Interpelacja w sprawie konieczności wprowadzenia systemowych rozwiązań wspierających firmy z branży okołogórniczej w związku z wygaszaniem górnictwa węgla kamiennego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16243
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie konieczności wprowadzenia systemowych rozwiązań wspierających firmy z branży okołogórniczej w związku z wygaszaniem górnictwa węgla kamiennego
Zgłaszający: Robert Warwas, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Bogumiła Olbryś, Michał Kowalski, Magdalena Filipek-Sobczak, Piotr Uruski, Piotr Król, Agnieszka Ścigaj, Marek Wesoły, Jerzy Polaczek
Data wpływu: 27-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
proces transformacji energetycznej oraz stopniowego wygaszania wydobycia węgla kamiennego w Polsce ma daleko idące konsekwencje nie tylko dla samych kopalń i ich pracowników, lecz także dla szerokiego zaplecza gospodarczego funkcjonującego wokół branży wydobywczej.
Szczególnie trudna sytuacja dotyczy przedsiębiorstw z tzw. branży okołogórniczej, obejmującej m.in. producentów maszyn i urządzeń górniczych, firmy serwisowe i remontowe, czy podmioty świadczące specjalistyczne usługi techniczne. Firmy te przez dekady rozwijały kompetencje ściśle powiązane z sektorem górniczym i obecnie stają wobec gwałtownego kurczenia się rynku, utraty zamówień oraz pogarszającej się płynności finansowej.
Przedstawiciele branży wskazują, że dotychczasowe instrumenty wsparcia transformacji koncentrują się głównie na przedsiębiorstwach wydobywczych oraz pracownikach kopalń, natomiast podmioty współpracujące z górnictwem pozostają w dużej mierze poza systemowym wsparciem. Brak stabilnych mechanizmów pomocowych oraz programów umożliwiających dywersyfikację działalności powoduje, że wiele firm nie posiada realnych narzędzi umożliwiających dostosowanie się do nowych warunków rynkowych.
W związku z powyższym zwracam się prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy rząd prowadzi analizy dotyczące skali problemów przedsiębiorstw branży okołogórniczej w związku z wygaszaniem górnictwa węgla kamiennego?
2. Czy planowane są działania systemowe w celu wsparcia firm okołogórniczych zagrożonych utratą rynku zbytu i miejsc pracy?
3. Jakie działania podejmowane są w celu ochrony miejsc pracy oraz utrzymania kompetencji technicznych i inżynieryjnych zgromadzonych w sektorze okołogórniczym?
Z poważaniem
Robert Warwas
Podsekretarz stanu Marian Zmarzły
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9086 znakówwww.gov.pl/energia ul. Przemysłowa 26
me@me.gov.pl 00-450 Warszawa
BM-WPR.0510.134.2026.KK
Warszawa, 2026-05-26
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji posła Roberta Warwasa oraz grupy posłów o numerze 16243
w sprawie konieczności wprowadzenia systemowych rozwiązań wspierających firmy z branży
okołogórniczej w związku z wygaszaniem górnictwa węgla kamiennego, poniżej przedstawiam
odpowiedź przygotowana w porozumieniu z Ministrem Finansów i Gospodarki (MRiT) oraz
Ministrem Funduszy i Polityki Regionalnej.
W Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej: MFiPR) przygotowano projekt
średniookresowej strategii rozwoju kraju („Strategia Rozwoju Polski do 2035 r.” – dalej:
SRP2035). Dokument został przedłożony pod obrady Rady Ministrów. Strategia wyznaczy
priorytety rozwojowe oraz kluczowe inwestycyjno-gospodarcze interwencje państwa, które
będą realizowane w taki sposób, by osiągnąć założone cele rozwojowe. Wśród kierunków
działań wyszczególniono m.in. przeprowadzenie sprawiedliwej transformacji. SRP2035
identyfikuje Obszary Strategicznej Interwencji (dalej: OSI), tj. obszary kraju, do których
zostanie skierowana szczególna interwencja państwa w związku z występującymi tam
barierami lub potencjałami rozwojowymi.
Zagadnienia związane z transformacją sektora górnictwa węgla kamiennego oraz jej wpływu
na przedsiębiorstwa branży okołogórniczej są także przedmiotem analiz prowadzonych
przez Fundusz Transformacji Województwa Śląskiego S.A. (dalej: FTWŚ S.A.).
W perspektywie finansowej Funduszy Europejskich na lata 2028-2034 działania związane
ze sprawiedliwą transformacją, w tym działania społeczne, zostają utrzymane i wpisane,
w nowej formule, w cele nowego systemu finansowania Unii Europejskiej. Sprawiedliwa
transformacja została wskazana w celach ogólnych i szczegółowych nowego Europejskiego
Funduszu Spójności Gospodarczej, Społecznej i Terytorialnej, Rolnictwa i Obszarów
Wiejskich, Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej, Dobrobytu i Bezpieczeństwa na lata 2028-
2034. Priorytetem dla procesu transformacji energetycznej wciąż pozostaje wspieranie
wytwarzania i rozwoju infrastruktury czystej energii. Ważnym obszarem jest także
promowanie efektywności energetycznej i działań na rzecz dekarbonizacji. Istotne
znaczenie mają ponadto technologie magazynowania energii oraz rozwój inteligentnych
systemów energetycznych. Wsparcie obejmuje również modernizację krajowych sieci
przesyłowych i dystrybucyjnych, z uwzględnieniem sieci transeuropejskich. Jednym
z kluczowych kierunków pozostaje także promowanie gospodarki o obiegu zamkniętym.
Jednocześnie, zachowując ww. cele transformacyjne, jednym z rodzajów interwencji
towarzyszących tym procesom są działania pozwalające łagodzić ich skutki na obszarach
najsilniej je odczuwających w aspekcie gospodarczym, środowiskowym i społecznym.
-- 1 of 3 --
+48 (22) 433 33 30 Ministerstwo Energii
www.gov.pl/energia ul. Przemysłowa 26
me@me.gov.pl 00-450 Warszawa
Strona 2 z 3
Podstawą dla zaplanowania i wdrożenia nowego Funduszu w poszczególnych państwach
członkowskich będą Plany Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR), które będą
zawierały inwestycje, a także reformy, w tym te niezbędne do kontynuowania procesu
sprawiedliwej transformacji. Obecnie trwają prace nad przygotowaniem założeń, które będą
podstawą do stworzenia docelowego dokumentu.
Ponadto ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o Funduszu Transformacji Województwa
Śląskiego Spółce Akcyjnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1386 i poz. 1473) przewiduje m.in.
możliwość opracowywania dedykowanych mechanizmów wsparcia.
W funkcjonującym obecnie systemie wdrażania Funduszy Europejskich znajdują się
działania skierowane do przedsiębiorców, z których część może zostać wykorzystana przez
przedsiębiorców z branży górniczej i okołogórniczej do dywersyfikacji działalności lub
poszerzenia kręgu odbiorców ich produktów.
Na poziomie regionalnym w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-
2027 (dalej: FESL) należy wskazać przede wszystkim na 2 działania współfinansowane ze
środków Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (dalej: FST) dedykowane dla
przedsiębiorców, w tym z branży okołogórniczej tj.:
1. Działanie FESL.10.03 Wsparcie MŚP na rzecz transformacji – wsparcie oferowane
jest dla przedsiębiorstw z sektora MŚP na zasadniczą zmianę procesu produkcji,
dywersyfikację działalności, zwiększenie zdolności produkcyjnej i utworzenie
nowego zakładu.
2. Działanie FESL.10.04 Wsparcie dużych przedsiębiorstw na rzecz transformacji –
pomoc jest skierowana do przedsiębiorstw spoza sektora MŚP, na inwestycje
produkcyjne mające na celu utrzymanie oraz zwiększenie miejsc pracy
i dywersyfikację działalności uzależnionej od sektora górnictwa węgla kamiennego
i energetyki konwencjonalnej oraz działalności okołogórniczej polegającej na:
dostarczaniu produktów oraz usług dla sektora górniczego (w tym m.in. produkcja
maszyn i urządzeń górniczych, specjalistycznych materiałów, usługi napraw
i konserwacji urządzeń górniczych, dostawy wyrobów gumowych i tworzyw
sztucznych) i usługi wspomagające górnictwo;
działalności usługowej lub handlowej w bezpośredniej bliskości od aktywnie
funkcjonujących na dzień złożenia wniosku kopalń i zakładów górniczych;
działalności w sektorze metalowym bądź wytwórczej energii elektrycznej lub ciepła
w oparciu o dostawy węgla.
Szczegóły dotyczące naborów i warunków aplikowania znajdują się na stronie
https://funduszeue.slaskie.pl/.
Fundusze Europejskie wspierają również zadania związane ze zmianą kwalifikacji
zawodowych oraz rodzaju zatrudnienia. W Programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju
Społecznego 2021-2027 (dalej: FERS) zarządzanym przez MFiPR w ramach działania 04.01
udzielane są pożyczki na założenie własnej działalności gospodarczej. Mogą z nich korzystać
nie tylko osoby pozostające bez pracy, ale też osoby pracujące, planujące założenie własnej
działalności gospodarczej, czy studenci ostatnich lat studiów. Wsparcie to realizowane jest
w ramach rządowego programu „Wsparcie w starcie”, doinwestowanego środkami
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (dalej: EFS+). Było to jedno z pierwszych działań
uruchomionych w FERS i na ten cel do 2029 r. przeznaczone zostanie 674 mln zł.
-- 2 of 3 --
+48 (22) 433 33 30 Ministerstwo Energii
www.gov.pl/energia ul. Przemysłowa 26
me@me.gov.pl 00-450 Warszawa
Strona 3 z 3
W ramach programu regionalnego FESL niektóre działania (np. outplacement) dla osób
związanych z górnictwem i branżą okołogórniczą realizowane są co do zasady w ramach
FST, a dla pozostałych osób – ze środków EFS+. Ze środków FST przewidziano szereg
działań adresowanych do osób pracujących lub zamieszkałych wyłącznie na terenie jednego
z 7 podregionów górniczych województwa śląskiego (podregiony: katowicki, sosnowiecki,
tyski, bytomski, gliwicki, rybnicki oraz bielski):
1. Działanie FESL.10.17 Kształcenie osób dorosłych FST – kompleksowe wsparcie
osób dorosłych, które z własnej inicjatywy planują podnieść swoje umiejętności/
kompetencje lub zmienić/nabyć nowe kwalifikacje, umożliwiające rozwój w
kierunku umiejętności cyfrowych czy niezbędnych do podjęcia pracy, m.in. w
sektorze zielonej gospodarki.
2. Działanie FESL.10.18 Redeployment - w ramach Działania realizowane będzie
wsparcie ukierunkowane na utrzymanie zatrudnienia w przedsiębiorstwach, w
szczególności z branży górniczej oraz z branż okołogórniczych. Działania
projektowe na zasadzie redeploymentu będą realizowane poprzez zamianę
stanowisk zajmowanych przez konkretne osoby na inne stanowiska pracy w tym
samym zakładzie pracy, w celu utrzymania zatrudnienia pracowników,
wykorzystując ich kompetencje i aspiracje zawodowe z uwagi na zagrożenia
związane z utrzymaniem stanowiska pracy na skutek trwających w firmie procesów
reorganizacji. W ramach redeploymentu możliwe jest także wsparcie finansowe
związane z zatrudnieniem nowych pracowników.
3. Działanie FESL.10.19 Outplacement FST - wsparcie o charakterze
outplacementowym, w zakresie ścieżki reorientacji zawodowej dla osób
dotkniętych procesem transformacji oraz ścieżki aktywizacji społecznej i
zawodowej dla członków ich rodzin jako wsparcia uzupełniającego
(fakultatywnego).
4. Działanie FESL.10.20 Wsparcie na założenie działalności gospodarczej -
bezzwrotne dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej dla uczestników
projektu (wsparcie po zarejestrowaniu działalności gospodarczej). Maksymalny limit
wsparcia dla jednego uczestnika projektu: 100 tys. zł. Ponadto FTWŚ S.A. obecnie
przygotowuje koncepcję metodyczną założeń programu wsparcia dla branży
okołogórniczej. Równolegle FTWŚ S.A. realizuje działania dot. inwestycji w projekty
transformacyjne o rynkowej stopie zwrotu, które przyczyniają się do utrzymania
istniejących oraz tworzenia nowych miejsca pracy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra
Marian Zmarzły
Podsekretarz stanu
2026-05-26 $ezdPolePodpisu1
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
2. Ministerstwo Rozwoju i Technologii
3. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
-- 3 of 3 --