Interpelacja nr 16282
Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa dostaw helu do Polski po zakłóceniach produkcji w Katarze oraz działań państwa na rzecz odporności krajowego rynku tego surowca
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (64%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa dostaw helu do Polski po zakłóceniach produkcji w Katarze oraz działań państwa na rzecz odporności krajowego rynku tego surowca
Interpelacja nr 16282
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie bezpieczeństwa dostaw helu do Polski po zakłóceniach produkcji w Katarze oraz działań państwa na rzecz odporności krajowego rynku tego surowca
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Małgorzata Wassermann, Agnieszka Anna Soin, Waldemar Andzel, Michał Kowalski, Filip Kaczyński, Małgorzata Golińska, Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 30-03-2026
Panie Premierze,
w marcu 2026 r. doszło do poważnych uszkodzeń infrastruktury energetycznej w Ras Laffan w Katarze, co przełożyło się na wstrzymanie produkcji LNG i produktów towarzyszących, w tym helu. Według informacji wskazywanych w mediach naprawa części infrastruktury może potrwać od 3 do 5 lat, a roczny eksport helu z Kataru może spaść o ok. 14 proc.
Skala problemu ma wymiar ponadlokalny. Katar odpowiada za około jedną trzecią światowej produkcji helu; według U.S. Geological Survey produkcja tego państwa wyniosła 63 mln m3 przy światowej produkcji rzędu 190 mln m3 w 2025 r.
Sprawa ma również znaczenie dla Polski. Z danych Państwowego Instytutu Geologicznego wynika, że w 2024 r. w Odolanowie wyprodukowano 2,66 mln m3 oczyszczonego helu pozyskanego z gazu ziemnego wydobywanego w Polsce, a wolumen odzysku helu z jedenastu eksploatowanych złóż wyniósł 0,61 mln m3. Jednocześnie PIG-PIB wskazuje, że perspektywiczne zasoby helu w Polsce wynoszą ok. 34,68 mln m3, zaś w obrotach handlowych Polska w 2024 r. zaimportowała 1 049 239 kg helu i wyeksportowała 1 067 051 kg tego surowca. Oznacza to, że krajowy rynek helu jest powiązany z rynkiem międzynarodowym i pozostaje wrażliwy na zaburzenia podaży oraz cen.
W tej sytuacji zasadne jest uzyskanie informacji, czy administracja rządowa dokonała oceny wpływu obecnych zakłóceń na polski sektor ochrony zdrowia, jednostki naukowe i przedsiębiorstwa wykorzystujące hel w procesach technologicznych, a także czy podjęto działania wyprzedzające w zakresie dywersyfikacji dostaw, monitoringu rynku oraz wykorzystania krajowych możliwości produkcyjnych.
W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:
1. Czy po zakłóceniach produkcji helu w Katarze w marcu 2026 r. resort sporządził analizę wpływu tej sytuacji na dostępność i ceny helu w Polsce? Jeżeli tak, to kiedy oraz jakie są jej główne wnioski?
2. Jakie było krajowe zużycie helu w Polsce w latach 2024-2025, łącznie oraz w podziale co najmniej na: ochronę zdrowia, naukę i badania, przemysł elektroniczny i półprzewodnikowy, spawalnictwo oraz pozostałe zastosowania?
3. Jaka część krajowego zapotrzebowania na hel była w latach 2024-2025 pokrywana produkcją krajową, a jaka importem, oraz z których państw pochodziły główne dostawy do Polski?
4. Jakie działania podjęto po wystąpieniu zakłóceń w Katarze wobec producentów, importerów i największych odbiorców helu w Polsce, w szczególności podmiotów leczniczych, instytutów badawczych oraz przedsiębiorstw wykorzystujących hel w procesach technologicznych?
5. Czy resort prowadził lub zainicjował rozmowy z krajowymi podmiotami w sprawie zwiększenia odzysku, oczyszczania lub podaży helu z gazu ziemnego wydobywanego w Polsce? Jeżeli tak, to z jakim skutkiem?
6. Czy w administracji rządowej funkcjonuje stały mechanizm monitorowania stanów magazynowych, ciągłości kontraktów i ryzyka przerw dostaw helu dla odbiorców krytycznych? Jeżeli tak, który organ go prowadzi i na jakiej podstawie?
7. Czy rząd rozważa utworzenie, koordynowanie lub rekomendowanie minimalnych zapasów bezpieczeństwa helu dla odbiorców krytycznych, w szczególności dla ochrony zdrowia i infrastruktury badawczej?
8. Czy planowane są instrumenty wsparcia dla inwestycji w odzysk, recykling i bardziej efektywne wykorzystanie helu w Polsce, w tym w podmiotach leczniczych, laboratoriach i zakładach przemysłowych?
Z poważaniem
Interpelacja nr 16282
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie bezpieczeństwa dostaw helu do Polski po zakłóceniach produkcji w Katarze oraz działań państwa na rzecz odporności krajowego rynku tego surowca
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Małgorzata Wassermann, Agnieszka Anna Soin, Waldemar Andzel, Michał Kowalski, Filip Kaczyński, Małgorzata Golińska, Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 30-03-2026
Panie Premierze,
w marcu 2026 r. doszło do poważnych uszkodzeń infrastruktury energetycznej w Ras Laffan w Katarze, co przełożyło się na wstrzymanie produkcji LNG i produktów towarzyszących, w tym helu. Według informacji wskazywanych w mediach naprawa części infrastruktury może potrwać od 3 do 5 lat, a roczny eksport helu z Kataru może spaść o ok. 14 proc.
Skala problemu ma wymiar ponadlokalny. Katar odpowiada za około jedną trzecią światowej produkcji helu; według U.S. Geological Survey produkcja tego państwa wyniosła 63 mln m3 przy światowej produkcji rzędu 190 mln m3 w 2025 r.
Sprawa ma również znaczenie dla Polski. Z danych Państwowego Instytutu Geologicznego wynika, że w 2024 r. w Odolanowie wyprodukowano 2,66 mln m3 oczyszczonego helu pozyskanego z gazu ziemnego wydobywanego w Polsce, a wolumen odzysku helu z jedenastu eksploatowanych złóż wyniósł 0,61 mln m3. Jednocześnie PIG-PIB wskazuje, że perspektywiczne zasoby helu w Polsce wynoszą ok. 34,68 mln m3, zaś w obrotach handlowych Polska w 2024 r. zaimportowała 1 049 239 kg helu i wyeksportowała 1 067 051 kg tego surowca. Oznacza to, że krajowy rynek helu jest powiązany z rynkiem międzynarodowym i pozostaje wrażliwy na zaburzenia podaży oraz cen.
W tej sytuacji zasadne jest uzyskanie informacji, czy administracja rządowa dokonała oceny wpływu obecnych zakłóceń na polski sektor ochrony zdrowia, jednostki naukowe i przedsiębiorstwa wykorzystujące hel w procesach technologicznych, a także czy podjęto działania wyprzedzające w zakresie dywersyfikacji dostaw, monitoringu rynku oraz wykorzystania krajowych możliwości produkcyjnych.
W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:
1. Czy po zakłóceniach produkcji helu w Katarze w marcu 2026 r. resort sporządził analizę wpływu tej sytuacji na dostępność i ceny helu w Polsce? Jeżeli tak, to kiedy oraz jakie są jej główne wnioski?
2. Jakie było krajowe zużycie helu w Polsce w latach 2024-2025, łącznie oraz w podziale co najmniej na: ochronę zdrowia, naukę i badania, przemysł elektroniczny i półprzewodnikowy, spawalnictwo oraz pozostałe zastosowania?
3. Jaka część krajowego zapotrzebowania na hel była w latach 2024-2025 pokrywana produkcją krajową, a jaka importem, oraz z których państw pochodziły główne dostawy do Polski?
4. Jakie działania podjęto po wystąpieniu zakłóceń w Katarze wobec producentów, importerów i największych odbiorców helu w Polsce, w szczególności podmiotów leczniczych, instytutów badawczych oraz przedsiębiorstw wykorzystujących hel w procesach technologicznych?
5. Czy resort prowadził lub zainicjował rozmowy z krajowymi podmiotami w sprawie zwiększenia odzysku, oczyszczania lub podaży helu z gazu ziemnego wydobywanego w Polsce? Jeżeli tak, to z jakim skutkiem?
6. Czy w administracji rządowej funkcjonuje stały mechanizm monitorowania stanów magazynowych, ciągłości kontraktów i ryzyka przerw dostaw helu dla odbiorców krytycznych? Jeżeli tak, który organ go prowadzi i na jakiej podstawie?
7. Czy rząd rozważa utworzenie, koordynowanie lub rekomendowanie minimalnych zapasów bezpieczeństwa helu dla odbiorców krytycznych, w szczególności dla ochrony zdrowia i infrastruktury badawczej?
8. Czy planowane są instrumenty wsparcia dla inwestycji w odzysk, recykling i bardziej efektywne wykorzystanie helu w Polsce, w tym w podmiotach leczniczych, laboratoriach i zakładach przemysłowych?
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Krzysztof Galos
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.3 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9869 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Główny Geolog Kraju
Krzysztof Galos
DGL-WSM.0500.2.2026.ŁS
4315190.17671902.14344568
Warszawa, 04-05-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Jarosława Krajewskiego oraz grupy Posłów
(znak: K10INT16282).
Temat: Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa dostaw helu do Polski po zakłóceniach
produkcji w Katarze oraz działań państwa na rzecz odporności krajowego rynku tego
surowca.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT16282 Posła Jarosława Krajewskiego oraz grupy Posłów
przekazuję poniżej odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska (dalej:
MKIŚ), natomiast z uwagi na złożony charakter interpelacji poproszono o informację, w tym
zakresie również Ministerstwo Aktywów Państwowych (dalej: MAP), Ministerstwo Rozwoju
i Technologii (dalej: MRiT), Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej:
MSWiA), Ministerstwo Zdrowia (dalej: MZ) oraz Państwowy Instytut Geologiczny –
Państwowy Instytut Badawczy (dalej: PIG-PIB) i Główny Urząd Statystyczny (dalej: GUS).
Na wstępnie warto podkreślić, że Polska jest największym producentem helu w Unii
Europejskiej. Gaz ten jest pozyskiwany z gazu ziemnego zaazotowanego, w instalacji
należącej do spółki Orlen S.A. – Oddział w Odolanowie.
Według informacji PIG-PIB, wielkość wydobycia helu ze złóż węglowodorów w 2024 roku
wyniosła 0,61 mln m³ (należy zaznaczyć, iż wartość ta nie obejmuje potencjalnego odzysku
helu ze złóż, w których jego zawartość nie została formalnie udokumentowana). Hel
odzyskiwany jest również w procesie kriogenicznym podczas odazotowywania gazu
ziemnego w instalacjach ORLEN S.A. w Odolanowie - w 2024 roku wyprodukowano 2,66
mln m³ oczyszczonego helu, pozyskanego z gazu ziemnego wydobywanego w Polsce.
Informacje te zawarte są również w Bilansie Zasobów Złóż Kopalin w Polsce wg stanu na
31 XII 2024 r.
Według informacji MAP, sprzedaż helu produkowanego przez ORLEN S.A. w poprzednich
latach wyniosła:
w 2024 r.: 2,651 mln m³, w tym:
ok. 90 % w ramach dostaw wewnątrzwspólnotowych i eksportu,
-- 1 of 4 --
ok. 10% do klientów polskich (w tym ok. 6000 m³ do placówek naukowych i
badawczych);
w 2025 r.: 2,742 mln m³, w tym:
ok. 90 % w ramach dostaw wewnątrzwspólnotowych i eksportu,
ok. 10% do klientów polskich (w tym ok. 9500 m³ do placówek naukowych i
badawczych).
GUS gromadzi natomiast wyłącznie dane dotyczące produkcji i importu helu, lecz z uwagi na
tajemnicę statystyczną nie udostępnia danych dotyczących produkcji helu.
Import helu w latach 2024 i 2025 oraz 2 pierwszych miesiącach 2026 przedstawiał się
następująco:
2024 2025 2026 M01-02
kierunek kg zł kg zł kg zł
Algieria 47 353 30 646 465 104 024 58 056 853 9 757 5 753 909
Niemcy 28 708 15 108 367 58 595 22 584 796 6 129 4 560 148
Holandia 182 234 20 042 239 17 304 20 531 848 3 028 3 712 914
Chiny 726 030 18 143 471 501 569 18 976 636 26 994 728 603
Węgry 32 726 10 500 425 18 655 9 426 586 2 521 1 351 554
Katar 27 300 11 098 442 14 747 8 446 635 4 400 2 472 476
Austria 11 044 4 786 940 13 574 7 078 869 2 126 804 722
Czechy 1 073 722 316 748 423 157 97 53 302
Belgia 756 517 289 287 319 365 51 43 692
Włochy 137 95 916 242 143 800 36 22 136
Unia Europejska bd bd 24 124 694 bd bd
Stany Zjednoczone 38 77 559 165 119 284 20 17 183
Meksyk bd bd 0 843 bd bd
Szwajcaria 3 10 289 bd bd bd bd
Źródło: GUS bd – brak danych
Dane GUS dotyczące importu wskazują, że Katar nie jest głównym kierunkiem importu helu do
Polski.
w 2024 roku import wyniósł 1057 ton (głównie Chiny, Holandia, Algieria)
w 2025 roku import wyniósł 730 ton (głównie Chiny, Algieria, Niemcy)
w pierwszych dwóch miesiącach 2026 roku import wyniósł 55 ton (głównie Chiny,
Algieria, Niemcy)
Powyższe dane są dostępne również na Portalu Informacyjnym GUS w Dziedzinowych Bazach
Wiedzy (DBW): https://dbw.stat.gov.pl/baza-danych -> Gospodarka -> Wymiana międzynarodowa
-> Obroty towarowe -> Import wg krajów pochodzenia.
Oficjalne dane statystyczne dotyczące zapotrzebowania na hel nie są znane. Natomiast według
rocznika sporządzanego przez Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej
Akademii Nauk (IGSMiE PAN) pt: Gospodarka surowcami mineralnymi w Polsce w latach 2015–
2024 zużycie pozorne na hel w Polsce w roku 2024 wyniosło 429 ton.
Biorąc pod uwagę specyfikę udostępniania danych statystycznych publikowanych
publicznie przez GUS, informuję, że dane za 2025 rok w znacznej większości będą dostępne
publicznie prawdopodobnie dopiero w drugiej połowie 2026 roku. Biorąc to pod uwagę
dane na 2025 rok oraz 2026 rok dziś są w niektórych przypadkach szczątkowe.
-- 2 of 4 --
Chciałbym wskazać, że hel znajduje się w wykazie surowców krytycznych dla Unii Europejskiej.
Rozporządzenie UE o surowcach krytycznych - Critical Raw Materials Act1 stanowi
fundament w definiowaniu priorytetów w dostępie do tych surowców i określa jasny
kierunek działań w tym aspekcie.
MKIŚ przy współpracy z PIG-PIB opracowuje obecnie program rządowy pt. Krajowy Program
Poszukiwań Surowców Krytycznych (dalej: KPP), którego celem będzie identyfikacja
perspektywicznych złóż kopalin wykorzystywanych do produkcji surowców krytycznych.
KPP uwzględnia również hel. Zgodnie z informacjami PIG-PIB udokumentowane zasoby
helu, analizy składu gazu ziemnego oraz gazu z wód podziemnych, wskazują na dobry
potencjał występowania gazu helonośnego w Polsce.
Należy podkreślić, że ORLEN S.A. (zgodnie z informacją MAP), w ostatnich latach zaspokajał
potrzeby wszystkich polskich klientów, którzy wyrazili chęć zakupu i zaakceptowali cenę tego
surowca. W latach 2024 -2025 ORLEN S.A. podpisał umowy na sprzedaż helu gazowego z około
30 klientami z Polski, którzy dostarczali hel do końcowych odbiorców oraz na sprzedaż helu
ciekłego z około 15 klientami końcowymi oraz 1 firmą dostarczającą hel do różnych placówek. W
2026 ORLEN S.A. realizuje bez przeszkód zawarte wcześniej umowy oraz przystępuje do
przetargów, organizowanych przez instytuty badawcze oraz uczelnie wyższe. Zespół Oddziałów
Upstream Polska obecnie nie obserwuje znaczącego wzrostu zainteresowania polskich
kontrahentów helem.
Według informacji MRiT na chwilę obecną do resortu nie wpłynęły sygnały od przedsiębiorców i
ich organizacji dotyczące zakłóceń w dostawach helu. Według MZ również nie wpłynęły
powiadomienia od podmiotów leczniczych dotyczące problemów
z dostawami helu.
MAP zaznacza, że ORLEN S.A. prowadzi sprzedaż helu w taki sposób, by nawet w trudnej
sytuacji rynkowej dysponować zasobami przeznaczonymi dla jednostek służby zdrowia
i instytutów badawczych. Obecnie Spółka nie otrzymuje zwiększonej liczby zapytań od
nowych klientów, co pozwala sądzić, że dostawy są zabezpieczone przez dotychczasowych
dostawców. Należy zauważyć, że w przeszłości, podczas zaburzeń na rynku handlu helem,
podmioty będące pośrednikami lub dystrybutorami w pierwszej kolejności ograniczały
dostawy tego gazu do celów komercyjnych, a nie do jednostek badawczych, szpitali czy
przemysłu.
ORLEN S.A. poinformował, że Zespół Oddziałów Upstream Polska produkuje hel w procesie
oczyszczania gazu zaazotowanego do parametrów gazu wysokometanowego. Skala tego
procesu jest bezpośrednią pochodną istniejącej w kraju, wspomnianej wyżej, infrastruktury
oraz jej możliwości produkcyjnych, jak również – wydobycia gazu ziemnego ze złóż, które
zawierają hel. Dynamiczna zmiana na obu tych polach jest niemożliwa. Warto zaznaczyć, że
hel pozyskiwany jest w procesie kriogenicznego przetwarzania gazu ziemnego polegającego
na usuwaniu azotu. W rezultacie tego procesu otrzymywany jest tzw. koncentrat helu, który
podlega dalszemu przetwarzaniu (oczyszczaniu), w wyniku, którego powstaje hel czysty
zawierający od 99,99% do 99,9999% helu. Obecnie hel jest odzyskiwany na instalacjach
w Grodzisku Wielkopolskim (skąd koncentrat helu trafia do dalszego oczyszczenia do
Odolanowa) i Odolanowie. Produkcja helu jest skorelowana z produkcją gazu
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w
sprawie ustanowienia ram na potrzeby zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw
surowców krytycznych oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1724
i (UE) 2019/1020
-- 3 of 4 --
wysokometanowego i odbywa się na instalacji technologicznej działającej w oparciu
o zadane parametry jakościowe.
Spółka ORLEN S.A. – Zespół Oddziałów Upstream Polska jako producent samodzielnie
monitoruje swoje stany magazynowe helu. ORLEN posiada specjalistyczne, kriogeniczne
zbiorniki do magazynowania helu pozwalające zeskładować ok. 20–dniową produkcję tego
produktu. Z uwagi na fakt, iż produkcja helu jest procesem ciągłym wynikającym z ciągłości
procesu przetwarzania gazu zaazotowanego na gaz wysokometanowy, również sprzedaż
tego produktu musi być realizowana w sposób stały i równomierny. Stany magazynowe
monitorowane są w Spółce na bieżąco, w celu wywiązywania się z zawartych umów, ale
również w sytuacji nadpodaży helu na rynku, jaka miała miejsce jeszcze przed wystąpieniem
zakłóceń w Katarze, co umożliwia zapewnienie ciągłości sprzedaży, jak również
niedopuszczenie do przepełnienia się zbiorników z helem.
Informujemy również, że MRiT nie planuje przygotowania specjalnych instrumentów
wsparcia dla inwestycji w odzysk, recykling i bardziej efektywne wykorzystanie helu.
Inwestorzy z tego sektora mogą skorzystać z już funkcjonujących instrumentów, pod
warunkiem spełnienia odpowiednich kryteriów jakościowych i ilościowych.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych KPRM
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Główny Geolog Kraju
Krzysztof Galos
DGL-WSM.0500.2.2026.ŁS
4315190.17671902.14344568
Warszawa, 04-05-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Jarosława Krajewskiego oraz grupy Posłów
(znak: K10INT16282).
Temat: Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa dostaw helu do Polski po zakłóceniach
produkcji w Katarze oraz działań państwa na rzecz odporności krajowego rynku tego
surowca.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT16282 Posła Jarosława Krajewskiego oraz grupy Posłów
przekazuję poniżej odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska (dalej:
MKIŚ), natomiast z uwagi na złożony charakter interpelacji poproszono o informację, w tym
zakresie również Ministerstwo Aktywów Państwowych (dalej: MAP), Ministerstwo Rozwoju
i Technologii (dalej: MRiT), Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej:
MSWiA), Ministerstwo Zdrowia (dalej: MZ) oraz Państwowy Instytut Geologiczny –
Państwowy Instytut Badawczy (dalej: PIG-PIB) i Główny Urząd Statystyczny (dalej: GUS).
Na wstępnie warto podkreślić, że Polska jest największym producentem helu w Unii
Europejskiej. Gaz ten jest pozyskiwany z gazu ziemnego zaazotowanego, w instalacji
należącej do spółki Orlen S.A. – Oddział w Odolanowie.
Według informacji PIG-PIB, wielkość wydobycia helu ze złóż węglowodorów w 2024 roku
wyniosła 0,61 mln m³ (należy zaznaczyć, iż wartość ta nie obejmuje potencjalnego odzysku
helu ze złóż, w których jego zawartość nie została formalnie udokumentowana). Hel
odzyskiwany jest również w procesie kriogenicznym podczas odazotowywania gazu
ziemnego w instalacjach ORLEN S.A. w Odolanowie - w 2024 roku wyprodukowano 2,66
mln m³ oczyszczonego helu, pozyskanego z gazu ziemnego wydobywanego w Polsce.
Informacje te zawarte są również w Bilansie Zasobów Złóż Kopalin w Polsce wg stanu na
31 XII 2024 r.
Według informacji MAP, sprzedaż helu produkowanego przez ORLEN S.A. w poprzednich
latach wyniosła:
w 2024 r.: 2,651 mln m³, w tym:
ok. 90 % w ramach dostaw wewnątrzwspólnotowych i eksportu,
-- 1 of 4 --
ok. 10% do klientów polskich (w tym ok. 6000 m³ do placówek naukowych i
badawczych);
w 2025 r.: 2,742 mln m³, w tym:
ok. 90 % w ramach dostaw wewnątrzwspólnotowych i eksportu,
ok. 10% do klientów polskich (w tym ok. 9500 m³ do placówek naukowych i
badawczych).
GUS gromadzi natomiast wyłącznie dane dotyczące produkcji i importu helu, lecz z uwagi na
tajemnicę statystyczną nie udostępnia danych dotyczących produkcji helu.
Import helu w latach 2024 i 2025 oraz 2 pierwszych miesiącach 2026 przedstawiał się
następująco:
2024 2025 2026 M01-02
kierunek kg zł kg zł kg zł
Algieria 47 353 30 646 465 104 024 58 056 853 9 757 5 753 909
Niemcy 28 708 15 108 367 58 595 22 584 796 6 129 4 560 148
Holandia 182 234 20 042 239 17 304 20 531 848 3 028 3 712 914
Chiny 726 030 18 143 471 501 569 18 976 636 26 994 728 603
Węgry 32 726 10 500 425 18 655 9 426 586 2 521 1 351 554
Katar 27 300 11 098 442 14 747 8 446 635 4 400 2 472 476
Austria 11 044 4 786 940 13 574 7 078 869 2 126 804 722
Czechy 1 073 722 316 748 423 157 97 53 302
Belgia 756 517 289 287 319 365 51 43 692
Włochy 137 95 916 242 143 800 36 22 136
Unia Europejska bd bd 24 124 694 bd bd
Stany Zjednoczone 38 77 559 165 119 284 20 17 183
Meksyk bd bd 0 843 bd bd
Szwajcaria 3 10 289 bd bd bd bd
Źródło: GUS bd – brak danych
Dane GUS dotyczące importu wskazują, że Katar nie jest głównym kierunkiem importu helu do
Polski.
w 2024 roku import wyniósł 1057 ton (głównie Chiny, Holandia, Algieria)
w 2025 roku import wyniósł 730 ton (głównie Chiny, Algieria, Niemcy)
w pierwszych dwóch miesiącach 2026 roku import wyniósł 55 ton (głównie Chiny,
Algieria, Niemcy)
Powyższe dane są dostępne również na Portalu Informacyjnym GUS w Dziedzinowych Bazach
Wiedzy (DBW): https://dbw.stat.gov.pl/baza-danych -> Gospodarka -> Wymiana międzynarodowa
-> Obroty towarowe -> Import wg krajów pochodzenia.
Oficjalne dane statystyczne dotyczące zapotrzebowania na hel nie są znane. Natomiast według
rocznika sporządzanego przez Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej
Akademii Nauk (IGSMiE PAN) pt: Gospodarka surowcami mineralnymi w Polsce w latach 2015–
2024 zużycie pozorne na hel w Polsce w roku 2024 wyniosło 429 ton.
Biorąc pod uwagę specyfikę udostępniania danych statystycznych publikowanych
publicznie przez GUS, informuję, że dane za 2025 rok w znacznej większości będą dostępne
publicznie prawdopodobnie dopiero w drugiej połowie 2026 roku. Biorąc to pod uwagę
dane na 2025 rok oraz 2026 rok dziś są w niektórych przypadkach szczątkowe.
-- 2 of 4 --
Chciałbym wskazać, że hel znajduje się w wykazie surowców krytycznych dla Unii Europejskiej.
Rozporządzenie UE o surowcach krytycznych - Critical Raw Materials Act1 stanowi
fundament w definiowaniu priorytetów w dostępie do tych surowców i określa jasny
kierunek działań w tym aspekcie.
MKIŚ przy współpracy z PIG-PIB opracowuje obecnie program rządowy pt. Krajowy Program
Poszukiwań Surowców Krytycznych (dalej: KPP), którego celem będzie identyfikacja
perspektywicznych złóż kopalin wykorzystywanych do produkcji surowców krytycznych.
KPP uwzględnia również hel. Zgodnie z informacjami PIG-PIB udokumentowane zasoby
helu, analizy składu gazu ziemnego oraz gazu z wód podziemnych, wskazują na dobry
potencjał występowania gazu helonośnego w Polsce.
Należy podkreślić, że ORLEN S.A. (zgodnie z informacją MAP), w ostatnich latach zaspokajał
potrzeby wszystkich polskich klientów, którzy wyrazili chęć zakupu i zaakceptowali cenę tego
surowca. W latach 2024 -2025 ORLEN S.A. podpisał umowy na sprzedaż helu gazowego z około
30 klientami z Polski, którzy dostarczali hel do końcowych odbiorców oraz na sprzedaż helu
ciekłego z około 15 klientami końcowymi oraz 1 firmą dostarczającą hel do różnych placówek. W
2026 ORLEN S.A. realizuje bez przeszkód zawarte wcześniej umowy oraz przystępuje do
przetargów, organizowanych przez instytuty badawcze oraz uczelnie wyższe. Zespół Oddziałów
Upstream Polska obecnie nie obserwuje znaczącego wzrostu zainteresowania polskich
kontrahentów helem.
Według informacji MRiT na chwilę obecną do resortu nie wpłynęły sygnały od przedsiębiorców i
ich organizacji dotyczące zakłóceń w dostawach helu. Według MZ również nie wpłynęły
powiadomienia od podmiotów leczniczych dotyczące problemów
z dostawami helu.
MAP zaznacza, że ORLEN S.A. prowadzi sprzedaż helu w taki sposób, by nawet w trudnej
sytuacji rynkowej dysponować zasobami przeznaczonymi dla jednostek służby zdrowia
i instytutów badawczych. Obecnie Spółka nie otrzymuje zwiększonej liczby zapytań od
nowych klientów, co pozwala sądzić, że dostawy są zabezpieczone przez dotychczasowych
dostawców. Należy zauważyć, że w przeszłości, podczas zaburzeń na rynku handlu helem,
podmioty będące pośrednikami lub dystrybutorami w pierwszej kolejności ograniczały
dostawy tego gazu do celów komercyjnych, a nie do jednostek badawczych, szpitali czy
przemysłu.
ORLEN S.A. poinformował, że Zespół Oddziałów Upstream Polska produkuje hel w procesie
oczyszczania gazu zaazotowanego do parametrów gazu wysokometanowego. Skala tego
procesu jest bezpośrednią pochodną istniejącej w kraju, wspomnianej wyżej, infrastruktury
oraz jej możliwości produkcyjnych, jak również – wydobycia gazu ziemnego ze złóż, które
zawierają hel. Dynamiczna zmiana na obu tych polach jest niemożliwa. Warto zaznaczyć, że
hel pozyskiwany jest w procesie kriogenicznego przetwarzania gazu ziemnego polegającego
na usuwaniu azotu. W rezultacie tego procesu otrzymywany jest tzw. koncentrat helu, który
podlega dalszemu przetwarzaniu (oczyszczaniu), w wyniku, którego powstaje hel czysty
zawierający od 99,99% do 99,9999% helu. Obecnie hel jest odzyskiwany na instalacjach
w Grodzisku Wielkopolskim (skąd koncentrat helu trafia do dalszego oczyszczenia do
Odolanowa) i Odolanowie. Produkcja helu jest skorelowana z produkcją gazu
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w
sprawie ustanowienia ram na potrzeby zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw
surowców krytycznych oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1724
i (UE) 2019/1020
-- 3 of 4 --
wysokometanowego i odbywa się na instalacji technologicznej działającej w oparciu
o zadane parametry jakościowe.
Spółka ORLEN S.A. – Zespół Oddziałów Upstream Polska jako producent samodzielnie
monitoruje swoje stany magazynowe helu. ORLEN posiada specjalistyczne, kriogeniczne
zbiorniki do magazynowania helu pozwalające zeskładować ok. 20–dniową produkcję tego
produktu. Z uwagi na fakt, iż produkcja helu jest procesem ciągłym wynikającym z ciągłości
procesu przetwarzania gazu zaazotowanego na gaz wysokometanowy, również sprzedaż
tego produktu musi być realizowana w sposób stały i równomierny. Stany magazynowe
monitorowane są w Spółce na bieżąco, w celu wywiązywania się z zawartych umów, ale
również w sytuacji nadpodaży helu na rynku, jaka miała miejsce jeszcze przed wystąpieniem
zakłóceń w Katarze, co umożliwia zapewnienie ciągłości sprzedaży, jak również
niedopuszczenie do przepełnienia się zbiorników z helem.
Informujemy również, że MRiT nie planuje przygotowania specjalnych instrumentów
wsparcia dla inwestycji w odzysk, recykling i bardziej efektywne wykorzystanie helu.
Inwestorzy z tego sektora mogą skorzystać z już funkcjonujących instrumentów, pod
warunkiem spełnienia odpowiednich kryteriów jakościowych i ilościowych.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych KPRM
-- 4 of 4 --