Interpelacja w sprawie jakości planowania przestrzennego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16349
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie jakości planowania przestrzennego
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 02-04-2026
Niedostateczne pokrycie kraju miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego i ich zróżnicowana jakość prowadzą do rozproszonej, niespójnej zabudowy, co zwiększa koszty infrastrukturalne, w tym budowy i utrzymania dróg, sieci wodociągowych i energetycznych.
Brak spójnej polityki planistycznej ogranicza efektywne zarządzanie transportem, ochroną środowiska i rozwojem gospodarczym. Problemy te prowadzą do degradacji ładu przestrzennego i obniżenia jakości życia mieszkańców. Rozwiązanie wymaga wzmocnienia narzędzi planistycznych, większej koordynacji między szczeblami administracji i ujednolicenia standardów planowania.
Pytania:
Jaki procent powierzchni kraju objęty jest miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego?
Jakie są największe różnice jakościowe między planami w poszczególnych regionach?
Jakie koszty generuje rozproszona i nieskoordynowana zabudowa?
Czy ministerstwo planuje zmiany legislacyjne w celu poprawy jakości planowania przestrzennego?
Jakie wsparcie finansowe i merytoryczne otrzymują samorządy w zakresie planowania?
Czy prowadzone są analizy skutków obecnych rozwiązań dla rozwoju regionalnego i infrastruktury?
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10652 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-II.054.14.2026
Warszawa, 08 maja 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 16349 w sprawie jakości planowania przestrzennego
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16349 z 8 kwietnia 2026 r. Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej Pana Marka Matuszewskiego, przekazaną przez Ministra
Infrastruktury przy piśmie z 16 kwietnia 2026 r. znak BM-1.054.14.2026 r., w sprawie
jakości planowania przestrzennego, przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Ad 1.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi monitoring pokrycia miejscowymi planami
zagospodarowania przestrzennego powierzchni kraju w szczególności w oparciu o dane
z corocznego badania statystycznego prowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny
na zlecenie ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania
przestrzennego oraz mieszkalnictwa pn. 1.02.04(017) Lokalne planowanie
i zagospodarowanie przestrzenne (https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/badanie-
statystyczne---lokalne-planowanie-i-zagospodarowanie-przestrzenne). Według stanu
na 31 grudnia 2024 r. 33% powierzchni Polski było pokryte planami miejscowymi.
Ad 2.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii co do zasady nie prowadzi monitoringu pod kątem
jakościowym miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i nie bada różnic
pomiędzy obowiązującymi planami we wszystkich gminach w Polsce. Jednakże wcześniej
Ministerstwo otrzymywało sygnały o trudności w interpretacji ustaleń planów
miejscowych, w których stosowano różne oznaczenia przeznaczeń terenów, w zależności
od regionu Polski. Od 2021 r. obowiązującym aktem prawnym regulującym zakres planów
miejscowych jest rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r.
(Dz. U. poz. 2404), które wprowadziło m.in. nową i rozszerzoną klasyfikację przeznaczenia
terenów wiążącą jednolicie na poziomie całego kraju. W załączniku do rozporządzenia
określono szczegółowe zasady dotyczące:
kolorystyki oznaczeń, dodając wskazanie koloru w systemie RGB,
łączenia oraz kolejności stosowania oznaczeń barwnych i literowych,
stosowania oznaczeń w sposób dostosowany do skali opracowania,
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
numerowania terenów, w tym dodanie możliwości stosowania dodatkowego
numerowania wyznaczonych jednostek przestrzennych (np. kwartałów zabudowy,
bądź obrębów).
Ad 3.
Według raportu opracowanego w 2018 r. przez Komitet Przestrzennego
Zagospodarowania Kraju Polskiej Akademii Nauk, koszty niekontrolowanego rozlewania
się zabudowy i chaosu przestrzennego w Polsce wynoszą łącznie 84,3 mld zł. „Największą
jej część (31,5 mld zł, czyli 37,4%) stanowią koszty związane z obsługą transportową.
Następnie relatywnie wysokie, kosztowne pozycje dotyczyły osadnictwa i infrastruktury
technicznej (20,5 mld zł i 24,3%). Pozostałe trzy kategorie (rolnictwo, rynek nieruchomości
oraz środowisko przyrodnicze wygenerowały 32,3 mld zł (38,3%) kosztów” (s. 185, Studia
KPZK pod redakcją Przemysław Śleszyński, Tadeusz Markowski, Adam Kowalewski,
Warszawa, 2018 r., tom 182, Studia nad chaosem przestrzennym, cz. 3. Synteza.
Uwarunkowania, skutki i propozycje naprawy chaosu przestrzennego).
Ad 4.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że 24 września 2023 r. weszła w życie ustawa
z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688 z późn. zm.; dalej: nowelizacja
upzp), która stanowi największą jak do tej pory nowelizację ustawy z dnia 27 marca
2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nowelizacja upzp wprowadziła
szereg rozwiązań, których celem jest usprawnienie i uporządkowanie planowania
przestrzennego, przede wszystkim na poziomie lokalnym. Takim rozwiązaniem
wprowadzonym nowelizacją upzp do systemu planowania przestrzennego jest nowy akt
planowania przestrzennego – plan ogólny gminy. Jest to nowe opracowania planistyczne
w randze aktu prawa miejscowego, obejmujące całą gminę i sporządzane wyłącznie
w formie cyfrowej. Dokument ten w znacznej mierze zastąpi dotychczasowe studia
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, które miały wpływ
na sporządzanie ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Co ważne, plan ogólny jest uwzględniany przy sporządzaniu miejscowych planów
zagospodarowania przestrzennego oraz stanowi podstawę prawną decyzji o warunkach
zabudowy i zagospodarowania terenu, co jest znaczącą zmianą w zakresie kontroli jakości
przestrzeni gminy. W tym miejscu należy wskazać, że plany miejscowe uchwalone przed
wejściem w życie nowelizacji upzp nie tracą mocy, w obrocie prawnym pozostaną również
prawomocne decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Podkreślić należy, że celem ww. nowelizacji była poprawa ważnych aspektów planowania
przestrzennego, np. rozwiniętej w sposób niezgodny z intencją ustawodawcy praktyki
stosowania decyzji o warunkach zabudowy. Decyzje o warunkach zabudowy często
wydawane są także na terenach, na których zabudowa nie została na tyle rozwinięta,
by uprawnione było określanie ich mianem wypełniających ukształtowane struktury
przestrzenne. Ponadto reforma planowania przestrzennego ma zapobiegać chaotycznej
suburbanizacji i dewastacji przestrzeni, przywracać racjonalność procesów
gospodarowania przestrzenią, jednocześnie ustanawiając silne podstawy dla sprawnej
realizacji procesów inwestycyjno-budowlanych i zapewniając inwestorom stabilność
warunków inwestowania.
Nadmieniam również, że Ministerstwo monitoruje problemy związane ze stosowaniem
przepisów związanych z reformą planowania przestrzennego i w razie potrzeby podejmuje
prace legislacyjne w celu ich zmiany.
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ad 5.
Wsparcie samorządów w zakresie finansowym przy sporządzaniu planów ogólnych gmin,
miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz gminnych programów
rewitalizacji realizowane jest obecnie w ramach środków finansowych z Krajowego Planu
Odbudowy, wymienionym w części grantowej w komponencie A „Odporność i
konkurencyjność gospodarki” jako inwestycja „A.1.3” mająca na celu wdrożenie reformy
planowania i zagospodarowania przestrzennego. Główną intencją realizowanej inwestycji
jest wsparcie dla gmin w przygotowaniu dokumentów planowania przestrzennego.
Departament Planowania Przestrzennego Ministerstwa Rozwoju i Technologii czynnie
uczestniczy we wdrażaniu reformy planowania przestrzennego. W celu wsparcia gmin
w zakresie wprowadzenia nowelizacji upzp, w tym opracowania planów ogólnych
Ministerstwo organizowało m.in. poniżej wskazane konferencje szkoleniowe:
konferencja szkoleniowa dotycząca reformy planowania przestrzennego, która odbyła
się w dniach 18-19 października 2023 r. w Warszawie, w siedzibie Ministerstwa.
Zaproszenia do udziału w konferencji zostały wysłane pisemnie do gmin, ponadto
do udziału w transmisji zaproszono również przedstawicieli urzędów wojewódzkich.
Konferencja na żywo transmitowana była również na kanale YouTube Ministerstwa,
a nagranie jest cały czas dostępne,
konferencja szkoleniowa pt. „Reforma planistyczna w praktyce”, która odbyła się
4 lipca 2024 r. w Warszawie, w siedzibie Ministerstwa. Zaproszenie do udziału
w konferencji zostało wysłane do urzędów gmin, a także do podmiotów
uzgadniających i opiniujących oraz stowarzyszeń i organizacji pozarządowych
związanych z planowaniem przestrzennym. Ponadto na stronie internetowej
Ministerstwa pojawiła się zapowiedź konferencji wraz z linkiem do formularza
rejestracyjnego,
5 września 2024 r. przeprowadzono konferencję szkoleniową pt. „Plan ogólny gminy
z perspektywy organów uzgadniających i opiniujących”. Ponadto Departament
Planowania Przestrzennego przeprowadził 25 lutego, 17 i 18 marca 2025 r. dodatkowe
szkolenia dla powyższych organów. Inicjatywy te miały na celu wsparcie organów
opiniujących i uzgadniających, biorących udział w etapie opiniowania i uzgadniania
planów ogólnych gmin, co miało wpłynąć na przyspieszenie procedur planistycznych,
w III i IV kwartale 2024 r. przeprowadzono cykl 16 konferencji szkoleniowych pt. "Plan
ogólny gminy – kluczowe informacje i praktyczne wskazówki”. Konferencje
organizowane były we współpracy z urzędami wojewódzkimi. Wszystkie konferencje
skierowane były do pracowników urzędów gmin zajmujących się planowaniem
przestrzennym,
w ramach realizacji Inwestycji A1.3.1 z Krajowego Planu Odbudowy wybrane
w konkursie organizacje przeprowadziły szkolenia dla pracowników jednostek
samorządu terytorialnego oraz planistów zaangażowanych w opracowywanie
dokumentów planowania przestrzennego. Szkolenia podzielone zostały na obszary
według województw.
Dodatkowo informuję, że na stronie Ministerstwa Rozwoju i Technologii w zakładce
Planowanie przestrzenne znajduje się opracowana przez MRiT tzw. baza wiedzy dotycząca
reformy systemu planowania przestrzennego oraz materiały ze wspomnianych wyżej
konferencji i szkoleń przeprowadzanych przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii
(https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/planowanie-przestrzenne).
Ponadto na kanale YouTube Ministerstwa opublikowane zostały instruktaże video
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
dotyczące przeglądarki danych planistycznych
(https://www.youtube.com/playlist?list=PL5aKaJfofOYcZy81_mmMbbg9mnfFR6DH0)
oraz wtyczki APP 2 do planu ogólnego gminy
(https://www.youtube.com/playlist?list=PL5aKaJfofOYdHH7huxPYf2Q5xQKo_B_-H).
Jednocześnie Ministerstwo pozostaje w ciągłym kontakcie z gminami przez odpowiedzi
na pisma zawierające szczegółowe pytania i wątpliwości kierowane przez samorządy,
organizowane są także spotkania (np. w formie zdalnej), na których wyjaśniane
są problemy, na jakie trafiają samorządy sporządzające m.in. plan ogólny gminy.
Ad 6.
Szczegółowe analizy dotyczące rozwiązań wprowadzonych nowelizacją upzp z 2023 r.,
również odnośnie do rozwoju regionalnego i infrastruktury, będą mogły zostać
przeprowadzone po pełnym wdrożeniu reformy planowania przestrzennego,
tj. po wprowadzeniu planów ogólnych w każdej gminie w Polsce.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 4 of 4 --