Inspektor
Ochrony Środowiska (GIOŚ) wydał w sumie 60 powiadomień o ryzyku wystąpienia
-- 2 of 9 --
przekroczenia poziomu alarmowego dla pyłu PM10 (ALERT RCB)1. W tym czasie wydano
również w sumie 17 powiadomień o przekroczeniu średniodobowego poziomu
dopuszczalnego dla pyłu zawieszonego PM102.
2. Jakie źródła emisji stanowią największe zagrożenie dla jakości powietrza?
Jedną z głównych przyczyn złego stanu powietrza w Polsce w dalszym ciągu pozostaje
proces spalania paliw stałych w przestarzałych instalacjach grzewczych małej mocy w
budynkach mieszkalnych, które charakteryzują się niską efektywnością energetyczną. W
Polsce wciąż 2,8 mln budynków ogrzewanych jest wyłącznie ogrzewaczami lub kotłami na
paliwa stałe poniżej 5 klasy - według danych z Centralnej Ewidencji Emisyjności
Budynków.
Drugą co do wielkości przyczyną nieodpowiedniej jakości powietrza w Polsce jest
negatywny wpływ transportu drogowego. Transport ma wpływ przede wszystkim na
wysokie poziomy dwutlenku azotu (NO2) oraz stężenia pyłów zawieszonych (PM10 i
PM2,5) na obszarach gęsto zaludnionych, tj. w aglomeracjach i dużych miastach.
Udziały poszczególnych ww. źródeł emisji mogą się różnić na obszarach poszczególnych
województw czy miast. Wynika to np. z większego uprzemysłowienia danego regionu lub
przebiegu głównych szlaków komunikacyjnych (drogi, lotniska, porty).
Sektor komunalno-bytowy, który związany jest z indywidualnym ogrzewaniem domów
paliwami stałymi, odpowiada głównie za emisję pyłu PM10 i PM2,5 oraz benzo(a)pirenu.
Występujące duże różnice sezonowe w stężeniach tlenków siarki na stacjach
pomiarowych wskazują na znaczny wpływ emisji tego zanieczyszczenia z procesów
spalania paliw dla celów grzewczych (tzw. „niska emisja”).
Z kolei transport samochodowy wpływa na stężenia NOx zwłaszcza na obszarach
bezpośrednio sąsiadujących z drogami o znacznym natężeniu ruchu. Zanieczyszczenia
komunikacyjne w postaci pyłów powstają głównie w wyniku ścierania się hamulców, opon
i nawierzchni dróg oraz unosu zanieczyszczeń z powierzchni dróg.
Na zanieczyszczenie powietrza NOx i SOx ma wpływ emisja punktowa z zakładów
przemysłowych, która emituje znaczne ilości zanieczyszczeń podczas wytwarzania energii i
procesów technologicznych.
3. Jakie programy inwestycyjne są realizowane w celu poprawy jakości powietrza?
Poprawa jakości powietrza w Polsce jest wspierana przez następujące programy:
Program Priorytetowy „Czyste Powietrze” (PPCP);
Na poziomie krajowym najważniejszym narzędziem wsparcia w likwidacji
wysokoemisyjnych kotłów na paliwa stałe jest Program Priorytetowy Czyste Powietrze
(PP CP), który realizowany jest od 2018 roku. Program jest kluczowym elementem
wsparcia działań na rzecz poprawy jakości powietrza oraz redukcji emisji gazów
1 ALERT RCB – przekazanie przez GIOŚ do RCB powiadomień o ryzyku wystąpienia przekroczenia poziomu
alarmowego dla pyłu PM10 celem rozesłania przez RCB wiadomości SMS do osób przebywających na
obszarze powiatu którego wystąpiło to ryzyko
2 Przekroczenie średniodobowego poziomu dopuszczalnego - oznacza wystąpienie ponad 35 dni ze stężeniem
powyżej 50 μg/m3 dla pyłu zawieszonego PM10 w powietrzu
-- 3 of 9 --
cieplarnianych poprzez dotacje na wymianę wysokoemisyjnych, pozaklasowych kotłów na
paliwa stałe na niskoemisyjne źródła ciepła, a także na termomodernizację
jednorodzinnych budynków mieszkalnych. Nowa odsłona programu, wprowadzona od 31
marca 2025 r., przyniosła szereg usprawnień mających na celu zwiększenie efektywności i
dostępności programu. Kluczowym rozwiązaniem, jest wprowadzenie Ogólnopolskiego
System Operatorów PP CP. Tę rolę w nowej wersji programu pełnią gminy i wojewódzkie
fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, w sytuacji, gdy gmina nie przystąpiła
jeszcze do programu operatorskiego. Operatorzy pomagają beneficjentom na każdym
etapie procesu, od podjęcia decyzji o realizacji inwestycji, przez wybór audytora i
wykonawcy, poprzez cały proces inwestycyjny, aż do zakończenia projektu i rozliczenia
dotacji. W ramach programu od lat jednostki samorządowe mogą otrzymać również środki
finansowe na prowadzenie Punktu Konsultacyjno-Informacyjnego (PKI).
Dotychczas z programu Czyste Powietrze wymieniono ponad 450 tys. wysokoemisyjnych
urządzeń na niskoemisyjne systemy grzewcze.
Program „Ciepłe Mieszkanie” - planowana kontynuacja programu w 2026 r.;
Celem Programu jest wymiana nieefektywnych źródeł ciepła oraz poprawa efektywności
energetycznej w budynkach wielorodzinnych, w tym w lokalach, należących do najemców
komunalnych oraz we wspólnotach.
W styczniu br. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął
wstępne konsultacje z 16 Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej w celu wypracowania rozwiązań dotyczących wdrożenia nowej odsłony
programu, dostosowanego do aktualnych potrzeb, wymogów i możliwości. Możliwość
uruchomienia Programu i rozpoczęcie naboru dla gmin będzie możliwe pod koniec 2026 r.
Program „Mój Prąd” – planowana kontynuacja programu w 2026r;
Celami programu są zwiększenie produkcji energii elektrycznej z mikroinstalacji
fotowoltaicznych, umożliwienie magazynowania wyprodukowanej energii elektrycznej z
instalacji fotowoltaicznych oraz umożliwienie magazynowania ciepła. Skutkiem realizacji
wymienionych celów będzie zwiększenie wykorzystania OZE w budynkach
jednorodzinnych.
Program Priorytetowy „Moje Ciepło”;
Program ma na celu wsparcie zakupu i montażu pomp ciepła dla nowych budynków
jednorodzinnych.
Inne programy
Dodatkowo w ramach Funduszu Modernizacyjnego pozyskano w tym roku 5,5 mld zł na
pięć programów, które zostaną uruchomione w 2026 roku. Z tej puli 3,5 mld zł zostanie
przeznaczone na termomodernizację budynków szpitalnych, edukacyjnych oraz budynków
mieszkalnych wielorodzinnych na terenach wiejskich. Fundusze skierowane będą także na
magazyny ciepła służące zwiększeniu elastyczności i efektywności systemów
ciepłowniczych oraz na przydomowe magazyny.
NaszEauto
-- 4 of 9 --
Program ma na celu wsparcie finansowe dla przedsięwzięć polegających na zakupie,
leasingu lub wynajmie długoterminowym nowych zeroemisyjnych pojazdów elektrycznych
kategorii M1, M2 oraz N1.
Wsparcie zakupu lub leasingu pojazdów zeroemisyjnych kategorii N2 i N3;
Celem Programu jest dofinansowanie inwestycji polegających zakupie/leasingu nowego
pojazdu zeroemisyjnego kategorii N2 lub N3 wykorzystującego do napędu wyłącznie
energię elektryczną lub energię elektryczną wytworzoną z wodoru.
Wsparcie budowy lub rozbudowy ogólnodostępnej stacji ładowania dla transportu
ciężkiego.
Celem Programu jest wsparcie rozwoju infrastruktury do ładownia dla zeroemisyjnych
pojazdów ciężarowych, zlokalizowanych przy trasach sieci bazowej TEN-T, centrach
logistycznych, bazach eksploatacyjnych oraz terminalach intermodalnych, aby zmniejszyć
liczbę pojazdów emitujących CO2 i NOx, a tym samym poprawić jakość powietrza.
Program Termo (prowadzony przez Bank Gospodarstwa Krajowego)
Program ma na celu poprawę efektywności energetycznej budynków oraz wzrost
wykorzystania odnawialnych źródeł energii. W programie udostępniane są różne formy
dofinansowań premie lub granty na przedsięwzięcia remontowe i termomodernizacyjne.
Szczegółowe informacje o programach BGK dostępne są na stronie:
https://www.bgk.pl/programy-i-fundusze/programy/program-termo/.
Jednostki samorządowe mogą także korzystać ze środków finansowych w ramach
programów regionalnych z funduszy europejskich. Każde województwo posiada własny
program, który sfinansuje inwestycje na jego terenie. Szczegółowe informacje na temat
wsparcia dostępne są na stronie: https://www.funduszeunijne.gov.pl/
4. Czy prowadzone są działania edukacyjne i informacyjne dla mieszkańców?
Zanieczyszczenia powietrza, szczególnie w miastach, to bardzo istotny problem, który
wpływa negatywnie na zdrowie ludzi. Dlatego Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ)
prowadzi na bieżąco działania informacyjno-edukacyjne skierowane do Polek i Polaków,
głównie poprzez stronę internetową i media społecznościowe. Działania te koncentrują się
zarówno na zwiększaniu świadomości społecznej, jak i promowaniu konkretnych
rozwiązań służących poprawie stanu powietrza. Istotnym elementem prowadzonych
działań jest również upowszechnianie wiedzy na temat wpływu jakości powietrza na
zdrowie ludzi oraz środowisko.
W ramach prowadzonych działań organizowane są konferencje prasowe z udziałem
kierownictwa resortu, kierowane do mediów oraz obywateli, a także przygotowywane i
publikowane są komunikaty, artykuły oraz serie pytań i odpowiedzi zamieszczane na
stronie internetowej Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Ich głównym celem jest
edukowanie społeczeństwa w zakresie indywidualnych działań, jakie można podjąć w celu
poprawy stanu jakości powietrza.
MKiŚ prowadzi na bieżąco działania informacyjne dotyczące funkcjonowania Programu
Priorytetowego Czyste Powietrze, którego celem jest poprawa jakości powietrza poprzez
ograniczenie emisji zanieczyszczeń, w szczególności pochodzących z sektora bytowo
-- 5 of 9 --
komunalnego, m.in. dzięki wymianie nieefektywnych źródeł ciepła oraz zwiększeniu
efektywności energetycznej budynków jednorodzinnych.
Uzupełnieniem prowadzonych działań jest opracowanie i rozwój strony internetowej:
https://www.gov.pl/web/klimat/powietrze, która stanowi źródło wiedzy na temat
podejmowanych działań naprawczych oraz dostępnych narzędzi i programów
wspierających poprawę jakości powietrza w Polsce, w tym w miastach.
Działania edukacyjne i informacyjne o prowadzonym monitoringu i jakości powietrza
realizowane są przez GIOŚ poprzez dedykowane narzędzia informatyczne: portal „Jakość
Powietrza” (https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/home), usługi API oraz aplikacje mobilne
„Jakość Powietrza w Polsce”.
Informacje o jakości powietrza prezentowane są w postaci Polskiego Indeksu Jakości
Powietrza oraz indeksów poszczególnych zanieczyszczeń na mapie „Bieżących danych
pomiarowych” portalu i w aplikacji mobilnej „Jakość Powietrza w Polsce”. Archiwalne dane
pomiarowe udostępniane są do samodzielnego wyszukiwania, przeglądania i pobierania w
module „Bank danych pomiarowych” portalu.
Na portalu „Jakość Powietrza” oraz w aplikacjach mobilnych udostępniane są również
prognozy zanieczyszczenia powietrza prezentowane jako statyczne mapy
prognozowanych stężeń maksymalnych i średniodobowych oraz jako dynamiczne
animacje prognozowanych jednogodzinnych stężeń pyłu zawieszonego PM10, NO2 SO2 (w
sezonie zimowym) i O3 (w sezonie letnim). Informacje dotyczące prognozowanej jakości
powietrza opracowywane są przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut
Badawczy na dzień bieżący i dwa kolejne dni.
Na portalu umieszczane są również powiadomienia o ryzyku i wystąpieniu przekroczenia
poziomu informowania i alarmowego, komunikaty o aktualnym i prognozowanym stanie
powietrza, wyniki ocen jakości powietrza, w tym wojewódzkie raporty z wykonanych
rocznych ocen jakości powietrza za 2023 rok, informacje o sieci pomiarowej, mapy
rozkładów stężeń zanieczyszczeń, oraz wiele innych opracowań i map tematycznych.
W przypadku stwierdzenia w danym dniu ryzyka wystąpienia przekroczenia lub
wystąpienia przekroczenia poziomu informowania, poziomu alarmowego, przekroczenia
poziomu dopuszczalnego lub docelowego, GIOŚ przygotowuje powiadomienie, które jest
przekazywane do właściwego wojewódzkiego centrum zarządzania kryzysowego, zarządu
województwa oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Dotyczy to ryzyka przekroczenia
lub przekroczeniu norm jakości powietrza dla: pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5, SO2,
NO2, NOx, O3, C6H6, CO oraz Pb, As, Cd, Ni i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10.
Zadanie to, jest realizowane przez GIOŚ przez cały rok, w tym w dni wolne od pracy.
5. Jak Ministerstwo ocenia skuteczność obecnych regulacji i norm środowiskowych?
Skuteczność wprowadzonych w poprzednich latach rozwiązań w zakresie ochrony
powietrza tj. np. standardy emisji z instalacji, standardy jakości paliw stałych/ system
pozwoleń na wprowadzania gazów i pyłów do powietrza należy ocenić pozytywnie.
Jakość powietrza w Polsce w ostatnich latach ulegała systematycznej poprawie. Jest to
fakt poparty wynikami pomiarów i oceny jakości powietrza prowadzonych przez GIOŚ,
zgodnie z wymaganiami prawnymi UE. W 2018 roku poziomy dopuszczalne pyłu PM10
były przekroczone w aż 39 na 46 stref ochrony powietrza w Polsce, natomiast w 2024
roku już tylko w 6 strefach.
-- 6 of 9 --
Dobrym wskaźnikiem poprawy jakości powietrza jest także krajowy wskaźnik średniego
narażenia na pył PM2,5. Wartość krajowego wskaźnika średniego narażenia dla pyłu
PM2,5 spadł z 22 μg/m3 w 2018 r. do 15 μg/m3 w 2024 r.
Emisja SO2 zmniejszyła się o 91% od 1990 do 2024 roku. Na spadek krajowej emisji SO2 w
ostatnich latach wpłynęło przede wszystkim zmniejszenie emisji tego zanieczyszczenia z
energetyki zawodowej, co wynikało z dostosowania się przez operatorów od 1 stycznia
2016 r. do wymagań wynikających z wdrożenia dyrektywy 2010/75/UE w sprawie emisji
przemysłowych (dyrektywa IED) w zakresie zaostrzonych standardów emisji SO2, NOx
oraz pyłu całkowitego. Operatorzy zakładów z tej grupy dużych obiektów energetycznego
spalania (tzw. obiekty LCP) podejmowali również stopniowo działania zmierzające do
dostosowania (do 16 sierpnia 2021 r.) tzw. dużych obiektów energetycznego spalania
paliw do wymagań określonych w konkluzjach dotyczących najlepszych dostępnych
technik BAT [3]. Dyrektywa IED zaostrzyła normy emisyjne dla obiektów LCP,
dopuszczając jednak czasowe odstępstwa: Przejściowy Plan Krajowy (do 30 czerwca 2020
r.), derogację 17 500 godzin (do 31 grudnia 2023 r.) oraz derogację dla ciepłowni (do 31
grudnia 2022 r.). Wygaśnięcie tych mechanizmów w latach 2020 – 2023 przyczyniło się
do dalszego spadku emisji w sektorze LCP.
Emisja tlenków azotu zmniejszyła się o 57% od 1990 do 2024 roku. Od końca lat 90-tych
największym źródłem emisji tlenków azotu jest spalanie paliw w transporcie drogowym, z
którego emisja systematycznie rosła do roku 2017. Spowodowane było to głównie
zwiększeniem liczby pojazdów o 182,5% od roku 1990 i związanym z tym zwiększeniem
pracy przewozowej i zużycia paliwa. Spadek emisji NOx od roku 2017 spowodowany jest
coraz większym udziałem w strukturze pojazdów samochodów spełniających najnowsze
standardy emisji. Na spadek krajowej emisji NOx w ostatnich latach wpłynęło również
zmniejszenie emisji tego zanieczyszczenia z energetyki zawodowej, co podobnie jak w
przypadku SOx i pyłów, wynikało z wdrażania kolejnych przepisów zaostrzających
standardy emisyjne. Wdrożenie tych przepisów przyczyniło się do obniżenia emisji NOx o
niemal 58% ze wszystkich obiektów LCP na przestrzeni lat 2016-2024.
Emisja pyłu PM2,5 w 2024 r. zmniejszyła się o 49% od 1990 roku. Największy spadek
emisji odnotowano w sektorze 1A4. Inne sektory, co było spowodowane zmniejszeniem
zużycia węgla kamiennego oraz wprowadzaniem urządzeń grzewczych nowoczesnej
konstrukcji w gospodarstwach domowych.
Emisja całkowitego pyłu zawieszonego w 2024 r. zmniejszyła się o 70% od 1990 roku. Tak
duży spadek emisji pyłów, podobnie jak w przypadku SOx i NOx, był wynikiem zmian
wprowadzanych w energetyce zawodowej, zarówno mniejszego zużycia paliw, zwłaszcza
kopalnych (głównie węgla kamiennego) i zastępowanie ich przez nisko i zeroemisyjne
źródła energii, jak również wprowadzania kolejnych przepisów zaostrzających standardy
emisyjne. Wdrożenie nowych przepisów przyczyniło się do obniżenia emisji pyłu
całkowitego ze wszystkich obiektów LCP na przestrzeni lat 2016 - 2024 o ponad 81%.
Emisja Niemetanowych Lotnych Związków Organicznych 2024 r. zmniejszyła się o 22% w
stosunku do 1990 roku.
Emisja amoniaku w 2024 r. zmniejszyła się o 38% od 1990 roku.
Począwszy od 2021 r., w związku z nowelizacją ustawy o nawozach i nawożeniu z 2020 r.,
obserwowane jest stosowanie części mocznika w formie granulowanej z inhibitorem
ureazy co powoduje stopniowe zmniejszanie się emisji amoniaku ze stosowania nawozów
mineralnych ─ w okresie 2020-2024 ten spadek wyniósł 32% przy jednoczesnym
zmniejszeniu się zużycia nawozów azotowych o 8%.
-- 7 of 9 --
6. Jakie są plany monitorowania i ograniczania zanieczyszczeń w nadchodzących latach?
Jednym z najważniejszych działań MKiŚ na najbliższe lata są prowadzone już obecnie
prace nad przygotowaniem rozwiązań prawnych, których celem jest transpozycja
wymagań dyrektywy (UE) 2024/2881 w sprawie jakości powietrza [4] do prawa
krajowego. Projektowane przepisy ustawy o jakości powietrza pozwolą na wdrożenie m.in.
następujących mechanizmów:
wzmocnienie systemu pomiarów i modelowania jakości powietrza w Polsce, a
także systemu powiadamiania o ryzyku wystąpienia przekroczeń norm jakości
powietrza dla wybranych zanieczyszczeń powietrza,
wzmocnienie systemu zarządzania jakością powietrza na poziomie wojewódzkim
nie tylko poprzez włącznie jednostek nadzorowanych i podległych ministrowi
właściwemu do spraw klimatu w proces przygotowania planów działania na rzecz
jakości powietrza (PDJP) oraz programów ochrony powietrza (POP), ale także
przygotowanie opinii do projektów ww. planów i programów przez ministra
właściwego do spraw klimatu,
zapewnienie możliwości zaskarżenia przez zainteresowaną społeczność PDJP,
POP oraz planów działań krótkoterminowych (PDK),
dodatkowe mechanizmy wsparcia realizacji działań mających na celu poprawę
jakości powietrza, w tym m.in. zwiększenie intensywności prowadzonych przez
Inspekcję Ochrony Środowiska kontroli PDJP, POP i PDK.
Zgodnie z wymogami Dyrektywy (UE) 2024/2881, w przypadku dostępności środków
finansowych i możliwości kadrowych, GIOŚ zwiększy liczbę stacji pomiarowych
funkcjonujących w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, na potrzeby oceny
jakości powietrza i informowania społeczeństwa.
GIOŚ będzie wykonywał coroczne oceny jakości powietrza, z uwzględnieniem nowych
standardów jakości powietrza, nowych okresów uśredniania stężeń dla wybranych
substancji oraz nowych przepisów dotyczących wykonywania ocen i określania obszarów
przekroczeń.
W ramach wdrażania dyrektywy utworzonych zostanie 6 superstacji (3 superstacje tła
regionalnego i 3 superstacje tła miejskiego), na których wdrażane będą m.in. pomiary
cząstek ultradrobnych (UFP) oraz węglowego aerozolu absorbującego (BC). Pomiary UFP
będą również wdrażane na 7 miejskich stacjach oddziaływania transportu.
Ważnym instrumentem służącym poprawie jakości powietrza są tzw. „uchwały
antysmogowe”, które są aktami prawa miejscowego obowiązującymi na obszarze
województwa lub jego części. Uchwały określają ograniczenia lub zakazy dotyczące
rodzajów lub jakości paliw stałych przeznaczonych do stosowania – spalania na potrzeby
grzewcze w sektorze bytowo-komunalnym. Celem uchwał antysmogowych jest
zapobieganie negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi lub na środowisko instalacji
spalania paliw, które nie wymagają pozwolenia na emisję albo zgłoszenia.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
-- 8 of 9 --
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Podstawa prawna:
[1] Dane pochodzą z Krajowego bilansu emisji SO2, NOx, CO, NH3, NMLZO, pyłów, metali
ciężkich i TZO za lata 1990 – 2024. Raport syntetyczny, Krajowy Ośrodek Bilansowania i
Zarządzania Emisjami, 2026 r.
[2] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów
niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2021 r. poz. 845).
[3] Decyzja Komisji UE 2021/2326 z dnia 30 listopada 2021 r. ustanawiająca konkluzje
dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do dużych obiektów
energetycznego spalania zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady
2010/75/UE.
[4] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2881 z dnia 23 października
2024 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (wersja
przekształcona).
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 9 of 9 --