Interpelacja w sprawie programu "Mieszkanie Plus"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16333
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie programu "Mieszkanie Plus"
Zgłaszający: Daria Gosek-Popiołek
Data wpływu: 02-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
wprowadzony przez rząd Prawa i Sprawiedliwości program „Mieszkanie Plus” miał być odpowiedzią na trudną sytuację rodzin, których dochód sytuował je w tzw. luce czynszowej. Na jego podstawie mogły ubiegać się o mieszkanie na preferencyjnych, dostosowanych do ich możliwości, czynszach. Lokatorom obiecano regulowany czynsz i jasne zasady jego naliczania, stabilizację i przewidywalność związaną z programem rządowym, a także zapowiadano możliwość „dojścia do własności” (DDW), czyli możliwość wykupu wynajmowanych mieszkań w adekwatnych do możliwości rodzin cenach.
Tymczasem lokatorzy byli miesiącami zwodzeni przez PFR Nieruchomości co do zamiaru zawarcia umów najmu z dojściem do własności oraz warunków i terminu zawarcia takich umów. Te problemy nadal nie zostały rozwiązane. Obecnie proponuje im się wykup, choć proponowane warunki odbiegają od tych, które były przedstawiane w publicznych założeniach programu.
W marcu 2023 roku Donald Tusk mówił: „»Mieszkanie Plus« był programem, który miał dawać ludziom nadzieję na tanie mieszkanie w niezłym standardzie, taka była obietnica. (...) Ci, którzy skorzystali z tego programu są jednak raczej jego ofiarami, a nie beneficjentami”. Obecnie jednak nie widać w działaniach rządu i instytucji państwowych (takich jak UOKiK) prób wsparcia rodzin będących uczestnikami programu.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo monitoruje obecnie sytuację lokatorów programu „Mieszkanie Plus”, którzy podejmują próby rozwiązania umów o najem instytucjonalny i zdania lokalu?
Czy ministerstwo monitoruje działania PFR dotyczące przedstawianych najemcom umów wykupu w ramach tzw. ścieżki dojścia do własności?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu poprawy sytuacji osób, które skorzystały z programu „Mieszkanie Plus”? Czy prowadzone są jakiekolwiek prace legislacyjne odpowiadające na problemy zgłaszane przez najemców w programie „Mieszkanie Plus”?
Te pytania są o tyle istotne - zwłaszcza te dotyczące rozwiązań prawnych wzmacniających pozycję i poprawiających sytuację najemców, że bez wątpienia istniało i istnieje zobowiązanie (kontraktowe lub quasi-kontraktowe, wzmocnione obietnicami publicznymi) wobec mieszkańców wynajmujących w ramach programu „Mieszkanie Plus”. Nie wprowadzono żadnych mechanizmów ochrony najemców, nie otrzymali ani instytucji promesy, ani umowy administracyjnej na wzór instytucji niemieckich. W dodatku są oni także poszkodowanymi: przez wybór programu zrezygnowali z innych realnych alternatyw mieszkaniowych, nie doszło też do normalnego następstwa prawidłowego wykonania umowy przez PFR, którym byłoby nabycie mieszkania na określonych, korzystniejszych (zapowiadanych w komunikatach płynących ze strony państwa polskiego) warunkach.
W świetle tych faktów zasadnym jest przygotowanie przez rząd mechanizmu prawnego umożliwiającego osobom - najemcom programu „Mieszkanie Plus” uzyskanie jednorazowego odszkodowania z tytułu niewykonania przez podmiot realizujący program zobowiązania do umożliwienia nabycia własności tego lokalu na warunkach określonych w publicznych założeniach programu.
Odszkodowanie, o którym mowa, powinno odpowiadać wartości rynkowej lokalu mieszkalnego, którego dotyczyła umowa, przy spełnieniu dodatkowych warunków takich jak np. zamieszkiwanie lokalu nieprzerwanie przez określony czas przed dniem wejścia w życie ustawy.
Jest to potencjalne rozwiązanie i odpowiedź na problemy najemców - uczestników programu „Mieszkanie Plus”, umożliwiające im uzyskanie rekompensaty za niewykorzystaną, obiecaną drogę dojścia do własności mieszkania, zwłaszcza że art. 361 § 2 K.c. stanowi, że odszkodowanie obejmuje zarówno straty, jak i korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, jak miało to miejsce w przypadku najemców - uczestników programu „Mieszkanie Plus”.
Uprzejmie proszę zatem o odpowiedź na następujące pytanie:
Czy w przypadku sytuacji najemców - uczestników programu „Mieszkanie Plus” rozważane jest ustawowe wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego dochodzenie przez najemców odszkodowań?
Z wyrazami szacunku
Daria Gosek-Popiołek
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6719 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DNP-I.054.9.2026
Warszawa, 15 maja 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 16333 w sprawie programu "Mieszkanie Plus"
Szanowny Panie Marszałku,
przedkładam odpowiedź na interpelację nr 16333, Pani Darii Gosek-Popiołek Poseł na
Sejm RP z dnia 8 kwietnia 2026 r. w sprawie funkcjonowania programu "Mieszkanie Plus".
Program „Mieszkanie Plus” stanowił element dokumentu strategiczno-programowego
określającego politykę mieszkaniową państwa pn. Narodowy Program Mieszkaniowy.
Działania w ramach programu koncentrowały się na tworzeniu nowego zasobu
mieszkaniowego m.in. poprzez budowę mieszkań na wynajem, w tym mieszkań z
możliwością dojścia do własności przez najemcę (część rynkowa programu).
Za ww. działania odpowiadała spółka PFR Nieruchomości S.A. (PFRN) – spółka zależna
Polskiego Funduszu Rozwoju S.A., która samodzielnie organizowała proces inwestycyjny
oraz poszukiwała partnerów do prowadzenia poszczególnych projektów mieszkaniowych.
Zadania prowadzone przez spółkę są finansowane z aktywów własnych, bez
wykorzystania środków budżetu państwa.
Spółka PFRN nie była podmiotem podległym ministrowi właściwemu do spraw
budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa lub
przez niego nadzorowanym. Zadania Ministerstwa Rozwoju i Technologii obejmowały
współpracę ze spółką PFRN w zakresie analiz i monitoringu stanu realizacji projektów
mieszkaniowych w ramach części rynkowej programu „Mieszkanie Plus”.
W połowie 2023 r. podjęto decyzję o zakończeniu działań PFRN w ramach rynkowej
części programu „Mieszkanie Plus”, a inwestycje mieszkaniowe będące w trakcie budowy
lub planowania do realizacji nie są obecnie komunikowane jako rynkowa część programu.
W wyjaśnieniach złożonych przez PFRN, odnosząc się do możliwości wcześniejszego
zakończenia umowy spółka wskazała, że w przypadku umów najmu instytucjonalnego,
każdy najemca jest uprawniony do złożenia wniosku o wcześniejsze zakończenie umowy.
Wnioski te są z reguły rozpatrywane pozytywnie. W przypadku umowy najmu z dojściem
do własności najemca może rozwiązać umowę i odzyskać zwaloryzowaną część środków
wpłaconych na poczet ceny mieszkania, zachowując jednocześnie możliwość dalszego
korzystania z lokalu na podstawie standardowej umowy najmu. To uprawnienie wynika
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
wprost z ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie
Kodeksu cywilnego.
Jednocześnie PFRN podkreślił, że oferta najmu z dojściem do własności od początku była
projektowana jako rozwiązanie uzupełniające wobec podstawowej formy najmu. Jej celem
jest stworzenie dodatkowej ścieżki dojścia do własności dla osób posiadających
odpowiednią zdolność czynszową, przy jednoczesnym zachowaniu stabilnej i dostępnej
formy najmu dla pozostałych mieszkańców.
Odnosząc się do kwestii czasu oczekiwania na możliwość dojścia do własności, PFRN
wskazuje, że proces oferowania wykupu został wznowiony we wrześniu 2025 roku i objął
już wszystkie 14 osiedli powstałych w ramach rynkowej części programu „Mieszkanie
Plus”. Zakończenie procesu zawierania umów planowane jest do końca trzeciego kwartału
2026 roku. Spółka konsekwentnie realizuje deklaracje złożone najemcom w 2023 roku,
zapewniając zarówno możliwość zawarcia umowy najmu z dojściem do własności, jak i
zakupu lokalu w formie jednorazowej płatności.
W odniesieniu do kwestii przejrzystości opłat PFRN poinformował, że konstrukcja umów
najmu z dojściem do własności oraz towarzyszących im dokumentów została
przygotowana w sposób zapewniający możliwie pełną informację dla najemców. Każdy
najemca otrzymuje szczegółowy harmonogram płatności obejmujący cały okres
obowiązywania umowy, z wyraźnym podziałem na czynsz najmu oraz część stanowiącą
spłatę ceny mieszkania. Dodatkowo w procesie oferowania wykupu przekazywane są
informatory zawierające ceny metra kwadratowego, dostępne warianty oraz kluczowe
terminy. Wszyscy zainteresowani wykupem otrzymali także wzór umowy najmu z
dojściem do własności. Na każdym etapie najemcy mają możliwość uzyskania
bezpośrednich wyjaśnień od dedykowanych koordynatorów. Bezpośrednie numery
telefonów oraz adresy poczty elektronicznej zostały udostępnione w informatorach.
Warto wskazać, że niezamożne rodziny i osoby, które podpisały umowy najmu
instytucjonalnego, na podstawie m.in. kryterium dochodowego są potencjalnie objęte
pomocą w ramach programu dopłat do czynszów „Mieszkanie na Start” i systemem
dodatków mieszkaniowych oraz dodatków energetycznych (koszty prądu, zapobieganie
ubóstwu energetycznemu). Warunki tej pomocy są atrakcyjniejsze dla rodzin
wielodzietnych (pomoc w postaci dopłat i dodatków jest większa), a dodatki mieszkaniowe
dla gospodarstw domowych z osobami z niepełnosprawnością są udzielane także na
atrakcyjniejszych warunkach (większy metraż mieszkania).
Dokonując oceny rozwiązań przyjętych przez ustawodawcę na potrzeby najmu
instytucjonalnego należy przede wszystkim mieć na uwadze, iż jego naczelnym celem jest
zwiększenie dostępności mieszkań dla grup społecznych o umiarkowanych dochodach,
które w istniejących warunkach rynkowych nie posiadają zdolności kredytowej na zakup
mieszkania oraz wystarczających możliwości finansowych na wynajęcie mieszkania na
rynku komercyjnym, a także nie kwalifikują się do najmu lokalu komunalnego od gminy.
Rozwiązania prawne w zakresie najmu instytucjonalnego są wyrazem kompromisu
pomiędzy interesami właścicieli lokali i osób korzystających z tych lokali. Najem
instytucjonalny jest szczególną formą najmu, a zatem strony tego stosunku muszą zdawać
sobie sprawę, że są zobowiązane dostosować się do szczególnych wymogów tego najmu.
Gwarancją świadomości szczególnych warunków ww. umowy jest obowiązek złożenia
przez najemców w formie aktu notarialnego oświadczenia o poddaniu się egzekucji.
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Jednocześnie - w odpowiedzi na poruszone w pytaniach kwestie dotyczące wprowadzenia
ustawowych mechanizmów odszkodowawczych lub prowadzonych prac legislacyjnych -
Ministerstwo informuje, że aktualnie nie są prowadzone prace legislacyjne dotyczące ww.
kwestii, w tym przepisów regulujących najem instytucjonalny.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 3 of 3 --