+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.202.2026
Warszawa, 26 maja 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 16242 Pana Posła Roberta Warwasa
i grupy posłów w sprawie braków kadrowych w składach sędziowskich oraz
wydłużającego się czasu rozpatrywania spraw sądowych.
Ad 1 i 2
Etaty sędziowsko-asesorskie – nieobsadzone:
- na 31 grudnia 2023 r. – 680,
- na 31 grudnia 2024 r. – 580,
- na 30 czerwca 2025 r. - 597.
Ad 3
Oceniając wyniki poszczególnych sądów, należy brać pod uwagę stan etatyzacji i poziom
obsady sędziów, a także obciążenia sprawami na limit etatów i na obsadę. Dane
o obciążeniach sprawami w danym sądzie są porównywane do średnich krajowych
lub w danej apelacji i w razie potrzeby podejmowane są działania nadzorcze.
Nieobsadzone etaty w danym sądzie powodują zmniejszenie obsady sędziów (to jest
sędziów faktycznie orzekających), co oznacza wzrost obciążeń sprawami pozostałych
sędziów. Może się to przekładać na wydłużenie czasu trwania postępowań.

-- 1 of 13 --

2
Minister Sprawiedliwości w ramach swoich kompetencji dokonuje delegowania sędziów
z innych jednostek, w celu wsparcia sądów, w których liczba nieobsadzonych etatów
rzutuje negatywnie na sprawność postępowań.
W sprawach gospodarczych w zakresie głównych kategorii nie we wszystkich dochodzi
do pogorszenia czasu trwania postępowań, co ilustruje poniższy wykres:
Przeciętny czas trwania postępowań w głównych kategoriach spraw
gospodarczych (w miesiącach)
5,0
0,0
2020 2021 2022 2023 2024 2025
AGa (kolor niebieski) GC SO (kolor czerwony) Ga (kolor zielony) GC SR (kolor fioletowy)
W sprawach Ga w sądach okręgowych i w sprawach GC w sądach rejonowych czas trwania
postępowania w ostatnich latach ulega poprawie. W sprawach GC w sądach okręgowych
czas trwania postępowania oscyluje na zbliżonym poziomie w zakresie 19,4-21,0 miesięcy.
Największe pogorszenie przeciętnego czasu trwania postępowania nastąpiło w sprawach
AGa w sądach apelacyjnych. Niekorzystne wyniki w tej kategorii spraw są spowodowane
bardzo dużymi obciążeniami w sprawach ACa, rozpoznawanych w większości sądów
apelacyjnych w tych samych wydziałach, co sprawy AGa. Wpływ spraw ACa rośnie
lawinowo od 2021 r. (sprawy dotyczące kredytów „frankowych”). Porównując dane z 2020
r. (ostatniego przed lawinowym wzrostem wpływu), w którym wpłynęło 17 494 spraw
ACa+AGa, do 2025 r. - w którym wpłynęło 59 799 takich spraw, to skala wzrostu wpływu
spraw ACa+AGa wyniosła 241,8%. Natomiast obsada sędziów w wersji 3 w 2020 r.
w pionie cywilnym sądów apelacyjnych w Polsce wynosiła 198,47, a w 2025 r. - 228,57,

-- 2 of 13 --

3
zatem wzrosła o 15,2%. Doszło zatem do wzrostu liczby sędziów faktycznie orzekających,
ale skala tego wzrostu była mniejsza niż wzrost liczby wpływających spraw, co było jednym
z czynników powodujących wydłużenie czasu rozpoznawania spraw AGa i ACa.
W sprawach cywilnych średni czas trwania postępowania sądowego od dnia pierwszej
rejestracji do dnia uprawomocnienia się sprawy w I instancji w sądach rejonowych w obu
podstawowych kategoriach spraw tj. C i Ns na przestrzeni lat 2022-2025 fluktuował
i wynosił w poszczególnych latach: 17 miesięcy – 2022 r., 16,5 mies. – 2023 r., 16 mies. –
2024 r. i 16,46 mies. – 2025 r. (w kategorii C) oraz 10,1 mies. – 2022 r., 10,5 mies. – 2023
r., 10,9 mies. – 2024 r. i 11,31 mies. – 2025 r. (w kategorii Ns). A zatem w stosunku do roku
2022, o ile czas trwania postępowania wydłużył się w kategorii Ns, to jednocześnie uległ
skróceniu w kategorii C.
Ponadto dla porównania w 2023 r. w obu tych kategoriach wpływ spraw nie został
opanowany, a wskaźnik opanowania wynosił: 81,7 - dla kategorii C i RC oraz 93,5 – dla
kategorii Ns. W tym zakresie w 2025 r. nastąpiła poprawa i wskaźnik opanowania wpływu
wynosił: 114,2 – dla spraw C i RC (co pozwoliło na częściowe zniwelowanie zaległości)
i 98,9 – dla spraw Ns.
Zaznaczyć należy, że na czas trwania postępowań sądowych poza liczbą obsadzonych
etatów (nie tylko sędziów, ale również referendarzy sądowych, asystentów sędziów
i urzędników), mają wpływ również inne czynniki, często niezależne od sądów.
Z pewnością do takich czynników należy funkcjonowanie Krajowej Rady Sądownictwa
(zwanej dalej także KRS), ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2018 r.
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, istotnie
negatywnie wpłynęło na możliwości obsadzania zwalnianych etatów sędziowskich.
Wprowadzony ww. ustawą z dnia 8 grudnia 2018 r. mechanizm wyboru sędziowskich
członków Krajowej Rady Sądownictwa doprowadził do jej znaczącego upolitycznienia
(w istocie aż 23 na 25 członków wybieranych jest przez czynniki polityczne). Co więcej,

-- 3 of 13 --

4
bardzo wąski krąg osób, których podpisy znalazły się na listach poparcia kandydatów,
pozbawiły Krajową Radę Sądownictwa jakiejkolwiek legitymizacji. Ten stan faktyczny,
jak również brak działań ze strony KRS w obronie niezależności sądów i niezawiłości
sędziów (nie wyłączając braku adekwatnej reakcji na ujawnione przez media
zorganizowane akcje szkalowania sędziów) jeszcze bardziej spotęgował wątpliwości
natury konstytucyjnej zgłaszane wobec nowego modelu wyboru sędziów do KRS. Wypada
także podkreślić, że zastrzeżeń odnośnie do naruszenia art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskie (zwanej dalej Konstytucji RP) zgłaszanych w doktrynie prawa
nie usunęło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane w sprawie K 12/18, zwłaszcza
wobec pozorności wniosku inicjującego kontrolę konstytucyjności, złożonego przez samą
KRS, oraz zarzutów co do prawidłowości składu Trybunału, który rozstrzygnął o zgodności
art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa z ustawą zasadniczą.
Do analogicznych wniosków doszedł również Sąd Najwyższy oraz sądy i trybunały
europejskie.
Z uwagi na ww. działalność Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej wedle przepisów
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., od końca 2023 r. została podjęta w Ministerstwie
Sprawiedliwości decyzja o wstrzymaniu obwieszczeń o wolnych stanowiskach
sędziowskich. W związku z powyższym w sądach rejonowych obsadzane są tylko
stanowiska asesorskie, natomiast na żadnym szczeblu sądownictwa powszechnego nie są
wszczynane procedury obsadzenia wolnych stanowisk sędziowskich.
Bardzo istotnym czynnikiem jest wielkość wpływu spraw, co wykazano wyżej przy
omawianiu przyczyn pogorszenia czasu trwania postępowania w sądach apelacyjnych.
Na poziom wpływu spraw z kolei mogą rzutować zmiany w obowiązujących przepisach,
przykładowo liberalizacja przesłanek ogłoszenia upadłości konsumenckiej doprowadziła
do znacznego wzrostu wpływu spraw upadłościowych. Wreszcie zmiana linii orzeczniczej
również może spowodować wzrost wpływu, czego przykładem jest lawinowy wzrost
wpływu spraw dotyczących umów kredytu denominowanych/indeksowanych do franka
szwajcarskiego. Na długość trwania sprawy wpływa jej rodzaj, charakter i stopień
skomplikowania, zakres prowadzonego postępowania dowodowego (np.

-- 4 of 13 --

5
przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych), coraz częstsza konieczność dokonywania
doręczeń w trybie obrotu z zagranicą, ale także postawy procesowe stron i uczestników
postępowań, rzetelność i terminowość sporządzania opinii przez biegłych czy wreszcie
absencje kadry orzeczniczej i pozostałych pracowników. Zmiany przepisów
proceduralnych mogą prowadzić zarówno do usprawnienia postępowań, jak i do
wydłużenia czasu ich rozpoznawania.
Z doświadczeń lat poprzednich wynika, że również orzecznictwo sądów może wpływać
na czas trwania spraw, jak to miało miejsce w przypadku uchwały Sądu Najwyższego
z 26 kwietnia 2023 r. w sprawie III PZP 6/22, w której uznano, że rozpoznanie sprawy
cywilnej w drugiej instancji w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15 zzs1 ust. 1
pkt 4 ustawy dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych
oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.),
ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy i prowadzi do nieważności
postępowania. Uchwale tej nadano moc zasady prawnej, a po jej wydaniu w wielu
sprawach apelacyjnych dochodziło do odwoływania wyznaczonych terminów
ich rozpoznania, w celu wyznaczenia składu trzyosobowego, co skutkowało wydłużeniem
czasu ich rozpoznania i mniejszą liczbą załatwień w danym okresie statystycznym.
Czas trwania postępowań sądowych jest wypadkową wielu czynników. Nie w każdej
sytuacji długi okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy jest wynikiem bezczynności sądu
i nie można wprost utożsamiać długotrwałości postępowania z jego przewlekłością. Czas
trwania postępowania jest bowiem uwarunkowany również przez szereg czynników
niezależnych od organu procesowego, które przykładowo przedstawione zostały
we wcześniejszym akapicie.
W Kodeksie postępowania karnego jednym z celów postępowania (art. 2§1 pkt 4 k.p.k.)
jest rozstrzygnięcie sprawy w rozsądnym terminie. W art. 297 k.p.k. określono,
iż w procesie karnym należy: ustalić, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi
on przestępstwo; doprowadzić do wykrycia i ujęcia sprawcy; wyjaśnić okoliczności

-- 5 of 13 --

6
faktyczne sprawy, w tym ustalić pokrzywdzonych i rozmiary wyrządzonych
przestępstwem szkód, jak również zebrać i zabezpieczyć na potrzeby postępowania
sądowego dowody. Zatem postulaty szybkości rozstrzygnięcia sprawy nie mogą podważać
celów danego postępowania, które nie może zostać przeprowadzone z uszczerbkiem
dla wyjaśnienia okoliczności istotnych dla jego rozstrzygnięcia, albowiem obowiązek
zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wykrycia obiektywnej prawdy
ma jednak pierwszeństwo przed obowiązkiem dążenia do szybkiego zakończenia sprawy.
Z całą pewnością sam czas trwania postępowania nie może być decydujący
dla stwierdzenia, że postępowanie toczy się przewlekle. Nie można bowiem wykluczyć
sytuacji, że ze względu na zupełnie wyjątkowe okoliczności, postępowanie toczące się
nawet wiele lat nie będzie naruszać wymagania rozsądnego terminu. Ocena
czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, przeprowadzana musi być na podstawie
zarówno analizy charakteru dokonywanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy.
W ramach nadzoru administracyjnego Minister Sprawiedliwości i prezesi sądów mają
obowiązek przeciwdziałać przewlekłości postępowań, ale dążenie do skrócenia czasu
trwania postępowania nie może się odbywać kosztem gwarancji strony do rzetelnego
procesu.
Ad 4
Działania legislacyjne
W celu przywrócenia przepisom regulującym sposób wyboru sędziów do Krajowej Rady
Sądownictwa w sposób zgodny z Konstytucją RP oraz usunięcia negatywnych
konsekwencji wadliwego rozwiązania obowiązującego od 2018 r. Komisja Kodyfikacyjna
Ustroju Sądownictwa i Prokuratury, która działa przy Ministrze Sprawiedliwości,
przedstawiła projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz ustawy - Kodeks wyborczy, który następnie stał się projektem rządowym (nr druku
21081). Prezydent RP 19 lutego 2026 r. nie zdecydował się podpisać ww. ustawy.
11https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=9816FD51C91889EBC1258D70004FA
C35

-- 6 of 13 --

7
W związku z powyższym wybory nowych członków (sędziów) do Krajowej Rady
Sądownictwa zostały oparte na przepisach, które obowiązują obecnie przy jednoczesnym
zapewnieniu udziału środowiska sędziowskiego w tych wyborach, tak aby to
przedstawiciele sędziów zasiadali w tym organie. W tym celu prezesi sądów zwołali
zgromadzenia sędziów, na których dokonano opiniowania zgłoszonych kandydatów
do Krajowej Rady Sądownictwa.
Sejm RP 27 lutego 2026 r. przyjął uchwałę Sejmu w sprawie przywrócenia konstytucyjnych
standardów wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa wybieranych spośród sędziów.
Wskazano w niej, że skład Krajowej Rady Sądownictwa powinien obejmować sędziów
reprezentujących wszystkie rodzaje sądów – Sądu Najwyższego, sądów powszechnych,
administracyjnych i wojskowych – przy jednoczesnym zapewnieniu reprezentacji różnych
szczebli sądownictwa. Sejm zadeklarował, że przy kształtowaniu składu Krajowej Rady
Sądownictwa uwzględni wyniki wyborów przeprowadzonych przez sędziów
oraz konstytucyjne wymogi dotyczące składu tego organu.
Komisja Wenecka 6 marca 2026 r. pozytywnie oceniła wariant wyboru członków KRS przez
środowisko sędziowskie, uznając go za krok w dobrym kierunku, ponieważ
przeprowadzenie uczciwych wyborów wśród sędziów pozwoliłoby wyraźnie odróżnić
status nowej KRS od obecnej.
Prezesi sądów apelacyjnych 9 marca 2026 r. przedstawili stanowisko, w którym wskazali
na znaczenie uchwały Sejmu z 27 lutego 2026 r. oraz potrzebę szybkiego wznowienia
konkursów na wolne stanowiska sędziowskie po powołaniu nowej Rady. Do stanowiska
dołączono projekt regulaminu opiniowania kandydatów do KRS. Zakłada on powołanie
komisji skrutacyjnej na zgromadzeniu sędziów (z wyłączeniem kandydatów do KRS),
przeprowadzenie tajnego i bezpośredniego głosowania na kartach zawierających listę
kandydatów oraz możliwość oddania maksymalnie 15 głosów – po jednym na każdego
z 15 kandydatów. Głosowanie odbywa się poprzez wrzucenie karty do zapieczętowanej
urny, a komisja po jego zakończeniu sporządza protokół zawierający liczbę wydanych kart,
głosów oddanych na poszczególnych kandydatów oraz kart nieważnych. Za nieważne

-- 7 of 13 --

8
uznaje się m.in. karty z zaznaczeniem więcej niż 15 kandydatów, wielokrotnym
zaznaczeniem tego samego nazwiska lub bez zaznaczenia żadnego kandydata. Wyniki
ogłaszane są podczas zgromadzenia sędziów, publikowane na stronach internetowych
sądów oraz przekazywane prezesom sądów apelacyjnych, którzy przygotowują zbiorcze
wyniki dla całej apelacji i przekazują je Marszałkowi Sejmu. Do porządku obrad Sejmu
na posiedzeniu zaplanowanym od 12 do 15 maja 2026 r. włączono wybór sędziów
do Krajowej Rady Sądownictwa.
W celu naprawienia skutków wadliwych powołań sędziowskich w latach 2018-2025, został
także przygotowany projekt ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego
i bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa. Projekt reguluje skutki uchwał
Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w tych latach oraz porządkuje sytuacje powołań
dokonanych na ich podstawie, przy założeniu braku zgodności tych uchwał ze standardem
konstytucyjnym i europejskim. Projektowana ustawa ma na celu przełamanie obecnego
impasu w sądownictwie oraz przywrócenie obywatelom prawa do niezależnego
i bezstronnego sądu. Projekt obecnie znajduje się na etapie prac parlamentarnych
(nr druku 21072).
Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi również priorytetowy projekt rządowy o nazwie
P10 „Usprawnienie pracy sądów i prokuratury” w ramach, którego podejmowane są prace
legislacyjne nakierowane na usprawnianie pracy sądów i prokuratury. W tym zakresie
Ministerstwo podjęło prace nad projektami ustaw dotyczącymi najistotniejszych
komponentów, polegających przede wszystkim na:
1) umożliwieniu orzekania przez asesorów sądowych w sprawach z zakresu prawa
rodzinnego i opiekuńczego, sprawach dotyczących demoralizacji i czynów karalnych
nieletnich, leczenia osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających
i psychotropowych oraz sprawach należących do sądu opiekuńczego na podstawie
odrębnych ustaw – ustawa o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych
z dnia 9 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1609) – zrealizowane;
2https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=837363C5274EEB73C1258D70004F0
E88

-- 8 of 13 --

9
2) wdrożeniu nowoczesnych narzędzi informatycznych wspierających zarządzanie
sprawami;
3) umożliwieniu dalszego orzekania sędziom, którzy osiągnęli wiek uprawniający do stanu
spoczynku – projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz
niektórych innych ustaw (UPRO1) – na etapie komisji prawniczej3;
4) wprowadzeniu stanowiska młodszego asystenta sędziego oraz zwiększeniu liczby
stanowisk w grupie asystentów sędziów - ustawa o zmianie ustawy – Prawo o ustroju
sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw dnia 27 lutego 2026 r. (Dz.U. z 2026
r. poz. 370), która weszła w życie 3 kwietnia 2026 r.
Ponadto, Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje działania mające na celu
uatrakcyjnienie zawodu asystenta sędziego poprzez podnoszenie wynagrodzenia
i zapewnienie awansu na stanowisko starszego asystenta sędziego także osobom, które
legitymują się zdanym egzaminem zawodowym adwokackim, radcowskim, notarialnym
albo komorniczym lub uzyskały wpis na listę adwokatów albo wpis na listę radców
prawnych albo zostały powołane przez Ministra Sprawiedliwości na stanowisko notariusza
albo na stanowisko komornika sądowego. Dodatkowo, w Ministerstwie Sprawiedliwości
trwają zaawansowane prace legislacyjne nad nową pragmatyką urzędników sądów.
Usprawnieniu postępowań cywilnych mają też służyć prace Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Cywilnego, których celem jest przygotowanie nowych, sprzyjających sprawności
postępowania przepisów o organizacji postępowania i koncentracji materiału
procesowego. Dostrzeżono przy tym, że zmiany legislacyjne powinny być powiązane
ze zwiększeniem kompetencji sędziów w zakresie efektywnego zarządzania sprawami.
W stanowisku z dnia 11 lutego 2026 r. w sprawie potrzeby stworzenia warunków
do efektywnego zarządzania sprawami w postępowaniu cywilnym Komisja rekomenduje
wprowadzenie do programu kształcenia sędziów w Krajowej Szkole Sądownictwa
i Prokuratury zajęć z zarządzania sprawą, a także organizowanie poświęconych temu
szkoleń dla sędziów.
3https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy--prawo-o-ustroju-sadow-
powszechnych6

-- 9 of 13 --

10
Ponadto w celu poprawy sprawności postępowania opracowywane są i wdrażane
następujące rozwiązania (Sprawozdanie z wykonania zadań Instytutu Wymiaru
Sprawiedliwości w 2025 roku):
- cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości,
- zwiększenie kadry asystenckiej w sądach,
- zmiany w zakresie kognicji sądownictwa powszechnego - możliwość przeniesienia
określonych kategorii czynności lub spraw do kompetencji referendarzy,
z uwzględnieniem ograniczeń konstytucyjnych (sprawowanie wymiaru sprawiedliwości
przez sędziów),
- identyfikacja skutecznych narzędzi zapewniających równomierne rozłożenie
pracy, zarówno na poziomie sądu, jak i całego systemu - wyniki badań mają stanowić
punkt wyjścia do opracowania rekomendacji legislacyjnych i organizacyjnych dla polskiego
wymiaru sprawiedliwości.
Wskazuję również na stałe działania zmierzające do poprawy sprawności postępowań,
podejmowane w ramach sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości zewnętrznego
nadzoru administracyjnego:
a. prowadzone są okresowe analizy wyników sądów. Jeżeli przeprowadzona analiza
wskazuje na pogorszenie wyników, w szczególności: nieopanowywanie wpływu spraw,
spadek załatwień, wzrost liczby spraw starych, kierowane jest pismo nadzorcze
do prezesów właściwych sądów apelacyjnych.
b. jeżeli z treści kierowanego do Ministra Sprawiedliwości pisma mającego charakter
skargi lub wniosku wynikało, że mogło dojść do uchybień w sprawności konkretnych
postępowań, to poza przekazaniem pisma według właściwości do prezesa właściwego
sądu na podstawie art. art. 41c §1 w związku z art. 41b §1 u.s.p. kierowane jest również
pismo nadzorcze do właściwego prezesa sądu apelacyjnego o przedstawienie informacji
o stwierdzonych nieprawidłowościach i działaniach podjętych w celu ich usunięcia.
c. przy rozpoznawaniu wniosków prezesów sądów o wyrażenie opinii w przedmiocie
powołania wizytatora, analizowany jest m.in. poziom obciążeń kandydata sprawami
i przewidywany współczynnik przydziału spraw, w aspekcie zapewnienia obciążenia

-- 10 of 13 --

11
obowiązkami orzeczniczymi adekwatnego do obciążeń wynikających z pełnienia funkcji
wizytatora.
d. w toku rozpatrywania składanych przez prezesów sądów informacji rocznych
o działalności sądów działających na obszarze apelacji analizowane są przedstawione
informacje o wynikach pracy sądów pod kątem ewentualnej potrzeby podjęcia działań
nadzorczych.
e. w ustalonych ogólnych kierunkach wewnętrznego nadzoru administracyjnego
w 2025 r. i w 2026 r. zwrócono uwagę na zmniejszenie liczby spraw apelacyjnych
w kategoriach AGa, ACa, AKa nierozpoznanych dłużej niż rok, spraw GC, C, K, (w sądach
okręgowych i rejonowych) nierozpoznanych dłużej niż 3 lata i spraw GUp oraz
U po ogłoszeniu upadłości, trwających dłużej niż 5 lat.
f. w ogólnych kierunkach wewnętrznego nadzoru administracyjnego w 2025 r.
zwrócono uwagę na znaczenie mediacji w sprawach gospodarczych. W kierunku II.2
wskazano bowiem na konieczność propagowania stosowania przez sądy mediacji
w sprawach gospodarczych procesowych, w celu skrócenia czasu trwania postępowań
i zmniejszenia obciążeń sędziów. Może to przyczynić się do zwiększenia liczby spraw
kierowanych do mediacji, co przełoży się z kolei na większą liczbę zawieranych ugód przed
mediatorem. W przypadku osiągnięcia tego celu, dzięki odciążeniu sądów od konieczności
rozpoznawania spraw, w których zawarto ugodę, możliwe będzie sprawniejsze
rozstrzygnięcie pozostałych spraw.
Z uwagi na zalecenia po kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli w okresie
od 7 czerwca 2023 r. do 26 lutego 2024 r. pt. „Zapewnienie sprawnego funkcjonowania
wymiaru sprawiedliwości”, w Ministerstwie Sprawiedliwości podjęto prace zmierzające
do określenia aktualnego stanu efektywności pracy sądów powszechnych oraz możliwości
podjęcia działań naprawczych w celu usprawnienia procesów funkcjonowania sądów.
„Diagnoza stanu sądownictwa powszechnego w Polsce wraz z przedstawieniem działań
naprawczych”, stanowi realizację jednej z głównych rekomendacji Najwyższej Izby
Kontroli. Sporządzona została w sposób partycypacyjny, w ramach zrealizowanych już
szerokich konsultacji z sądami powszechnymi. Jednocześnie, aby spojrzeć na źródła
problemów nie tylko z perspektywy sądów, ale także jego interesariuszy planowane

-- 11 of 13 --

12
są dalsze jej konsultacje. Diagnoza pozwoliła wypracować systemowe podejście
do przygotowania i wdrażania działań o charakterze naprawczym. Określone zostały
źródła czynników utrudniających sprawność działania sądów oraz zaproponowane zostały
konkretne działania oraz programy.
Działania z zakresu informatyzacji
W ostatnich latach w Ministerstwie Sprawiedliwości zrealizowano szereg działań
mających na celu poprawę poziomu cyfryzacji sądownictwa powszechnego, co przekłada
się bezpośrednio na zwiększenie możliwości usprawnienia dostępu do dokumentów
i informacji przez pracowników sądów.
Wśród takich działań można wymienić:
1) uruchomienie Krajowego Rejestru Zadłużonych, który zapewnia w pełni cyfrową
obsługę postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych;
2) realizację projektu EPU 3.0, który usprawnia elektroniczne postępowanie upominawcze
poprzez automatyzację procesów z wykorzystaniem najnowszych technologii z obszaru
sztucznej inteligencji (uczenie maszynowe, rozpoznawanie tekstu, robotyzacja);
3) liczne usprawnienia i modyfikacje systemów rejestrowych wraz z integracją
z mObywatelem;
4) unifikację i integrację rozwiązań teleinformatycznych mających na celu minimalizację
czynności i konieczności przenoszenia danych z różnych rozwiązań (dostęp do rejestrów
referencyjnych, logowanie i autoryzacja, komunikacja z systemami zewnętrznymi –
prokuratura, komornicy, pełnomocnicy, dostęp do danych gromadzonych w systemach
teleinformatycznych sądów);
5) realizację kluczowego projektu Cyfrowy Sąd („CySad”), którego głównym celem jest
dostarczenie centralnego systemu repertoryjno-biurowego wraz z narzędziami do
prowadzenia i pracy na aktach w formie elektronicznej, który umożliwi obsługę wszystkich
procesów orzeczniczych w każdym rodzaju postępowań sądowych zapewniając obsługę
wspólnych procesów biurowo-kancelaryjnych wynikających z przepisów o biurowości
sądowej i organizacji pracy sekretariatów oraz możliwość wymiany danych z dowolnym

-- 12 of 13 --

13
systemem dziedzinowym za pośrednictwem zunifikowanego i bezpiecznego interfejsu
komunikacyjnego;
6) budowa narzędzi teleinformatycznych umożliwiających wykorzystanie przez sądy
powszechne, prokuraturę, sądy wojskowe oraz służbę więzienną jednolitych
i bezpiecznych rozwiązań z obszaru sztucznej inteligencji obejmujących: przetwarzanie
dokumentów cyfrowych (m.in. wykorzystujące uczenie maszynowe i narzędzia OCR
automatyczne kategoryzowanie dokumentów, oznaczanie i pobieranie do systemów
teleinformatycznych właściwych danych z dokumentów, zabezpieczenie niezmienności
i integralności treści przez zastosowanie mechanizmów kryptograficznych blockchain,
automatyzację procesów wykorzystując dostępne rozwiązania robotyzacji (RPA) czy też
uniwersalnych generatorów dokumentów i powiadomień (poczta elektroniczna, SMS,
system teleinformatyczny);
7) realizacja z Prokuraturą Krajową na podstawie porozumienia z grudnia 2022 roku
zakończonego sukcesem projektu komunikacji obustronnej pomiędzy sadami
a prokuraturą w grudniu 2023 roku i przygotowania pilotażu Cyfrowego Sądu
w listopadzie 2025;
8) nawiązanie współpracy z Krajową Radą Komorniczą zakończone podpisaniem
w listopadzie 2025 roku porozumienia dotyczącego wspólnej budowy systemu
teleinformatycznego obsługującego postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 13 of 13 --