Interpelacja nr 16306
Interpelacja w sprawie monitorowania realizacji świadczeń zakończenia ciąży, odmów ich wykonania oraz realnej dostępności świadczenia od 1 stycznia 2023 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie monitorowania realizacji świadczeń zakończenia ciąży, odmów ich wykonania oraz realnej dostępności świadczenia od 1 stycznia 2023 r.
Interpelacja nr 16306
do ministra zdrowia
w sprawie monitorowania realizacji świadczeń zakończenia ciąży, odmów ich wykonania oraz realnej dostępności świadczenia od 1 stycznia 2023 r.
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 31-03-2026
Szanowni Państwo,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję interpelację do ministra zdrowia w sprawie realizacji świadczeń zakończenia ciąży od dnia 1 stycznia 2023 r., sposobu monitorowania ich dostępności oraz skuteczności nadzoru państwa nad podmiotami zobowiązanymi do ich wykonywania. Ministerstwo Zdrowia publicznie wskazywało, że po wejściu w życie w dniu 30 maja 2024 r. nowelizacji rozporządzenia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej szpital z umową NFZ w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie położnictwa i ginekologii ma obowiązek wykonywać takie świadczenia, dyrektor ma tak zorganizować pracę, aby klauzula sumienia części personelu nie prowadziła do niedostępności świadczenia, a NFZ może stosować sankcje za niewykonywanie tego obowiązku.
Jednocześnie z odpowiedzi udzielonej przez Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Olsztynie na interwencję poselską wynika, że placówka za łatwo dostępne uważa przede wszystkim formularze MZ-29 obejmujące wykonane zabiegi, natomiast informacje o zgłoszeniach pacjentek, odmowach, przekazaniach, czasie oczekiwania czy procedurach kwalifikacji miałyby wymagać wytworzenia informacji przetworzonej, a część z nich nie miałaby być zawarta w żadnych dostępnych dokumentach. Rodzi to pytanie, czy państwo dysponuje danymi pozwalającymi ocenić nie tylko liczbę wykonanych świadczeń, ale także realną dostępność świadczenia i skalę odmów lub zwłoki.
1. Proszę o podanie, ile świadczeń zakończenia ciąży (przerwania ciąży w przypadkach dopuszczonych prawem) wykonano w Polsce w latach 2023, 2024, 2025 oraz od 1 stycznia 2026 r. do dnia odpowiedzi, z rozbiciem na województwa oraz podstawy ustawowe dopuszczalności świadczenia? Jeżeli resort dysponuje takimi danymi, proszę także o wskazanie metody wykonania świadczenia. Jeżeli dane za rok 2026 nie są jeszcze dostępne w takim układzie, proszę o wskazanie ostatniego dnia, na który resort dysponuje danymi, oraz terminu ich agregacji lub publikacji.
2. Proszę o wskazanie, czy Ministerstwo Zdrowia jest w stanie przedstawić dane dla roku 2024 oddzielnie za okres od 1 stycznia do 29 maja oraz od 30 maja do 31 grudnia 2024 r., tak aby możliwa była ocena zmian po wejściu w życie nowelizacji rozporządzenia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej? Jeżeli taki podział nie jest możliwy, proszę o wyjaśnienie przyczyn technicznych lub prawnych.
3. Proszę o wskazanie wszystkich zbiorów danych, formularzy sprawozdawczych, rejestrów, raportów lub innych narzędzi, z których Ministerstwo Zdrowia korzysta od 1 stycznia 2023 r. do monitorowania realizacji świadczeń zakończenia ciąży. Proszę wskazać podstawy prawne, zakres zbieranych danych, stosowane kody lub kategorie sprawozdawcze oraz poinformować, czy metodologia była w tym okresie zmieniana.
4. Proszę o jednoznaczne wskazanie, czy Ministerstwo Zdrowia lub podmioty mu podległe albo nadzorowane, w szczególności NFZ, dysponują danymi – w rozbiciu na lata 2023, 2024, 2025 oraz okres od 1 stycznia 2026 r. do dnia odpowiedzi – dotyczącymi: liczby zgłoszeń lub wniosków pacjentek o wykonanie świadczenia, liczby odmów lub niewykonania świadczenia, liczby przekazań pacjentek do innych podmiotów, przyczyn odmów, czasu od zgłoszenia do decyzji, przypadków powołania się na klauzulę sumienia wpływających na dostępność świadczenia oraz liczby skarg w tych sprawach.
5. Jeżeli Ministerstwo Zdrowia, NFZ albo inne podmioty mu podległe lub nadzorowane nie dysponują częścią danych wskazanych w pkt 4, proszę o wyjaśnienie, dlaczego takie dane nie są zbierane, czy resort uważa taki stan za wystarczający z punktu widzenia bezpieczeństwa pacjentek i wykonywania świadczeń gwarantowanych oraz jakie działania legislacyjne, organizacyjne lub sprawozdawcze zamierza podjąć, aby te luki usunąć. Proszę wskazać harmonogram takich działań.
6. Proszę o podanie, ilu świadczeniodawców finansowanych przez NFZ w zakresie ginekologii i położnictwa wykonało co najmniej jedno świadczenie zakończenia ciąży w latach 2023, 2024, 2025 oraz od 1 stycznia 2026 r. do dnia odpowiedzi, a ilu takich świadczeniodawców nie wykonało ani jednego świadczenia, z rozbiciem na województwa?
7. Proszę o podanie liczby skarg, sygnałów albo zgłoszeń, które od 1 stycznia 2023 r. wpłynęły do Ministerstwa Zdrowia albo zostały przekazane z NFZ do Ministerstwa Zdrowia i dotyczyły odmowy wykonania świadczenia, zwłoki w podjęciu decyzji, przekazania pacjentki do innego podmiotu, braku informacji lub nieprawidłowego dokumentowania sprawy. Proszę o rozbicie na lata oraz wskazanie najczęstszych kategorii zarzutów.
8. Proszę o podanie liczby kontroli, czynności wyjaśniających albo innych interwencji nadzorczych prowadzonych przez NFZ lub Ministerstwo Zdrowia od 1 stycznia 2023 r. w sprawach dotyczących odmowy wykonania świadczenia zakończenia ciąży, zwłoki, nieprawidłowej organizacji pracy, klauzuli sumienia albo niewłaściwego dokumentowania takich spraw. Proszę wskazać wyniki tych działań, rodzaje stwierdzonych nieprawidłowości oraz zastosowane sankcje lub zalecenia.
9. Proszę o stanowisko, czy z punktu widzenia Ministerstwa Zdrowia wystarczające jest, aby szpital publiczny dysponował łatwo dostępnymi danymi głównie o wykonanych świadczeniach, natomiast nie prowadził prostych ewidencji zgłoszeń pacjentek, odmów, przekazań do innych podmiotów i czasu oczekiwania na decyzję? Jeżeli nie, proszę o wskazanie minimalnego standardu dokumentacyjnego, którego resort oczekuje od świadczeniodawców.
10. Proszę o jednoznaczne wskazanie, czy – według aktualnego stanowiska Ministerstwa Zdrowia – szpitale mogą wprowadzać dodatkowe wymogi proceduralne, takie jak obligatoryjne konsylia, automatyczny wymóg wielokrotnych opinii specjalistycznych, ograniczanie konsultacji zewnętrznych albo stosowanie kryteriów „bezpośredniości”, „nagłości” lub „poważności” zagrożenia niewynikających wprost z przepisów? Proszę odnieść odpowiedź także do dokumentu Ministerstwa Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2024 r. pt. „Wytyczne w sprawie obowiązujących przepisów prawnych dotyczących dostępu do procedury przerwania ciąży”.
11. Proszę o opis, jakie działania organizacyjne i nadzorcze podejmuje Ministerstwo Zdrowia, aby powołanie się części personelu na klauzulę sumienia nie prowadziło do faktycznej niedostępności świadczenia w danym szpitalu lub regionie?
12. Proszę o opis działań podjętych po wejściu w życie zmian obowiązujących od dnia 30 maja 2024 r. oraz po publikacji wytycznych Ministerstwa Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2024 r. w celu sprawdzenia, czy zostały one wdrożone przez świadczeniodawców. Proszę wskazać, ilu świadczeniodawców objęto weryfikacją, jakie były wyniki tej weryfikacji i jakie działania naprawcze podjęto.
13. Proszę o wskazanie, czy resort planuje publiczne i aktualne narzędzie informujące, które podmioty rzeczywiście wykonują świadczenia zakończenia ciąży, w jakim trybie, z jaką dostępnością oraz jak wygląda ścieżka postępowania w sytuacjach pilnych? Jeżeli tak, proszę o harmonogram i podstawowe założenia tego rozwiązania.
14. Proszę o wskazanie, czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmianę formularza MZ-29 albo innych mechanizmów sprawozdawczych w taki sposób, aby odnotowywały nie tylko wykonane świadczenia, ale także odmowy, przekazania pacjentek do innych podmiotów, czas oczekiwania oraz podstawowe powody niewykonania świadczenia?
15. Proszę o wskazanie, czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzić jednolite dla całego kraju obowiązki dotyczące dokumentowania i komunikowania zasad udzielania albo odmowy udzielania informacji o sytuacji pacjentki osobom upoważnionym, pełnomocnikom oraz innym osobom działającym na podstawie umocowania pacjentki?
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Interpelacja nr 16306
do ministra zdrowia
w sprawie monitorowania realizacji świadczeń zakończenia ciąży, odmów ich wykonania oraz realnej dostępności świadczenia od 1 stycznia 2023 r.
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 31-03-2026
Szanowni Państwo,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję interpelację do ministra zdrowia w sprawie realizacji świadczeń zakończenia ciąży od dnia 1 stycznia 2023 r., sposobu monitorowania ich dostępności oraz skuteczności nadzoru państwa nad podmiotami zobowiązanymi do ich wykonywania. Ministerstwo Zdrowia publicznie wskazywało, że po wejściu w życie w dniu 30 maja 2024 r. nowelizacji rozporządzenia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej szpital z umową NFZ w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie położnictwa i ginekologii ma obowiązek wykonywać takie świadczenia, dyrektor ma tak zorganizować pracę, aby klauzula sumienia części personelu nie prowadziła do niedostępności świadczenia, a NFZ może stosować sankcje za niewykonywanie tego obowiązku.
Jednocześnie z odpowiedzi udzielonej przez Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Olsztynie na interwencję poselską wynika, że placówka za łatwo dostępne uważa przede wszystkim formularze MZ-29 obejmujące wykonane zabiegi, natomiast informacje o zgłoszeniach pacjentek, odmowach, przekazaniach, czasie oczekiwania czy procedurach kwalifikacji miałyby wymagać wytworzenia informacji przetworzonej, a część z nich nie miałaby być zawarta w żadnych dostępnych dokumentach. Rodzi to pytanie, czy państwo dysponuje danymi pozwalającymi ocenić nie tylko liczbę wykonanych świadczeń, ale także realną dostępność świadczenia i skalę odmów lub zwłoki.
1. Proszę o podanie, ile świadczeń zakończenia ciąży (przerwania ciąży w przypadkach dopuszczonych prawem) wykonano w Polsce w latach 2023, 2024, 2025 oraz od 1 stycznia 2026 r. do dnia odpowiedzi, z rozbiciem na województwa oraz podstawy ustawowe dopuszczalności świadczenia? Jeżeli resort dysponuje takimi danymi, proszę także o wskazanie metody wykonania świadczenia. Jeżeli dane za rok 2026 nie są jeszcze dostępne w takim układzie, proszę o wskazanie ostatniego dnia, na który resort dysponuje danymi, oraz terminu ich agregacji lub publikacji.
2. Proszę o wskazanie, czy Ministerstwo Zdrowia jest w stanie przedstawić dane dla roku 2024 oddzielnie za okres od 1 stycznia do 29 maja oraz od 30 maja do 31 grudnia 2024 r., tak aby możliwa była ocena zmian po wejściu w życie nowelizacji rozporządzenia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej? Jeżeli taki podział nie jest możliwy, proszę o wyjaśnienie przyczyn technicznych lub prawnych.
3. Proszę o wskazanie wszystkich zbiorów danych, formularzy sprawozdawczych, rejestrów, raportów lub innych narzędzi, z których Ministerstwo Zdrowia korzysta od 1 stycznia 2023 r. do monitorowania realizacji świadczeń zakończenia ciąży. Proszę wskazać podstawy prawne, zakres zbieranych danych, stosowane kody lub kategorie sprawozdawcze oraz poinformować, czy metodologia była w tym okresie zmieniana.
4. Proszę o jednoznaczne wskazanie, czy Ministerstwo Zdrowia lub podmioty mu podległe albo nadzorowane, w szczególności NFZ, dysponują danymi – w rozbiciu na lata 2023, 2024, 2025 oraz okres od 1 stycznia 2026 r. do dnia odpowiedzi – dotyczącymi: liczby zgłoszeń lub wniosków pacjentek o wykonanie świadczenia, liczby odmów lub niewykonania świadczenia, liczby przekazań pacjentek do innych podmiotów, przyczyn odmów, czasu od zgłoszenia do decyzji, przypadków powołania się na klauzulę sumienia wpływających na dostępność świadczenia oraz liczby skarg w tych sprawach.
5. Jeżeli Ministerstwo Zdrowia, NFZ albo inne podmioty mu podległe lub nadzorowane nie dysponują częścią danych wskazanych w pkt 4, proszę o wyjaśnienie, dlaczego takie dane nie są zbierane, czy resort uważa taki stan za wystarczający z punktu widzenia bezpieczeństwa pacjentek i wykonywania świadczeń gwarantowanych oraz jakie działania legislacyjne, organizacyjne lub sprawozdawcze zamierza podjąć, aby te luki usunąć. Proszę wskazać harmonogram takich działań.
6. Proszę o podanie, ilu świadczeniodawców finansowanych przez NFZ w zakresie ginekologii i położnictwa wykonało co najmniej jedno świadczenie zakończenia ciąży w latach 2023, 2024, 2025 oraz od 1 stycznia 2026 r. do dnia odpowiedzi, a ilu takich świadczeniodawców nie wykonało ani jednego świadczenia, z rozbiciem na województwa?
7. Proszę o podanie liczby skarg, sygnałów albo zgłoszeń, które od 1 stycznia 2023 r. wpłynęły do Ministerstwa Zdrowia albo zostały przekazane z NFZ do Ministerstwa Zdrowia i dotyczyły odmowy wykonania świadczenia, zwłoki w podjęciu decyzji, przekazania pacjentki do innego podmiotu, braku informacji lub nieprawidłowego dokumentowania sprawy. Proszę o rozbicie na lata oraz wskazanie najczęstszych kategorii zarzutów.
8. Proszę o podanie liczby kontroli, czynności wyjaśniających albo innych interwencji nadzorczych prowadzonych przez NFZ lub Ministerstwo Zdrowia od 1 stycznia 2023 r. w sprawach dotyczących odmowy wykonania świadczenia zakończenia ciąży, zwłoki, nieprawidłowej organizacji pracy, klauzuli sumienia albo niewłaściwego dokumentowania takich spraw. Proszę wskazać wyniki tych działań, rodzaje stwierdzonych nieprawidłowości oraz zastosowane sankcje lub zalecenia.
9. Proszę o stanowisko, czy z punktu widzenia Ministerstwa Zdrowia wystarczające jest, aby szpital publiczny dysponował łatwo dostępnymi danymi głównie o wykonanych świadczeniach, natomiast nie prowadził prostych ewidencji zgłoszeń pacjentek, odmów, przekazań do innych podmiotów i czasu oczekiwania na decyzję? Jeżeli nie, proszę o wskazanie minimalnego standardu dokumentacyjnego, którego resort oczekuje od świadczeniodawców.
10. Proszę o jednoznaczne wskazanie, czy – według aktualnego stanowiska Ministerstwa Zdrowia – szpitale mogą wprowadzać dodatkowe wymogi proceduralne, takie jak obligatoryjne konsylia, automatyczny wymóg wielokrotnych opinii specjalistycznych, ograniczanie konsultacji zewnętrznych albo stosowanie kryteriów „bezpośredniości”, „nagłości” lub „poważności” zagrożenia niewynikających wprost z przepisów? Proszę odnieść odpowiedź także do dokumentu Ministerstwa Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2024 r. pt. „Wytyczne w sprawie obowiązujących przepisów prawnych dotyczących dostępu do procedury przerwania ciąży”.
11. Proszę o opis, jakie działania organizacyjne i nadzorcze podejmuje Ministerstwo Zdrowia, aby powołanie się części personelu na klauzulę sumienia nie prowadziło do faktycznej niedostępności świadczenia w danym szpitalu lub regionie?
12. Proszę o opis działań podjętych po wejściu w życie zmian obowiązujących od dnia 30 maja 2024 r. oraz po publikacji wytycznych Ministerstwa Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2024 r. w celu sprawdzenia, czy zostały one wdrożone przez świadczeniodawców. Proszę wskazać, ilu świadczeniodawców objęto weryfikacją, jakie były wyniki tej weryfikacji i jakie działania naprawcze podjęto.
13. Proszę o wskazanie, czy resort planuje publiczne i aktualne narzędzie informujące, które podmioty rzeczywiście wykonują świadczenia zakończenia ciąży, w jakim trybie, z jaką dostępnością oraz jak wygląda ścieżka postępowania w sytuacjach pilnych? Jeżeli tak, proszę o harmonogram i podstawowe założenia tego rozwiązania.
14. Proszę o wskazanie, czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmianę formularza MZ-29 albo innych mechanizmów sprawozdawczych w taki sposób, aby odnotowywały nie tylko wykonane świadczenia, ale także odmowy, przekazania pacjentek do innych podmiotów, czas oczekiwania oraz podstawowe powody niewykonania świadczenia?
15. Proszę o wskazanie, czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzić jednolite dla całego kraju obowiązki dotyczące dokumentowania i komunikowania zasad udzielania albo odmowy udzielania informacji o sytuacji pacjentki osobom upoważnionym, pełnomocnikom oraz innym osobom działającym na podstawie umocowania pacjentki?
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
22
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (22)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
19046 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZP.050.13.2026.AB
Warszawa, 29 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku!
Odpowiadając na interpelację nr 16306 Posłanki Marty Stożek, w sprawie monitorowania
realizacji świadczeń zakończenia ciąży, odmów ich wykonania oraz realnej dostępności
świadczenia od 1 stycznia 2023 r., uprzejmie przekazuję następujące informacje i
wyjaśnienia.
Odnosząc się do kwestii danych na temat wykonywanych w Polsce procedur przerwania
ciąży uprzejmie informuję, że są one gromadzone w oparciu o sprawozdania opracowywane
w związku z realizacją Programu badań statystycznych statystyki publicznej na dany rok,
ustalanego corocznie w drodze rozporządzenia przez Radę Ministrów, zgodnie z delegacją
określoną w ustawie z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej1).
W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2024 r. w sprawie
programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 20252 oraz w załączniku do
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2025 r. w sprawie programu badań
statystycznych statystyki publicznej na rok 20263 określone zostały terminy opracowania
danych ostatecznych gromadzonych w ramach poszczególnych formularzy statystycznych -
dane dotyczące przerwań ciąży są gromadzone w oparciu o formularz MZ-29 i MZ-24.
W związku z powyższym uprzejmie informuję, że obecnie Ministerstwo Zdrowia nie
dysponuje jeszcze ostatecznymi danymi na temat liczby procedur przerwania ciąży
przeprowadzonych w 2025 r. oraz w 2026 r.
Dane obrazujące liczbę procedur wykonanych w latach 2023-2024 przedstawiają poniższe
tabele.
Tabela 1. Zabiegi przerwania ciąży przeprowadzone w 2023 r. – w podziale na województwa i
przesłankę ustawową będącą podstawą do wykonania procedury
Zabiegi przerwania ciąży przeprowadzone w 2023 r.
Województwo Razem
w przypadku, gdy ciąża
stanowiła zagrożenie dla życia
lub zdrowia kobiety ciężarnej
w przypadku, gdy zachodziło
uzasadnione podejrzenie, że
ciąża powstała w wyniku czynu
zabronionego
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1799.
2 Dz. U. poz. 1653, z późn. zm.
3 Dz. U. poz. 1842.
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
DOLNOŚLĄSKIE 161 161 0
KUJAWSKO-POMORSKIE 16 16 0
LUBELSKIE 6 6 0
LUBUSKIE 3 3 0
ŁÓDZKIE 5 5 0
MAŁOPOLSKIE 50 50 0
MAZOWIECKIE 92 92 0
OPOLSKIE 5 5 0
PODKARPACKIE 0 0 0
PODLASKIE 5 4 1
POMORSKIE 40 40 0
ŚLĄSKIE 3 3 0
ŚWIĘTOKRZYSKIE 1 1 0
WARMIŃSKO-
MAZURSKIE 0 0 0
WIELKOPOLSKIE 17 17 0
ZACHODNIOPOMORSKI
E 21 20 1
POLSKA 425 423 2
Źródło: Centrum e-Zdrowia.
Tabela 2. Zabiegi przerwania ciąży przeprowadzone w 2024 r. – w podziale na województwa
i przesłankę ustawową będącą podstawą do wykonania procedury
Procedury przerwania ciąży przeprowadzone w 2024 r.
Województwo Razem
w przypadku, gdy ciąża
stanowiła zagrożenie dla życia
lub zdrowia kobiety ciężarnej
w przypadku, gdy zachodziło
uzasadnione podejrzenie, że
ciąża powstała w wyniku czynu
zabronionego
DOLNOŚLĄSKIE 182 182 0
KUJAWSKO-POMORSKIE 35 35 0
LUBELSKIE 12 12 0
LUBUSKIE 13 13 0
ŁÓDZKIE 32 32 0
MAŁOPOLSKIE 76 76 0
MAZOWIECKIE 279 279 0
OPOLSKIE 16 16 0
PODKARPACKIE 22 22 0
PODLASKIE 11 11 0
POMORSKIE 71 69 2
ŚLĄSKIE 55 55 0
ŚWIĘTOKRZYSKIE 0 0 0
WARMIŃSKO-
MAZURSKIE
14 14 0
WIELKOPOLSKIE 44 43 1
ZACHODNIOPOMORSKI
E
23 23 0
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
POLSKA 885 882 3
Źródło: Centrum e-Zdrowia.
Przedmiotowe dane są gromadzone wyłącznie w ujęciu rocznym, w związku z czym nie jest
możliwe ich przedstawienie w ujęciu miesięcznym czy też w skali półrocza.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w ramach statystki publicznej nie są gromadzone
dane na temat metody wykonania świadczenia. Kwestia ta nie została również uregulowana
przepisami ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego
i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży4, zwaną dalej „ustawą o planowaniu
rodziny”. Decyzję w tym zakresie podejmuje lekarz stosownie do sytuacji klinicznej
pacjentki. Należy jednak zaznaczyć, że lekarz, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996
r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty5, ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze
wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami
zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z
należytą starannością.
Zaprezentowane powyżej dane wskazują na skuteczność działań podejmowanych w celu
zapewnienia faktycznego dostępu do dopuszczalnych prawem zabiegów przerwania ciąży,
wynika z nich bowiem, że w 2024 r. przeprowadzono 885 zabiegów przerwania ciąży, czyli
ponad dwukrotnie więcej niż w 2023 r. i ponad siedmiokrotnie więcej niż w 2021 r. W 2020
r., a więc w ostatnim roku przed wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego
uznającego za niekonstytucyjną jedną z przesłanek przerwania ciąży6, wykonano 1076
procedur przerwania ciąży. Wzrost odnotowywanej liczby legalnych procedur przerwania
ciąży świadczy o wzroście dostępności tych procedur oraz o skuteczności podejmowanych
działań.
Odnosząc się do kwestii działań podejmowanych w celu zapewnienia, aby powołanie się
części personelu podmiotu leczniczego na tzw. klauzulę sumienia nie prowadziło
faktycznego braku dostępności świadczenia obejmującego przerwanie ciąży w danym
szpitalu lub regionie uprzejmie informuję, że w dniu 30 maja 2024 r. weszła w życie
nowelizacja7) rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie
ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej8. Nowelizacja miała
na celu zapewnienie realniej możliwości wykonywania świadczeń zakończenia ciąży
zgodnie z zawartą z Narodowym Funduszem Zdrowia umową w przypadkach, gdy
zakończenie ciąży jest dopuszczalne przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
W jej wyniku świadczeniodawca realizujący z Narodowego Funduszu Zdrowia umowę
w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie położnictwo i ginekologia, w przypadkach, gdy
zakończenie ciąży jest dopuszczalne przepisami prawa powszechnie obowiązującego, jest
zobowiązany do wykonywania świadczeń zakończenia ciąży w miejscu udzielania
świadczeń, niezależnie od powstrzymania się przez lekarza wykonującego zawód u tego
świadczeniodawcy od wykonania świadczenia, zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 5 grudnia
1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
Niewykonanie ww. obowiązku skutkuje karą umowną w wysokości do 2% kwoty
zobowiązania wynikającego z umowy za każde stwierdzone naruszenie. Niezależnie od
tego, w przypadku naruszenia przywołanego obowiązku Prezes Narodowego Funduszu
4 Dz. U. z 2022 r. poz. 1575.
5 Dz. U. z 2026 r. poz. 37, z późn. zm.
6 Z dniem 27 stycznia 2021 r., w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia
22 października 2020 r., sygn. akt K 1/20, utracił moc art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu rodziny, zgodnie z
którym przerwanie ciąży było dopuszczalne w przypadku, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne
wskazywały na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej
choroby zagrażającej jego życiu.
7) Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 maja 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych
warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 730).
8 Dz. U. z 2025 r. poz. 400, z późn. zm.
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Zdrowia albo dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia może
również rozwiązać umowę w części albo w całości, bez zachowania okresu wypowiedzenia.
Ponadto Ministerstwo Zdrowia opracowało dokument pn.: „Wytyczne na temat
obowiązujących przepisów prawnych dotyczących dostępu do procedury przerywania
ciąży”, stanowiący zestawienie obowiązujących przepisów prawnych odnoszących się do
wskazanej w ich tytule materii. Dokument nie wprowadza nowych norm czy też regulacji,
został opracowany w celu zapewnienia stosowania przepisów prawa w praktyce, a przez to
poprawy faktycznej dostępności do dopuszczalnej prawem procedury przerwania ciąży,
jednakowego i zgodnego z prawem traktowania kobiet, które chcą skorzystać z
przysługującego im w tym zakresie prawa oraz zapewnienie im należytej opieki. Dokument
został upowszechniony przez Narodowy Fundusz Zdrowia za pośrednictwem Systemu
Zarządzania Obiegiem Informacji (SZOI) wśród świadczeniodawców realizujących
z Narodowym Funduszem Zdrowia umowę w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie
położnictwo i ginekologia. Został on również zamieszczony na stronie internetowej
Ministerstwa Zdrowia9. W dokumencie odniesiono się do przepisów regulujących
powołanie się przez lekarza na tzw. klauzulę sumienia. Scharakteryzowano w nim również
szczegółowo przepisy regulujące dostęp do procedury przerwania ciąży oraz
dopuszczalność tej procedury, w tym m.in. kwestię tego, w jaki sposób ustawa o planowaniu
rodziny precyzuje pojęcie „zagrożenia” w odniesieniu do jej art. 4a ust. 1 pkt 1.
Nakładanie na pacjentki obowiązków oraz ustalanie w danym podmiocie odgórnych zasad
dostępu do zabiegów omawianego rodzaju, które nie mają oparcia w przepisach prawa
powszechnie obowiązującego nie powinno mieć miejsca. Jak wskazano powyżej Wytyczne
stanowią zestawienie obowiązujących przepisów prawnych, postępowanie niezgodnie z
Wytycznymi jest de facto postępowaniem niezgodnie z przepisami prawa szczegółowo w
tym dokumencie przywołanymi i scharakteryzowanymi. Należy w tym zakresie wskazać, że
na straży prawidłowej realizacji kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia stoi sam
Fundusz. W przypadku nieprzestrzegania praw pacjenta przez podmioty lecznicze, w tym
prawa pacjenta do świadczeń, konkretne działania podejmuje natomiast Rzecznik Paw
Pacjenta.
Narodowy Fundusz Zdrowia został w styczniu 2024 r. zobowiązany przez Ministerstwo
Zdrowia do stałego monitorowania realizacji umów w zakresie procedury przerywania
ciąży przez świadczeniodawców w poszczególnych województwach, w związku z czym
Centrala Funduszu poleciła niezwłocznie Dyrektorom Oddziałów Wojewódzkich Funduszu
podjęcie następujących czynności:
1) regularnego gromadzenia informacji o wykonaniu i rozliczeniu procedury przerywania
ciąży przez świadczeniodawców w poszczególnych województwach i ustalenia, które
szpitale w ogóle tego świadczenia nie wykonują;
2) każdorazowego kierowania do takich świadczeniodawców próśb o:
informację, czy w danym szpitalu miały miejsce przypadki, w których pacjentka zgłosiła
się w celu uzyskania omawianego świadczenia i spotkała się z odmową jego wykonania,
wyjaśnienie przyczyn takiej odmowy oraz sposobu zapewnienia pacjentce realizacji jej
prawa do tego świadczenia (a tym samym sposobu realizacji zobowiązania
kontraktowego w tym zakresie), a w przypadku braku takich działań wdrożenie
stosownego postępowania wobec świadczeniodawcy.
W przypadku ustalenia nieprawidłowości w realizacji umowy w zakresie dostępności
do świadczeń przerwania ciąży oraz pozyskaniu informacji o odmowie uzyskania tego
świadczenia, oddziały wojewódzkie NFZ zostały poproszone o poinformowaniu o tym
fakcie Centralę NFZ, wskazując jakie poczyniły czynności w tym zakresie.
9 https://www.gov.pl/web/zdrowie/wytyczne-w-sprawie-obowiazujacych-przepisow-prawnych-dotyczacych-
dostepu-do-procedury-przerwania-ciazy.
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
W związku z powyższym od stycznia 2024 r. oddziały wojewódzkie NFZ występują do
świadczeniodawców, którzy nie sprawozdali rozważanego świadczenia w poszczególnych
miesiącach z zapytaniem, czy podmiot leczniczy odmówił wykonania tego świadczenia.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia w pierwszej
połowie 2024 r. odnotowano dwie odmowy wykonania świadczenia. W pierwszym
przypadku, w którym przyczyną odmowy było „potencjalne zagrożenie zakrzepicą z
obciążonym w tym kierunku wywiadem”, pacjentka została przekierowana do szpitala
o wyższym poziomie referencyjnym. Pacjentce zapewniono realizację tego świadczenia w
innym podmiocie. W drugim przypadku nie stwierdzono wskazań do przeprowadzenia
procedury przerwania ciąży.
W 2025 r. do oddziałów wojewódzkich NFZ nie wpłynęły informacje od
świadczeniodawców o przypadkach, w których pacjentka zgłosiła się w celu uzyskania
świadczenia przerwania ciąży i spotkała się z odmową jego wykonania. Dane za I kwartał
2026 r. będą dostępne do końca kwietnia 2026 r.
Ponadto, w latach 2023-2024 do oddziałów wojewódzkich NFZ wpłynęło siedem skarg,
które dotyczyły odmowy przerwania ciąży. Z powyższych skarg nie wynika wprost,
że przyczyną odmowy wykonania świadczenia było powołanie się na klauzulę sumienia.
Od II kwartału 2024 r. do końca 2025 r. do Oddziałów Wojewódzkich NFZ nie wpłynęła
żadna skarga w przedmiotowej sprawie. Dane za 2026 r. za I kwartał 2026 r. będą dostępne
do końca kwietnia 2026 r.
Jednocześnie, latach 2023–2026 Narodowy Fundusz Zdrowia, na podstawie przepisów
Działu IIIA ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych10 przeprowadził 5 kontroli oraz 5 czynności
sprawdzających dotyczących odmowy wykonania zabiegów przerwania ciąży.
W wyniku podjętych działań w części objętych nimi podmiotów stwierdzono
nieprawidłowości i wydano stosowane zalecenia pokontrolne oraz zastosowano sankcje
finansowe w wysokości od 30 000 zł do ponad 300 000 zł.
Odnosząc się do kwestii świadczeniodawców, którzy realizują świadczenia przerwania
ciąży należy raz jeszcze zaznaczyć, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 8
września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej każdy świadczeniodawca realizujący z Narodowym Funduszem Zdrowia
umowę w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie położnictwo i ginekologia, w przypadkach,
gdy zakończenie ciąży jest dopuszczalne przepisami prawa powszechnie obowiązującego,
jest zobowiązany do wykonywania świadczeń zakończenia ciąży, o których mowa w części I
załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego, w miejscu udzielania
świadczeń, niezależnie od powołania się przez lekarza na klauzulę sumienia.
Na stronie https://gsl.nfz.gov.pl/GSL/GSL/ w wyszukiwarce „Gdzie się leczyć?” można
uzyskać listę miejsc, w których każdy pacjent może otrzymać pomoc medyczną w ramach
powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego.
Istotne działania mające na celu zapewnienie realizacji praw pacjentek, w tym prawa do
świadczeń zdrowotnych udzielanych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wiedzą
medyczną oraz poszanowaniem godności pacjentki, podejmuje Rzecznik Praw Pacjenta,
który ze szczególną uwagą monitoruje sytuacje, w których może dochodzić do ograniczenia
dostępu do świadczeń zdrowotnych, w tym świadczeń z zakresu przerywania ciąży
dopuszczalnych na mocy ustawy o planowaniu rodziny.
10 Dz. U. z 2025 r., poz. 1461 z późn. zm.
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
W poniższej tabeli zawarta została liczba skarg, sygnałów albo zgłoszeń, które od 1 stycznia
2023 r. wpłynęły do Biura Rzecznika Praw Pacjenta w sprawach dotyczących świadczeń
zgodnego z prawem przerwania ciąży – zarówno w formie pisemnej, elektronicznej, jak i
poprzez infolinię Rzecznika Praw Pacjenta. Należy przy tym zaznaczyć, że Rzecznik Praw
Pacjenta rozpatruje sprawy zgodnie z wpływami wniosków i zawiadomień o
nieprawidłowościach. Rzecznik Praw Pacjenta monitoruje otrzymywane skargi, przy czym
od dnia wejścia w życie rozporządzenia, o którym pisze Pani Poseł, nie odnotowano skarg
dotyczących stosowania tzw. „klauzuli sumienia”.
Tabela nr 3. Liczba skarg, sygnałów albo zgłoszeń, które od 1 stycznia 2023 r. wpłynęły do Biura
Rzecznika Praw Pacjenta
Rok Liczba Przedmiot
zastrzeżeń/zapytań
2023 9 Zgłoszenia od pacjentek, ich
rodzin lub bliskich dotyczyły
pytań z zakresu
obowiązujących przepisów
prawnych dotyczących
zgodnego z prawem
przerwania ciąży, zasad
i warunków jej wykonania.
2024 17 jw.
2025 9 jw.
2026 (do dnia udzielenia
odpowiedzi)
2 jw.
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Pacjenta
Informacje na temat liczby kontroli, czynności wyjaśniających albo innych interwencji
prowadzonych przez Rzecznika Praw Pacjenta od 1 stycznia 2023 r. w sprawach
związanych z wykonaniem świadczenia przerwania ciąży zostały uwzględnione
w załączniku do niniejszej interpelacji.
Odnosząc się do kwestii dokumentowania „zgłoszeń pacjentek, odmów, przekazań do
innych podmiotów” uprzejmie wyjaśniam, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia
6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz
sposobu jej przetwarzania11 określa dokumentację prowadząca przez podmiot udzielający
świadczeń.
Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia podmiot leczniczy prowadzący szpital sporządza
i prowadzi dokumentację zbiorczą wewnętrzną między innymi w formie wykazu odmów
przyjęć i porad ambulatoryjnych udzielanych w izbie przyjęć lub wykazu odmów przyjęć
w szpitalnym oddziale ratunkowym. W § 24 rozporządzenia określono, że wykaz ten
zawiera:
1) numer kolejny pacjenta w wykazie;
2) imię (imiona) i nazwisko, numer PESEL - jeżeli został nadany, w przypadku noworodka -
numer PESEL matki, a w przypadku braku numeru PESEL - rodzaj, serię i numer
dokumentu potwierdzającego tożsamość;
3) oznaczenie lekarza kierującego, zgodnie z § 10 pkt 3 lit. a-d rozporządzenia, jeżeli
dotyczy;
4) datę zgłoszenia się pacjenta, ze wskazaniem roku, miesiąca, dnia oraz godziny i minuty
w systemie 24-godzinnym;
5) rozpoznanie ustalone przez lekarza kierującego albo adnotację o braku skierowania;
6) istotne dane z wywiadu lekarskiego i badania przedmiotowego oraz wyniki
wykonanych badań diagnostycznych;
11 Dz.U. z 2024 r. poz. 798, z późn. zm.
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
7) rozpoznanie choroby, problemu zdrowotnego lub urazu;
8) informację o udzielonych świadczeniach zdrowotnych oraz produktach leczniczych
wraz z dawkowaniem lub wyrobach medycznych, w ilościach odpowiadających ilościom
przepisanym na receptach lub zleceniach na zaopatrzenie w wyroby medyczne
wydanych pacjentowi;
9) datę odmowy przyjęcia pacjenta do szpitala, ze wskazaniem roku, miesiąca, dnia oraz
godziny i minuty w systemie 24-godzinnym;
10) wskazanie powodu odmowy przyjęcia do szpitala;
11) adnotację o braku zgody pacjenta na pobyt w szpitalu;
12) adnotację o miejscu, do którego pacjent został skierowany, wraz z adnotacją o zleceniu
transportu sanitarnego, jeżeli zostało wydane;
13) oznaczenie lekarza, zgodnie z § 10 pkt 3 rozporządzenia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZP.050.13.2026.AB
Warszawa, 29 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku!
Odpowiadając na interpelację nr 16306 Posłanki Marty Stożek, w sprawie monitorowania
realizacji świadczeń zakończenia ciąży, odmów ich wykonania oraz realnej dostępności
świadczenia od 1 stycznia 2023 r., uprzejmie przekazuję następujące informacje i
wyjaśnienia.
Odnosząc się do kwestii danych na temat wykonywanych w Polsce procedur przerwania
ciąży uprzejmie informuję, że są one gromadzone w oparciu o sprawozdania opracowywane
w związku z realizacją Programu badań statystycznych statystyki publicznej na dany rok,
ustalanego corocznie w drodze rozporządzenia przez Radę Ministrów, zgodnie z delegacją
określoną w ustawie z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej1).
W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2024 r. w sprawie
programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 20252 oraz w załączniku do
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2025 r. w sprawie programu badań
statystycznych statystyki publicznej na rok 20263 określone zostały terminy opracowania
danych ostatecznych gromadzonych w ramach poszczególnych formularzy statystycznych -
dane dotyczące przerwań ciąży są gromadzone w oparciu o formularz MZ-29 i MZ-24.
W związku z powyższym uprzejmie informuję, że obecnie Ministerstwo Zdrowia nie
dysponuje jeszcze ostatecznymi danymi na temat liczby procedur przerwania ciąży
przeprowadzonych w 2025 r. oraz w 2026 r.
Dane obrazujące liczbę procedur wykonanych w latach 2023-2024 przedstawiają poniższe
tabele.
Tabela 1. Zabiegi przerwania ciąży przeprowadzone w 2023 r. – w podziale na województwa i
przesłankę ustawową będącą podstawą do wykonania procedury
Zabiegi przerwania ciąży przeprowadzone w 2023 r.
Województwo Razem
w przypadku, gdy ciąża
stanowiła zagrożenie dla życia
lub zdrowia kobiety ciężarnej
w przypadku, gdy zachodziło
uzasadnione podejrzenie, że
ciąża powstała w wyniku czynu
zabronionego
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1799.
2 Dz. U. poz. 1653, z późn. zm.
3 Dz. U. poz. 1842.
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
DOLNOŚLĄSKIE 161 161 0
KUJAWSKO-POMORSKIE 16 16 0
LUBELSKIE 6 6 0
LUBUSKIE 3 3 0
ŁÓDZKIE 5 5 0
MAŁOPOLSKIE 50 50 0
MAZOWIECKIE 92 92 0
OPOLSKIE 5 5 0
PODKARPACKIE 0 0 0
PODLASKIE 5 4 1
POMORSKIE 40 40 0
ŚLĄSKIE 3 3 0
ŚWIĘTOKRZYSKIE 1 1 0
WARMIŃSKO-
MAZURSKIE 0 0 0
WIELKOPOLSKIE 17 17 0
ZACHODNIOPOMORSKI
E 21 20 1
POLSKA 425 423 2
Źródło: Centrum e-Zdrowia.
Tabela 2. Zabiegi przerwania ciąży przeprowadzone w 2024 r. – w podziale na województwa
i przesłankę ustawową będącą podstawą do wykonania procedury
Procedury przerwania ciąży przeprowadzone w 2024 r.
Województwo Razem
w przypadku, gdy ciąża
stanowiła zagrożenie dla życia
lub zdrowia kobiety ciężarnej
w przypadku, gdy zachodziło
uzasadnione podejrzenie, że
ciąża powstała w wyniku czynu
zabronionego
DOLNOŚLĄSKIE 182 182 0
KUJAWSKO-POMORSKIE 35 35 0
LUBELSKIE 12 12 0
LUBUSKIE 13 13 0
ŁÓDZKIE 32 32 0
MAŁOPOLSKIE 76 76 0
MAZOWIECKIE 279 279 0
OPOLSKIE 16 16 0
PODKARPACKIE 22 22 0
PODLASKIE 11 11 0
POMORSKIE 71 69 2
ŚLĄSKIE 55 55 0
ŚWIĘTOKRZYSKIE 0 0 0
WARMIŃSKO-
MAZURSKIE
14 14 0
WIELKOPOLSKIE 44 43 1
ZACHODNIOPOMORSKI
E
23 23 0
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
POLSKA 885 882 3
Źródło: Centrum e-Zdrowia.
Przedmiotowe dane są gromadzone wyłącznie w ujęciu rocznym, w związku z czym nie jest
możliwe ich przedstawienie w ujęciu miesięcznym czy też w skali półrocza.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w ramach statystki publicznej nie są gromadzone
dane na temat metody wykonania świadczenia. Kwestia ta nie została również uregulowana
przepisami ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego
i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży4, zwaną dalej „ustawą o planowaniu
rodziny”. Decyzję w tym zakresie podejmuje lekarz stosownie do sytuacji klinicznej
pacjentki. Należy jednak zaznaczyć, że lekarz, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996
r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty5, ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze
wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami
zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z
należytą starannością.
Zaprezentowane powyżej dane wskazują na skuteczność działań podejmowanych w celu
zapewnienia faktycznego dostępu do dopuszczalnych prawem zabiegów przerwania ciąży,
wynika z nich bowiem, że w 2024 r. przeprowadzono 885 zabiegów przerwania ciąży, czyli
ponad dwukrotnie więcej niż w 2023 r. i ponad siedmiokrotnie więcej niż w 2021 r. W 2020
r., a więc w ostatnim roku przed wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego
uznającego za niekonstytucyjną jedną z przesłanek przerwania ciąży6, wykonano 1076
procedur przerwania ciąży. Wzrost odnotowywanej liczby legalnych procedur przerwania
ciąży świadczy o wzroście dostępności tych procedur oraz o skuteczności podejmowanych
działań.
Odnosząc się do kwestii działań podejmowanych w celu zapewnienia, aby powołanie się
części personelu podmiotu leczniczego na tzw. klauzulę sumienia nie prowadziło
faktycznego braku dostępności świadczenia obejmującego przerwanie ciąży w danym
szpitalu lub regionie uprzejmie informuję, że w dniu 30 maja 2024 r. weszła w życie
nowelizacja7) rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie
ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej8. Nowelizacja miała
na celu zapewnienie realniej możliwości wykonywania świadczeń zakończenia ciąży
zgodnie z zawartą z Narodowym Funduszem Zdrowia umową w przypadkach, gdy
zakończenie ciąży jest dopuszczalne przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
W jej wyniku świadczeniodawca realizujący z Narodowego Funduszu Zdrowia umowę
w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie położnictwo i ginekologia, w przypadkach, gdy
zakończenie ciąży jest dopuszczalne przepisami prawa powszechnie obowiązującego, jest
zobowiązany do wykonywania świadczeń zakończenia ciąży w miejscu udzielania
świadczeń, niezależnie od powstrzymania się przez lekarza wykonującego zawód u tego
świadczeniodawcy od wykonania świadczenia, zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 5 grudnia
1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
Niewykonanie ww. obowiązku skutkuje karą umowną w wysokości do 2% kwoty
zobowiązania wynikającego z umowy za każde stwierdzone naruszenie. Niezależnie od
tego, w przypadku naruszenia przywołanego obowiązku Prezes Narodowego Funduszu
4 Dz. U. z 2022 r. poz. 1575.
5 Dz. U. z 2026 r. poz. 37, z późn. zm.
6 Z dniem 27 stycznia 2021 r., w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia
22 października 2020 r., sygn. akt K 1/20, utracił moc art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu rodziny, zgodnie z
którym przerwanie ciąży było dopuszczalne w przypadku, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne
wskazywały na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej
choroby zagrażającej jego życiu.
7) Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 maja 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych
warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 730).
8 Dz. U. z 2025 r. poz. 400, z późn. zm.
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Zdrowia albo dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia może
również rozwiązać umowę w części albo w całości, bez zachowania okresu wypowiedzenia.
Ponadto Ministerstwo Zdrowia opracowało dokument pn.: „Wytyczne na temat
obowiązujących przepisów prawnych dotyczących dostępu do procedury przerywania
ciąży”, stanowiący zestawienie obowiązujących przepisów prawnych odnoszących się do
wskazanej w ich tytule materii. Dokument nie wprowadza nowych norm czy też regulacji,
został opracowany w celu zapewnienia stosowania przepisów prawa w praktyce, a przez to
poprawy faktycznej dostępności do dopuszczalnej prawem procedury przerwania ciąży,
jednakowego i zgodnego z prawem traktowania kobiet, które chcą skorzystać z
przysługującego im w tym zakresie prawa oraz zapewnienie im należytej opieki. Dokument
został upowszechniony przez Narodowy Fundusz Zdrowia za pośrednictwem Systemu
Zarządzania Obiegiem Informacji (SZOI) wśród świadczeniodawców realizujących
z Narodowym Funduszem Zdrowia umowę w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie
położnictwo i ginekologia. Został on również zamieszczony na stronie internetowej
Ministerstwa Zdrowia9. W dokumencie odniesiono się do przepisów regulujących
powołanie się przez lekarza na tzw. klauzulę sumienia. Scharakteryzowano w nim również
szczegółowo przepisy regulujące dostęp do procedury przerwania ciąży oraz
dopuszczalność tej procedury, w tym m.in. kwestię tego, w jaki sposób ustawa o planowaniu
rodziny precyzuje pojęcie „zagrożenia” w odniesieniu do jej art. 4a ust. 1 pkt 1.
Nakładanie na pacjentki obowiązków oraz ustalanie w danym podmiocie odgórnych zasad
dostępu do zabiegów omawianego rodzaju, które nie mają oparcia w przepisach prawa
powszechnie obowiązującego nie powinno mieć miejsca. Jak wskazano powyżej Wytyczne
stanowią zestawienie obowiązujących przepisów prawnych, postępowanie niezgodnie z
Wytycznymi jest de facto postępowaniem niezgodnie z przepisami prawa szczegółowo w
tym dokumencie przywołanymi i scharakteryzowanymi. Należy w tym zakresie wskazać, że
na straży prawidłowej realizacji kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia stoi sam
Fundusz. W przypadku nieprzestrzegania praw pacjenta przez podmioty lecznicze, w tym
prawa pacjenta do świadczeń, konkretne działania podejmuje natomiast Rzecznik Paw
Pacjenta.
Narodowy Fundusz Zdrowia został w styczniu 2024 r. zobowiązany przez Ministerstwo
Zdrowia do stałego monitorowania realizacji umów w zakresie procedury przerywania
ciąży przez świadczeniodawców w poszczególnych województwach, w związku z czym
Centrala Funduszu poleciła niezwłocznie Dyrektorom Oddziałów Wojewódzkich Funduszu
podjęcie następujących czynności:
1) regularnego gromadzenia informacji o wykonaniu i rozliczeniu procedury przerywania
ciąży przez świadczeniodawców w poszczególnych województwach i ustalenia, które
szpitale w ogóle tego świadczenia nie wykonują;
2) każdorazowego kierowania do takich świadczeniodawców próśb o:
informację, czy w danym szpitalu miały miejsce przypadki, w których pacjentka zgłosiła
się w celu uzyskania omawianego świadczenia i spotkała się z odmową jego wykonania,
wyjaśnienie przyczyn takiej odmowy oraz sposobu zapewnienia pacjentce realizacji jej
prawa do tego świadczenia (a tym samym sposobu realizacji zobowiązania
kontraktowego w tym zakresie), a w przypadku braku takich działań wdrożenie
stosownego postępowania wobec świadczeniodawcy.
W przypadku ustalenia nieprawidłowości w realizacji umowy w zakresie dostępności
do świadczeń przerwania ciąży oraz pozyskaniu informacji o odmowie uzyskania tego
świadczenia, oddziały wojewódzkie NFZ zostały poproszone o poinformowaniu o tym
fakcie Centralę NFZ, wskazując jakie poczyniły czynności w tym zakresie.
9 https://www.gov.pl/web/zdrowie/wytyczne-w-sprawie-obowiazujacych-przepisow-prawnych-dotyczacych-
dostepu-do-procedury-przerwania-ciazy.
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
W związku z powyższym od stycznia 2024 r. oddziały wojewódzkie NFZ występują do
świadczeniodawców, którzy nie sprawozdali rozważanego świadczenia w poszczególnych
miesiącach z zapytaniem, czy podmiot leczniczy odmówił wykonania tego świadczenia.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia w pierwszej
połowie 2024 r. odnotowano dwie odmowy wykonania świadczenia. W pierwszym
przypadku, w którym przyczyną odmowy było „potencjalne zagrożenie zakrzepicą z
obciążonym w tym kierunku wywiadem”, pacjentka została przekierowana do szpitala
o wyższym poziomie referencyjnym. Pacjentce zapewniono realizację tego świadczenia w
innym podmiocie. W drugim przypadku nie stwierdzono wskazań do przeprowadzenia
procedury przerwania ciąży.
W 2025 r. do oddziałów wojewódzkich NFZ nie wpłynęły informacje od
świadczeniodawców o przypadkach, w których pacjentka zgłosiła się w celu uzyskania
świadczenia przerwania ciąży i spotkała się z odmową jego wykonania. Dane za I kwartał
2026 r. będą dostępne do końca kwietnia 2026 r.
Ponadto, w latach 2023-2024 do oddziałów wojewódzkich NFZ wpłynęło siedem skarg,
które dotyczyły odmowy przerwania ciąży. Z powyższych skarg nie wynika wprost,
że przyczyną odmowy wykonania świadczenia było powołanie się na klauzulę sumienia.
Od II kwartału 2024 r. do końca 2025 r. do Oddziałów Wojewódzkich NFZ nie wpłynęła
żadna skarga w przedmiotowej sprawie. Dane za 2026 r. za I kwartał 2026 r. będą dostępne
do końca kwietnia 2026 r.
Jednocześnie, latach 2023–2026 Narodowy Fundusz Zdrowia, na podstawie przepisów
Działu IIIA ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych10 przeprowadził 5 kontroli oraz 5 czynności
sprawdzających dotyczących odmowy wykonania zabiegów przerwania ciąży.
W wyniku podjętych działań w części objętych nimi podmiotów stwierdzono
nieprawidłowości i wydano stosowane zalecenia pokontrolne oraz zastosowano sankcje
finansowe w wysokości od 30 000 zł do ponad 300 000 zł.
Odnosząc się do kwestii świadczeniodawców, którzy realizują świadczenia przerwania
ciąży należy raz jeszcze zaznaczyć, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 8
września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej każdy świadczeniodawca realizujący z Narodowym Funduszem Zdrowia
umowę w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie położnictwo i ginekologia, w przypadkach,
gdy zakończenie ciąży jest dopuszczalne przepisami prawa powszechnie obowiązującego,
jest zobowiązany do wykonywania świadczeń zakończenia ciąży, o których mowa w części I
załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego, w miejscu udzielania
świadczeń, niezależnie od powołania się przez lekarza na klauzulę sumienia.
Na stronie https://gsl.nfz.gov.pl/GSL/GSL/ w wyszukiwarce „Gdzie się leczyć?” można
uzyskać listę miejsc, w których każdy pacjent może otrzymać pomoc medyczną w ramach
powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego.
Istotne działania mające na celu zapewnienie realizacji praw pacjentek, w tym prawa do
świadczeń zdrowotnych udzielanych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wiedzą
medyczną oraz poszanowaniem godności pacjentki, podejmuje Rzecznik Praw Pacjenta,
który ze szczególną uwagą monitoruje sytuacje, w których może dochodzić do ograniczenia
dostępu do świadczeń zdrowotnych, w tym świadczeń z zakresu przerywania ciąży
dopuszczalnych na mocy ustawy o planowaniu rodziny.
10 Dz. U. z 2025 r., poz. 1461 z późn. zm.
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
W poniższej tabeli zawarta została liczba skarg, sygnałów albo zgłoszeń, które od 1 stycznia
2023 r. wpłynęły do Biura Rzecznika Praw Pacjenta w sprawach dotyczących świadczeń
zgodnego z prawem przerwania ciąży – zarówno w formie pisemnej, elektronicznej, jak i
poprzez infolinię Rzecznika Praw Pacjenta. Należy przy tym zaznaczyć, że Rzecznik Praw
Pacjenta rozpatruje sprawy zgodnie z wpływami wniosków i zawiadomień o
nieprawidłowościach. Rzecznik Praw Pacjenta monitoruje otrzymywane skargi, przy czym
od dnia wejścia w życie rozporządzenia, o którym pisze Pani Poseł, nie odnotowano skarg
dotyczących stosowania tzw. „klauzuli sumienia”.
Tabela nr 3. Liczba skarg, sygnałów albo zgłoszeń, które od 1 stycznia 2023 r. wpłynęły do Biura
Rzecznika Praw Pacjenta
Rok Liczba Przedmiot
zastrzeżeń/zapytań
2023 9 Zgłoszenia od pacjentek, ich
rodzin lub bliskich dotyczyły
pytań z zakresu
obowiązujących przepisów
prawnych dotyczących
zgodnego z prawem
przerwania ciąży, zasad
i warunków jej wykonania.
2024 17 jw.
2025 9 jw.
2026 (do dnia udzielenia
odpowiedzi)
2 jw.
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Pacjenta
Informacje na temat liczby kontroli, czynności wyjaśniających albo innych interwencji
prowadzonych przez Rzecznika Praw Pacjenta od 1 stycznia 2023 r. w sprawach
związanych z wykonaniem świadczenia przerwania ciąży zostały uwzględnione
w załączniku do niniejszej interpelacji.
Odnosząc się do kwestii dokumentowania „zgłoszeń pacjentek, odmów, przekazań do
innych podmiotów” uprzejmie wyjaśniam, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia
6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz
sposobu jej przetwarzania11 określa dokumentację prowadząca przez podmiot udzielający
świadczeń.
Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia podmiot leczniczy prowadzący szpital sporządza
i prowadzi dokumentację zbiorczą wewnętrzną między innymi w formie wykazu odmów
przyjęć i porad ambulatoryjnych udzielanych w izbie przyjęć lub wykazu odmów przyjęć
w szpitalnym oddziale ratunkowym. W § 24 rozporządzenia określono, że wykaz ten
zawiera:
1) numer kolejny pacjenta w wykazie;
2) imię (imiona) i nazwisko, numer PESEL - jeżeli został nadany, w przypadku noworodka -
numer PESEL matki, a w przypadku braku numeru PESEL - rodzaj, serię i numer
dokumentu potwierdzającego tożsamość;
3) oznaczenie lekarza kierującego, zgodnie z § 10 pkt 3 lit. a-d rozporządzenia, jeżeli
dotyczy;
4) datę zgłoszenia się pacjenta, ze wskazaniem roku, miesiąca, dnia oraz godziny i minuty
w systemie 24-godzinnym;
5) rozpoznanie ustalone przez lekarza kierującego albo adnotację o braku skierowania;
6) istotne dane z wywiadu lekarskiego i badania przedmiotowego oraz wyniki
wykonanych badań diagnostycznych;
11 Dz.U. z 2024 r. poz. 798, z późn. zm.
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
7) rozpoznanie choroby, problemu zdrowotnego lub urazu;
8) informację o udzielonych świadczeniach zdrowotnych oraz produktach leczniczych
wraz z dawkowaniem lub wyrobach medycznych, w ilościach odpowiadających ilościom
przepisanym na receptach lub zleceniach na zaopatrzenie w wyroby medyczne
wydanych pacjentowi;
9) datę odmowy przyjęcia pacjenta do szpitala, ze wskazaniem roku, miesiąca, dnia oraz
godziny i minuty w systemie 24-godzinnym;
10) wskazanie powodu odmowy przyjęcia do szpitala;
11) adnotację o braku zgody pacjenta na pobyt w szpitalu;
12) adnotację o miejscu, do którego pacjent został skierowany, wraz z adnotacją o zleceniu
transportu sanitarnego, jeżeli zostało wydane;
13) oznaczenie lekarza, zgodnie z § 10 pkt 3 rozporządzenia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --