Interpelacja nr 16305
Interpelacja w sprawie wytycznych Straży Ochrony Kolei dotyczących fotografowania infrastruktury kolejowej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wytycznych Straży Ochrony Kolei dotyczących fotografowania infrastruktury kolejowej
Interpelacja nr 16305
do ministra infrastruktury
w sprawie wytycznych Straży Ochrony Kolei dotyczących fotografowania infrastruktury kolejowej
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 31-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego zwracają się funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei w sprawie stosowania wytycznych odnoszących się do fotografowania, filmowania oraz utrwalania w inny sposób infrastruktury kolejowej. Z przekazanych mi informacji wynika, że funkcjonariusze SOK zostali postawieni w wątpliwej sytuacji z punktu widzenia ochrony praw obywatelskich oraz zasad prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych.
Funkcjonariusze wskazują, że przekazane im wytyczne w praktyce nie ograniczają się do neutralnego przypomnienia obowiązujących przepisów, lecz wywołują presję na podejmowanie interwencji wobec osób fotografujących lub filmujących infrastrukturę kolejową, nawet w sytuacjach, które nie noszą znamion naruszenia prawa. Jak sami wskazują, prowadzi to do konkretnego dylematu: z jednej strony obawiają się zarzutu przekroczenia uprawnień wobec obywateli, z drugiej zaś — konsekwencji służbowych w przypadku braku reakcji.
Przekazano mi kopię pisma Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei z dnia 4 grudnia 2025 r. dotyczącego sposobu postępowania w sprawach fotografowania, filmowania i utrwalania w inny sposób obszaru kolejowego. Z dokumentu wynika, że w przypadku dostrzeżenia osoby dokonującej utrwalania obszaru kolejowego, infrastruktury kolejowej albo pojazdów trakcyjnych funkcjonariusze SOK zostali zobowiązani do jej wylegitymowania, rozpytania w zakresie celu i sposobu wykorzystania materiału, a także do zgłoszenia potrzeby pilnego wezwania na miejsce Policji i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Jako podstawę takich czynności wskazano przepisy dotyczące stopni alarmowych oraz art. 130 § 8 Kodeksu karnego.
Jednocześnie ten sam dokument stwierdza, że w obowiązującym stanie prawnym, w zakresie nieobjętym przepisami o zakazie fotografowania, brak jest generalnego zakazu fotografowania i filmowania obszaru kolejowego, w tym infrastruktury kolejowej, z miejsc ogólnodostępnych wyznaczonych przez zarządcę infrastruktury kolejowej. Nic zatem dziwnego, że wśród funkcjonariuszy SOK pojawia wątpliwość, w jaki sposób należy pogodzić brak generalnego zakazu fotografowania z przyjęciem praktyki, w której samo utrwalanie obrazu infrastruktury kolejowej ma prowadzić do legitymowania, wypytywania obywatela oraz wzywania innych służb.
Taki sposób ukształtowania wytycznych może wywoływać efekt mrożący wobec obywateli korzystających z przestrzeni publicznej zgodnie z prawem, a zarazem przerzucać na funkcjonariuszy liniowych odpowiedzialność za rozstrzyganie niejasności interpretacyjnych. W demokratycznym państwie prawa standardem powinny być jasne, proporcjonalne i jednoznaczne zasady działania służb, zwłaszcza w sytuacjach, które dotyczą korzystania przez obywateli z wolności w przestrzeni publicznej. Zestawienie legalnych zachowań, takich jak fotografowanie z miejsc ogólnodostępnych, z przepisami odnoszącymi się do najpoważniejszych przestępstw przeciwko państwu, co może prowadzić do nadmiernej i rozszerzającej interpretacji podstaw interwencji.
Sprawa wymaga wyjaśnienia także dlatego, że funkcjonariusze SOK wprost wskazują na potrzebę doprecyzowania zasad, tak aby nie byli zmuszani do wyboru między działaniem potencjalnie nieproporcjonalnym wobec obywatela a obawą przed negatywnymi konsekwencjami służbowymi. Taki stan rzeczy nie służy ani bezpieczeństwu publicznemu, ani zaufaniu do służb.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaka była dokładna podstawa prawna wydania wytycznych Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei z dnia 4 grudnia 2025 r. dotyczących fotografowania, filmowania i utrwalania w inny sposób obszaru kolejowego?
Czy Ministerstwo Infrastruktury dokonywało analizy zgodności tych wytycznych z konstytucyjną zasadą proporcjonalności oraz z obowiązkiem poszanowania praw i wolności obywatelskich?
W jaki sposób należy pogodzić treść tych wytycznych z zawartym w nich jednocześnie stwierdzeniem, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest generalnego zakazu fotografowania i filmowania infrastruktury kolejowej z miejsc ogólnodostępnych?
Czy samo fotografowanie lub filmowanie infrastruktury kolejowej z miejsca ogólnodostępnego, bez innych przesłanek wskazujących na zagrożenie, powinno stanowić wystarczającą podstawę do legitymowania obywatela oraz wezwania Policji i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego?
Czy Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło ocenę skutków stosowania tych wytycznych dla praw obywatelskich, w tym dla wolności poruszania się, pozyskiwania informacji i działalności dziennikarskiej?
Ile interwencji wobec osób fotografujących lub filmujących infrastrukturę kolejową podjęto od dnia wydania wskazanych wytycznych?
W ilu z tych przypadków interwencje doprowadziły do ujawnienia rzeczywistego zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa, infrastruktury krytycznej lub porządku publicznego?
Czy do Ministerstwa Infrastruktury, PKP PLK lub Komendy Głównej SOK wpływały skargi obywateli albo funkcjonariuszy dotyczące sposobu stosowania omawianych wytycznych? Jeśli tak, to proszę o ich przedstawienie.
Czy na ten moment funkcjonują nowsze wytyczne dla funkcjonariuszy SOK w tym zakresie? Jeśli tak, to proszę o ich szczegółowe przedstawienie.
Czy funkcjonariusze SOK mają zagwarantowaną ochronę przed konsekwencjami służbowymi w sytuacji, gdy odstąpią od interwencji wobec osoby fotografującej infrastrukturę kolejową z miejsca ogólnodostępnego, jeżeli brak jest wyraźnych podstaw faktycznych i prawnych do podjęcia czynności?
Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje doprecyzowanie przepisów lub zmianę obowiązujących wytycznych w taki sposób, aby jasno oddzielić sytuacje wymagające reakcji służb od przypadków legalnego fotografowania infrastruktury kolejowej przez obywateli?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 16305
do ministra infrastruktury
w sprawie wytycznych Straży Ochrony Kolei dotyczących fotografowania infrastruktury kolejowej
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 31-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego zwracają się funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei w sprawie stosowania wytycznych odnoszących się do fotografowania, filmowania oraz utrwalania w inny sposób infrastruktury kolejowej. Z przekazanych mi informacji wynika, że funkcjonariusze SOK zostali postawieni w wątpliwej sytuacji z punktu widzenia ochrony praw obywatelskich oraz zasad prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych.
Funkcjonariusze wskazują, że przekazane im wytyczne w praktyce nie ograniczają się do neutralnego przypomnienia obowiązujących przepisów, lecz wywołują presję na podejmowanie interwencji wobec osób fotografujących lub filmujących infrastrukturę kolejową, nawet w sytuacjach, które nie noszą znamion naruszenia prawa. Jak sami wskazują, prowadzi to do konkretnego dylematu: z jednej strony obawiają się zarzutu przekroczenia uprawnień wobec obywateli, z drugiej zaś — konsekwencji służbowych w przypadku braku reakcji.
Przekazano mi kopię pisma Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei z dnia 4 grudnia 2025 r. dotyczącego sposobu postępowania w sprawach fotografowania, filmowania i utrwalania w inny sposób obszaru kolejowego. Z dokumentu wynika, że w przypadku dostrzeżenia osoby dokonującej utrwalania obszaru kolejowego, infrastruktury kolejowej albo pojazdów trakcyjnych funkcjonariusze SOK zostali zobowiązani do jej wylegitymowania, rozpytania w zakresie celu i sposobu wykorzystania materiału, a także do zgłoszenia potrzeby pilnego wezwania na miejsce Policji i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Jako podstawę takich czynności wskazano przepisy dotyczące stopni alarmowych oraz art. 130 § 8 Kodeksu karnego.
Jednocześnie ten sam dokument stwierdza, że w obowiązującym stanie prawnym, w zakresie nieobjętym przepisami o zakazie fotografowania, brak jest generalnego zakazu fotografowania i filmowania obszaru kolejowego, w tym infrastruktury kolejowej, z miejsc ogólnodostępnych wyznaczonych przez zarządcę infrastruktury kolejowej. Nic zatem dziwnego, że wśród funkcjonariuszy SOK pojawia wątpliwość, w jaki sposób należy pogodzić brak generalnego zakazu fotografowania z przyjęciem praktyki, w której samo utrwalanie obrazu infrastruktury kolejowej ma prowadzić do legitymowania, wypytywania obywatela oraz wzywania innych służb.
Taki sposób ukształtowania wytycznych może wywoływać efekt mrożący wobec obywateli korzystających z przestrzeni publicznej zgodnie z prawem, a zarazem przerzucać na funkcjonariuszy liniowych odpowiedzialność za rozstrzyganie niejasności interpretacyjnych. W demokratycznym państwie prawa standardem powinny być jasne, proporcjonalne i jednoznaczne zasady działania służb, zwłaszcza w sytuacjach, które dotyczą korzystania przez obywateli z wolności w przestrzeni publicznej. Zestawienie legalnych zachowań, takich jak fotografowanie z miejsc ogólnodostępnych, z przepisami odnoszącymi się do najpoważniejszych przestępstw przeciwko państwu, co może prowadzić do nadmiernej i rozszerzającej interpretacji podstaw interwencji.
Sprawa wymaga wyjaśnienia także dlatego, że funkcjonariusze SOK wprost wskazują na potrzebę doprecyzowania zasad, tak aby nie byli zmuszani do wyboru między działaniem potencjalnie nieproporcjonalnym wobec obywatela a obawą przed negatywnymi konsekwencjami służbowymi. Taki stan rzeczy nie służy ani bezpieczeństwu publicznemu, ani zaufaniu do służb.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaka była dokładna podstawa prawna wydania wytycznych Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei z dnia 4 grudnia 2025 r. dotyczących fotografowania, filmowania i utrwalania w inny sposób obszaru kolejowego?
Czy Ministerstwo Infrastruktury dokonywało analizy zgodności tych wytycznych z konstytucyjną zasadą proporcjonalności oraz z obowiązkiem poszanowania praw i wolności obywatelskich?
W jaki sposób należy pogodzić treść tych wytycznych z zawartym w nich jednocześnie stwierdzeniem, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest generalnego zakazu fotografowania i filmowania infrastruktury kolejowej z miejsc ogólnodostępnych?
Czy samo fotografowanie lub filmowanie infrastruktury kolejowej z miejsca ogólnodostępnego, bez innych przesłanek wskazujących na zagrożenie, powinno stanowić wystarczającą podstawę do legitymowania obywatela oraz wezwania Policji i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego?
Czy Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło ocenę skutków stosowania tych wytycznych dla praw obywatelskich, w tym dla wolności poruszania się, pozyskiwania informacji i działalności dziennikarskiej?
Ile interwencji wobec osób fotografujących lub filmujących infrastrukturę kolejową podjęto od dnia wydania wskazanych wytycznych?
W ilu z tych przypadków interwencje doprowadziły do ujawnienia rzeczywistego zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa, infrastruktury krytycznej lub porządku publicznego?
Czy do Ministerstwa Infrastruktury, PKP PLK lub Komendy Głównej SOK wpływały skargi obywateli albo funkcjonariuszy dotyczące sposobu stosowania omawianych wytycznych? Jeśli tak, to proszę o ich przedstawienie.
Czy na ten moment funkcjonują nowsze wytyczne dla funkcjonariuszy SOK w tym zakresie? Jeśli tak, to proszę o ich szczegółowe przedstawienie.
Czy funkcjonariusze SOK mają zagwarantowaną ochronę przed konsekwencjami służbowymi w sytuacji, gdy odstąpią od interwencji wobec osoby fotografującej infrastrukturę kolejową z miejsca ogólnodostępnego, jeżeli brak jest wyraźnych podstaw faktycznych i prawnych do podjęcia czynności?
Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje doprecyzowanie przepisów lub zmianę obowiązujących wytycznych w taki sposób, aby jasno oddzielić sytuacje wymagające reakcji służb od przypadków legalnego fotografowania infrastruktury kolejowej przez obywateli?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
24
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (24)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9000 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-3-1.054.2.2026
Warszawa, 27 maja 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16305 posłanki na Sejm RP, Pani Pauliny Matysiak,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji z zakresu właściwości Ministerstwa
Infrastruktury.
Tytułem wstępu, Ministerstwo Infrastruktury zauważa, że w związku z aktualnie
obowiązującymi stopniami alarmowymi (CHARLIE i BRAVO CRP) związanymi z możliwością
wystąpienia zdarzeń o charakterze terrorystycznym, zachodzi faktyczna potrzeba
zarządzania ryzykiem związanym z fotografowaniem i filmowaniem obszaru kolejowego
w celach mogących zagrażać bezpieczeństwu państwa.
Podstawą prawną pisma Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei z dnia 4 grudnia 2025 r.
zawierającego rekomendacje (potocznie nazywane „wytycznymi”) w zakresie sposobu
postępowania w przypadku dostrzeżenia osoby dokonującej w jakikolwiek sposób
utrwalania obszaru kolejowego (dalej jako: „pismo z dnia 4 grudnia 2025 r.”) był pkt 3
ppkt 5 części I załącznika do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2016
r. w sprawie zakresu przedsięwzięć wykonywanych w poszczególnych stopniach
alarmowych i stopniach alarmowych CRP (t.j. Dz.U.2022.2065) w związku z art. 130 § 8
Kodeksu karnego, a także pkt 2 ppkt 2, ppkt 3 i ppkt 7 części I załącznika do ww.
rozporządzenia. Samo umocowanie do dokonywania przez funkcjonariuszy Straży
Ochrony Kolei (dalej również jako: „SOK”) legitymowania osób podejrzanych
o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, jak również świadków przestępstwa
lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tożsamości wynika natomiast z art. 60 ust. 2 pkt 1
ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U.2025.1234).
Ministerstwo Infrastruktury nie dokonywało analizy zgodności treści pisma z dnia 4
grudnia 2025 r. z konstytucyjną zasadą proporcjonalności ani z obowiązkiem
poszanowania praw i wolności obywatelskich. Pismo z dnia 4 grudnia 2025 r. zostało
skierowane do funkcjonariuszy SOK zatrudnionych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26
-- 1 of 4 --
2
czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277), na podstawie umowy o pracę.
Pracodawcą osób zatrudnionych w SOK jest zarządca infrastruktury w rozumieniu art. 4
pkt 7 Ustawy o transporcie kolejowym. Aktualnie funkcjonująca SOK działa na podstawie
zarządzenia Nr 10 Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z 01.07.2004 r. w sprawie
utworzenia Straży Ochrony Kolei w spółce PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Decyzję, o której
mowa w art. 59 ust. 1 i 2 Ustawy o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U.2025.1234), Minister
Infrastruktury wydał pod Nr TK-4-44-28/04 30.6.2004 r. w sprawie wyrażenia zgody na
utworzenie w spółce PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Straży Ochrony Kolei.
W piśmie z dnia 4 grudnia 2025 r. funkcjonariusze SOK otrzymali instrukcję w zakresie
sposobu postępowania w przypadku dostrzeżenia osoby dokonującej w jakikolwiek
sposób utrwalania obszaru kolejowego. Wyraźnie też poinformowano funkcjonariuszy
SOK, że „konkretny sposób postąpienia w danej sytuacji zależy od oceny okoliczności
przez funkcjonariuszy SOK wykonujących swoje obowiązki w danym miejscu i w danym
czasie.”. Z jednej strony w aktualnym stanie prawnym - w zakresie nieobjętym przepisami
o zakazie fotografowania - faktycznie nie ma zakazu fotografowania lub filmowania
obszaru kolejowego (w tym infrastruktury kolejowej), dokonywanego z miejsc
ogólnodostępnych na obszarze kolejowym wyznaczonych przez zarządcę infrastruktury
kolejowej na podstawie art. 58 ust. 1 ww. ustawy o transporcie kolejowym. Z drugiej
strony, w aktualnym stanie prawnym, obowiązują przepisy Rozporządzenia Prezesa Rady
Ministrów z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie zakresu przedsięwzięć wykonywanych
w poszczególnych stopniach alarmowych i stopniach alarmowych CRP (t.j.
Dz.U.2022.2065) do respektowania których zobowiązana jest m.in. SOK. W związku z
tym, w piśmie z dnia 4 grudnia 2025 r. przypomniano funkcjonariuszom SOK o obowiązku
respektowania przepisów tego rozporządzenia.
Bez przeprowadzenia czynności legitymowania (do czego funkcjonariusze SOK
są ustawowo uprawnieni) nie jest możliwe ustalenie, w jakim celu osoba fotografująca
lub filmująca infrastrukturę kolejową z miejsc ogólnodostępnych na obszarze kolejowym
tego dokonuje. Biorąc pod uwagę aktualnie obowiązujące stopnie alarmowe (CHARLIE
i BRAVO CRP), zaistniałe w listopadzie 2025 r. akty dywersji, jak i ww. przepisy prawa,
wprowadzono rekomendacje, zgodnie z którymi SOK zobowiązana jest do stosowania
opisanego w piśmie z dnia 4 grudnia 2025 r. sposobu postępowania wobec osób
dokonujących fotografowania lub filmowania infrastruktury kolejowej. Co więcej, brak
reakcji ze strony funkcjonariuszy SOK na ww. zachowania mógłby narazić ich na zarzut
zaniechania wykonywania ustawowych zadań, do których są oni powołani. Ponadto, brak
odpowiedniej reakcji ze strony funkcjonariuszy SOK mógłby realnie wpłynąć na
bezpieczeństwo obszaru kolejowego i w konsekwencji na zagrożenie bezpieczeństwa
Polski. Taki stan rzeczy należy natomiast uznać za niedopuszczalny.
Ministerstwo Infrastruktury nie dokonywało oceny skutków stosowania rekomendacji
zawartych w piśmie z dnia 4 grudnia 2025 r. dla praw obywatelskich, w tym dla wolności
-- 2 of 4 --
3
poruszania się, pozyskiwania informacji i działalności dziennikarskiej. Raz jeszcze
powtórzyć w tym kontekście należy jednakże, że pismo z dnia 4 grudnia 2025 r.
zawierające rekomendacje (potocznie nazywane „wytycznymi”) w zakresie sposobu
postępowania w przypadku dostrzeżenia osoby dokonującej w jakikolwiek sposób
utrwalania obszaru kolejowego zostało skierowane do funkcjonariuszy SOK
zatrudnionych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.
Dz.U. z 2025 r. poz. 277), na podstawie umowy o pracę. Pracodawcą osób zatrudnionych
w SOK jest zarządca infrastruktury w rozumieniu art. 4 pkt 7 Ustawy o transporcie
kolejowym. Aktualnie funkcjonująca SOK działa na podstawie zarządzenia Nr 10 Zarządu
PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z 01.07.2004 r. w sprawie utworzenia Straży Ochrony Kolei
w spółce PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Decyzję, o której mowa w art. 59 ust. 1 i 2 Ustawy
o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U.2025.1234), Minister Infrastruktury wydał pod Nr TK-
4-44-28/04 30.6.2004 r. w sprawie wyrażenia zgody na utworzenie w spółce PKP Polskie
Linie Kolejowe S.A. Straży Ochrony Kolei.
Zgodnie z wiedzą Ministerstwa Infrastruktury, od dnia przesłania pisma z dnia 4 grudnia
2025 r. do poszczególnych Komend Regionalnych SOK, wobec osób fotografujących
lub filmujących infrastrukturę kolejową podjęto ponad 60 interwencji. W niektórych
przypadkach, w stosunku do osób wobec których podjęto interwencje, prowadzone były
dalsze czynności przez Policję i ABW. Powyższe może świadczyć o tym, że istniały
przesłanki do ujęcia takich osób. Szczegółowych informacji o tego rodzaju sprawach
powinny udzielić odpowiednio Policja bądź ABW.
Od grudnia 2025 r. do chwili obecnej:
a) do PKP PLK wpłynęły 4 skargi w kwestii fotografowania infrastruktury kolejowej. W
załączeniu przesyłamy zanonimizowane kopie skarg oraz odpowiedzi Spółki,
b) do Ministerstwa Infrastruktury nie wpłynęły skargi obywateli dotyczące sposobu
stosowania omawianych wytycznych,
c) do Komendy Głównej SOK nie wpłynęły skargi obywateli dotyczące sposobu stosowania
omawianych wytycznych.
Na dzień sporządzenia niniejszego pisma nadal obowiązują rekomendacje w zakresie
sposobu postępowania w przypadku dostrzeżenia osoby dokonującej w jakikolwiek
sposób utrwalania obszaru kolejowego zawarte w piśmie z dnia 4 grudnia 2025 r. Zgodnie
z wiedzą Ministerstwa Infrastruktury, nie wydano żadnych nowszych wytycznych
dla funkcjonariuszy SOK w omawianym zakresie.
Zgodnie z wiedzą Ministerstwa Infrastruktury w sytuacji, w której funkcjonariusze SOK
postąpią zgodnie z ww. rekomendacjami i pozostałymi obowiązującymi ich przepisami,
nie ma podstaw do wyciągania wobec funkcjonariuszy jakichkolwiek konsekwencji
służbowych.
-- 3 of 4 --
4
Aktualnie, Ministerstwo Infrastruktury nie planuje podjęcia działań posiadających na celu
doprecyzowanie przepisów lub zmianę obowiązujących wytycznych. Problematyka
ta znajduje się poza zakresem właściwości Ministra Infrastruktury. Rozporządzenie z dnia
25 lipca 2016 r. w sprawie zakresu przedsięwzięć wykonywanych w poszczególnych
stopniach alarmowych i stopniach alarmowych CRP (t.j. Dz.U.2022.2065) - podstawa
prawna pisma z dnia 4 grudnia 2025 r. - zostało wydane przez Prezesa Rady Ministrów.
Pismo z dnia 4 grudnia 2025 r. zostało skierowane do funkcjonariuszy SOK w ramach
stosunku pracy przez pracodawcę PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
Załącznik:
1) Zanonimizowane kopie skarg.
-- 4 of 4 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-3-1.054.2.2026
Warszawa, 27 maja 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16305 posłanki na Sejm RP, Pani Pauliny Matysiak,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji z zakresu właściwości Ministerstwa
Infrastruktury.
Tytułem wstępu, Ministerstwo Infrastruktury zauważa, że w związku z aktualnie
obowiązującymi stopniami alarmowymi (CHARLIE i BRAVO CRP) związanymi z możliwością
wystąpienia zdarzeń o charakterze terrorystycznym, zachodzi faktyczna potrzeba
zarządzania ryzykiem związanym z fotografowaniem i filmowaniem obszaru kolejowego
w celach mogących zagrażać bezpieczeństwu państwa.
Podstawą prawną pisma Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei z dnia 4 grudnia 2025 r.
zawierającego rekomendacje (potocznie nazywane „wytycznymi”) w zakresie sposobu
postępowania w przypadku dostrzeżenia osoby dokonującej w jakikolwiek sposób
utrwalania obszaru kolejowego (dalej jako: „pismo z dnia 4 grudnia 2025 r.”) był pkt 3
ppkt 5 części I załącznika do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2016
r. w sprawie zakresu przedsięwzięć wykonywanych w poszczególnych stopniach
alarmowych i stopniach alarmowych CRP (t.j. Dz.U.2022.2065) w związku z art. 130 § 8
Kodeksu karnego, a także pkt 2 ppkt 2, ppkt 3 i ppkt 7 części I załącznika do ww.
rozporządzenia. Samo umocowanie do dokonywania przez funkcjonariuszy Straży
Ochrony Kolei (dalej również jako: „SOK”) legitymowania osób podejrzanych
o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, jak również świadków przestępstwa
lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tożsamości wynika natomiast z art. 60 ust. 2 pkt 1
ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U.2025.1234).
Ministerstwo Infrastruktury nie dokonywało analizy zgodności treści pisma z dnia 4
grudnia 2025 r. z konstytucyjną zasadą proporcjonalności ani z obowiązkiem
poszanowania praw i wolności obywatelskich. Pismo z dnia 4 grudnia 2025 r. zostało
skierowane do funkcjonariuszy SOK zatrudnionych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26
-- 1 of 4 --
2
czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277), na podstawie umowy o pracę.
Pracodawcą osób zatrudnionych w SOK jest zarządca infrastruktury w rozumieniu art. 4
pkt 7 Ustawy o transporcie kolejowym. Aktualnie funkcjonująca SOK działa na podstawie
zarządzenia Nr 10 Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z 01.07.2004 r. w sprawie
utworzenia Straży Ochrony Kolei w spółce PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Decyzję, o której
mowa w art. 59 ust. 1 i 2 Ustawy o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U.2025.1234), Minister
Infrastruktury wydał pod Nr TK-4-44-28/04 30.6.2004 r. w sprawie wyrażenia zgody na
utworzenie w spółce PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Straży Ochrony Kolei.
W piśmie z dnia 4 grudnia 2025 r. funkcjonariusze SOK otrzymali instrukcję w zakresie
sposobu postępowania w przypadku dostrzeżenia osoby dokonującej w jakikolwiek
sposób utrwalania obszaru kolejowego. Wyraźnie też poinformowano funkcjonariuszy
SOK, że „konkretny sposób postąpienia w danej sytuacji zależy od oceny okoliczności
przez funkcjonariuszy SOK wykonujących swoje obowiązki w danym miejscu i w danym
czasie.”. Z jednej strony w aktualnym stanie prawnym - w zakresie nieobjętym przepisami
o zakazie fotografowania - faktycznie nie ma zakazu fotografowania lub filmowania
obszaru kolejowego (w tym infrastruktury kolejowej), dokonywanego z miejsc
ogólnodostępnych na obszarze kolejowym wyznaczonych przez zarządcę infrastruktury
kolejowej na podstawie art. 58 ust. 1 ww. ustawy o transporcie kolejowym. Z drugiej
strony, w aktualnym stanie prawnym, obowiązują przepisy Rozporządzenia Prezesa Rady
Ministrów z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie zakresu przedsięwzięć wykonywanych
w poszczególnych stopniach alarmowych i stopniach alarmowych CRP (t.j.
Dz.U.2022.2065) do respektowania których zobowiązana jest m.in. SOK. W związku z
tym, w piśmie z dnia 4 grudnia 2025 r. przypomniano funkcjonariuszom SOK o obowiązku
respektowania przepisów tego rozporządzenia.
Bez przeprowadzenia czynności legitymowania (do czego funkcjonariusze SOK
są ustawowo uprawnieni) nie jest możliwe ustalenie, w jakim celu osoba fotografująca
lub filmująca infrastrukturę kolejową z miejsc ogólnodostępnych na obszarze kolejowym
tego dokonuje. Biorąc pod uwagę aktualnie obowiązujące stopnie alarmowe (CHARLIE
i BRAVO CRP), zaistniałe w listopadzie 2025 r. akty dywersji, jak i ww. przepisy prawa,
wprowadzono rekomendacje, zgodnie z którymi SOK zobowiązana jest do stosowania
opisanego w piśmie z dnia 4 grudnia 2025 r. sposobu postępowania wobec osób
dokonujących fotografowania lub filmowania infrastruktury kolejowej. Co więcej, brak
reakcji ze strony funkcjonariuszy SOK na ww. zachowania mógłby narazić ich na zarzut
zaniechania wykonywania ustawowych zadań, do których są oni powołani. Ponadto, brak
odpowiedniej reakcji ze strony funkcjonariuszy SOK mógłby realnie wpłynąć na
bezpieczeństwo obszaru kolejowego i w konsekwencji na zagrożenie bezpieczeństwa
Polski. Taki stan rzeczy należy natomiast uznać za niedopuszczalny.
Ministerstwo Infrastruktury nie dokonywało oceny skutków stosowania rekomendacji
zawartych w piśmie z dnia 4 grudnia 2025 r. dla praw obywatelskich, w tym dla wolności
-- 2 of 4 --
3
poruszania się, pozyskiwania informacji i działalności dziennikarskiej. Raz jeszcze
powtórzyć w tym kontekście należy jednakże, że pismo z dnia 4 grudnia 2025 r.
zawierające rekomendacje (potocznie nazywane „wytycznymi”) w zakresie sposobu
postępowania w przypadku dostrzeżenia osoby dokonującej w jakikolwiek sposób
utrwalania obszaru kolejowego zostało skierowane do funkcjonariuszy SOK
zatrudnionych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.
Dz.U. z 2025 r. poz. 277), na podstawie umowy o pracę. Pracodawcą osób zatrudnionych
w SOK jest zarządca infrastruktury w rozumieniu art. 4 pkt 7 Ustawy o transporcie
kolejowym. Aktualnie funkcjonująca SOK działa na podstawie zarządzenia Nr 10 Zarządu
PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z 01.07.2004 r. w sprawie utworzenia Straży Ochrony Kolei
w spółce PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Decyzję, o której mowa w art. 59 ust. 1 i 2 Ustawy
o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U.2025.1234), Minister Infrastruktury wydał pod Nr TK-
4-44-28/04 30.6.2004 r. w sprawie wyrażenia zgody na utworzenie w spółce PKP Polskie
Linie Kolejowe S.A. Straży Ochrony Kolei.
Zgodnie z wiedzą Ministerstwa Infrastruktury, od dnia przesłania pisma z dnia 4 grudnia
2025 r. do poszczególnych Komend Regionalnych SOK, wobec osób fotografujących
lub filmujących infrastrukturę kolejową podjęto ponad 60 interwencji. W niektórych
przypadkach, w stosunku do osób wobec których podjęto interwencje, prowadzone były
dalsze czynności przez Policję i ABW. Powyższe może świadczyć o tym, że istniały
przesłanki do ujęcia takich osób. Szczegółowych informacji o tego rodzaju sprawach
powinny udzielić odpowiednio Policja bądź ABW.
Od grudnia 2025 r. do chwili obecnej:
a) do PKP PLK wpłynęły 4 skargi w kwestii fotografowania infrastruktury kolejowej. W
załączeniu przesyłamy zanonimizowane kopie skarg oraz odpowiedzi Spółki,
b) do Ministerstwa Infrastruktury nie wpłynęły skargi obywateli dotyczące sposobu
stosowania omawianych wytycznych,
c) do Komendy Głównej SOK nie wpłynęły skargi obywateli dotyczące sposobu stosowania
omawianych wytycznych.
Na dzień sporządzenia niniejszego pisma nadal obowiązują rekomendacje w zakresie
sposobu postępowania w przypadku dostrzeżenia osoby dokonującej w jakikolwiek
sposób utrwalania obszaru kolejowego zawarte w piśmie z dnia 4 grudnia 2025 r. Zgodnie
z wiedzą Ministerstwa Infrastruktury, nie wydano żadnych nowszych wytycznych
dla funkcjonariuszy SOK w omawianym zakresie.
Zgodnie z wiedzą Ministerstwa Infrastruktury w sytuacji, w której funkcjonariusze SOK
postąpią zgodnie z ww. rekomendacjami i pozostałymi obowiązującymi ich przepisami,
nie ma podstaw do wyciągania wobec funkcjonariuszy jakichkolwiek konsekwencji
służbowych.
-- 3 of 4 --
4
Aktualnie, Ministerstwo Infrastruktury nie planuje podjęcia działań posiadających na celu
doprecyzowanie przepisów lub zmianę obowiązujących wytycznych. Problematyka
ta znajduje się poza zakresem właściwości Ministra Infrastruktury. Rozporządzenie z dnia
25 lipca 2016 r. w sprawie zakresu przedsięwzięć wykonywanych w poszczególnych
stopniach alarmowych i stopniach alarmowych CRP (t.j. Dz.U.2022.2065) - podstawa
prawna pisma z dnia 4 grudnia 2025 r. - zostało wydane przez Prezesa Rady Ministrów.
Pismo z dnia 4 grudnia 2025 r. zostało skierowane do funkcjonariuszy SOK w ramach
stosunku pracy przez pracodawcę PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
Załącznik:
1) Zanonimizowane kopie skarg.
-- 4 of 4 --