Interpelacja nr 16226
Interpelacja w sprawie braku możliwości uznania podatku VAT za koszt kwalifikowalny w działaniach inwestycyjnych dla rolników
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie braku możliwości uznania podatku VAT za koszt kwalifikowalny w działaniach inwestycyjnych dla rolników
Interpelacja nr 16226
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie braku możliwości uznania podatku VAT za koszt kwalifikowalny w działaniach inwestycyjnych dla rolników
Zgłaszający: Janusz Kowalski, Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 27-03-2026
W ramach programów wsparcia skierowanych do rolników, w szczególności „Premie dla młodych rolników” oraz „Rozwój małych gospodarstw”, utrzymana została zasada, zgodnie z którą podatek od towarów i usług nie jest uznawany za koszt kwalifikowalny. W praktyce oznacza to, że każdy beneficjent, niezależnie od tego, czy jest czynnym podatnikiem VAT, czy funkcjonuje jako rolnik ryczałtowy, zobowiązany jest do pokrycia tego podatku ze środków własnych, bez możliwości jego refundacji w ramach otrzymywanej pomocy.
Rozwiązanie to rodzi istotne konsekwencje ekonomiczne dla gospodarstw rolnych realizujących inwestycje. Podatek VAT stanowi realny, często znaczący element kosztów, który bezpośrednio wpływa na całkowitą wartość przedsięwzięcia. W efekcie rzeczywisty poziom wsparcia publicznego ulega obniżeniu, a skala możliwych do zrealizowania inwestycji zostaje ograniczona, szczególnie w przypadku mniejszych gospodarstw o ograniczonym kapitale własnym.
Obecne podejście powoduje również rozbieżność pomiędzy formalnym założeniem systemu wsparcia a jego rzeczywistym oddziaływaniem. Pomoc inwestycyjna ma na celu zwiększenie konkurencyjności i modernizację gospodarstw rolnych, jednak brak możliwości uwzględnienia podatku VAT jako kosztu kwalifikowalnego sprawia, że część środków musi zostać przeznaczona na pokrycie zobowiązań publicznoprawnych, a nie bezpośrednio na rozwój działalności.
W konsekwencji wielu rolników zmuszonych jest do ograniczania zakresu planowanych inwestycji, poszukiwania dodatkowego finansowania lub rezygnacji z części przedsięwzięć. Problem ten ma charakter systemowy i dotyczy wszystkich uczestników działań inwestycyjnych niezależnie od ich statusu podatkowego, wpływając na efektywność wykorzystania środków publicznych oraz tempo modernizacji sektora rolnego.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie są szczegółowe przesłanki utrzymania zasady wyłączającej podatek VAT z katalogu kosztów kwalifikowalnych w działaniach inwestycyjnych, mimo że w praktyce stanowi on realne obciążenie finansowe dla beneficjentów i wpływa na faktyczny poziom udzielanego wsparcia?
Czy przeprowadzono analizę wpływu tej regulacji na skalę realizowanych inwestycji w gospodarstwach rolnych, w szczególności w odniesieniu do mniejszych podmiotów, które dysponują ograniczonym kapitałem własnym, a jeśli tak – jakie wnioski z niej wynikają?
Czy rozważane są rozwiązania, które pozwoliłyby na bardziej elastyczne podejście do kwalifikowalności podatku VAT, w szczególności w przypadkach gdy beneficjent nie ma realnej możliwości jego odzyskania lub gdy jego uwzględnienie mogłoby zwiększyć efektywność wykorzystania środków publicznych?
W jaki sposób obecne regulacje wpływają na realizację celów programów wsparcia, takich jak modernizacja i zwiększenie konkurencyjności gospodarstw rolnych, oraz czy planowane są działania mające na celu ograniczenie negatywnych skutków finansowych wynikających z konieczności pokrywania podatku VAT ze środków własnych beneficjentów?
Interpelacja nr 16226
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie braku możliwości uznania podatku VAT za koszt kwalifikowalny w działaniach inwestycyjnych dla rolników
Zgłaszający: Janusz Kowalski, Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 27-03-2026
W ramach programów wsparcia skierowanych do rolników, w szczególności „Premie dla młodych rolników” oraz „Rozwój małych gospodarstw”, utrzymana została zasada, zgodnie z którą podatek od towarów i usług nie jest uznawany za koszt kwalifikowalny. W praktyce oznacza to, że każdy beneficjent, niezależnie od tego, czy jest czynnym podatnikiem VAT, czy funkcjonuje jako rolnik ryczałtowy, zobowiązany jest do pokrycia tego podatku ze środków własnych, bez możliwości jego refundacji w ramach otrzymywanej pomocy.
Rozwiązanie to rodzi istotne konsekwencje ekonomiczne dla gospodarstw rolnych realizujących inwestycje. Podatek VAT stanowi realny, często znaczący element kosztów, który bezpośrednio wpływa na całkowitą wartość przedsięwzięcia. W efekcie rzeczywisty poziom wsparcia publicznego ulega obniżeniu, a skala możliwych do zrealizowania inwestycji zostaje ograniczona, szczególnie w przypadku mniejszych gospodarstw o ograniczonym kapitale własnym.
Obecne podejście powoduje również rozbieżność pomiędzy formalnym założeniem systemu wsparcia a jego rzeczywistym oddziaływaniem. Pomoc inwestycyjna ma na celu zwiększenie konkurencyjności i modernizację gospodarstw rolnych, jednak brak możliwości uwzględnienia podatku VAT jako kosztu kwalifikowalnego sprawia, że część środków musi zostać przeznaczona na pokrycie zobowiązań publicznoprawnych, a nie bezpośrednio na rozwój działalności.
W konsekwencji wielu rolników zmuszonych jest do ograniczania zakresu planowanych inwestycji, poszukiwania dodatkowego finansowania lub rezygnacji z części przedsięwzięć. Problem ten ma charakter systemowy i dotyczy wszystkich uczestników działań inwestycyjnych niezależnie od ich statusu podatkowego, wpływając na efektywność wykorzystania środków publicznych oraz tempo modernizacji sektora rolnego.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie są szczegółowe przesłanki utrzymania zasady wyłączającej podatek VAT z katalogu kosztów kwalifikowalnych w działaniach inwestycyjnych, mimo że w praktyce stanowi on realne obciążenie finansowe dla beneficjentów i wpływa na faktyczny poziom udzielanego wsparcia?
Czy przeprowadzono analizę wpływu tej regulacji na skalę realizowanych inwestycji w gospodarstwach rolnych, w szczególności w odniesieniu do mniejszych podmiotów, które dysponują ograniczonym kapitałem własnym, a jeśli tak – jakie wnioski z niej wynikają?
Czy rozważane są rozwiązania, które pozwoliłyby na bardziej elastyczne podejście do kwalifikowalności podatku VAT, w szczególności w przypadkach gdy beneficjent nie ma realnej możliwości jego odzyskania lub gdy jego uwzględnienie mogłoby zwiększyć efektywność wykorzystania środków publicznych?
W jaki sposób obecne regulacje wpływają na realizację celów programów wsparcia, takich jak modernizacja i zwiększenie konkurencyjności gospodarstw rolnych, oraz czy planowane są działania mające na celu ograniczenie negatywnych skutków finansowych wynikających z konieczności pokrywania podatku VAT ze środków własnych beneficjentów?
Odpowiedź urzędowa
Minister Stefan Krajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
7%
Konkretność
93%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11509 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 26 kwietnia 2026 r.
znak sprawy: WPR.wpk.058.3.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Pana Posła Janusza Kowalskiego i Pani Poseł Magdaleny
Filipek-Sobczak w sprawie braku możliwości uznania podatku VAT za koszt
kwalifikowalny w działaniach inwestycyjnych dla rolników (interpelacja nr 16226)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Janusza Kowalskiego i Pani Poseł Magdaleny
Filipek-Sobczak w sprawie braku możliwości uznania podatku VAT za koszt
kwalifikowalny w działaniach inwestycyjnych dla rolników, przedstawiam stanowisko
w przedmiotowej sprawie.
1. Jakie są szczegółowe przesłanki utrzymania zasady wyłączającej podatek VAT
z katalogu kosztów kwalifikowalnych w działaniach inwestycyjnych, mimo że
w praktyce stanowi on realne obciążenie finansowe dla beneficjentów i wpływa na
faktyczny poziom udzielanego wsparcia?
3. Czy rozważane są rozwiązania, które pozwoliłyby na bardziej elastyczne podejście
do kwalifikowalności podatku VAT, w szczególności w przypadkach, gdy beneficjent
nie ma realnej możliwości jego odzyskania lub gdy jego uwzględnienie mogłoby
zwiększyć efektywność wykorzystania środków publicznych?
4. W jaki sposób obecne regulacje wpływają na realizację celów programów wsparcia,
takich jak modernizacja i zwiększenie konkurencyjności gospodarstw rolnych,
-- 1 of 6 --
2 | S t r o n a
oraz czy planowane są działania mające na celu ograniczenie negatywnych skutków
finansowych wynikających z konieczności pokrywania podatku VAT ze środków
własnych beneficjentów?
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (dalej:
PS WPR) przyjęto ogólną zasadę, zgodnie z którą w zakresie inwestycji realizowanych
w ramach art. 73 i art. 77 rozporządzenia 2021/2115 (1), z wyłączeniem I.13.2,
finansowanych w formie dotacji za inwestycje niekwalifikujące się do przyznania
pomocy uznaje się podatek od wartości dodanej (VAT) w przypadku wnioskodawcy
będącego rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (podrozdział
VIII.2. ust. 1 pkt 7 lit. b wytycznych podstawowych (2)).
Kształtując zasady przyznawania pomocy w ramach PS WPR, w tym zasady
kwalifikowalności kosztów, MRiRW jako Instytucja Zarządzająca brało pod uwagę
szereg czynników, co ostatecznie miało spowodować, że pomoc przyznana
na realizację poszczególnych inwestycji przyczyni się do poprawy sytuacji rolników
i prowadzonych przez nich gospodarstw. Interwencje o charakterze inwestycyjnym
powinny realizować jeden z kluczowych celów PS WPR jakim jest zwiększenie
konkurencyjności polskiego rolnictwa, co najefektywniej można osiągnąć poprzez
zwiększenie nakładów na inwestycje. Stąd też katalog kosztów niekwalifikowalnych
dla tych działań obejmuje nie tylko podatek VAT, ale również m. in. koszty
prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej, koszty wynagrodzeń pracowników,
koszty ubezpieczeń, koszty amortyzacji. Zwracam uwagę, że w ramach PS WPR
zaprogramowano nie tylko interwencje o charakterze inwestycyjnym, ale również
takie wspierające dochodowość gospodarstw. Oznacza to, że na PS WPR należy
patrzeć jako na kompleksowy program, w którym poszczególne interwencje
są adresowane do różnych odbiorców i mają realizować różne cele.
Odnosząc się do kwalifikowalności podatku VAT, na sytuację rolnika mają wpływ
nie tylko regulacje zawarte w wytycznych podstawowych, ale także szereg innych
przepisów. Całość regulacji powinna tworzyć logiczny, zintegrowany ze sobą system
prawny. Dlatego też na zagadnienie braku kwalifikowalności podatku VAT dla rolników
w PS WPR nie należy patrzeć w oderwaniu od przepisów ustawy o podatku VAT (3).
-- 2 of 6 --
3 | S t r o n a
Rolnik w związku z prowadzoną przez niego działalnością rolniczą zgodnie z przepisami
o podatku VAT może być:
1) rolnikiem ryczałtowym, którym zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy VAT jest rolnik
dokonujący dostawy produktów rolnych lub świadczący usługi rolnicze, korzystający
ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem rolnika
obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg
rachunkowych;
2) rolnikiem będącym czynnym podatnikiem VAT (może nim być zarówno rolnik
ryczałtowy, który zrezygnuje ze zwolnienia i zarejestruje się jako podatnik VAT,
jak i rolnik, którego roczny przychód netto przekracza 200 000 zł).
Rolnik ryczałtowy odzyskuje podatek VAT dokonując dostawy produktów rolnych
lub świadcząc usługi rolnicze podatnikowi VAT, który powiększa należność
przysługującą rolnikowi ryczałtowemu o 6,5% kwoty należnej pomniejszonej o kwotę
zryczałtowanego zwrotu. Rolnik ryczałtowy ma więc możliwość częściowego
odzyskania podatku naliczonego.
Rolnik będący czynnym podatnikiem VAT ma możliwość pomniejszania podatku
należnego, który musi naliczyć przy sprzedaży produktów lub świadczeniu usług
w ramach działalności rolniczej, o podatek naliczony przy zakupach związanych
z tą działalnością. W przypadku gdy kwota podatku naliczonego przewyższa kwotę
podatku należnego, rolnik ma prawo do otrzymania zwrotu nadwyżki podatku VAT.
Tym samym może on odzyskać zapłacony podatek VAT, o ile zakupy nie są związane
ze sprzedażą zwolnioną z tego podatku.
Dodatkowo kwestia kwalifikowalności podatku VAT została zbadana przez Europejski
Trybunał Obrachunkowy. W przeglądzie punktowych w trybie pilnym pt. Zwrot
podatku VAT w obszarze polityki spójności – nieoptymalny i podatny na błędy sposób
wykorzystania środków unijnych wydanym w listopadzie 2018 r. (4) wskazano
na niespójności w traktowaniu podatku VAT oraz nieoptymalne wykorzystanie
środków unijnych. W związku z problemami, które wiążą się z kwalifikowalnością
podatku VAT ETO zalecał, żeby w kolejnym okresie programowania podatek VAT
był zwracany wyłącznie w przypadku niewielkiej liczby podmiotów prywatnych, które
-- 3 of 6 --
4 | S t r o n a
nie mogą ubiegać się o odzyskanie podatku VAT, tj. w sytuacjach, gdy podatek ten
stanowi rzeczywisty koszt.
Podsumowując, brak kwalifikowalności podatku VAT dla rolnika w PS WPR
nie oznacza, że nie ma on możliwości odzyskania tego podatku na podstawie innych
przepisów krajowych.
W treści interpelacji w sposób szczególny zwrócono uwagę na I.11 „Premie dla
młodych rolników” oraz I.10.5 „Rozwój małych gospodarstw”.
Zarówno w ramach I.11, jak i I.10.5 odbyły się już trzy nabory wniosków o przyznanie
pomocy (w 2023 r., 2024 r. oraz 2025 r.).
Obecnie nie jest planowane uruchomienie kolejnych naborów dla I.10.5. Oznacza to,
że w ramach tej interwencji mamy do czynienia w większości z beneficjentami, którzy
podpisali umowy o przyznaniu pomocy, a część wniosków o przyznanie pomocy jest
rozpatrywana. Stąd też dokonywanie zmian w kwalifikowalności podatku VAT nie jest
już możliwe.
Natomiast zgodnie z aktualnym harmonogramem naborów w 2026 r. planowany jest
nabór dla I.11 (który może być ostatnim naborem w ramach PS WPR ze względu
na prawdopodobieństwo wykorzystania zaplanowanej kwoty budżetu).
Zwracam uwagę, że w interwencji I.11 nie występuje katalog kosztów
niekwalifikowalnych. Biznesplan młodego rolnika powinien przewidywać inwestycje w
środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne związane z rozpoczynaniem i
rozwojem działalności rolniczej w gospodarstwie w zakresie wytwarzania
nieprzetworzonych produktów rolnych lub przygotowania ich do sprzedaży, o
szacunkowej wartości w kwocie netto wynoszącej co najmniej 70% (niekoniecznie
100%) kwoty pomocy.
Ponadto, szacunkowe wydatki na inwestycje w środki trwałe oraz wartości
niematerialne i prawne określone w biznesplanie w kwocie netto są weryfikowane
przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) tylko na etapie
przyznawania pomocy. Natomiast sprawdzenie realizacji biznesplanu odbywa się
w ujęciu rzeczowym, a nie finansowym. Oznacza to, że na etapie wypłaty drugiej raty
-- 4 of 6 --
5 | S t r o n a
pomocy ARiMR sprawdza sam fakt zrealizowania inwestycji, a nie poniesione w
związku z realizacją tej inwestycji wydatki czy udział poniesionych kosztów realizacji
inwestycji w kwocie pomocy.
2. Czy przeprowadzono analizę wpływu tej regulacji na skalę realizowanych
inwestycji w gospodarstwach rolnych, w szczególności w odniesieniu do mniejszych
podmiotów, które dysponują ograniczonym kapitałem własnym, a jeśli tak – jakie
wnioski z niej wynikają?
Doświadczenia z poprzednich okresów programowania odgrywają kluczową rolę
w procesie programowania instrumentów wsparcia w ramach kolejnych perspektyw
finansowych. Analiza efektów wcześniejszych działań pozwala określić, które
rozwiązania przyniosły oczekiwane rezultaty, a które wymagają korekty.
Zwracam uwagę, że w PROW 2014-2020 podatek VAT był również kosztem
niekwalifikowalnym dla rolników, co wynikało wprost z przepisów rozporządzeń
wykonawczych, np. § 7 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia dotyczącego poddziałania 4.1.3 (5)
czy § 4 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia dotyczącego poddziałania 5.2 (6). Rolnicy,
w zależności od formy rozliczania się z Urzędem Skarbowym, mieli jednak możliwości
odzyskiwania podatku VAT.
W treści interpelacji podniesiono, że konsekwencją braku kwalifikowalności podatku
VAT jest ograniczenie zakresu planowanych inwestycji lub rezygnacja z nich. Mimo
braku kwalifikowalności podatku VAT w PROW 2014-2020 stopień wykorzystania
środków z tej perspektywy finansowej wyniósł 99,74%, co należy traktować
jako sukces.
Poza wykorzystywaniem doświadczeń z lat poprzednich zapewniam, że w MRiRW
na bieżąco monitorujemy sytuację polskiego rolnictwa, również w kontekście
ewentualnej konieczności dostosowywania warunków przyznawania pomocy
w PS WPR.
-- 5 of 6 --
6 | S t r o n a
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia
2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów
strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej
polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego
Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego
na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające
rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013
(2) wytyczne podstawowe w zakresie pomocy finansowej w ramach Planu
Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027
(3) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
(4) dokument dostępny na stronie:
https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/RCR-
VAT/RCRVAT_PL.pdf
(5) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty
pomocy finansowej na operacje typu „Modernizacja gospodarstw rolnych” w
ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych”
objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
(6) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 marca 2019 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty
pomocy finansowej na operacje typu „Inwestycje odtwarzające potencjał
produkcji rolnej” w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w odtwarzanie
gruntów rolnych i przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w
wyniku klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych i katastrof”
objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 26 kwietnia 2026 r.
znak sprawy: WPR.wpk.058.3.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Pana Posła Janusza Kowalskiego i Pani Poseł Magdaleny
Filipek-Sobczak w sprawie braku możliwości uznania podatku VAT za koszt
kwalifikowalny w działaniach inwestycyjnych dla rolników (interpelacja nr 16226)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Janusza Kowalskiego i Pani Poseł Magdaleny
Filipek-Sobczak w sprawie braku możliwości uznania podatku VAT za koszt
kwalifikowalny w działaniach inwestycyjnych dla rolników, przedstawiam stanowisko
w przedmiotowej sprawie.
1. Jakie są szczegółowe przesłanki utrzymania zasady wyłączającej podatek VAT
z katalogu kosztów kwalifikowalnych w działaniach inwestycyjnych, mimo że
w praktyce stanowi on realne obciążenie finansowe dla beneficjentów i wpływa na
faktyczny poziom udzielanego wsparcia?
3. Czy rozważane są rozwiązania, które pozwoliłyby na bardziej elastyczne podejście
do kwalifikowalności podatku VAT, w szczególności w przypadkach, gdy beneficjent
nie ma realnej możliwości jego odzyskania lub gdy jego uwzględnienie mogłoby
zwiększyć efektywność wykorzystania środków publicznych?
4. W jaki sposób obecne regulacje wpływają na realizację celów programów wsparcia,
takich jak modernizacja i zwiększenie konkurencyjności gospodarstw rolnych,
-- 1 of 6 --
2 | S t r o n a
oraz czy planowane są działania mające na celu ograniczenie negatywnych skutków
finansowych wynikających z konieczności pokrywania podatku VAT ze środków
własnych beneficjentów?
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (dalej:
PS WPR) przyjęto ogólną zasadę, zgodnie z którą w zakresie inwestycji realizowanych
w ramach art. 73 i art. 77 rozporządzenia 2021/2115 (1), z wyłączeniem I.13.2,
finansowanych w formie dotacji za inwestycje niekwalifikujące się do przyznania
pomocy uznaje się podatek od wartości dodanej (VAT) w przypadku wnioskodawcy
będącego rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (podrozdział
VIII.2. ust. 1 pkt 7 lit. b wytycznych podstawowych (2)).
