Interpelacja nr 16276
Interpelacja w sprawie ustalenia kryterium dochodowego na poziomie niższym niż minimum egzystencji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ustalenia kryterium dochodowego na poziomie niższym niż minimum egzystencji
Interpelacja nr 16276
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ustalenia kryterium dochodowego na poziomie niższym niż minimum egzystencji
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 30-03-2026
Szanowna Pani Minister,
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych regularnie określa poziom minimum egzystencji, również z podziałem na województwa. Ze względu na miejsce zamieszkania zgłaszającego problem, dla przykładu skupię się na województwie pomorskim.
W 2023 roku IPiSS określiło poziom minimum egzystencji dla województwa pomorskiego na poziomie 809,51 zł. Natomiast w 2024 roku na poziomie 842,39 zł. Tymczasem od 1 stycznia 2025 roku kryterium dochodowe w pomocy społecznej to 823 zł na osobę w rodzinie. Oznacza to, że kryterium ustawowe zostało ustalone poniżej biologicznego minimum potrzebnego do przeżycia, co w praktyce uniemożliwia osobom najbardziej potrzebującym uzyskanie pomocy. Doprowadza to do niedopuszczalnych sytuacji, kiedy niektóre osoby żyją poniżej kwoty określającej minimalny poziom egzystencji, a nie mogą ubiegać się o pomoc społeczną z powodu osiągania zbyt wysokich dochodów.
Ustawowa kwota waloryzowana jest co trzy lata, oznacza to, że ustanowienie jej poziomu na dzień 1 stycznia 2025 r. było dalece nieprawidłowe. Już wtedy kwota ta była poniżej poziomu minimum egzystencji w części województw, a w ciągu trzy lat koszty życia będą tylko wzrastać.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Dlaczego kryterium dochodowe obowiązujące od 1 stycznia 2025 r. jest niższe niż poziom minimum egzystencji ustalany przez IPiSS?
2. Jakie były przesłanki ustanowienia kwoty kryterium dochodowego na poziomie 823 zł?
3. Ministerstwo informowało wcześniej o pracach nad wprowadzeniem zmian, zmierzających do tego, by weryfikacja kryterium dochodowego odbywała się obligatoryjnie co roku. Na jakim etapie są prace w tym zakresie?
4. Czy rząd zamierza przeprowadzić waloryzację kryterium dochodowego wcześniej niż obligatoryjny termin, tj. 1 stycznia 2028 r.?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 16276
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ustalenia kryterium dochodowego na poziomie niższym niż minimum egzystencji
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 30-03-2026
Szanowna Pani Minister,
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych regularnie określa poziom minimum egzystencji, również z podziałem na województwa. Ze względu na miejsce zamieszkania zgłaszającego problem, dla przykładu skupię się na województwie pomorskim.
W 2023 roku IPiSS określiło poziom minimum egzystencji dla województwa pomorskiego na poziomie 809,51 zł. Natomiast w 2024 roku na poziomie 842,39 zł. Tymczasem od 1 stycznia 2025 roku kryterium dochodowe w pomocy społecznej to 823 zł na osobę w rodzinie. Oznacza to, że kryterium ustawowe zostało ustalone poniżej biologicznego minimum potrzebnego do przeżycia, co w praktyce uniemożliwia osobom najbardziej potrzebującym uzyskanie pomocy. Doprowadza to do niedopuszczalnych sytuacji, kiedy niektóre osoby żyją poniżej kwoty określającej minimalny poziom egzystencji, a nie mogą ubiegać się o pomoc społeczną z powodu osiągania zbyt wysokich dochodów.
Ustawowa kwota waloryzowana jest co trzy lata, oznacza to, że ustanowienie jej poziomu na dzień 1 stycznia 2025 r. było dalece nieprawidłowe. Już wtedy kwota ta była poniżej poziomu minimum egzystencji w części województw, a w ciągu trzy lat koszty życia będą tylko wzrastać.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Dlaczego kryterium dochodowe obowiązujące od 1 stycznia 2025 r. jest niższe niż poziom minimum egzystencji ustalany przez IPiSS?
2. Jakie były przesłanki ustanowienia kwoty kryterium dochodowego na poziomie 823 zł?
3. Ministerstwo informowało wcześniej o pracach nad wprowadzeniem zmian, zmierzających do tego, by weryfikacja kryterium dochodowego odbywała się obligatoryjnie co roku. Na jakim etapie są prace w tym zakresie?
4. Czy rząd zamierza przeprowadzić waloryzację kryterium dochodowego wcześniej niż obligatoryjny termin, tj. 1 stycznia 2028 r.?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
10%
Konkretność
90%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6950 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.217.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16276 Pani Posłanki Lidii Czechak, w sprawie ustalenia
kryterium dochodowego na poziomie niższym niż minimum egzystencji, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Zapewniam, że kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma
świadomość sytuacji osób ubogich i ich rodzin i dokłada wszelkich starań, by oferowane im
wsparcie w jak największym stopniu odpowiadało ich potrzebom i było dostosowane do
zmieniającej się sytuacji społeczno-ekonomicznej.
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie
osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, którym nie są one
w stanie sprostać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta ma
charakter pomocniczy i stanowi dopełnienie świadczeń prawnie zabezpieczonych przez
inne systemy. Osoby ubiegające się o wsparcie z systemu pomocy społecznej powinny
w pierwszej kolejności skorzystać z uprawnień przysługujących im na gruncie innych
systemów, a także z własnych zasobów majątkowych (pieniężnych i niepieniężnych) oraz
możliwości działania.
Uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione są od wysokości dochodu.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej kryteria
dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata, z uwzględnieniem wyniku badań progu
interwencji socjalnej. Badania progu interwencji socjalnej dokonuje Instytut Pracy i Spraw
Socjalnych. Kolejną po roku 2021 weryfikację kryteriów dochodowych przeprowadzono
w 2024 r. W jej wyniku - zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024
r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych
z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1044) - od 1 stycznia 2025 r. obowiązują następujące
progi dochodowe w pomocy społecznej:
— dla osoby samotnie gospodarującej 1 010 zł ( wzrost o 30%, tj. o 234 zł ),
— dla osoby w rodzinie 823 zł (wzrost o 37%, tj. o 223 zł).
Nowe kryteria oznaczają z jednej strony objęcie wsparciem większej grupy osób i rodzin
o najniższych dochodach, z drugiej zaś transfer wyższych świadczeń, także do osób już
korzystających z pomocy. Zmiana kryteriów dochodowych wpłynęła również
na podwyższenie maksymalnej kwoty zasiłku stałego do 1 229 zł (wzrost o 23%, tj. o 229
zł).
Celem poprawy sytuacji bytowej osób samotnych, rodzin, w tym rodzin z dziećmi, osób
starszych czy osób z niepełnosprawnościami, gminy otrzymują dofinansowanie z budżetu
państwa na realizację ich zadań własnych wynikających z ustawy o pomocy społecznej,
co pozwala na objęcie wsparciem szerszej grupy beneficjentów. Dofinansowanie gminy
otrzymują na realizacje zadań z pomocy społecznej wskazanych w programach:
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— „Posiłek w szkole i w domu”. Jego celem jest zapewnienie wsparcia w formie posiłku,
świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oraz świadczenia rzeczowego
w postaci produktów żywnościowych. Dotyczy to pomocy zarówno dzieciom
wychowywanym w rodzinach znajdujących się w trudnej sytuacji (istotnym elementem
programu jest zapewnienie dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym zjedzenia gorącego
posiłku przygotowanego w stołówce szkolnej), jak i osobom starszym,
z niepełnosprawnościami, o niskich dochodach. Ze środków przekazywanych w ramach
programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy
wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym
kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww.
ustawy: Kryteria dochodowe w programie to 2020 zł dla osoby samotnie
gospodarującej i1646 zł w przypadku osoby w rodzinie.
— „Opieka 75+”. Celem programu jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych,
w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat starszych, które
są osobami samotnymi (zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej) lub
samotnie gospodarującymi (zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej), a
także tych, które pozostają w rodzinie.
— „Korpus Wsparcia Seniorów”, który ma na celu wsparcie finansowe gmin w zakresie
organizowania usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich oraz
w realizacji usług opiekuńczych poprzez dostęp do tzw. „opieki na odległość”, mającej
poprawić bezpieczeństwo oraz możliwości samodzielnego funkcjonowania osób
starszych w ich miejscu zamieszkania.
Osoby najbardziej potrzebujące mogą ponadto korzystać z pomocy żywnościowej w formie
paczek z artykułami spożywczymi lub z posiłków w ramach programu „Fundusze
Europejskie na Pomoc Żywnościową 2021-2027” współfinansowanego ze środków
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Do udziału w programie uprawnia dochód na
poziomie 265% kryterium ustawowego oraz spełnianie przynajmniej jednej z przesłanek
trudnej sytuacji życiowej z art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Kryteria dochodowe
wynoszą 2 676,50 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 2 180,95 zł dla osoby w rodzinie.
Jednocześnie informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają
prace nad reformą ustawy o pomocy społecznej, w tym nad przygotowaniem nowej
regulacji dotyczącej ustalania kryteriów dochodowych w pomocy społecznej.
Podobnie jak próg interwencji socjalnej, wartość koszyków minimum egzystencji jest
również szacowana przez Instytut Pracy i Spraw Społecznych. Minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego przedkłada corocznie, do 15 kwietnia Radzie Dialogu
Społecznego informacje o wysokości minimum egzystencji, jednakże kryteria dochodowe
ustalane są z uwzględnieniem wyniku badań progu interwencji socjalnej.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęto prace zmierzające do
wprowadzenia corocznej obowiązkowej weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy
społecznej, w celu dostosowania pomocy oferowanej najbardziej potrzebującym do
zmieniających się warunków ekonomicznych (coroczny wzrost wynagrodzeń czy inflacja,
z których wynika dynamiczna tendencja wzrostowa kosztów życia).
Projekt znowelizowanej ustawy w tym zakresie dwukrotnie skierowano do Zespołu do
spraw Programowania Prac Rządu z prośbą o wpisanie go do wykazu prac legislacyjnych
Rady Ministrów.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podkreślić przy tym trzeba, że coroczna weryfikacja kryteriów dochodowych w pomocy
społecznej została wpisana do wykazu priorytetów polityki członków Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.217.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16276 Pani Posłanki Lidii Czechak, w sprawie ustalenia
kryterium dochodowego na poziomie niższym niż minimum egzystencji, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Zapewniam, że kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma
świadomość sytuacji osób ubogich i ich rodzin i dokłada wszelkich starań, by oferowane im
wsparcie w jak największym stopniu odpowiadało ich potrzebom i było dostosowane do
zmieniającej się sytuacji społeczno-ekonomicznej.
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie
osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, którym nie są one
w stanie sprostać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta ma
charakter pomocniczy i stanowi dopełnienie świadczeń prawnie zabezpieczonych przez
inne systemy. Osoby ubiegające się o wsparcie z systemu pomocy społecznej powinny
w pierwszej kolejności skorzystać z uprawnień przysługujących im na gruncie innych
systemów, a także z własnych zasobów majątkowych (pieniężnych i niepieniężnych) oraz
możliwości działania.
Uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione są od wysokości dochodu.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej kryteria
dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata, z uwzględnieniem wyniku badań progu
interwencji socjalnej. Badania progu interwencji socjalnej dokonuje Instytut Pracy i Spraw
Socjalnych. Kolejną po roku 2021 weryfikację kryteriów dochodowych przeprowadzono
w 2024 r. W jej wyniku - zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024
r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych
z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1044) - od 1 stycznia 2025 r. obowiązują następujące
progi dochodowe w pomocy społecznej:
— dla osoby samotnie gospodarującej 1 010 zł ( wzrost o 30%, tj. o 234 zł ),
— dla osoby w rodzinie 823 zł (wzrost o 37%, tj. o 223 zł).
Nowe kryteria oznaczają z jednej strony objęcie wsparciem większej grupy osób i rodzin
o najniższych dochodach, z drugiej zaś transfer wyższych świadczeń, także do osób już
korzystających z pomocy. Zmiana kryteriów dochodowych wpłynęła również
na podwyższenie maksymalnej kwoty zasiłku stałego do 1 229 zł (wzrost o 23%, tj. o 229
zł).
Celem poprawy sytuacji bytowej osób samotnych, rodzin, w tym rodzin z dziećmi, osób
starszych czy osób z niepełnosprawnościami, gminy otrzymują dofinansowanie z budżetu
państwa na realizację ich zadań własnych wynikających z ustawy o pomocy społecznej,
co pozwala na objęcie wsparciem szerszej grupy beneficjentów. Dofinansowanie gminy
otrzymują na realizacje zadań z pomocy społecznej wskazanych w programach:
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— „Posiłek w szkole i w domu”. Jego celem jest zapewnienie wsparcia w formie posiłku,
świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oraz świadczenia rzeczowego
w postaci produktów żywnościowych. Dotyczy to pomocy zarówno dzieciom
wychowywanym w rodzinach znajdujących się w trudnej sytuacji (istotnym elementem
programu jest zapewnienie dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym zjedzenia gorącego
posiłku przygotowanego w stołówce szkolnej), jak i osobom starszym,
z niepełnosprawnościami, o niskich dochodach. Ze środków przekazywanych w ramach
programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy
wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym
kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww.
ustawy: Kryteria dochodowe w programie to 2020 zł dla osoby samotnie
gospodarującej i1646 zł w przypadku osoby w rodzinie.
— „Opieka 75+”. Celem programu jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych,
w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat starszych, które
są osobami samotnymi (zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej) lub
samotnie gospodarującymi (zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej), a
także tych, które pozostają w rodzinie.
— „Korpus Wsparcia Seniorów”, który ma na celu wsparcie finansowe gmin w zakresie
organizowania usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich oraz
w realizacji usług opiekuńczych poprzez dostęp do tzw. „opieki na odległość”, mającej
poprawić bezpieczeństwo oraz możliwości samodzielnego funkcjonowania osób
starszych w ich miejscu zamieszkania.
Osoby najbardziej potrzebujące mogą ponadto korzystać z pomocy żywnościowej w formie
paczek z artykułami spożywczymi lub z posiłków w ramach programu „Fundusze
Europejskie na Pomoc Żywnościową 2021-2027” współfinansowanego ze środków
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Do udziału w programie uprawnia dochód na
poziomie 265% kryterium ustawowego oraz spełnianie przynajmniej jednej z przesłanek
trudnej sytuacji życiowej z art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Kryteria dochodowe
wynoszą 2 676,50 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 2 180,95 zł dla osoby w rodzinie.
Jednocześnie informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają
prace nad reformą ustawy o pomocy społecznej, w tym nad przygotowaniem nowej
regulacji dotyczącej ustalania kryteriów dochodowych w pomocy społecznej.
Podobnie jak próg interwencji socjalnej, wartość koszyków minimum egzystencji jest
również szacowana przez Instytut Pracy i Spraw Społecznych. Minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego przedkłada corocznie, do 15 kwietnia Radzie Dialogu
Społecznego informacje o wysokości minimum egzystencji, jednakże kryteria dochodowe
ustalane są z uwzględnieniem wyniku badań progu interwencji socjalnej.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęto prace zmierzające do
wprowadzenia corocznej obowiązkowej weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy
społecznej, w celu dostosowania pomocy oferowanej najbardziej potrzebującym do
zmieniających się warunków ekonomicznych (coroczny wzrost wynagrodzeń czy inflacja,
z których wynika dynamiczna tendencja wzrostowa kosztów życia).
Projekt znowelizowanej ustawy w tym zakresie dwukrotnie skierowano do Zespołu do
spraw Programowania Prac Rządu z prośbą o wpisanie go do wykazu prac legislacyjnych
Rady Ministrów.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podkreślić przy tym trzeba, że coroczna weryfikacja kryteriów dochodowych w pomocy
społecznej została wpisana do wykazu priorytetów polityki członków Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --