Interpelacja w sprawie dostępu osób z niepełnosprawnością wzrokową do leczenia uzdrowiskowego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16246
do ministra zdrowia
w sprawie dostępu osób z niepełnosprawnością wzrokową do leczenia uzdrowiskowego
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 29-03-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego docierają sygnały od osób z niepełnosprawnością wzrokową, którym odmawia się przyjęcia na leczenie uzdrowiskowe. Zgodnie z § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie sposobu kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego (Dz. U. 2012 poz. 14) lekarz kwalifikujący ocenia „zdolność pacjenta do samoobsługi i samodzielnego poruszania się". Wzór skierowania (załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r., t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 208) wymaga binarnej odpowiedzi na pytanie o zdolność do samoobsługi: TAK albo NIE. Taka konstrukcja nie uwzględnia specyfiki niepełnosprawności wzrokowej - osoby niewidome z reguły samodzielnie wykonują czynności higieniczne, ubierają się i spożywają posiłki, lecz mogą potrzebować wsparcia w poruszaniu się po nieznanym obiekcie. Problem pogłębia brak systemowego finansowania pobytu opiekuna w zakładzie uzdrowiskowym - inaczej niż w szpitalach, gdzie od 2019 r. pobyt opiekuna osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności jest bezpłatny.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Ilu osobom z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z tytułu dysfunkcji narządu wzroku (kod 04-O) odmówiono w latach 2024-2025 potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe? Proszę o odpowiedź w podziale na oddziały wojewódzkie NFZ.
Ile osób z kodem niepełnosprawności 04-O skorzystało z leczenia uzdrowiskowego w ramach NFZ w latach 2024-2025? Proszę o dane w podziale na lata.
Jakie wytyczne lub kryteria stosuje NFZ oraz zakłady lecznictwa uzdrowiskowego przy ocenie zdolności do samoobsługi osób z niepełnosprawnością wzrokową? Czy istnieją odrębne procedury uwzględniające specyfikę tego rodzaju niepełnosprawności?
Czy ministerstwo dostrzega, że binarna konstrukcja pola „Zdolność do samoobsługi" we wzorze skierowania prowadzi do wykluczania osób niewidomych z leczenia uzdrowiskowego? Czy planuje zmianę wzoru skierowania lub wydanie wytycznych interpretacyjnych, a jeśli tak, w jakim terminie?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmu finansowania pobytu opiekuna osoby z niepełnosprawnością wzrokową w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego - analogicznie do rozwiązań obowiązujących w szpitalach?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Wykryto zwrot wymijający: „nie gromadzi danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9239 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLD.050.23.2026.SR
Warszawa, 21 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16246 z dnia 1 kwietnia 2026 r., złożoną przez Pana Posła
Janusza Cieszyńskiego, w sprawie dostępu osób z niepełnosprawnością wzrokową do
leczenia uzdrowiskowego, bardzo proszę o przyjęcie poniższego.
W systemie publicznego ubezpieczenia zdrowotnego świadczeniobiorcy mają ustawowe
prawo do gwarantowanych świadczeń opieki zdrowotnej, do których należą świadczenia
w zakresie lecznictwa uzdrowiskowego. Leczenie uzdrowiskowe stanowi formę leczenia
uzupełniającego. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie sposobu kierowania
i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego1 jest zawarty katalog
wskazań i przeciwwskazań do leczenia uzdrowiskowego, ponieważ nie każde schorzenie
może być leczone w ramach lecznictwa uzdrowiskowego i nie każdy świadczeniobiorca
spełnia kryteria zdrowotne kwalifikacji do leczenia uzdrowiskowego.
W przypadku leczenia uzdrowiskowego, jedną z determinant uznania celowości świadczenia
jest potwierdzona zdolność do samoobsługi świadczeniobiorcy. Lecznictwo uzdrowiskowe
charakteryzuje bowiem forma organizacji i realizacji świadczeń wymagająca od pacjenta
dużego stopnia samodzielności. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
sposobu kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego,
przy kwalifikowaniu pacjenta do zakładu lecznictwa uzdrowiskowego lekarz zobowiązany
jest ocenić m.in. stan zdrowia pacjenta i możliwość leczenia uzdrowiskowego przy
wykorzystaniu naturalnych surowców leczniczych, ale także zdolność pacjenta do
samoobsługi i samodzielnego poruszania się lub zdolność pacjenta do samoobsługi
i samodzielnego przemieszczania się na wózku inwalidzkim, bowiem brak samodzielności
i zdolności pacjenta do samoobsługi stanowi przeciwwskazanie do leczenia uzdrowiskowego.
Powyższe wynika bezpośrednio ze specyfiki lecznictwa uzdrowiskowego, w którym
realizacja świadczeń w trybie stacjonarnym odbywa się w warunkach mających cechy
pobytów hotelowych, w związku z czym z tej formy leczenia mogą korzystać wyłącznie
pacjenci zdolni do samoobsługi, niewymagający pomocy bliskiej osoby lub asysty personelu
medycznego w podstawowych czynnościach życiowych. Warunkiem skierowania na
leczenie jest samodzielność i samoobsługa pacjenta, rozumiana jako możliwość podjęcia
podróży do uzdrowiska, wykonywania czynności samopielęgnacyjnych, komunikacji
z personelem uzdrowiska, wyraźnego informowania o ewentualnych problemach w trakcie
pobierania zabiegów, poruszania się po terenie uzdrowiska, w tym codziennego
przemieszczania się na posiłki i zabiegi w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego itp.
W tym miejscu dodatkowo należy wskazać, że w ramach leczenia uzdrowiskowego,
usługi noclegowe, żywieniowe i zabiegowe mogą być udzielane w różnych budynkach.
1 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie sposobu kierowania i kwalifikowania
pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 14).
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego2, warunki szczegółowe, jakie
powinni spełnić świadczeniodawcy przy udzielaniu świadczeń gwarantowanych w zakresie
uzdrowiskowego leczenia sanatoryjnego dorosłych, to zakład przyrodoleczniczy w miejscu
udzielania świadczeń lub nie dalej niż 500 m od miejsca udzielania świadczeń oraz baza
hotelowa, żywieniowa w miejscu udzielania świadczeń lub udostępniona w innym miejscu,
nie dalej niż 200 m od miejsca udzielania świadczeń.
Zatem aprobata skierowania na leczenie uzdrowiskowe i decyzja w zakresie przydzielanego
zakładu lecznictwa uzdrowiskowego nie mogą być uzależnione od ewentualnej obecności
w uzdrowisku opiekuna pacjenta. Odnosząc się do ewentualnej kolizji przedmiotowej normy
prawnej z podstawowymi prawami pacjenta, należy zauważyć, iż wymóg zdolności do
samoobsługi nie stanowi okoliczności dyskryminującej świadczeniobiorców w kwestii
dostępu do świadczeń z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego, lecz stanowi warunek
umożliwiający ich prawidłową realizację.
Mając na uwadze, że świadczeniobiorca kierowany na leczenie uzdrowiskowe nie powinien
wymagać opieki osób trzecich i pomocy w czynnościach dnia codziennego, na gruncie
obowiązujących przepisów nie funkcjonuje pojęcie „opiekuna” w odniesieniu do leczenia
uzdrowiskowego dorosłych realizowanego w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia
i na obecną chwilę resort zdrowia nie planuje zmian w przedmiotowym zakresie.
W związku z wymogiem zdolności do samoobsługi, w uzdrowiskowym leczeniu szpitalnym
i sanatoryjnym osób dorosłych, bez względu na schorzenie pacjenta, NFZ nie realizuje
pobytów pacjentów wraz z ich opiekunami i z żadnym ośrodkiem sanatoryjnym nie
kontraktuje umów na pobyt opiekunów. Pobyt w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego
osoby towarzyszącej pacjentowi odbywającemu leczenie uzdrowiskowe, nie stanowi
realizacji świadczenia opieki zdrowotnej w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych3, tym samym nie może być
refundowany przez NFZ. Jeżeli świadczeniobiorcy przebywającemu na leczeniu
uzdrowiskowym towarzyszy w sanatorium bliska osoba, wówczas pobyt takiej osoby
wymaga uzgodnienia ze świadczeniodawcą i odbywa się na zasadach komercyjnych.
Dla procesu kwalifikacji na leczenie uzdrowiskowe kluczowe pozostaje rzetelne określenie
stanu zdrowia pacjenta przez lekarza, które obejmuje również ocenę jego zdolności do
samoobsługi. Kwalifikacja skierowania na leczenie uzdrowiskowe dokonywana przez
lekarza specjalistę stanowi jego autonomiczną decyzję, podejmowaną na podstawie analizy
informacji zawartych w skierowaniu i dołączonej do niego dokumentacji, obowiązujących
przepisów oraz posiadanej aktualnej wiedzy medycznej. Każde skierowanie jest oceniane
indywidualnie. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności związanych ze stanem pacjenta,
lekarz dokonuje kompleksowej oceny stanu zdrowia pacjenta pod kątem możliwości
skorzystania z leczenia uzdrowiskowego, w sposób jednoznaczny określając, czy pacjent jest
zdolny do samoobsługi i wystarczająco samodzielny, by odbyć leczenie uzdrowiskowe.
W związku z powyższym, resort zdrowia nie planuje zmiany binarnej konstrukcji pola
formularza skierowania na leczenie uzdrowiskowe dotyczącego zdolności do samoobsługi.
W odpowiedzi na pytanie Pana Posła dotyczące wskazania liczby osób z kodem
niepełnosprawności 04-O, które skorzystały z leczenia uzdrowiskowego oraz którym
odmówiono potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe w latach 2024-2025,
uprzejmie informuję, że NFZ nie gromadzi danych w odniesieniu do osób z orzeczonym
znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z tytułu dysfunkcji narządu
wzroku (kod 04-O).
2 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 lipca 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
lecznictwa uzdrowiskowego (Dz.U. z 2024 r. poz. 529).
3 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.).
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Jak wynika ze statystyk prowadzonych przez NFZ, w 2024 r. z leczenia uzdrowiskowego
skorzystało 1 634 pacjentów, u których choroby oczy (kod ICD-10: H00-H59) oznaczono
jako chorobę współistniejącą, a w 2025 r. – 1 503 pacjentów. Podstawę wystawienia
skierowania na leczenie uzdrowiskowe stanowiły inne jednostki chorobowe i pacjenci byli
kwalifikowani na leczenie uzdrowiskowe na takie kierunki lecznicze jak np. reumatologia,
kardiologia czy ortopedia.
W poniższej tabeli zawarto informacje na temat liczby pacjentów z rozpoznaniem głównym
w zakresie chorób oczu (kod ICD-10: H00-H59), którzy nie uzyskali kwalifikacji do leczenia
uzdrowiskowego w latach 2024-2025.
Dodatkowo informuję, że pacjenci niespełniający warunków do zakwalifikowania do
leczenia uzdrowiskowego (m.in. z uwagi na brak zdolności do samoobsługi i samodzielnego
przemieszczania się), a wymagający świadczeń usprawniających, nie są pozbawieni
możliwości rehabilitacji ze środków publicznych pozostających w dyspozycji NFZ, ponieważ
na podstawie skierowania na rehabilitację leczniczą wystawionego przez lekarza
ubezpieczenia zdrowotnego mogą być rehabilitowani poprzez zabiegi fizykoterapeutyczne
w warunkach domowych, ambulatoryjnych, ośrodka lub oddziału dziennego oraz
stacjonarnych (także w sanatoriach uzdrowiskowych), na podstawie przepisów
rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
rehabilitacji leczniczej4.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
4 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych
z zakresu rehabilitacji leczniczej (Dz.U. z 2021 r. poz. 265 ze zm.).
-- 3 of 3 --