Kształtując zasady przyznawania pomocy w ramach PS WPR, w tym zasady
kwalifikowalności kosztów, MRiRW jako Instytucja Zarządzająca brało pod uwagę
szereg czynników, co ostatecznie miało spowodować, że pomoc przyznana
na realizację poszczególnych inwestycji przyczyni się do poprawy sytuacji rolników
i prowadzonych przez nich gospodarstw. Interwencje o charakterze inwestycyjnym
powinny realizować jeden z kluczowych celów PS WPR jakim jest zwiększenie
konkurencyjności polskiego rolnictwa, co najefektywniej można osiągnąć poprzez
zwiększenie nakładów na inwestycje. Stąd też katalog kosztów niekwalifikowalnych
dla tych działań obejmuje nie tylko podatek VAT, ale również m. in. koszty
prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej, koszty wynagrodzeń pracowników,
koszty ubezpieczeń, koszty amortyzacji. Zwracam uwagę, że w ramach PS WPR
zaprogramowano nie tylko interwencje o charakterze inwestycyjnym, ale również
takie wspierające dochodowość gospodarstw. Oznacza to, że na PS WPR należy
patrzeć jako na kompleksowy program, w którym poszczególne interwencje
są adresowane do różnych odbiorców i mają realizować różne cele.
Odnosząc się do kwalifikowalności podatku VAT, na sytuację rolnika mają wpływ
nie tylko regulacje zawarte w wytycznych podstawowych, ale także szereg innych
przepisów. Całość regulacji powinna tworzyć logiczny, zintegrowany ze sobą system
prawny. Dlatego też na zagadnienie braku kwalifikowalności podatku VAT dla rolników
w PS WPR nie należy patrzeć w oderwaniu od przepisów ustawy o podatku VAT (3).
-- 2 of 6 --
3 | S t r o n a
Rolnik w związku z prowadzoną przez niego działalnością rolniczą zgodnie z przepisami
o podatku VAT może być:
1) rolnikiem ryczałtowym, którym zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy VAT jest rolnik
dokonujący dostawy produktów rolnych lub świadczący usługi rolnicze, korzystający
ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem rolnika
obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg
rachunkowych;
2) rolnikiem będącym czynnym podatnikiem VAT (może nim być zarówno rolnik
ryczałtowy, który zrezygnuje ze zwolnienia i zarejestruje się jako podatnik VAT,
jak i rolnik, którego roczny przychód netto przekracza 200 000 zł).
Rolnik ryczałtowy odzyskuje podatek VAT dokonując dostawy produktów rolnych
lub świadcząc usługi rolnicze podatnikowi VAT, który powiększa należność
przysługującą rolnikowi ryczałtowemu o 6,5% kwoty należnej pomniejszonej o kwotę
zryczałtowanego zwrotu. Rolnik ryczałtowy ma więc możliwość częściowego
odzyskania podatku naliczonego.
Rolnik będący czynnym podatnikiem VAT ma możliwość pomniejszania podatku
należnego, który musi naliczyć przy sprzedaży produktów lub świadczeniu usług
w ramach działalności rolniczej, o podatek naliczony przy zakupach związanych
z tą działalnością. W przypadku gdy kwota podatku naliczonego przewyższa kwotę
podatku należnego, rolnik ma prawo do otrzymania zwrotu nadwyżki podatku VAT.
Tym samym może on odzyskać zapłacony podatek VAT, o ile zakupy nie są związane
ze sprzedażą zwolnioną z tego podatku.
Dodatkowo kwestia kwalifikowalności podatku VAT została zbadana przez Europejski
Trybunał Obrachunkowy. W przeglądzie punktowych w trybie pilnym pt. Zwrot
podatku VAT w obszarze polityki spójności – nieoptymalny i podatny na błędy sposób
wykorzystania środków unijnych wydanym w listopadzie 2018 r. (4) wskazano
na niespójności w traktowaniu podatku VAT oraz nieoptymalne wykorzystanie
środków unijnych. W związku z problemami, które wiążą się z kwalifikowalnością
podatku VAT ETO zalecał, żeby w kolejnym okresie programowania podatek VAT
był zwracany wyłącznie w przypadku niewielkiej liczby podmiotów prywatnych, które
-- 3 of 6 --
4 | S t r o n a
nie mogą ubiegać się o odzyskanie podatku VAT, tj. w sytuacjach, gdy podatek ten
stanowi rzeczywisty koszt.
Podsumowując, brak kwalifikowalności podatku VAT dla rolnika w PS WPR
nie oznacza, że nie ma on możliwości odzyskania tego podatku na podstawie innych
przepisów krajowych.
W treści interpelacji w sposób szczególny zwrócono uwagę na I.11 „Premie dla
młodych rolników” oraz I.10.5 „Rozwój małych gospodarstw”.
Zarówno w ramach I.11, jak i I.10.5 odbyły się już trzy nabory wniosków o przyznanie
pomocy (w 2023 r., 2024 r. oraz 2025 r.).
Obecnie nie jest planowane uruchomienie kolejnych naborów dla I.10.5. Oznacza to,
że w ramach tej interwencji mamy do czynienia w większości z beneficjentami, którzy
podpisali umowy o przyznaniu pomocy, a część wniosków o przyznanie pomocy jest
rozpatrywana. Stąd też dokonywanie zmian w kwalifikowalności podatku VAT nie jest
już możliwe.
Natomiast zgodnie z aktualnym harmonogramem naborów w 2026 r. planowany jest
nabór dla I.11 (który może być ostatnim naborem w ramach PS WPR ze względu
na prawdopodobieństwo wykorzystania zaplanowanej kwoty budżetu).
Zwracam uwagę, że w interwencji I.11 nie występuje katalog kosztów
niekwalifikowalnych. Biznesplan młodego rolnika powinien przewidywać inwestycje w
środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne związane z rozpoczynaniem i
rozwojem działalności rolniczej w gospodarstwie w zakresie wytwarzania
nieprzetworzonych produktów rolnych lub przygotowania ich do sprzedaży, o
szacunkowej wartości w kwocie netto wynoszącej co najmniej 70% (niekoniecznie
100%) kwoty pomocy.
Ponadto, szacunkowe wydatki na inwestycje w środki trwałe oraz wartości
niematerialne i prawne określone w biznesplanie w kwocie netto są weryfikowane
przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) tylko na etapie
przyznawania pomocy. Natomiast sprawdzenie realizacji biznesplanu odbywa się
w ujęciu rzeczowym, a nie finansowym. Oznacza to, że na etapie wypłaty drugiej raty
-- 4 of 6 --
5 | S t r o n a
pomocy ARiMR sprawdza sam fakt zrealizowania inwestycji, a nie poniesione w
związku z realizacją tej inwestycji wydatki czy udział poniesionych kosztów realizacji
inwestycji w kwocie pomocy.
2. Czy przeprowadzono analizę wpływu tej regulacji na skalę realizowanych
inwestycji w gospodarstwach rolnych, w szczególności w odniesieniu do mniejszych
podmiotów, które dysponują ograniczonym kapitałem własnym, a jeśli tak – jakie
wnioski z niej wynikają?
Doświadczenia z poprzednich okresów programowania odgrywają kluczową rolę
w procesie programowania instrumentów wsparcia w ramach kolejnych perspektyw
finansowych. Analiza efektów wcześniejszych działań pozwala określić, które
rozwiązania przyniosły oczekiwane rezultaty, a które wymagają korekty.
Zwracam uwagę, że w PROW 2014-2020 podatek VAT był również kosztem
niekwalifikowalnym dla rolników, co wynikało wprost z przepisów rozporządzeń
wykonawczych, np. § 7 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia dotyczącego poddziałania 4.1.3 (5)
czy § 4 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia dotyczącego poddziałania 5.2 (6). Rolnicy,
w zależności od formy rozliczania się z Urzędem Skarbowym, mieli jednak możliwości
odzyskiwania podatku VAT.
W treści interpelacji podniesiono, że konsekwencją braku kwalifikowalności podatku
VAT jest ograniczenie zakresu planowanych inwestycji lub rezygnacja z nich. Mimo
braku kwalifikowalności podatku VAT w PROW 2014-2020 stopień wykorzystania
środków z tej perspektywy finansowej wyniósł 99,74%, co należy traktować
jako sukces.
Poza wykorzystywaniem doświadczeń z lat poprzednich zapewniam, że w MRiRW
na bieżąco monitorujemy sytuację polskiego rolnictwa, również w kontekście
ewentualnej konieczności dostosowywania warunków przyznawania pomocy
w PS WPR.
-- 5 of 6 --
6 | S t r o n a
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia
2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów
strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej
polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego
Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego
na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające
rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013
(2) wytyczne podstawowe w zakresie pomocy finansowej w ramach Planu
Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027
(3) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
(4) dokument dostępny na stronie:
https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/RCR-
VAT/RCRVAT_PL.pdf
(5) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty
pomocy finansowej na operacje typu „Modernizacja gospodarstw rolnych” w
ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych”
objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
(6) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 marca 2019 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty
pomocy finansowej na operacje typu „Inwestycje odtwarzające potencjał
produkcji rolnej” w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w odtwarzanie
gruntów rolnych i przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w
wyniku klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych i katastrof”
objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --