Interpelacja w sprawie drastycznego ograniczenia środków na aktywizację bezrobotnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16244
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie drastycznego ograniczenia środków na aktywizację bezrobotnych
Zgłaszający: Robert Warwas, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Bogumiła Olbryś, Michał Kowalski, Magdalena Filipek-Sobczak, Piotr Uruski, Piotr Król, Agnieszka Ścigaj, Jarosław Wiesław Wieczorek, Marek Wesoły, Jerzy Polaczek, Grzegorz Gaża
Data wpływu: 27-03-2026
Szanowna Pani Minister,
z informacji publicznych wynika, że środki finansowe Funduszu Pracy przeznaczone dla powiatowych urzędów pracy na aktywizację osób bezrobotnych w 2026 r. zostały ograniczone nawet o ponad 40%. Oznacza to realne zmniejszenie liczby staży, szkoleń, dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz wsparcia dla pracodawców tworzących miejsca pracy. Decyzja ta zapada w czasie pogarszającej się sytuacji na rynku pracy, wzrostu bezrobocia i spadku liczby ofert zatrudnienia. Ograniczenie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu grozi wzrostem długotrwałego bezrobocia oraz pogłębianiem różnic regionalnych.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie są wpływy ze składek na Fundusz Pracy za rok 2025?
2. Na co zostały przeznaczone środki finansowe, które w ubiegłym roku wpłynęły na Fundusz Pracy?
3. Jaką kwotę z Funduszu Pracy przeznaczono na aktywizację osób bezrobotnych?
4. Czy rząd planuje zwiększenie środków lub ich uzupełnienie z funduszy europejskich?
5. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby zapobiec wzrostowi bezrobocia?
Z poważaniem
Robert Warwas
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 11 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9112 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.216.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16244 Pana Posła Roberta Warwasa wraz z grupą posłów,
w sprawie drastycznego ograniczenia środków na aktywizację bezrobotnych, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu trzeba zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych1 podstawę gospodarki finansowej Funduszu Pracy (dalej
„FP”) będącego państwowym funduszem celowym stanowi roczny plan finansowy FP.
Określa on m.in. przychody funduszu i ich źródła oraz zadania realizowane z jego środków.
Plan obejmuje również kwotę środków na finansowanie form pomocy przeznaczaną przez
urzędy pracy w danym roku budżetowym na aktywizację osób bezrobotnych i
poszukujących pracy.
Plan finansowy FP stanowi załącznik do ustawy budżetowej na dany rok – jego projekt jest
przekazywany Ministrowi Finansów i Gospodarki w trybie i terminach określonych przez
przepisy dotyczące prac nad projektem ustawy budżetowej. Minister Finansów i Gospodarki
przedstawia następnie projekt ustawy budżetowej na rok kolejny wraz z uzasadnieniem
Radzie Ministrów, która przedkłada go Sejmowi w terminie do 30 września roku
poprzedzającego dany rok budżetowy2.
Pismem z 25 lipca 2025 r. Minister Finansów i Gospodarki przekazał do Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) limit wydatków FP do uwzględnienia w projekcie planu
finansowego na 2026 r. Limit określono na poziomie 10,1 mld zł.
Kierownictwo MRPiPS na każdym etapie uzgodnień wskazywało, że dla prawidłowego
funkcjonowania powiatowych urzędów pracy konieczne jest utrzymanie finansowania
aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu na poziomie z 2025 r., tj. ok. 3,65 mld zł.
Przedstawiono w tym zakresie szczegółowe uzasadnienie, wskazując m.in. na:
— wzrost kosztów świadczeń wypłacanych z Funduszu Pracy (zasiłki, stypendia,
refundacje);
— wzrost minimalnego i przeciętnego wynagrodzenia, które wpływają na wysokość
refundacji i dofinansowań;
— rosnącą efektywność kosztową form aktywizacji zawodowej (z ok. 18 tys. zł w 2023 r.
do ponad 21 tys. zł w 2026 r.);
— konieczność utrzymania liczby osób objętych wsparciem, w tym seniorów i osób
długotrwale bezrobotnych.
Mimo to kwotę zabezpieczoną w planie FP na 2026 r. ustalono na poziomie niższym od
postulowanych potrzeb finansowych, tj. niższym od planu na 2025 r. o 1,5 mld zł w zakresie
zadania dotyczącego aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych realizowanej przez urzędy
pracy i niższym o 0,27 mld zł w zakresie refundacji wynagrodzeń wypłacanych
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.
2 Ustawa budżetowa na rok 2026 (Dz.U. poz. 62) została podpisana przez Prezydenta RP 20 stycznia 2026 r.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
młodocianym pracownikom (zadanie realizuje OHP). W planie finansowym Funduszu Pracy
na 2026 r. na aktywizację zawodową bezrobotnych zabezpieczono zatem 2 147 808 000
zł, z czego 429,6 mln zł stanowi rezerwa Funduszu Pracy.
Pragnę przy tym zaznaczyć, że Minister Finansów i Gospodarki w kierowanej do MRPiPS
korespondencji wielokrotnie zwracał uwagę na fakt objęcia Polski procedurą nadmiernego
deficytu (EDP), który wymaga konsolidacji finansów publicznych i redukcji deficytu
w kolejnych latach. Znajduje to odzwierciedlenie w Średniookresowym planie budżetowo-
strukturalnym na lata 2025-2028, określającym ścieżkę wydatków, której przestrzeganie
jest konieczne do ograniczenia deficytu nominalnego i redukcji długu w średnim okresie.
Minister wskazywał też, że wydatki FP objęte są stabilizująca regułą wydatkową (SRW) oraz
limitem wskazywanym rokrocznie w ustawie budżetowej, w związku z czym każda
dotycząca ich zmiana ma bezpośredni wpływ na ograniczenie wydatków pozostałych
podmiotów objętych SRW. Ewentualne zwiększenie tych kwot powinno być poprzedzone
analizą potrzeb i wskazaniem oszczędności w wydatkach na inne zadania. Zgodnie
z informacją przekazaną przez Ministra Finansów i Gospodarki na dzień dzisiejszy nie ma
wygenerowanych oszczędności, które można by przeznaczyć na finansowanie form
pomocy. Mimo to rozmowy z Ministrem Finansów i Gospodarki w sprawie zwiększenia
środków FP w bieżącym roku z przeznaczeniem na działania aktywizacyjne trwają.
Na finansowanie form pomocy, również tych realizowanych w ramach projektów EFS+,
samorządy powiatów dysponują w roku 2026 środkami FP w kwocie 1,7 mld zł. Środki
przyznawane są na cały rok i trafiają na konta powiatowych urzędów pracy w transzach
miesięcznych. Wyboru wdrażanych form pomocy, w ramach łącznej kwoty ustalonej dla
samorządu powiatu, dokonuje starosta po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy.
Kwoty na finansowanie poszczególnych form pomocy nie są zatem planowane odgórnie. To
samorządy powiatów decydują, uwzględniając potrzeby lokalnych rynków pracy i swoje
możliwości, o ich wyborze i finansowaniu.
Niezależnie od tego minister właściwy do spraw pracy dysponuje rezerwą, w ramach której
może zwiększać środki przyznane samorządom na finansowanie w danym roku
budżetowym form pomocy osobom bezrobotnym i poszukującym pracy, uwzględniając
zgłaszane przez urzędy pracy potrzeby. Procedurę ubiegania się o środki z rezerwy FP
określono w dokumencie pn. „Zasady ubiegania się o środki rezerwy Funduszu Pracy na
finansowanie działań aktywizacyjnych w 2026 roku”, opublikowanym w Intranecie
Publicznych Służb Zatrudnienia 4 lutego br. Tego samego dnia Ministra Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej wydała decyzję o uruchomieniu na jego podstawie naboru z rezerwy FP.
Urzędy mogły w jego ramach wnioskować do 16 lutego br. o przyznanie środków z rezerwy
FP na finansowanie wszystkich form pomocy ujętych w ustawie o rynku pracy i służbach
zatrudnienia. Łączna wartość wniosków złożonych przez wszystkie urzędy pracy, które
spełniały warunki udziału wynosiła 174,9 mln zł.
Ze względu na wyższą niż określone w ogłoszeniu 150 mln zł kwotę wnioskowaną, mając
na uwadze potrzebę odpowiedniego zabezpieczenia możliwości działań w zakresie
aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, zdecydowano o zwiększeniu alokacji o 23,5 mln
zł.
W efekcie, po dokonaniu oceny wszystkich wniosków oraz dostosowaniu wysokości
wsparcia do liczby osób bezrobotnych w danym powiecie z uwzględnieniem limitów
środków, jakimi poszczególne powiatowe urzędy pracy dysponują, kwotę przysługującego
im łącznie wsparcia ustalono na 173,5 mln zł. Oznacza to że każdy urząd pracy, który mógł
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
uczestniczyć w naborze i z którego złożono wniosek, otrzyma środki z rezerwy Funduszu
Pracy. Środki te przyznano urzędom 9 marca br.
Warto podkreślić, że w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom zwolnień pracowników
we wskazanych wyżej zasadach ujęto też program aktywizacji zawodowej osób
zwolnionych z pracy z przyczyn niedotyczących pracowników oraz pracowników objętych
zwolnieniami monitorowanymi. Program może być uruchamiany na bieżąco, bez
wcześniejszego ogłoszenia naboru, w ramach dostępnych środków i w kolejności wpływu
wniosków. Na jego finansowanie zarezerwowano w planie podziału rezerwy FP 50 mln zł.
Informuję, że w roku 2025 wpływy z obowiązującej składki na FP (1%) wyniosły
10 303 451 tys. zł. Trzeba przy tym zaznaczyć, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej nie może w sposób swobodny dysponować przychodami pochodzącymi ze
składek. Zgodnie z art. 29 ust. 10 ustawy o finansach publicznych koszty państwowego
funduszu celowego mogą być ponoszone w ramach planowanych przychodów,
z uwzględnieniem możliwości wykorzystania środków pieniężnych z poprzednich okresów.
Środki, które wpłyną do FP w danym roku i nie zostaną wydane, trafiają na rachunek
dysponenta FP.
Jak wskazano wcześniej kwota wydatków w danym roku nie może być wyższa niż roczny
plan finansowy FP, który określa m.in. przychody funduszu i ich źródła oraz zadania
realizowane z jego środków. W 2025 r. środki FP wydatkowane były w oparciu o plan
finansowy FP na ten rok. Zgodnie ze sprawozdaniem MRPiPS-02 w minionym roku
wydatkowano 10 662 771 800,16 zł, z czego na finansowanie programów aktywizacyjnych
na wsparcie dla 299 007 osób przeznaczono 3 351 624 914,89 zł.
Aktywne programy rynku pracy w roku 2025 rozpoczęło 209 tys. bezrobotnych, z czego
104,1 tys. prace subsydiowane (np. prace interwencyjne, roboty publiczne czy skorzystało
ze środków na podjęcie działalności gospodarczej), 67,3 tys. rozpoczęło staże, 25,1 tys.
szkolenia, a 12,5 tys. prace społecznie użyteczne.
Udzielenie odpowiedzi na pytanie o plany rządu dotyczące zwiększenia lub uzupełnienia
środków z funduszy europejskich pozostaje poza właściwością Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --