Interpelacja w sprawie rozwoju transportu publicznego w miastach średniej wielkości
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16356
do ministra infrastruktury
w sprawie rozwoju transportu publicznego w miastach średniej wielkości
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 02-04-2026
Transport publiczny w miastach średniej wielkości często jest niedoinwestowany i nie spełnia oczekiwań mieszkańców pod względem częstotliwości, komfortu i dostępności. Sytuacja ta prowadzi do nadmiernego korzystania z samochodów prywatnych, a w efekcie do powstawania korków oraz wzrostu emisji zanieczyszczeń.
Rozwój transportu publicznego wymaga inwestycji w tabor, infrastrukturę, systemy zarządzania ruchem oraz integrację różnych środków transportu. Brak spójnej polityki w tym zakresie ogranicza mobilność mieszkańców i przyczynia się do pogłębiania problemów środowiskowych i społecznych.
Pytania:
Jak Pan Minister ocenia stan obecnego transportu publicznego w miastach średniej wielkości?
Jakie są plany modernizacji taboru i infrastruktury w tych miastach?
Czy przewidziane są programy wspierające integrację różnych środków transportu?
Jakie działania podejmowane są w celu zwiększenia liczby pasażerów transportu publicznego?
Czy istnieją analizy kosztów i korzyści rozwoju transportu publicznego?
Jak ministerstwo wspiera samorządy w finansowaniu i planowaniu inwestycji transportowych?
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16982 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-2-1.054.17.2026
Warszawa, 10 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16356 Posła na Sejm RP Marka Matuszewskiego,
przedstawiam następujące informacje.
Odnosząc się do pytań nr 1 i 5 informuję, że w latach 2021-2025 na rzecz Ministerstwa
Infrastruktury zrealizowany został przez cztery Politechniki (Poznańska, Gdańska, Śląska,
Warszawska) projekt badawczy pn. „Analiza skali wykluczenia komunikacyjnego
na obszarze Polski wraz z rekomendacjami zmian legislacyjnych w kontekście publicznego
transportu zbiorowego”, sfinansowany w ramach konkursu Gospostrateg, realizowanego
przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Projekt ten obejmował m.in. określenie skali
występowania zjawiska wykluczenia komunikacyjnego w Polsce. Rezultaty badania
prezentują stan na koniec 2024 r. i są dostępne na stronie Ministerstwa Infrastruktury
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/analiza-skali-wykluczenia-komunikacyjnego-na-
obszarze-polski-wraz-z-rekomendacjami-zmian-legislacyjnych-w-kontekscie-publicznego-
transportu-zbiorowego.
Przygotowana baza danych obejmuje 146 gmin miejskich, które zgodnie z metodyką GUS
(liczba ludności w przedziale 20-100 tysięcy osób) mogą być traktowane jako miasta
średniej wielkości. Średni poziom skali wykluczenia komunikacyjnego (mediana) wynosi
dla tego typu miast niewiele ponad 7% co oznacza, że jedynie tyle punktów adresowych
w średnich miastach jest wykluczonych komunikacyjnie. Można zidentyfikować miasta
o bardzo słabej dostępności (Nowa Ruda – 99,9% wykluczonych punktów adresowych,
Suwałki – 98,7% czy Lubliniec – 90,5%), niemniej znaczna część miast znajduje się w grupie
wykazującej najmniejszą skalę wykluczenia, tj. poniżej 20% punktów adresowych jest
wykluczonych.
Dodatkowo 121 miast ujętych jest w zestawieniu jako część gminy miejsko-wiejskiej.
Struktura danych nie pozwala na obecnym etapie na wyszczególnienie jedynie miast w tej
grupie. W ramach tej kategorii gmin wyniki są nieco gorsze, tj. średnia skala wykluczenia
-- 1 of 7 --
2
komunikacyjnego wynosi 26% co stanowi gorszy wynik niż wyłącznie w zakresie gmin
miejskich, ale wciąż klasyfikuje te miasta i gminy w ok. 25% obszarów z najniższą skalą
wykluczenia komunikacyjnego w Polsce.
W przypadku pytania nr 2, informuję, że na przestrzeni lat Polska przeszła transformację,
która znacząco poprawiła jakość i dostępność transportu w polskich miastach, a stało się
to w ogromnej mierze możliwe dzięki finansowemu wsparciu z Unii Europejskiej.
Beneficjentami funduszy europejskich jest wiele polskich miast średniej wielkości, czyli
miast, posiadających między 20 a 100 tysięcy mieszkańców. Wsparcie dla tych ośrodków,
jest szczególnie znaczące w ramach perspektywy finansowej na lata 2021-2027.
W ramach programu operacyjnego Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko, zawarto kilkadziesiąt umów o dofinansowanie, wśród których Beneficjentami
są także miasta średniej wielkości, w których dofinansowaniem zostaną objęte przede
wszystkim węzły przesiadkowe oraz systemy ITS. Także w ramach Polityki Spójności
na lata 2021 – 2027, ogłoszono nabór na dofinansowanie zakupu taboru zeroemisyjnego
(autobusów elektrycznych i wodorowych), trolejbusów, a także budowy punktów
ładowania wraz z niezbędną infrastrukturą. Nabór był skierowany do Zintegrowanych
Inwestycji Terytorialnych (ZIT), które nie wykorzystały alokacji, przyznanej im w ramach
kopert terytorialnych i które decydowały o tym, które miasto, w ramach danego ZIT,
powinno ubiegać się o dofinansowanie. Dostępny był również otwarty nabór wniosków o
dofinansowanie, skierowany do miast i spółek miejskich, świadczących usługi z zakresu
publicznego transportu miejskiego, zgodnie z linią demarkacyjną, między krajowymi oraz
regionalnymi programami operacyjnymi na lata 2021 – 2027.
W odpowiedzi na pytanie nr 3, należy podkreślić, że w ramach programu operacyjnego
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko, dofinansowaniem są objęte
projekty budowy węzłów przesiadkowych w miastach średniej wielkości, integrujących
różne środki transportu tj. kolej (aglomeracyjną oraz dalekobieżną), międzymiastowe
przewozy autobusowe oraz komunikację miejską (tramwajową i autobusową).
W zależności od konkretnych potrzeb w danym mieście, w zakres zintegrowanego węzła
przesiadkowego może wchodzić: budowa centrum przesiadkowego przy dworcu
kolejowym lub autobusowym, w ramach którego funkcjonuje parking dla osób,
przesiadających się na komunikację miejską bądź dalekobieżną, uwzględniający potrzeby
osób z niepełnosprawnościami, parking dla rowerów, budynek do obsługi pasażerów oraz
kierowców, w którym mieszczą się kasy biletowe i/lub biletomaty, a także punkty
informacji pasażerskiej.
W infrastrukturę zintegrowanego węzła przesiadkowego często wplecione są urządzenia
z zakresu ITS, wprowadzające preferencje dla zbiorowego transportu publicznego,
wykorzystujące zaawansowane rozwiązania z zakresu IT. Ponadto, wiele miast, w ramach
budowy zintegrowanych węzłów przesiadkowych, modernizuje przystanki autobusowe
(tworząc tzw. zielone przystanki), a także rozwija i modernizuje infrastrukturę rowerową
-- 2 of 7 --
3
oraz pieszą. Nowoczesne, zintegrowane centra przesiadkowe, stanowią bardzo ważne
punkty na mapie komunikacyjnej miast, przyczyniając się do podniesienia komfortu życia
ich mieszkańców.
Ministerstwo Infrastruktury w chwili obecnej realizuje projekt pn. Krajowego Punktu
Dostępu do danych o podróżach multimodalnych (KPD MMTIS), który przyczyni się do
zwiększenia dostępności danych wykorzystywanych przy planowaniu podróży różnymi
środkami transportu i możliwości tworzenia usług w tym zakresie.
Ponadto informuję, że w Ministerstwie Infrastruktury prowadzone są prace analityczne
w zakresie wdrożenia kompleksowych przepisów dotyczących systemu ulg ustawowych
oraz opracowaniu mechanizmu prawnego umożliwiającemu m.in. integrację taryfową.
Działania projektowe zostały ukierunkowane na uporządkowanie i całościowe ujęcie
zagadnień związanych z ulgami ustawowymi. W perspektywie ma to stworzyć warunki
sprzyjające integracji taryfowo‑biletowej z innymi gałęziami transportu. W zakresie
transportu kolejowego programami realizowanymi przez Ministra Infrastruktury są:
Krajowy Program Kolejowy do 2030 roku (z perspektywą do roku 2032),
Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej -
Kolej + do 2032 roku,
Rządowy program budowy lub modernizacji przystanków kolejowych
na lata 2021-2026.
Odnosząc się do pytania 4, do tworzenia bardziej zrównoważonego systemu mobilności,
którego fundamentem, przede wszystkim w miastach i miejskich obszarach
funkcjonalnych, powinien być transport publiczny uzupełniany aktywną mobilnością,
przyczyniają się działania ukierunkowane na edukację i promocję, w szczególności
prowadzenie akcji i kampanii społecznych zachęcających do korzystania z wyżej
wymienionych form transportu.
Na zmianę nawyków mobilnościowych istotny wpływ mają działania informacyjno-
promocyjne związane z kampanią Europejskiego Tygodnia Mobilności (ETM). Zasadniczym
celem ETM, odbywającego się w dniach 16 – 22 września, jest zachęcenie władz lokalnych
oraz organizacji pozarządowych do wprowadzania i promowania zrównoważonych
środków transportu, w szczególności nisko- i zeroemisyjnego transportu publicznego oraz
ruchu pieszego i rowerowego. Na koniec – 22 września – przypada Dzień bez Samochodu.
W Polsce kampania koordynowana jest na szczeblu krajowym przez Ministerstwo
Infrastruktury. Dzięki podejmowanym działaniom w ostatnich latach wzrosła liczba
polskich miast, gmin i powiatów zainteresowanych udziałem w ww. wydarzeniu. W latach
2017-2025 średnia liczba uczestników kampanii wyniosła nieco ponad 200 JST
(maksymalnie 256), zaś w okresie 2020-2023 Polska była trzecim państwem członkowskim
pod względem liczby zarejestrowanych podmiotów.
-- 3 of 7 --
4
W zakresie transportu kolejowego Minister właściwy do spraw transportu, wspólnie z PKP
Intercity S.A. dąży do zwiększania liczby połączeń kolejowych. W obecnym rozkładzie jazdy
pasażerowie mają do dyspozycji 555 połączeń, w tym 527 całorocznych i 28 połączeń
sezonowych. Należy wziąć pod uwagę, że w poprzednim rozkładzie jazdy pociągów
2024/2025 uruchamianych było 505 połączeń, w tym 34 sezonowe. Ponadto
wprowadzone zostały cykliczne odjazdy pociągów na trasach krajowych i
międzynarodowych. Cykliczność widoczna jest m.in. na liniach: Trójmiasto – Warszawa
(odjazd co 1 godzinę), Trójmiasto – Kraków (odjazd nie rzadziej niż co 2 godziny) czy
Wrocław – Kraków (odjazd co 1 godzinę). Co 2 godziny kursują składy z Warszawy do
Berlina, co 4 godziny z Krakowa do Wiednia, a także co 4 godziny do Pragi z Krakowa,
Warszawy, Wrocławia, Poznania i Trójmiasta. Dodatkowo skrócone zostały czasy
przejazdu pomiędzy różnymi ośrodkami w kraju, tj.
Zakopane – Gdańsk – o 1:35 godz.,
Białystok – Olsztyn – o 0:56 godz. (inna trasa niż p. Pisz),
Szczecin – Kraków – o 0:30 godz.,
Ustka – Poznań – o 0:29 godz.,
Wrocław – Kołobrzeg – o 0:24 godz.,
Poznań – Kołobrzeg – o 0:18 godz.,
Gorzów Wielkopolski – Poznań – o 0:58 godz.,
Białystok – Kraków – o 1:42 godz.,
Suwałki – Kraków – o 1:59 godz.,
Warszawa – Rzeszów – o 0:20 godz.,
Białystok – Poznań – o 0:18 godz.,
Szczecin – Wrocław – o 0:56 godz.
W przypadku pytania nr 6, informuję, że w zakresie realizowanego przez rząd wsparcia
dla jednostek samorządu terytorialnego w organizacji przewozów autobusowych, w celu
przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu, należy wskazać na Fundusz rozwoju
przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej, który został powołany
do życia na mocy ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 402 z późn.
zm.). W ramach ww. Funduszu przewidziane jest wsparcie finansowe ze środków
budżetowych dla organizatorów publicznego transportu zbiorowego na uruchamianie
nowych linii komunikacyjnych lub odtworzenie połączeń, które zostały zlikwidowane, z
wyłączeniem przewozów realizowanych w ramach komunikacji miejskiej. Wsparcie jest
przekazywane za pośrednictwem wojewodów jako dofinansowanie przez rząd zadań
własnych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie autobusowej komunikacji
publicznej. Dysponent Funduszu, którym jest minister właściwy do spraw transportu, co
roku dokonuje podziału, na wszystkie województwa, środków przewidzianych na dany rok
budżetowy w planie finansowym Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o
charakterze użyteczności publicznej.
-- 4 of 7 --
5
Poniżej przedstawiam przychody Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o
charakterze użyteczności publicznej w latach 2023-2026:
Rok Przychody Funduszu rozwoju przewozów
autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej w poszczególnych
latach
2023 800 mln zł
2024 1 mld zł
2025 1,07 mld zł
2026 1,235 mld zł
W zakresie infrastruktury drogowej, utworzono Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg (RFRD).
Celem RFRD jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwiększenie dostępności
terenów inwestycyjnych oraz rozwój lokalnej infrastruktury drogowej. W 2026 roku na
dofinansowanie inwestycji na drogach powiatowych oraz gminnych (w tym w miastach na
prawach powiatu, które nie są siedzibą wojewody lub sejmiku województwa) w całej
Polsce przyznano środki RFRD w kwocie 2,7 mld zł. Środki pozwolą na realizację ok. 1,7
tys. zadań własnych samorządów z zakresu infrastruktury drogowej. Pod koniec lipca br.
wojewodowie przeprowadzą nabory wniosków o dofinansowanie zadań powiatowych
oraz gminnych w 2027 roku.
Znaczenie dla dostępności komunikacji zbiorowej ma także inwestycja E1.1.2 Zero-
i niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy), finansowana ze środków Krajowego Planu
Odbudowy. Przewiduje ona wsparcie dla szeregu przedsięwzięć obejmujących zakup
zeroemisyjnego taboru autobusowego (elektrycznego, wodorowego) lub
niskoemisyjnego taboru autobusowego (zasilanego paliwami alternatywnymi – CNG, LPG,
LNG), wraz z niezbędną infrastrukturą ładowania bądź tankowania, w tym taboru
zasilanego olejem napędowym (diesel – norma nie niższa niż EURO VI) oraz hybryd
HEV/MHEV i plug-in (PHEV) dla:
obsługi nowoutworzonych pozamiejskich linii autobusowych,
wymiany taboru autobusowego na dotychczas funkcjonujących pozamiejskich
liniach autobusowych zagrożonych likwidacją (ze względu na przestarzały tabor
i/lub deficytowość linii).
W ramach inwestycji zawarto umowy na dofinansowanie zakupu 549 pojazdów o łącznej
kwocie dostępnego wsparcia wynoszącej 943 460 232,26 zł. W ramach tej liczby
zaplanowano zakup 192 sztuk autobusów elektrycznych oraz 6 autobusów wodorowych.
Realizacja projektu zakończy się w III kw. 2026 r.
-- 5 of 7 --
6
W zakresie transportu kolejowego MI podejmuje działania, we współpracy z
Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej w celu pozyskania dodatkowych środków
w ramach Społecznego Funduszu Klimatycznego (SFK) na finansowanie kolejowego
transportu pasażerskiego w regionach na mocy Rozporządzenia PE i Rady 2023/955 z dnia
10 maja 2023 r. w sprawie ustanowienia Społecznego Funduszu Klimatycznego w zakresie
m.in. na budowy/przebudowy przystanków/stacji kolejowych wraz z parkingami na
obszarach objętych ryzkiem wystąpienia ubóstwa transportowego. Dodatkowo,
wsparciem SFK objęte będą inwestycje zakupu taboru kolejowego. Ma to stanowić
kontynuację inwestycji w pasażerski tabor kolejowy, realizowanej w ramach KPO. Ponadto
MI zabiega, aby ze środków SFK wesprzeć samorządy w celu rozwoju oferty publicznego
transportu zbiorowego - wsparcie w ramach umów o świadczenie usług publicznych
zawieranych przez marszałków danych województw, jako organizatorów publicznego
transportu zbiorowego. Ponadto zainicjowane przez Ministra Infrastruktury zmiany
prawne objęły swoim zakresem ustawę z dnia 16 grudnia 2005 r. o Funduszu Kolejowym
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1133). W art. 3 ustawy o Funduszu Kolejowym dodany został ust. 9
o treści: „Środki Funduszu mogą być przeznaczone na finansowanie lub
współfinansowanie przez województwa zadań w zakresie zakupu, modernizacji oraz
napraw pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozów pasażerskich
wykonywanych na podstawie umowy o świadczenie usług publicznych.” Wysokość
przyznawanych środków z Funduszu Kolejowego dla poszczególnych województw na
finansowanie lub współfinansowanie zakupu, modernizacji oraz naprawy pojazdów
kolejowych przeznaczonych do przewozów pasażerskich wykonywanych na podstawie
umowy o świadczenie usług publicznych uzależniona została przez ministra właściwego
do spraw transportu od poziomu realizacji kryteriów przez poszczególne województwa
związanych z przeciwdziałaniem wykluczeniu komunikacyjnemu.
Oprócz wsparcia finansowego, realizowanego w ramach Polityki Spójności na lata 2021 –
2027 oraz Krajowego Planu Odbudowy, w celu ułatwienia miastom średniej wielkości,
planowania inwestycji, dofinansowaniem ze środków funduszy UE, objęty wsparciem
może być proces przygotowania Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (SUMP),
stanowiących swoistą, kompleksową „mapę drogową” rozwoju zrównoważonej
mobilności na danym obszarze miejskim. Ministerstwo Infrastruktury od 2016 roku
podejmuje działania na rzecz promowania koncepcji SUMP, kierując się przy tym chęcią
skutecznego wdrożenia systemowego planowania zrównoważonej mobilności w miastach
oraz miejskich obszarach funkcjonalnych. Aktualnie realizowane jest kompleksowe
wsparcie JST w ramach Krajowego Programu SUMP, przyjętego uchwałą Komitetu
Sterującego do spraw wsparcia SUMP, działającego jako organ pomocniczy Ministra
Infrastruktury. Program ten stanowi systemową odpowiedź na wymagania nałożone na
państwa członkowskie - w odniesieniu do węzłów miejskich - w stosowanym bezpośrednio
rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1679 z dnia 13 czerwca 2024
-- 6 of 7 --
7
r. ws. Unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej
(TEN-T).
Zgodnie z przyjętymi zasadami, opracowany SUMP może także zostać poddany ocenie
Centrum Unijnych Projektów Transportowych, efektem której ma być optymalizacja
dokumentu oraz procesu jego ewentualnej aktualizacji, wynikającej często, ze
zmieniających się uwarunkowań w danym mieście.
Dodatkowo, Centrum Unijnych Projektów Transportowych jako państwowa jednostka
budżetowa, od 2007 roku, kompleksowo wspiera beneficjentów na wszystkich etapach
przygotowania i realizacji inwestycji transportowych, współfinansowanych ze środków
Unii Europejskiej. CUPT odpowiada za organizację konkursów, naborów
pozakonkursowych, weryfikację dokumentacji aplikacyjnej, zawieranie umów o
dofinansowanie, rozliczanie projektów, ich bieżący monitoring, a także kontrolę.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 7 of 7 --